Treść orzeczenia
Sygn. akt IV CSK 657/14
Postanowienie
Dnia 9 września 2015 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Mirosława Wysocka (przewodniczący)
SSN Marian Kocon (sprawozdawca)
SSN Maria Szulc
w sprawie z wniosku B. U. przy uczestnictwie M.J., M. O. i S. U. o wpis własności, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 9 września 2015 r., skargi kasacyjnej wnioskodawczyni od postanowienia Sądu Okręgowego w T. z dnia 11 kwietnia 2014 r., oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy w T. postanowieniem z dnia 11 kwietnia 2014 r. oddalił apelację wnioskodawczyni B. U. od postanowienia Sądu Rejonowego w C. oddalającego wniosek o wpis w księdze wieczystej współwłasności w części ułamkowej na rzecz M. J. U podłoża tego rozstrzygnięcia legło stanowisko, że wnioskodawczyni nie posiada legitymacji do złożenia tego wniosku.
Skarga kasacyjna wnioskodawczyni od postanowienia Sądu Okręgowego – oparta na podstawie drugiej z art. 3983 k.p.c. – zawiera zarzut naruszenia art. 6262
§ 5 k.p.c., i zmierza do uchylenia tego postanowienia oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje
Istota zarzutu skargi kasacyjnej sprowadza się do twierdzenia, że Sąd Okręgowy z naruszeniem art. 6262
§ 5 k.p.c. nie przyznał legitymacji do złożenia wniosku o wpis w księdze wieczystej skarżącej współwłaścicielce nieruchomości dla której ta księga została założona, M. J., jako współwłaściciela tej nieruchomości w 55
/100 częściach, na podstawie orzeczenia sądowego stwierdzającego nieważność czynności prawnej, której stroną nie była skarżąca.
W prawie polskim podstawową zasadą postępowania wieczystoksięgowego jest działanie na wniosek - dotyczy to także wpisów (art. 6268 § 1 k.p.c.), jednakże, wypada zauważyć, że ustawodawca przewiduje także, w interesie wiarygodności (wiary publicznej) księgi wieczystej, dokonywanie z urzędu określonych wpisów. Przepis art. 6262
§ 5 k.p.c., którego naruszenia upatruje skarżąca, określa krąg legitymowanych osób do złożenia wniosku o dokonanie (wykreślenie) wpisu w księdze wieczystej. Zgodnie z jego treścią taki wniosek może złożyć właściciel nieruchomości, użytkownik wieczysty, osoba, na rzecz której wpis ma nastąpić, albo wierzyciel, jeżeli przysługuje mu prawo, które może być wpisane w księdze wieczystej, a w sprawach dotyczących obciążeń powstałych z mocy prawa – także uprawniony organ. Regulacja ta określa w sposób wyczerpujący krąg podmiotów uprawnionych do złożenia wniosku o dokonanie (wykreślenie) wpisu w księdze wieczystej i stanowi rozwiązanie o charakterze szczególnym wobec treści art. 510 k.p.c., który to przepis przewiduje jako zasadę możliwość uczestniczenia w postępowaniu nieprocesowym wszystkich osób zainteresowanych jego wynikiem. Brzmienie art. 6262
§ 5 k.p.c. nakazuje przyjąć, że inne osoby niż wymienione w tym przepisie nie są legitymowane do wystąpienia z wnioskiem o wpis prawa w księdze wieczystej. Takie unormowanie jest podyktowane usprawnieniem postępowania wieczystoksięgowego (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 kwietnia 2012 r., II CSK 384/11, nie publ.).
Skarżąca nie należy do kręgu podmiotów oznaczonych w art. 6262 § 5 k.p.c., gdyż określony ułamkiem (idealny) udział innego współwłaściciela we własności nie jest „wspólnym prawem" dla skarżącej, której prawo nie sięga dalej, niż przysługujący jej udział we własności nieruchomości.
Ubocznie, fakt niewpisania w księdze wieczystej udziału innego współwłaściciela nie narusza prawa skarżącej, a tym samym wniosek jej o jego wpis nie „zmierza do zachowania wspólnego prawa” (art. 209 in fine k.c.). Inaczej, nie jest czynnością zachowawczą w rozumieniu art. 209 k.c.
Sąd Okręgowy przeto zasadnie uznał, że skarżącej nie przysługuje legitymacja z art. 6262
§ 5 k.p.c. w zakresie udziału nieujawnionego współwłaściciela.
Z tych przyczyn orzeczono, jak w postanowieniu.