descriptionTreść orzeczenia

Sygn. akt I ACa 178/24

Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej

Dnia 30 grudnia 2024 r.

Sąd Apelacyjny w Szczecinie I Wydział Cywilny

w składzie następującym:

Przewodniczący: SSA Artur Kowalewski /spr./

SSA Artur Kowalewski

Uzasadnienie

Powódka - P. M. pozwem przeciwko Towarzystwu (...) spółce akcyjnej w W. wniosła o:

1. zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki kwoty 100.000 zł tytułem części zadośćuczynienia za doznaną krzywdę i cierpienia z tytułu wypadku z dnia 19 sierpnia 2019 r. wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnię od tej kwoty od dnia 18 lutego 2020 r. do dnia zapłaty,

2. zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki kosztów procesu według norm przepisanych oraz opłaty pełnomocnictwa.

W odpowiedzi na pozew pozwany - Towarzystwo (...) S.A. w W. wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powódki na rzecz pozwanej kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Pismem z dnia 27 kwietnia 2023 r. powódka rozszerzyła powództwo w ten sposób, że wniosła o zasądzenie tytułem zadośćuczynienia kwoty 178.300 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 18 lutego 2020 r. do dnia zapłaty

Wyrokiem z dnia 14 listopada 2023 r. Sąd Okręgowy w Szczecinie: w punkcie I. zasądził od pozwanego – Towarzystwa (...) SA w W. w W. na rzecz powódki – P. M.: a) 100 000 złotych z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 18 lutego 2020 r., b) 78 300 złotych z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 30 maja 2023 r.; w punkcie II. oddalił powództwo w pozostałym zakresie; w punkcie III. zasądził od pozwanego na rzecz powódki 5 417 złotych tytułem kosztów zastępstwa procesowego z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od uprawomocnienia się orzeczenia; w punkcie IV. zasądził od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Szczecinie 8 915,00 złotych tytułem pokrycia nieuiszczonej opłaty od pozwu oraz 3 271,18 złotych tytułem pokrycia wydatków.

Sąd Okręgowy ustalił, że powódka P. M. urodziła się w (...) r. W 2019 r. zamieszkiwała z rodzicami i bratem we W. i była czynna zawodowo – pracowała jako niania. Od września 2019 r. planowała podjąć pracę w policji. Pozostawała w związku partnerskim z K. W.. Powódka była pełną energii młodą dziewczyną. Dużo czasu spędzała na świeżym powietrzu, jeździła rowerem, spacerowała.

W dniu 19 sierpnia 2019 r. na trasie K. – W. w miejscowości K. miał miejsce wypadek komunikacyjny, w czasie którego doszło do czołowego zderzenia samochodu M. (...), nr rej. (...), którego kierowcą była powódka P. M.. Sprawcą wypadku była K. I., która kierowała pojazdem marki F. (...), nr rej. (...). Sprawczyni zdarzenia jadąc z przeciwnej strony, w wyniku niedostosowania prędkości do warunków jazdy stracił panowanie nad kierownicą i z dużą siłą uderzyła w pojazd poszkodowanej. W konsekwencji poszkodowana została uwięziona w kompletnie rozbitym pojeździe. Niezbędna była interwencja Straży Pożarnej, która przy pomocy specjalistycznego sprzętu wydostała powódkę z pojazdu.

Pd nadzorem Prokuratury Rejonowej w Kamiennej Górze za sygn. PR – 2Ds.407.2019 prowadzono dochodzenie przeciwko K. I. o czyn z art. 117 § 1 k.k.

W dniu zdarzenia pojazd marki F. (...) nr rej. (...) posiadał ubezpieczanie odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych w pozwanym Towarzystwie (...) S.A. w W..

Powódka bezpośrednio po wypadku została przewieziona na Oddział Chirurgii Urazowo-Ortopedycznej (...) w J. z rozpoznaniem złamania rzepki prawej (otwarte) oraz lewej (zamknięte), otwartego złamania trzonów kości piszczelowej oraz strzałkowej prawej, zamkniętego złamania kostki przyśrodkowej prawej. W wywiadzie stwierdzono chorobę Hashimoto oraz cukrzycę. Od chwili przyjęcia powódka prezentowała objawy wstrząśnienia mózgu (bez zmian w wykonanych badaniach TK) – okresowo pojawiały się nudności oraz wymioty. Powódka była operowana w trybie ostrym w dniu przyjęcia. Okres pooperacyjny przebiegał standardowo. W oddziale prowadzono leczenie przeciwbólowe, profilaktykę przeciwzakrzepową oraz profilaktykę przeciwinfekcyjną. Powódka została w oddziale spionizowana. W dniu 26 sierpnia 2019 r. decyzją ordynatora oddziału powódka została wypisana do domu w stanie poprawy z dalszymi zaleceniami (prawa kończyna dolna zabezpieczona gipsem udowym, lewa kończyna dolna tutorem gipsowym): przyjmowania zaleconej farmakoterapii (wydano receptę), kontroli w poradni ortopedycznej do 14 dni od daty zabiegu (wydano skierowanie), rehabilitacji poszpitalnej, oszczędnego trybu życia, pionizacji z asekuracją przyrządową.

Powódka po powrocie do domu ze szpitala przez okres około 2 miesięcy praktycznie leżała w łóżku bez ruchu (obydwa kolana były całkowicie sztywne z zanikiem mięśni uda i podudzia) na wynajętym łóżku ortopedycznym. W tym czasie opiekowali się nią rodzice, którzy przez pierwsze dwa tygodnie przebywali z tego powodu na urlopie. Powódka wymagała wtedy opieki po 16 godzin dziennie przez dwa miesiące, w takich czynnościach jak: toaleta-podsuwacz, mycie, higiena, masowanie, przebieranie, przygotowanie i podawanie wszystkich posiłków i picia, podawanie leków, sprzątanie, zakupy.

W dniu 30 października 2019 r. powódka została przyjęta na Oddział Rehabilitacyjny Szpitala (...) w T. w celu rehabilitacji. W czasie pobytu stosowano ćwiczenia i zabiegi usprawniające z dobrą tolerancją. Po zastosowanym leczeniu uzyskano istotną poprawę stanu funkcjonalnego. Powódka sprawnie poruszała się z asekuracją dwóch kul. W stanie ogólnym i miejscowym dobrym powódka została wypisana do domu w dniu 12 grudnia 2019 r.

W dniu 13 stycznia 2020 r. powódka odbyła konsultację neurologiczną u specjalisty neurologa J. J. (2) z powodu bóli głowy obu okolic skroniowych, występujących nawet codziennie i nasilających się przy wysiłku, a nadto z powodu kłopotów z koncentracją, zaburzeniami snu i kłopotów z pamięcią. Na skutek konsultacji powódka została skierowana na TK kontrolne głowy.

