Treść orzeczenia
Sygn. akt V CZ 36/15
Postanowienie
Dnia 25 czerwca 2015 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (przewodniczący)
SSN Jan Górowski
SSN Katarzyna Tyczka-Rote (sprawozdawca)
w sprawie z powództwa E. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w A. przeciwko Bankowi […] Spółce Akcyjnej w K. i Bankowi […] Spółce Akcyjnej w W. o zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 25 czerwca 2015 r., zażalenia strony powodowej na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 10 marca 2015 r., uchyla zaskarżone postanowienie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 10 marca 2015 r. Sad Apelacyjny odrzucił skargę kasacyjną powódki od wyroku tego Sądu z dnia 18 września 2014 r. z powodu jej nieopłacenia w terminie. Sąd wyjaśnił, że powódka złożyła w skardze wniosek o zwolnienie jej od kosztów sądowych, nie dostarczyła jednak aktualnych danych obrazujących jej sytuację majątkową w chwili wnoszenia skargi kasacyjnej, to znaczy w styczniu 2015 r. Przedstawione dokumenty obejmowały zeznanie podatkowe za rok 2013 oraz bilans na koniec 2013 r. i były tożsame z dokumentami dołączonymi do apelacji. Sąd stwierdził, że dobór dokumentów oddających bieżące położenie ekonomiczne powódki należał do niej, jednak dowody, które dostarczyła nie były wystarczające, dlatego wniosek został oddalony postanowieniem z dnia 29 stycznia 2015 r., a doręczenie pełnomocnikowi powódki odpisu tego postanowienia otworzyło bieg tygodniowego terminu do uiszczenia opłaty od skargi kasacyjnej (art. 112 ust. 1 - 3 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (jedn. tekst Dz. U. z 2014 r., poz. 1025 ze zm.). Opłata jednak nie wpłynęła.
W zażaleniu na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej powódka domagała się uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania. Zakwestionowała prawidłowość postanowienia odmawiającego jej zwolnienia od kosztów sądowych związanych z wniesieniem skargi kasacyjnej. Podniosła naruszenie przepisów postępowania, polegające na wadliwej ocenie dowodów wykazujących jej sytuację finansową i majątkową. Skarżąca wyjaśniła, że jej położenie ekonomiczne w toku całego postępowania nie uległo poprawie, ponieważ nie prowadziła w tym czasie działalności gospodarczej. Składając w styczniu 2015 r. wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych nie dysponowała jeszcze dokumentami finansowymi za rok 2014, których termin sporządzenia upływał później, dlatego przedstawiła nadal aktualną dokumentację za rok poprzedni.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje
Całość argumentacji zawartej w zażaleniu podważa prawidłowość niezaskarżalnego odrębnie postanowienia o odmowie zwolnienia powódki od kosztów sądowych, którego wpływ na wydanie zaskarżonego postanowienia o odrzuceniu jej skargi kasacyjnej jest niewątpliwy, skoro przyczyną odrzucenia było nieopłacenie tej skargi. Tak sformułowane zażalenie - mimo niepowołania w nim wprost art. 380 k.p.c. w zw. z art. 3941
§ 3, art. 39821 i art. 391 § 1 k.p.c. - zawiera jednoznaczny wniosek o „rozpoznanie”, a więc poddanie kontroli prawidłowości postanowienia Sądu Apelacyjnego z dnia 29 stycznia 2015 r. Skarżąca kwestionuje przyczyny, dla których Sąd Apelacyjny oddalił jej wniosek, to znaczy pogląd o nieaktualności przedstawionych informacji. Nie można odmówić słuszności jej zarzutom, że dokumenty te, jakkolwiek odnosiły się do okresu sprzed ponad roku nie były „nieaktualne” w tym sensie, że powódka powinna już była dysponować analogicznymi dokumentami sporządzonymi za rok następny, skoro wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych składała w styczniu. Ponadto przeprowadzenie oceny okoliczności istotnych z punktu widzenia zastosowania art. 103 u.k.s.c. nie może pozostawać w oderwaniu od danych i informacji wiadomych sądowi z przebiegu postępowania. Nie może też pomijać faktu, czy strona wcześniej już wykazała podstawy do udzielenia jej zwolnienia od kosztów sądowych (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 maja 2011 r., II CZ 12/11, Lex nr 847127). Ponieważ Sąd Apelacyjny uzasadnił oddalenie wniosku o zwolnienie powódki od kosztów jedynie argumentem o nieaktualności przedstawionych dokumentów, bez rozważenia ich treści i bez odniesienia się do informacji zebranych w toku postępowania, postanowienie to nie mogło być uznane za prawidłowe, co w konsekwencji uzasadniało uchylenie zaskarżonego postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Podstawą odrzucenia tej skargi może być jedynie nieuiszczenie opłaty, brak podstaw do zwolnienia od której został stwierdzony w prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu wpadkowym.
Z przytoczonych względów Sąd Najwyższy orzekł na podstawie art. 3941 w zw. z art. 39815
§ 1 k.p.c.