descriptionTreść orzeczenia

Wyrok z dnia 8 czerwca 2000 r.

Sygn. akt II UKN 580/99

Przewodniczący SSN Jerzy Kuźniar (sprawozdawca), Sędziowie SN: Roman Kuczyński, Maria Tyszel.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 28 października 1998 r. Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Bielsku Białej oddalił odwołanie wnioskodawczyni Teresy J. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych-Oddziału w B.B. z dnia 18 sierpnia 1998 r., odmawiającej przyznania prawa do emerytury na podstawie ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz.U Nr 40, poz. 267 ze zm.), wobec nieosiągnięcia wieku emerytalnego. Sąd ten nadto rozważał, wobec zarzutów odwołania, czy wnioskodawczyni, z którą rozwiązano stosunek pracy w dniu 30 kwietnia 1993 r. w związku z likwidacją zakładu pracy, spełniła przesłanki zawarte w przepisach rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 stycznia 1990 r. w sprawie wcześniejszych emerytur dla pracowników zwalnianych z pracy z przyczyn dotyczących zakładów pracy (Dz.U. Nr 4, poz. 27) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 czerwca 1989 r. w sprawie wcześniejszych emerytur dla pracowników niektórych likwidowanych zakładów pracy (Dz.U Nr 40, poz. 218). W ocenie Sądu nie została spełniona przesłanka 35-letniego okresu zatrudnienia na dzień rozwiązania stosunku pracy z tego pierwszego rozporządzenia, natomiast co do przepisu § 1 ust. 2 rozporządzenia z dnia 17 czerwca 1989 r., z którego wnioskodawczyni wydawała się wywodzić swoje prawa, wykazała wprawdzie 20-letni okres zatrudnienia w dacie rozwiązania stosunku pracy z uwagi na likwidację zakładu pracy, lecz nie była wówczas osobą, której do osiągnięcia wieku emerytalnego brakowało nie więcej niż 5 lat, gdyż liczyła wówczas 41 lat.

W apelacji wniesionej od tego wyroku wnioskodawczyni zarzuciła nieważność postępowania, bowiem nie mogła wziąć udziału w rozprawie w dniu 28 października 1998 r. z uwagi na chorobę, Sąd zaś mimo tego nie odroczył rozprawy. Sąd Apelacyjny zarzutu tego nie podzielił, stwierdzając, że wnioskodawczyni nie została na rozprawę wezwana, a jedynie o niej zawiadomiona, nadto nie składała wniosku o odroczenie rozprawy (wyrok z dnia 29 kwietnia 1999 r., [...]).

Powyższy wyrok zaskarżyła kasacją wnioskodawczyni i zarzucając naruszenie przepisów postępowania – art. 208 § 1 KPC w związku z art. 299 i 473 KPC przez usankcjonowanie przez Sąd Apelacyjny niewezwania wnioskodawczyni do osobistego stawiennictwa na rozprawę, po której zapadł wyrok, a nadto naruszenie art. 214 w związku z art. 224 § 1 i 391 KPC przez niewyjaśnienie czy jej mąż składający zwolnienie lekarskie, nie wnosił nadto o odroczenie rozprawy, oraz naruszenie art. 5 KPC w związku z nieudzieleniem wnioskodawczyni przez ”

Sądy obu instancji” potrzebnych wskazówek, mimo że działała bez pełnomocnika, wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, po uchyleniu również jego wyroku.

W toku postępowania kasacyjnego, pełnomocnik wnioskodawczyni podniósł nadto zarzut nieważności postępowania przed Sądem Apelacyjnym w Katowicach, bowiem – w jego ocenie – strona pozwana nie była należycie reprezentowana. Od dnia 1 stycznia 1999 r. nastąpiły zmiany organizacyjne w zakresie właściwości organów Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i od tej daty sprawy z obszaru W., zostały przekazane według właściwości Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w C., zaś odwołania od decyzji tego Oddziału rozpoznaje według właściwości Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach w pierwszej instancji.