W dniu 14 stycznia 2020 r. powódka ponownie została przyjęta na oddział Rehabilitacyjny Szpitala (...) w T. w celu rehabilitacji. Zastosowano zabiegi i ćwiczenia usprawniające z dobrą tolerancją. W wykonanym RTG podudzi uwidoczniono brak zrostu kostnego. Wskazano na konieczność konsultacji ortopedycznej celem dalszego postępowania. Po zastosowanym leczeniu uzyskano zmniejszenie dolegliwości bólowych oraz poprawę ogólnej sprawności fizycznej. Powódka w stanie ogólnym i miejscowym dobrym została wypisana do domu w dniu 11 lutego 2020 r.

W dniu 6 lutego 2020 r. powódka odbyła konsultację ortopedyczną w Poradni Chirurgii Urazowo-ortopedycznej we W.. W badaniu przedmiotowym stwierdzono: ruchomość kolana prawnego ograniczoną do ok. 110 st., przy maksymalnym zgięciu ból pod rzepką i w okolicy przedniej krawędzi piszczeli, duże krepitacje w stawie rzepkowo-udowym lewego kolana, ograniczenie ruchomości lewego kolana – maksymalne zgięcie do około 100 st. W RTG stwierdzono tworzący się zrost kostny odłamów złamania trzonów kości podudzia w ustawieniu poprawnym, widoczny ubytek korówki od przodu piszczeli, dyskretny cień kostniny łączący złamane odłamy kości strzałkowej. W RTG osiowym rzepek stwierdzono: widoczny zrost kostny złamań oraz widoczny dość duży fragment kostny przemieszczony pod rzepką. W wyniku konsultacji zalecono: obserwację, chód z obciążaniem kończyn, do rozważenia podanie i-PRF w okolice szpary złamania kości piszczelowej w razie braku postępu zrostu, usunięcie łączników z rzepek za miesiąc i artroskopię kolana lewego z wyrównaniem powierzchni stawowej rzepki.

W dniu 11 maja 2020 r. powódka została przyjęta na Oddział Chirurgii Urazowo-Ortopedycznej (...)w J. celem usunięcia zespoleń z rzepek obu kolan. Po przygotowaniu powódka była operowana w dniu 12 maja 2020 r. Zabieg operacyjny powódka zniosła dobrze. Po zmianie opatrunków w dniu13 maja 2020 r. w stanie dobrym została wypisana do domu z dalszymi zaleceniami: dbałości o rany pooperacyjne (zmiany opatrunków), usunięcia szwów w 14 dobie po operacji, przyjmowania leków – O. tab. P-bólowe 2x1 i kontroli w Poradni Ortopedycznej w dniu 26 maja 2020 r.

W dniu 29 maja 2020 r. powódka ponownie odbyła konsultację ortopedyczną w Poradni Chirurgii Urazowo-Ortopedycznej we W. z powodu niemożności swobodnego unoszenia prawej kończyny dolnej, bólów w okolicach złamania strzałki prawej i chrobotania w obu kolanach. W badaniu przedmiotowym stwierdzono dość dobry, swobodny i niebolesny ruch kolan, wyraźne osłabienie siły mięśnia 4-głowego po prawej stronie, bolesność w ½ strzałki oraz w okolicy złamania piszczeli.

W dniu 18 czerwca 2020 r. odbyła wizytę w Poradni Chirurgii Ogólnej we W. z powodu występującego od około dwóch tygodni obrzęku i wycieku z blizny przedniej powierzchni kolana lewej kończyny dolnej. W badaniu przedmiotowym stwierdzono przerośnięcie blizny przedniej powierzchni kolana lewego, ziarninę i guzek podskórny sączący treścią surowiczą w środku długości. W znieczuleniu nasiękowym osełkowato wycięto ziarniniaka zapalnego, usunięto zawiązany szew pleciony barwy fioletowawej kontraktujący się z ziarniakiem, ranę wypłukano i zamknięto szwami pojedynczymi 2/0. Zalecono: stosowanie doraźnie przeciwbólowo paracetamol 2 tabletki co 6 godzin, K. 50 mg: 1 tabletka co 8 godzin, unikanie zginania kolana powyżej 60 stopni przez 3 tygodni, codzienną zmianę opatrunku z przemywaniem rany O., chronienie rany przed zabrudzeniem do usunięcia szwów za 14-17 dni, podjęcie leczenia braku zrostu kości piszczelowej systemem E., podjęcie laseroterapii blizn po usunięciu szwów i unikania ekspozycji na słońce przez 6 miesięcy.

W dniu 13 lipca 2020 r. powódka odbyła kontrolę po zabiegu oczyszczenia rany kolana lewego w (...) sp. z o.o. we W.. W wyniku kontroli stwierdzono zakończenie leczenia chirurgicznego. Zalecono podjęcie rehabilitacji stacjonarnej w wyznaczonym terminie oraz dalsze leczenie ortopedyczne (artroskopia kolana lewego z powodu podejrzenia nierówności powierzchni stawowej rzepki).

Od marca do lipca 2020 r. powódka przebywała w domu, wtedy chodziła z dwoma kulami, wymagała pomocy cztery godziny dziennie przez pięć miesięcy w takich czynnościach jak: przebieranie, podawanie posiłków i picia, podawanie leków, sprzątanie, zakupy.

W dniu 22 lipca 2020 r. powódka została przyjęta na Oddział Rehabilitacyjny Szpitala(...)w T. w celu rehabilitacji. W dniu 31 lipca 2020 r. z powodu wykrycia infekcji SARS-Cov-2 u 3 pacjentek, został u powódki pobrany wymaz w kierunku RNA wirusa (wynik negatywny). Powódka w stanie ogólnym dobrym, bez cech infekcji, została wypisana do domu w dniu 1 sierpnia 2020 r. celem nadzoru epidemiologicznego.

W dniu 8 sierpnia 2020 r. powódka odbyła wizytę w Gabinecie Lekarskim specjalisty ortopedii i traumatologii narządu ruchu lek. J. C., który w badaniu fizykalnym stwierdził obrzęk okolicy rzepki, tkliwy, niezmienne zaczerwienienie, w środkowej części świeżej blizny pooperacyjnej – punktowa ranka, bez widocznego w czasie badania wysięku. Zalecono oszczędzanie kończyny, chód na prostym kolanie, codzienną zmianę opatrunku, stosowanie leku A. co 12 godzin przez tydzień oraz kontrolę.

W dniu 26 sierpnia 2020 r. powódka została przyjęta na Oddział Rehabilitacyjny Szpitala (...)w T. do leczenia usprawniającego. W epikryzie stwierdzono występowania trzeszczenia w stawach kolanowych przy schodzeniu po schodach, utrzymujące się zaburzenia czucia obu kolan w okolicy rzepek. W badaniu przedmiotowym przy przyjęciu chód samodzielny, sprawny, ruchomość stawów kolanowych w normie, silne krepitacje podrzepokowe, zwłaszcza po stronie lewej, siła mięśniowa kończyn dolnych 4/5 wg Lovetta, czucie powierzchniowe i głębokie zachowane. Stosowano leczenie i ćwiczenia usprawniające uzyskując zmniejszenie dolegliwości. W RTG stawu kolanowego stwierdzono zmiany zwyrodnieniowe rzepek. Powódka została wypisana z oddziału w stanie ogólnym dobrym w dniu 30 września 2020 r. ze wskazaniami: wykonywania wyuczonych ćwiczeń w domu, dalszego leczenia pod kontrolą lekarza rodzinnego, dalszej rehabilitacji i kontroli ortopedycznej.

