Treść orzeczenia
Sygn. akt V CZ 123/12
Postanowienie
Dnia 17 kwietnia 2013 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Anna Owczarek (przewodniczący)
SSN Katarzyna Tyczka-Rote (sprawozdawca)
SSN Bogumiła Ustjanicz
w sprawie z powództwa "W. Q." Spółki z o.o. przeciwko Skarbowi Państwa - Staroście T. o ustalenie, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 17 kwietnia 2013 r., zażalenia strony powodowej na postanowienie o kosztach, zawarte w punkcie III wyroku Sądu Okręgowego w W. z dnia 30 listopada 2011 r., oddala zażalenie.
Uzasadnienie
Powódka W. Q. Sp. z o.o. wniosła zażalenie na postanowienie o kosztach procesu, zawarte w wyroku Sądu Okręgowego z dnia 30 listopada 2011 r.
Postanowieniem tym Sąd Okręgowy zasądził od powódki na rzecz pozwanego kwotę 1200 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym, jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazując art. 98 k.p.c. W zażaleniu skarżąca zarzuciła naruszenie art. 100 k.p.c. poprzez jego niezastosowanie, argumentując, iż wygrała apelację co do orzeczenia o kosztach, a przegrała co do zasadniczego przedmiotu sporu, którym było ustalenie wysokości opłaty rocznej. Koszty przyznane pozwanemu, zdaniem powódki, powinny być pomniejszone o koszty przysługujące powódce w postępowaniu zażaleniowym. W związku z tym wniosła o zmianę zaskarżonego orzeczenia o kosztach postępowania apelacyjnego przez obniżenie zasądzonych od niej na rzecz pozwanego kosztów do kwoty 600 zł oraz o zasądzenie od pozwanego na jej rzecz kosztów postępowania zażaleniowego według norm przepisanych.
Odpowiedź na zażalenie złożył pozwany reprezentowany przez radcę prawnego ustanowionego przez Starostę T.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje
Przedmiotem sporu między stronami było ustalenie wysokości opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste nieruchomości. Sąd pierwszej instancji ustalił tę opłatę na kwotę 27 005,43 zł, oddalił dalej idące powództwo i zasądził od powódki na rzecz pozwanego kwotę 1 560 zł z tytułu kosztów procesu, przyjmując jako podstawę art. 100 k.p.c. - koszty rozdzielił między stronami w stosunku 80% na powódkę i w 20% na pozwanego.
Powódka wniosła apelację, określając wartość przedmiotu zaskarżenia na 13 574,49 zł. Zakwestionowała także zawarte w wyroku orzeczenie o kosztach wskazując, że pozwany powinien być nimi obciążony w 31,87%.
Sąd odwoławczy uwzględnił zażalenie powódki na koszty i obniżył kwotę zasadzoną od niej na rzecz pozwanego do 796,02 zł, oddalił apelację „w pozostałej części” i zasądził od powoda na rzecz pozwanego całość kosztów postępowania apelacyjnego ustaloną od wartości przedmiotu zaskarżenia wskazanej przez powódkę.
Skarżąca ma rację, że w wypadku, kiedy w postępowaniu drugoinstancyjnym rozstrzygane były zarówno zarzuty merytoryczne dotyczące orzeczenia co do istoty sprawy, jak i zastrzeżenia powoda do prawidłowości postanowienia o kosztach procesu, aktualizujące się w wypadku nieuwzględnienia apelacji - doszło do rozpoznania dwóch odrębnych środków odwoławczych - apelacji i zażalenia. Sąd Okręgowy uwzględnił zażalenie powódki, oddalił natomiast jej apelację i orzekł o kosztach postępowania apelacyjnego zgodnie z art. 98 k.p.c. Było to stanowisko prawidłowe, ponieważ powódka nie złożyła wniosku o przyznanie jej kosztów postępowania zażaleniowego, domagała się tylko zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego. Zgodnie z treścią art. 109 § 1 k.p.c. zasadą jest, że sąd orzeka o kosztach procesu na wniosek. Bez wniosku rozstrzyga tylko o kosztach należnych stronie nie mającej fachowego pełnomocnika. Powódka była reprezentowana przez radcę prawnego. W związku z tym zażalenie powódki, która domagała się umniejszenia kwoty jaką ma zapłacić pozwanemu z tytułu kosztów postepowania apelacyjnego o kwotę kosztów postępowania zażaleniowego, jakie sama powinna otrzymać od pozwanego, nie mogło zostać uwzględnione (art. 397 § 3 k.p.c. w zw. z art. 39814 k.p.c.).
Pomimo oddalenia zażalenia powoda, Sąd Najwyższy nie uwzględnił wniosku pozwanego o zasądzenie kosztów postepowania zażaleniowego w niniejszej sprawie, ponieważ pozwany nie był prawidłowo reprezentowany w postępowaniu zażaleniowym przed Sądem Najwyższym.
Zgodnie z postanowieniem art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa (Dz. U. Nr 169, poz. 1417 ze zm.) w postępowaniu przed Sądem Najwyższym zastępstwo Skarbu Państwa przez Prokuratorię Generalną jest wyłączne z wyjątkiem przewidzianym w art. 8b ust. 5 tej ustawy, który w niniejszej sprawie nie występuje. Radca prawny ustanowiony przez Starostę T. nie miał więc zdolności postulacyjnej do złożenia odpowiedzi na zażalenie i wnioskowania o przyznanie kosztów postępowania zażaleniowego.