W odpowiedzi na kasację, pozwany organ rentowy wniósł o jej oddalenie, stwierdzając, że nie doszło - wbrew jej zarzutom - do naruszenia przepisów postępowania przed Sądem drugiej instancji, natomiast od strony merytorycznej, stanowisko Sądu nie może być podważone, wnioskodawczyni bowiem nie zakwestionowała ustaleń dokonanych przez Sąd.

Sąd Najwyższy rozważył, co następuje

Według art. 39311 zdanie drugie KPC strony mogą przytaczać nowe uzasadnienie podstaw kasacyjnych, a nie nowe podstawy kasacji, jeżeli upłynął już termin wskazany w art. 3934

KPC. Powyższe nie ma jednak znaczenia w sprawie, bowiem nieważność postępowania Sąd Najwyższy bierze pod uwagę z urzędu. Fakt, iż we właściwości organów ZUS na terenie województwa śląskiego, zaszły w 1999 r. zmiany organizacyjne, nie może być w żadnym razie kwalifikowany jako powodujący nieważność postępowania, gdy przed Sądem organ ten był reprezentowany przez pracownika Oddziału, który wydawał zaskarżoną decyzję, a który w chwili rozpoznawania sprawy w toku postępowania apelacyjnego, nie był już właściwy. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, który działał na podstawie art. 7 ustawy z dnia 25 listopada 1986 r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 1989 r. Nr 25, poz. 137 ze zm.), wykonywał zadania z zakresu ubezpieczeń społecznych za pośrednictwem między innymi oddziałów, niemniej to nie oddziały były organami rentowymi, ale Zakład jako zorganizowana całość. W tej sytuacji nie można skutecznie zarzucać, że doszło do nieważności postępowania z przyczyn określonych w art. 379 pkt 2 KPC.

Przed odniesieniem się do kasacji należy wstępnie zauważyć, że w przypadku, gdy opiera się ona na podstawie określonej w art. 3931 pkt 2 KPC (naruszenie przepisów postępowania), konieczne jest wskazanie, że uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Kasacja w ogóle nie odnosi się do tej okoliczności, a jej zarzuty sprowadzają się jedynie do wymienienia naruszonych jej zdaniem przepisów, bez podjęcia próby wykazania, że uchybienia te mogły wpłynąć na wynik sprawy.

W ocenie Sądu Najwyższego nie doszło do naruszenia art. 208 § 1 pkt 1 KPC w związku z art. 299 KPC. Zarzut ten w istocie dotyczy postępowania przed Sądem pierwszej instancji, a ponadto jest zupełnie nieuzasadniony. Pierwszy z tych przepisów dotyczy uprawnień przewodniczącego, drugi zaś sądu. To, że przewodniczący może wezwać stronę na rozprawę nie oznacza oczywiście, że ma on taki obowiązek W przypadku bowiem gdy strona tylko zawiadomiona o terminie rozprawy nie bierze w niej udziału, przewodniczący lub wyznaczony przez niego sędzia sprawozdawca przedstawia jej wnioski, twierdzenia i dowody na podstawie akt sprawy (art. 211 KPC). Przepis art. 299 KPC zaś uprawnia sąd do dopuszczenia dowodu z przesłuchania stron, jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub w ich braku pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Dowód ten ma więc charakter subsydiarny i bez zarzutu niekompletności ustaleń Sądu (braków w materiale dowodowym), nie ma on prawnego znaczenia .Podobnie należy ocenić dalsze zarzuty kasacji (naruszenia art. 214, 224 § 1 KPC ). Zarzuty te, zresztą nieuzasadnione, odnoszą się do postępowania przed Sądem pierwszej instancji i nie mogą być podstawą kasacji, dotyczącej wyroku Sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie. Nie można także dopatrzyć się naruszenia przez Sąd Apelacyjny art. 5 KPC, gdy się weźmie pod uwagę ,iż uprawnienia wnioskodawczyni do świadczenia były badane niejako z urzędu, co wynika z wstępnych uwag uzasadnienia, nie wskazywała ona bowiem żadnych dowodów na poparcie swoich twierdzeń.

Z tych wszystkich względów, gdy kasacja nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, należało orzec jak w sentencji na podstawie art. 39312 KPC .