W dniu 5 października 2020 r. powódka zgłosiła się do Prywatnego Gabinetu Psychologicznego we W. z powodu znacznego oraz stale utrzymującego się pogorszenia samopoczucia psychicznego w związku z wypadkiem komunikacyjnym, który miał miejsce w 19 sierpnia 2019 r. Powódka zgłaszała się na wizyty w wyznaczonych terminach, wskazywała wewnętrzną motywację do pracy nad sobą oraz nad przeżywanymi trudnościami, stosowała się do zaleceń terapeutycznych.

W dniu 19 listopada 2020 r. psycholog M. G. sporządziła opinię psychologiczną, w której wstępnie rozpoznała u powódki zaburzenia adaptacyjne na podsatwie zgłaszanych przez pacjentkę objawów takich jak: występujące stany napięcia, niepokoju i przygnębienia powstałe w wyniku następstw stresującego wydarzenia życiowego, które utrudniają społeczne przystosowanie i efektywne działania, a także nastrój depresyjny, lęk, zmartwianie się, poczucie niezdolności do radzenia sobie i planowania przyszłości, zaburzony sen, uporczywą skłonność do wracania myślami do traumatycznego wydarzenia, unikanie sytuacji kojarzących się z traumą oraz diagnozy postawionej przez lekarza psychiatrę. W opinii zalecono dalszą terapię psychologiczną,

W dniu 28 grudnia 2020 r. powódka odbyła konsultację lekarską w Poradni Chirurgii Urazowo-Ortopedycznej we W.. W badaniu przedmiotowym stwierdzono bardzo duże krepitacje w lewym stawie rzepkowo-udowym zwłaszcza przy zgięciu 30-40 stopni. W zaleceniach wskazano leczenie operacyjne - artroskopia (prawdopodobnie obu stawów kolanowych - lewe konieczne) interponującego fragmentu kostnego rzepki lewej, możliwa również rekonstrukcja chrząstki, badanie MIR obu kolan.

Powódka zgłosiła pozwanemu szkodę doznaną w wyniku zdarzenia z dnia 19 sierpnia 2019 r. Na skutek tego zgłoszenia pozwany wszczął postępowanie likwidacyjne które było prowadzone pod numerem szkody: (...). Pismem z dnia 17 lutego 2020 r. pozwany poinformował powódkę, że podjął decyzję o przyjęciu odpowiedzialności za szkodę i ustalił na rzecz P. M. zadośćuczynienie w wysokości 34 300 zł za uszkodzenie ciała i roztrój zdrowia doznany podczas zdarzenia z dnia 19 sierpnia 2019 r.

Pismem z dnia 18 stycznia 2020 r. powódka skierowała do pozwanego (...) S.A. wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy i wypłatę na rzecz poszkodowanej:

1. kwoty 195.700 zł tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę,

- 8.463 zł tytułem pomocy osób trzecich,

- 63.000 zł tytułem odszkodowania za utratę możliwości od sierpnia 2019 r. do stycznia 2021 r. w wysokości wskazanej w zaświadczeniu z dnia 2 września 2019 r., a co najmniej w wysokości minimalnego wynagrodzenia,

- odszkodowania tytułem poniesionych kosztów pomocy medycznej, lekarstw, przejazdów zgodnie z złączonymi fakturami i zestawieniem przejazdów zawartych w treści pisma.

Pismem z dnia 12 lutego 2021 r. pozwany poinformował powódkę, iż częściowo uznał reklamację i w związku z czym przyznał na rzecz powódki zadośćuczynienie w wysokości 51.700 zł za uszkodzenie ciała i roztrój zdrowia doznany podczas zdarzenia z dnia 19 sierpnia 2019 r. Ponadto pozwany podjął decyzję o refundacji kosztów leczenia w wysokości 821,96 zł oraz kosztów dojazdu zgodnie z wyliczeniami w wysokości 534,03 zł.

Od stycznia 2021 r. powódka zamieszkała wraz ze swoim parterem w W.. W(...) r. urodziła syna. W czasie, gdy powódka była w ciąży nadal utrzymywały się u niej typowe dla PTSD objawy. Bała się o wystąpienie depresji poporodowej. U powódki występują trudności w codziennym funkcjonowaniu. Jest uzależniona od innych osób, które jej pomagają. Nadal odczuwa bóle nóg, nawet gdy znajduje się w pozycji leżącej. Ma problemy ze swobodnym chodzeniem. Powódka odczuwa chrobotanie w kolenie podczas chodzenia. Przy kucaniu lub klękaniu powódka słyszy trzaski w kolanach. Powódka odczuwa ból na zmianę pogody. W nocy powódka często się wybudza i nie może zasnąć. Od czasu wypadku powódka nie kieruje autem. Jeździ jedynie jako pasażer. Nie może biegać, kręcić hula-hopem, jeździć na rowerze. Z powodu bólu kolan powódka rzadko wychodzi z domu. Jest uzależniona od innych osób, które jej pomagają. Powódka nie chce nawiązywać nowych znajomości. Z powodu bólu nie może w pełni oddać się opiece nad dzieckiem. Nie może chodzić z nim na długie spacery. Ma trudności z podnoszeniem dziecka i karmieniem piersią, z tego powodu karmi dziecko butelką. Wymaga pomocy innych osób przy opiece nad synem. Powódka odczuwa przygnębienie z tego powodu, że nie może w pełni zajmować się synkiem. Orzeczenie wydano do dnia 31 lipca 2022 r., wskazując w uzasadnieniu, że powódka wymaga stałego leczenia, rehabilitacji oraz wsparcia psychoemocjolnalnego. Z powodu utrzymujących się zaburzeń depresyjnych powódka nie była w stanie pracować. Powódka nadal leczy się psychiatrycznie regularnie z powodu zaburzeń depresyjnych na podłożu adaptacyjnych. Mimo systematycznego leczenia u powódki występują objawy depresyjne. Powódka jest wycofana z relacji, przejawia tendencje izolacyjne i jest bardzo labilna emocjonalnie. Często ma napady płaczu bez powodu. U powódki występuje silne stany lękowe w sytuacjach społecznych przez co ich unika. Powódka ma duże problemy z koncentracją i skupieniem uwagi. zerwała kontakty ze znajomymi, nie dba o nawiązywanie nowych relacji. Wycofała się z życia, niewiele ją cieszy. Obecnie powódka jest w drugiej ciąży. Otrzymuje zasiłek z ZUS. Powódka nadal chodzi na rehabilitację. Powódka orzeczeniem ZUS została uznana za niezdolną do pracy.

Bezpośrednio i wyłącznie w następstwie wypadku komunikacyjnego z 19 sierpnia 2019 r. powódka doznała trwałych anatomicznych zniekształceń i trwałych znacznych zaburzeń funkcji bez rokowania poprawy, obydwu stawów rzepakowo-udowych, prawego podudzia, kości piszczelowej i strzałkowej, prawego stawu skokowego. Całościowy trwały uszczerbek na zdrowiu wynosi minimum 60 % bez rokowania poprawy.

U powódki występują rozległe bolesne blizny prawego kolana z bolesną przeczulicą dotykową, po otwartym złamaniu i dwukrotnym leczeniu operacyjnym. U powódki stwierdza się bolesne przeskakiwanie w prawym stawie rzepkowo-udowym podczas każdego ruchu kolana prawego. Występują znaczne zmiany urazowo-zwyrodnieniowe prawego stawu rzepkowo-udowego. U powódki występuje bolesne ograniczenie pełnego wyprostu prawego kolana. Powódka odczuwa przy uścisku prawego stawu rzepkowo-udowego. Powódka nie może klękać ani kucać na prawym kolenie. Nie może biegać, ma trudności z chodzeniem po schodach (tylko po jednym stopniu), nie może skakać ani jeździć rowerem ani na rolach, łyżwach - bez rokowania poprawy. U powódki występuje przewlekły zespół bólowy prawego stawu rzepkowo-udowego. Powódka w wieku 50 lat może wymagać wymiany prawego stawu rzepkowo-udowego na endoprotezę stawu rzepkowo-udowego. Trwały uszczerbek na zdrowiu prawnego kolana wynosi minimum 15 % bez rokowania poprawy.

U powódki występują rozległe bolesne blizny lewego kolana z bolesną przeczulicą dotykową po wieloodłamowym przemieszczonym złamaniu i dwukrotnym leczeniu operacyjnym lewej rzepki. Podczas każdego ruchu kolana lewego u powódki następuje bardzo bolesne i głośne tarcie i przeskakiwanie w lewym stawie rzepkowo-udowym oraz znaczne zaawansowane zmiany urazowo-zwyrodnieniowe z całkowitym zniszczeniem chrząstki stawowej lewego stawu rzepkowo-udowego. Powódka nie może klękać ani kucać na lewym kolanie z powodu zniekształcenia lewej rzepki, nie może biegać, ma trudności chodzenia po schodach, tylko po jednym stopniu, nie może skakać, nie może jeździć rowerem ani na rolkach, łyżwach, bez rokowania poprawy. U powódki stwierdza się przewlekły zespół bólowy lewego stawu rzepkowo-udowego. Powódka w wieku 40 lat będzie wymagać zmiany lewego stawu rzepkowo-udowego na endoprotezę stawu rzepkowo-udowego. Trwały uszczerbek na zdrowiu lewego kolana wynosi minimum 15 %

U powódki występują rozległe, bolesne blizny prawego podudzia z bolesną przeczulicą dotykową, po otwartym złamaniu trzonu kości piszczelowe i leczeniu operacyjnym prawek piszczeli z rotacyjnym zaburzeniem osi prawego podudzia oraz przerostem trzonu piszczeli typu recurvatum. U powódki występują liczne bolesne blizny z przeczulicą na prawym podudziu po przemieszczonym otwartym załamaniu. Powódka nie może klękać ani kucać na prawym podudziu, nie może biegać, ma trudności chodzenia po schodach, tylko po jednym stopniu, nie może skakać, nie może jeździć rowerem ani na rolkach, łyżwach, bez rokowania poprawy. Powódka będzie wymagać zabiegu usunięcia gwoździa. Trwały uszczerbek na zdrowiu prawego podudzia wynosi minimum 15 % bez rokowania poprawy.

Powódka ma bolesne przeskakiwanie prawego stawu skokowego podczas każdego ruchu w stawie skokowym prawym, w okolicy przebytego złamania kostki przyśrodkowej. Powódka ma bolesne ograniczenie ruchu prawego stawu skokowego, bolesne ograniczenie zgięcia grzebieniowego 20 stopni, bolesne ograniczenie zgięcia podeszwowego 30 stopni, bolesne ograniczenie rotacji supinacji 10 stopni, bolesne ograniczenie rotacji 10 stopni. Powódka nie może klękać ani kucać na prawym stawie skokowym, nie może biegać, ma trudności chodzenia po schodach, tylko po jednym stopniu, nie może skakać, nie może jeździć rowerem ani na rolkach, łyżwach, bez rokowania poprawy. Powódka będzie wymagać zabiegu usunięcia gwoździa. Trwały uszczerbek na zdrowiu prawego podudzia wynosi minimum 15 % bez rokowania poprawy.

Bezpośrednio i wyłącznie w następstwie wypadku z dnia 19 sierpnia 2018 r. powódka jest i pozostanie inwalida nie nadaje się do pracy w policji, nie nadaje się do pracy fizycznej ani pracy wymagającej stania lub chodzenia.

Powódka ma złe prognozy, ponieważ obecnie ma zaawansowane zmiany urazowo-zwyrodnieniowe obydwu stawów rzepkowo-udowych, wymagające zabiegów endoprotezoplastyki w przyszłości, dlatego następstwa wypadku mają charakter nieodwracalny, nawet po endoprotezoplastyce nie odzyska sprawności nigdy przez całe życie.

U powódki występują trwałe dolegliwości bólowe prawego stawu rzepkowo-udowego, lewego stawu rzepkowo-udowego, prawej piszczeli i strzałki, prawego stawu skokowego. Następstwa wypadku mają charakter nieodwracalny. Powódce była i nadal jest potrzebna opieka osób trzecich. Obrażenia powódki pozostają w bezpośrednim i wyłącznym związku przyczynowi - skutkowym z wypadkiem z dnia 19 sierpnia 2019 r. Rokowania co do poprawy stanu zdrowia nie są dobre. Stan zdrowia powódki nigdy nie powróci do stanu przedwypadkowego. Następstwa wypadku mają charakter nieodwracalny.

Objawy przyczynowo-skutkowe urazu powódki z dnia 19 sierpnia 2019 r. mają charakter przewlekły, trwały przez socjalne i domowe życie powódki i są odpowiedzialne za jej stan trwałego minimum 60 % uszczerbku na zdrowiu. Objawy przyczynowo-skutkowe urazu powódki poprawiły się w wyniku koniecznego leczenia operacyjnego i rehabilitacyjnego, ale nie ustąpiły i nie powróciły do stanu powódki przed wypadkiem, a wiec mają charakter przewlekły i trwały. Według prawdopodobieństwa występujący u powódki typ urazów jest bezpośrednio i całkowicie odpowiedzialny za jej stan trwałego minimum 60% uszczerbku na zdrowiu.

Następstwem licznych doznanych obrażeń somatycznych jest u powódki PTSD (zespół stresu pourazowego) z objawami depresyjno-lękowymi i elementami kompulsywnymi (natrętnymi). Mimo szybko podjętego leczenia nadzorowanego przez psychiatrów objawy powyższe utrzymują się i zaczynają spełniać kryteria zaburzenia depresyjnego afektywnego, trudniejszego do leczenia i gorzej rokującego, jeśli chodzi o skuteczność leczenia. Dolegliwości emocjonalne powódki mimo podjętego leczenia farmakologicznego trwają już prawie 3 lata; ustąpiły w bardzo niewielkim stopniu. Trwały uszczerbek na zdrowiu, którego doznała P. M. wskutek wypadku w dniu 19.08.2019 należy zakwalifikować jako zaburzenia adaptacyjne będące następstwem urazów i wypadków, w których nie doszło do trwałych uszkodzeń OUN, co daje 10 % trwałego uszczerbku na zdrowiu.

W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Okręgowy uznał, że spełnione zostały przesłanki odpowiedzialności deliktowej przewidziane w art. 436 § 1 k.c., co w sprawie pozostawało bezsporne. Roszczenie o zadośćuczynienie za doznaną krzywdę, znajdowało oparcie w treści art. 445 § 1 k.c. W tym aspekcie Sąd Okręgowy szeroko odwołał się do wypracowanych w judykaturze kryteriów weryfikacji rozmiaru krzywdy. Zwrócił uwagę na kompensacyjny charakter tego świadczenia, mającego złagodzić wszystkie cierpienia fizyczne i psychiczne poszkodowanego, jego jednorazowość, nakazującą uwzględnienie wszystkich, także mogących wystąpić w przeszłości krzywd, powinność ustalenia rozmiaru krzywdy w sposób indywidualny, uwzględniający subiektywne odczucia pokrzywdzonego i wreszcie na stosowanie obiektywnego kryterium korygującego, w postaci wysokości stopy życiowej społeczeństwa, jedynie uzupełniająco. Zasada umiarkowanej wysokości zadośćuczynienia nie może bowiem podważać jego zasadniczej funkcji kompensacyjnej. Podkreślił także, że ustalenie rozmiaru krzywdy, a tym samym i wysokości zadośćuczynienia jako "odpowiedniej sumy", należy do sfery dyskrecjonalności sędziowskiej, oznaczającej znaczną swobodę sądu w określeniu wysokości należnej sumy pieniężnej.

Biorąc pod uwagę stopień i czas trwania cierpień psychicznych i fizycznych związanych z wypadkiem z dnia 19 sierpnia 2019 r., trwałość skutków wypadku, prognozy na przyszłość, wiek poszkodowanej, zdaniem Sądu Okręgowego adekwatną sumą zadośćuczynienia z tytułu szkody niemajątkowej jakiej powódka doznała w wyniku wypadku, jest dodatkowa żądana kwota 178.300 zł ponad przyznane już od pozwanego kwotę 51.700 zł. Zdaniem tego Sądu wobec urazów odniesionych przy zdarzeniu i ich konsekwencji, a także wobec braku szans na całkowity powrót powódki do zdrowia sprzed wypadku, a nadto okoliczność, że powódka skutki tego wypadku będzie odczuwać przez całe życie, należy uznać, że podnoszony zakres krzywdy został w pełni wykazany a roszczenie o zapłatę zadośćuczynienia zasługuje na uwzględnienie.

O odsetkach za opóźnienie w zapłacie tego świadczenia Sąd Okręgowy orzekł na podstawie art. 817 § 1 w zw. z art. 481 §1 i 2 k.c. Sąd zasądził odsetki od kwoty dochodzonej w pozwie od 18 lutego 2020 r. podzielając stanowisko powódki w tym zakresie oparte na art. 817 k.c., na stronie 4 pozwu, które nie było kwestionowane przez stronę pozwaną. W odniesienie z kolei do kwoty 78 300 zł Sąd miał na uwadze, że powódka wniosła o jej zasądzenie dopiero w piśmie z 27 kwietnia 2023 r., a zatem nie może domagać się odsetek od 18 lutego 2020 r., tj. liczonych tak, jak od kwoty dochodzonej w pozwie. W tej sytuacji Sąd zasądził odsetki od tej kwoty od 30 maja 2023 r., ponieważ pismo rozszerzające powództwo zostało doręczone 15 maja 2023 r. i przy uwzględnieniu stanu zaawansowania sprawy jest to termin pozwalający na niezwłoczne spełnienie świadczenia (art. 455 k.c.)., a w pkt II wyroku oddalił odsetki za okres wcześniejszy.

Rozstrzygniecie o kosztach procesu Sąd wydał na podstawie art. 98 k.p.c., § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych i art. 113 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935), mając na uwadze, że powódka nie uiściła opłaty od pozwu, a wysokość poniesionych i nieopłaconych w toku postepowania wydatków wynosi łącznie 3 271,18 zł.

Obie strony wniosły apelacje od powyższego wyroku.

Pozwany zaskarżył wyrok w części, tj.: w punkcie I lit b co do kwoty 70.000,00 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 30.05.2023 r. do dnia zapłaty oraz w punktach III i IV, zarzucając:

1. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 233 § 1 k.p.c. polegające na przekroczeniu

granic zasady swobodnej oceny dowodów poprzez:

a. przyjęcie, że obecnie powódka jest uzależniona od innych osób, mimo że fakt ten

nie wynika z materiału dowodowego,

b. pominięcie przy rozstrzygnięciu, że powódka obecnie funkcjonuje w społeczeństwie w sposób prawidłowy,

2. naruszenie prawa materialnego, tj. przepisu art. 445 § 1 k.c. poprzez jego błędną

wykładnię polegającą na ustaleniu zadośćuczynienia w rażąco wygórowanej wysokości w

oderwaniu od rzeczywiście poniesionej przez powódkę krzywdy.

Pozwany wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa w zaskarżonej części oraz stosowne do takiego rozstrzygnięcia o kosztach procesu przed Sądem I instancji oraz o zasądzenie od powódki na jego rzecz kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Powódka zaskarżyła wyrok w części, tj. w zakresie punktu 2. wyroku co do terminu (daty początkowej) zasądzenia odsetek. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 481 § 1 k.c. zw. z art. 355 k.c., art. 817 § 1 i 2 k.c. oraz art. 6 k.c. jak również art. 29 ust. 1, art. 37 ust. 1, art. 42 ust. 1, art. 16 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 11 września 2015 r. o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej oraz art. 362 KC, poprzez uznanie, że odsetki od kwoty 78.300 zł w niniejszej sprawie należne są od daty rozszerzenia powództwa, podczas gdy powyżej wskazane przepisy prawa wyraźnie nakładają na ubezpieczyciela obowiązek wypłaty pełnego świadczenia w ustawowym terminie i przeprowadzenia w sposób wszechstronny postępowania likwidacyjnego a pozwany nie wykazał, że nie mógł dokonać właściwej oceny stanu zdrowia powódki.

Wskazując na powyższe powódka wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku w części, tj. punkcie 2. poprzez zasądzenie dodatkowo od pozwanego na rzecz powódki odsetek ustawowych za opóźnienie od kwoty 78.300 zł od dnia 18 lutego 2020 r. do dnia 29 maja 2023 r. Nadto wniosła o zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.

W odpowiedziach na apelacje obie strony wniosły o oddalenie apelacji przeciwnika procesowego w całości oraz zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania przed sądem odwoławczym.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje

Apelacje stron nie zasługiwały na uwzględnienie.

Sąd Apelacyjny rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym. Żadna ze stron nie złożyła wiążącego wniosku o przeprowadzenie rozprawy z art. 374 k.p.c., natomiast w ocenie Sądu w sprawie nie ujawniły się żadne okoliczności, które przemawiałyby za koniecznością jej wyznaczenia.

Tytułem uwagi ogólnej, uwzględniającej treść przepisu art. 387 § 2 1 pkt 1 i 2 k.p.c., Sąd odwoławczy wskazuje, że w całości podziela - bez potrzeby powtarzania - dokonane przez Sąd Okręgowy ustalenia faktyczne, poprzedzone niewadliwą, spełniająca kryteria przewidziane w art. 233 § 1 k.p.c., oceną zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a także przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wykładnię istotnych dla rozstrzygnięcia przepisów prawa materialnego oraz ich subsumcję do ustalonego stanu faktycznego. Do skutecznego podważenia tych ustaleń oraz ocen nie mogła prowadzić treść zgłoszonych w apelacji zarzutów, których weryfikacja samoistnie wyznaczała kierunek rozstrzygnięcia sprawy przez Sąd II instancji.

Przechodząc w pierwszej kolejności do apelacji pozwanego jako dalej idącej, Sąd Apelacyjny zauważa, że pomimo formalnego zgłoszenia zarzutów naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. skarżący w istocie rzeczy oparł swoją apelację, także w tych aspektach na zarzucie naruszenia art. 445 § 1 k.p.c., co miałoby przejawiać się w niewłaściwej subsumcji (podstawieniu) wyrażonej w tym przepisie normy do ustalonego stanu faktycznego. Zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. tj. przepisu dotyczącego oceny dowodów, winien być bezwzględnie powiązany z zarzutem dokonania przez Sąd I instancji wadliwych ustaleń faktycznych. Tymczasem tak sama treść tego zarzutu, jak i jego uzasadnienie nie pozostawiają wątpliwości, że pozwany żadnych elementów stanu faktycznego ustalonych przez Sąd Okręgowy, opisujących negatywne skutki wypadku dla życia powódki nie kwestionuje, a jedynie są one inaczej przez niego relatywizowane do rozmiaru poniesionej przez powódkę krzywdy. Ten zaś określany jest w fazie sądowego stosowania prawa materialnego.

Nie powielając w tym miejscu trafnych poglądów judykatury przedstawionych tak przez Sąd Okręgowy, jak i skarżącego, bowiem są one ze sobą zbieżne, w zakresie kryteriów, jakimi sąd winien kierować się ustalając wysokość zadośćuczynienia za krzywdę na podstawie art. 445 § 1 k.p.c., zaakcentowania wymaga, że w judykaturze powszechnie aprobowany jest pogląd, iż celem tego świadczenia jest zrekompensowanie poniesionej przez poszkodowanego krzywdy i to właśnie zasada kompensaty stanowić winna podstawowy wyróżnik materialnej relatywizacji tej krzywdy. Dokonywana jest ona na podstawie kryteriów subiektywnych mających na celu określenie uszczerbku dotykającego indywidualnej sfery osobowości, uczuciowości człowieka, w szczególności cierpienia, bólu i poczucia osamotnienia, powstałych utrudnień życiowych. Tak ustalone, w oparciu o elementy podmiotowe (subiektywne), opisujące krzywdę powoda zadośćuczynienie, podlega w dalszej kolejności – w procesie sądowego stosowania prawa – weryfikacji wedle obiektywnego kryterium korygującego, obejmującego między innymi jego odniesienie do aktualnych realiów społeczno –ekonomicznych. Punktem wyjścia do oceny czynnika subiektywnego jest zatem to, jak zakres swojej krzywdy w wymiarze materialnym definiuje sam poszkodowany. To bowiem dochodzona przez nią kwota wprost wyznacza, świadczenie w jakiej wysokości uważa ona za realizujące funkcję kompensacyjną zadośćuczynienia. Kwota ta stanowi górną granicę ocen dokonywanych przez sąd.

Podkreślić w tym miejscu należy, że w utrwalonym orzecznictwie – w pełni aprobowanym przez Sąd Apelacyjny - wskazano, iż strona może skutecznie zakwestionować w apelacji wysokość zadośćuczynienia tylko wtedy, kiedy jego nieproporcjonalność do wyrządzonej krzywdy jest wyraźna lub rażąca (por. min. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 października 2009 r., I CSK 83/2009; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 sierpnia 2007 r., I CSK 165/2007). Oznacza to, że zarzuty, których intencją jest wykazanie wadliwości rozstrzygnięcia poprzez zawyżenie lub zaniżenie kwoty zadośćuczynienia za krzywdę mogą być uznane za skuteczne jedynie w tych sprawach, w których zapadłe rozstrzygnięcie w sposób oczywisty narusza normatywne przesłanki ustalenia wysokości zadośćuczynienia, o których w tym wypadku mowa w art. 445 § 1 k.c. W ramach kontroli instancyjnej nie jest bowiem możliwie wkraczanie w sferę swobodnego uznania sędziowskiego. Zarzuty te mogą się okazać skuteczne przede wszystkim wtedy, gdy wykazane zostanie, iż ustalając wymiar zaistniałej krzywdy, Sąd I instancji nie wziął pod uwagę określonego czynnika, bądź też przypisał mu zupełnie błędne znaczenie, co w konsekwencji miało wpływ na poczynioną ocenę odpowiedniej kompensacji krzywdy.

Transponując tak opisany stan prawny do realiów niniejszego postępowania należy stwierdzić, że argumenty przytoczone w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku pozwalają na wyprowadzenie wniosku, iż Sąd Okręgowy uwzględnił wszystkie okoliczności sprawy wpływające na sytuację powódki, a indywidualizujące jej roszczenie z punktu widzenia treści art. 445 § 1 k.c., miarkując wysokość zadośćuczynienia w sposób należyty, w granicach uznania sędziowskiego. Stąd ich ponowne przytaczanie jest zbędne, a przedmiotem analizy należało uczynić wyłącznie to, na co wprost powołał się apelujący w środku zaskarżenia. Podkreślenia zaś w tym kontekście wymaga to, że w stanowisku skarżącego zabrakło jakichkolwiek argumentów, w oparciu o które – w świetle opisanego wyżej ograniczonego zakresu kontroli instancyjnej – mogłoby dojść do weryfikacji zaskarżonego wyroku w analizowanym zakresie. Próżno bowiem doszukać się zarówno w samych zarzutach apelacyjnych oraz ich uzasadnieniu treści wskazujących na pominięcie przez Sąd Okręgowy faktów istotnych dla ustalenia rozmiaru krzywdy powódki, bądź też nadania im - wadliwie - zbyt dużego znaczenia. Już to zaś tylko czynić musiało apelację bezzasadną.

Jedynie pokrótce odnosząc się do zarzutów pozwanego wskazać należy, że Sąd Okręgowy nie ustalił, że powódka potrzebuje pomocy we wszystkich czynnościach życia codziennego. Takie ustalenie dotyczyło jedynie okresu bezpośrednio po wypadku. Sąd Okręgowy ustalił jedynie, że aktualnie u powódki występują trudności w codziennym funkcjonowaniu. Również okoliczność, że obecnie powódka jest w stanie w miarę normalnie funkcjonować, ma partnera z którym mieszka w W. oraz dziecko, spodziewa się kolejnego, a nadto podjęła pracę nie niweluje w żaden sposób skutków wypadku dla zdrowia fizycznego i psychicznego powódki. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że na skutek wypadku powódka doznała trwałych anatomicznych zniekształceń i trwałych znacznych zaburzeń funkcji bez rokowania poprawy, obydwu stawów rzepakowo-udowych, prawego podudzia, kości piszczelowej i strzałkowej, prawego stawu skokowego. Co więcej z opinii biegłych wynikało jednoznacznie, że w przypadku powódki prognozy na przyszłość są złe, ponieważ obecnie ma zaawansowane zmiany urazowo-zwyrodnieniowe obydwu stawów rzepkowo-udowych, wymagające zabiegów endoprotezoplastyki w przyszłości, dlatego następstwa wypadku mają charakter nieodwracalny, nawet po endoprotezoplastyce nie odzyska sprawności nigdy przez całe życie.

Rację ma skarżący, że w ramach kryterium obiektywnego ważenia wysokości zadośćuczynienia, nie jest wyłączone kierowanie się przy jego ustalaniu sumami zasądzonymi z tego tytułu w innych przypadkach, bowiem jednolitość orzecznictwa sądowego w tym zakresie odpowiada poczuciu sprawiedliwości i równości wobec prawa (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 16 kwietnia 2015 r., I CSK 434/14). Postulat ten może być wszakże uznany za słuszny, jeżeli daje się pogodzić z zasadą indywidualizacji okoliczności określających rozmiar krzywdy w odniesieniu do konkretnej osoby poszkodowanego i pozwala uwzględnić specyfikę poszczególnych przypadków (vide: wyroki Sądu Najwyższego z dnia 30 stycznia 2004 r., I CK 131/03, OSNC 2005, Nr 2, poz. 40 i z dnia 26 listopada 2009 r., III CSK 62/09, nie publ.). W takim stanie prawnym Sąd Apelacyjny doszedł do przekonania, że zadośćuczynienie, biorąc pod uwagę jego jednorazowy charakter, w łącznej kwocie 230000 zł (uwzględniając świadczenie wypłacone przedprocesowo), także temu kryterium w pełni odpowiada. Świadczenie w takim rozmiarze kierunkowo nie odbiega od kwot zasądzanych w innych sprawach o zbliżonym stanie faktycznym (wiek poszkodowanego, zakres cierpień fizycznych i psychicznych, negatywne rokowania na przyszłość, wpływ zdarzenia na dotychczasowy sposób życia). Wydawane przez sądy orzeczenia powinny wykazywać się tego rodzaju elementarną spójnością, która w odbiorze społecznym pozwoli kwalifikować je jako sprawiedliwie. Niezbędne do tego jest zagwarantowanie, poprzez treść orzeczeń, aby w podobnych warunkach obywatele – bez względu na swój status społeczny i majątkowy - traktowani byli podobnie. Oczywiście, w przypadku roszczeń odwołujących się do kryteriów ocennych, nie jest możliwe zapewnienie, że każdy odbiorca uzna orzeczenie – w konfrontacji z innymi – za prawidłowe. Konieczne jest wszakże takie kształtowanie treści orzeczenia, która pozostanie z innymi rozstrzygnięciami w tego rodzaju relacji, która wskazywać będzie właśnie na jego ocenność, będącą immanentną cechą uprawnień o charakterze dyskrecjonalnym, a nie dowolność. Wychodząc z tego punktu widzenia Sąd Apelacyjny doszedł do przekonania, że zasądzone przez Sąd I instancji zadośćuczynienie jest właściwie wyważone do całokształtu krzywd, których rozmiar ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynikał.

Bezzasadna okazała się również apelacja powódki.

W zakresie określenia daty początkowej płatności odsetek za opóźnienie w zapłacie zadośćuczynienia, na płaszczyźnie teoretycznej, wskazać należy, że w aktualnych realiach społeczno – gospodarczych odsetki posiadają przede wszystkim charakter odszkodowawczy co oznacza, że ich znaczenie jako wyznacznika waloryzacji świadczenia głównego jest obecnie drugoplanowe. Co się zaś tyczy samego określenia daty początkowej płatności odsetek za opóźnienie w spełnieniu świadczenia z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, którego podstawę stanowi art. 445 § 1 k.c., w judykaturze wyodrębnić można dwa zasadnicze poglądy. Po pierwsze, w orzecznictwie Sądu Najwyższego prezentuje się stanowisko, iż ustalenie – w razie sporu – wysokości zadośćuczynienia według stanu rzeczy istniejącego w chwili zamknięcia rozprawy, jego jednorazowość, uzasadnia przyznanie ich od daty wyrokowania przez Sąd I instancji (patrz min. SN w wyroku z dnia 4.09.1998 r., II CKN 875/987, niepubl; SN w wyrokach z 8.12.1997 r, sygn.. akt I CKN 361/97, niepubl., oraz z dnia 9.01.1998 r., sygn.. akt III CKN 301/97, niepubl. oraz z dnia 9.09.1999 r., sygn. akt II CKN 477/98). Po drugie, pośród orzeczeń Sądu Najwyższego można znaleźć i takie, które wskazują, że stosownie do art. 481 § 1 k.c. wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia jeżeli dłużnik opóźnił się ze spełnieniem świadczenia. Wedle tego stanowiska błędny jest pogląd jakoby zadośćuczynienie stawało się wymagalne dopiero z chwilą wydania orzeczenia przez sąd, co miałoby prowadzić do wniosku, że o opóźnieniu dłużnika mówić można nie wcześniej, niż od momentu wyrokowania. Wymagalność zadośćuczynienia za krzywdę i związany z nią obowiązek zapłaty odsetek za opóźnienie (art. 481 § 1 k.c.) przypadają po wezwaniu jego zapłaty i bezskutecznym upływie terminu, w którym dłużnik jest je zobowiązany spełnić (vide: wyrok SN z 14.04.1997, sygn. akt II CKN 110/97, LEX nr 550931, wyrok SN z 18.09.1970, sygn. akt PR 257/70, OSNC 1971/6/103).

W ocenie Sądu Apelacyjnego brak jest podstaw do nadawania którejkolwiek z przedstawionych wyżej koncepcji waloru uniwersalnego. Z uwagi na specyfikę tego rodzaju roszczenia, zależnego od rozmiaru doznanej krzywdy ze swej istoty trudno wymiernej i zależnej od szeregu okoliczności, związanych z następstwami dla życia poszkodowanego zdarzenia, które tak kwalifikowane skutki wywołało, opowiedzieć należy się za poglądem, iż decydujące w tym zakresie jest określenie daty, według której ustala się w konkretnej sprawie wysokość zadośćuczynienia. Innymi słowy, datę wymagalności roszczenia o zapłatę zadośćuczynienia determinuje ustalenie czasu, w którym zaistniały okoliczności, wpływające na jego wysokość i możliwość jej określenia (podobnie Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 8 lutego 2002 r., III UKN 77/01, OSNP 23/2003 poz. 578). Oczywistym jest przy tym, że data ta nie może być bardziej dla uprawnionego korzystna, niż data, wyznaczająca stan opóźnienia zobowiązanego, co niewątpliwie uzależnione jest od jego wiedzy o przedmiocie roszczenia, jego wysokości i skierowanym w tym przedmiocie przez uprawnionego żądaniu zapłaty.

W takich uwarunkowaniach prawnych zasadnym było zasądzenie odsetek wedle koncepcji przyjętej przez Sąd Okręgowy.

W analizowanym przypadku powódka domaga się przyznania jej odsetek od całości zasądzonego świadczenia poczynając od 18 lutego 2020 r. W tym zakresie wskazała, że pismem z dnia 19 sierpnia 2019 r. zgłosiła pozwanemu szkodę doznaną w wyniku zdarzenia z dnia 19 sierpnia 2019 r. Na skutek tego zgłoszenia pozwany wszczął postępowanie likwidacyjne które było prowadzone pod numerem szkody: (...). Pismem z dnia 17 lutego 2020 r. pozwany poinformował powódkę, że (...) S.A. podjęła decyzję o przyjęciu odpowiedzialności za szkodę i ustalono na rzecz P. M. zadośćuczynienie w wysokości 34.300 zł za uszkodzenie ciała i roztrój zdrowia doznany podczas zdarzenia z dnia 19 sierpnia 2019 r. Następnie pismem z dnia 18 stycznia 2020 r. powódka skierowała do pozwanego (...) S.A. wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy i wypłatę na rzecz poszkodowanej: kwoty 195.700 zł tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, 8.463,00 zł tytułem pomocy osób trzecich, 63.000 zł tytułem odszkodowania za utratę możliwości od sierpnia 2019 r. do stycznia 2021 r. w wysokości wskazanej w zaświadczeniu z dnia 2 września 2019 r., a co najmniej w wysokości minimalnego wynagrodzenia, odszkodowania tytułem poniesionych kosztów pomocy medycznej, lekarstw, przejazdów zgodnie z złączonymi fakturami i zestawieniem przejazdów zawartych w treści pisma.

W tym miejscu wskazać należy, że niewątpliwie to pozwany był gospodarzem postępowania likwidacyjnego. Art. 14 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczeń Komunikacyjnych (podobnie jak art. 817 k.c.) nakładał na ubezpieczyciela obowiązek ustalenia przesłanek swojej odpowiedzialności oraz zbadania okoliczności dotyczących wysokości szkody. Tego obowiązku, należącego do istoty działalności ubezpieczeniowej, ubezpieczyciel nie może przerzucić na inne podmioty. To zatem rzeczą pozwanego było podjęcie wszelkich działań zmierzających do uzyskania dowodów, które dla pełnego wyjaśnienia zasadności zgłoszonych roszczeń uważał on za konieczne.

Niemniej jednak w realiach niniejszej sprawy zasadnym jest przyjęcie, że pozwany na etapie postępowania likwidacyjnego w dacie wskazanej przez powódkę – luty 2020 r. nie miał jeszcze możliwości ustalenia wszystkich okoliczności faktycznych determinujących ustalenie rozmiaru krzywdy powódki i jej właściwej materialnej kompensaty w formie zadośćuczynienia. Zauważyć bowiem należy, że w tej dacie proces leczenia powódki nie był jeszcze zakończony. Nie znane były w szczególności ewentualne prognozy i rokowania dotyczące stanu zdrowia powódki, a to one w realiach niniejszej sprawy niewątpliwie miały wpływ na rozmiar krzywdy powódki i w konsekwencji na wysokość należnego powódce zadośćuczynienia. Nie znany był wówczas jeszcze wpływ zdarzenia na stan psychiczny powódki. W analizowanym przypadku w dacie wezwania pozwanego do zapłaty nie wystąpiły zatem jeszcze wszystkie okoliczności pozwalające na pewne ustalenie kwestii wysokości należnego poszkodowanej świadczenia.

Zasadnym w konsekwencji było przyjęcie, że dopiero na etapie postępowania sądowego wykazane zostały wszystkie skutki zdarzenia szkodzącego, w tym w szczególności te związane z brakiem rokowań powrotu do zdrowia na przyszłość. Czynnik ten miał zaś dla wysokości zasądzonego na rzecz powódki zadośćuczynienia, już choćby z uwagi na jej wiek i jednorazowy charakter tego świadczenia, znaczenie zasadnicze. Co więcej, sama powódka dostrzegała to uwarunkowanie, o czym świadczy dokonanie istotnego rozszerzenia żądania dopiero wówczas, gdy materiał procesowy pozwalał już na dokonanie w tym zakresie stanowczych ustaleń. Już tylko z tej przyczyny fakt skierowania do pozwanego wezwania do zapłaty z dnia 18 stycznia 2020 r. nie może mieć decydującego znaczenia, dla określenia daty wymagalności kwoty 78.300 zł.

W konsekwencji uzasadnionym było zasądzenie odsetek w taki sposób jak to uczynił Sąd Okręgowy, a zatem do kwoty 100.000 zł od wskazanej pierwotnie w pozwie od daty 18 lutego 2020 r. (jak tego żądała powódka tj. w związku z wezwaniem pozwanego do zapłaty w postępowaniu likwidacyjnym), natomiast od dalszej kwoty 78.300 zł od 30 maja 2023 r., tj. po upływie 14 dni od doręczenia pozwanemu pisma rozszerzającego powództwo.

Mając na uwadze powyższe Sąd Apelacyjny na podstawie art. 385 k.p.c. oddalił apelacje stron jako bezzasadne.

O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawie art. 108 § 1 k.p.c. w zw. z art. 98 § 1 i 3 k.p.c., zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu. Obie apelacje oddalono, tym samym obie strony były zarówno przegrywającymi (w zakresie własnej apelacji) jak i wygrywającymi (w zakresie apelacji przeciwnika procesowego). Koszty powódki w zakresie apelacji pozwanego zamknęły się kwotą 4.050 zł - wynagrodzenie pełnomocnika, zgodnie z § 2 pkt 6 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych, Z kolei koszty pozwanego w zakresie apelacji powódki wyniosły 2.700 zł, stanowiącą wynagrodzenie pełnomocnika, zgodnie z § 2 pkt 5 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia. Mając na uwadze rozkład kosztów procesu i wynik postępowania, po kompensacie należne powódce od pozwanego koszty procesu zamknęły się kwotą 1.350 zł.

Artur Kowalewski