Treść orzeczenia
Sygn. akt I CZ 126/13
Postanowienie
Dnia 20 lutego 2014 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Barbara Myszka (przewodniczący)
SSN Katarzyna Tyczka-Rote
SSN Hubert Wrzeszcz (sprawozdawca)
w sprawie ze skargi J. M. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu Okręgowego w T. z dnia 3 kwietnia 2008 r., sygn. akt I…. 37/08, wydanym w sprawie z wniosku D. M. przy uczestnictwie J. M. o podział majątku wspólnego, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 20 lutego 2014 r., zażalenia skarżącego na postanowienie Sądu Okręgowego w T. z dnia 30 września 2013 r., uchyla zaskarżone postanowienie i przekazuje sprawę Sądowi Okręgowemu w T. do ponownego rozpoznania.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 30 września 2013 r. Sąd Okręgowy w T. odrzucił wniesioną przez J. M. skargę o wznowienie postępowania z powodu nie oparcia jej na ustawowej podstawie wznowienia.
Sąd ustalił, że Sąd Okręgowy w T. postanowieniem z dnia 3 kwietnia 2008 r., … 37/08, oddalił apelację uczestnika postępowania J. M. od postanowienia Sądu Rejonowego w M. z dnia 30 kwietnia 2007 r. w sprawie o podział majątku wspólnego (sygn. akt … 211/02).
J. M. wniósł skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu drugiej instancji z powodu nieważności postępowania powstałej na skutek naruszenia przepisów prawa przez dotychczasowych ustanowionych z urzędu pełnomocników procesowych, tj. adwokatów M. Z., P. S., T. K. i P. S., działających niezgodnie z jego interesem i bez jego wiedzy. Jako podstawę wznowienia wskazał art. 402 pkt 2 k.p.c.
Sąd Okręgowy uznał, że podstawy wznowienia postępowania z powodu nieważności postępowania spowodowanej pozbawieniem strony możności działania nie stanowi nienależyte wypełnianie obowiązków przez pełnomocnika procesowego ustanowionego z urzędu. Działanie pełnomocnika pociąga skutki bezpośrednio dla reprezentowanego i dlatego zaniedbania pełnomocnika procesowego nie mogą być uznane za uzasadniające wznowienie postępowania na podstawie art. 402 pkt 2 k.p.c.
Ponadto wskazał, że pełnomocnicy wymienieni w skardze zostali ustanowieni po prawomocnym zakończeniu postępowania przed Sądem drugiej instancji, więc zarzucane im zaniedbania nie mogą uzasadniać przewidzianej podstawy wznowienia w art. 402 pkt 2 k.p.c., obejmującej okoliczności zaistniałe w toku postępowania, którego wznowienia domaga się strona.
W zażaleniu pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Zarzucił, że zostało ono wydane z naruszeniem art. 50 § 3 i art. 410 § 1 k.p.c.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje
Zgodnie z art. 50 § 3 k.p.c. sędzia, którego wyłączenia domaga się strona, aż do rozpoznania sprawy o jego wyłączenie może spełniać tylko czynności niecierpiące zwłoki. Profesjonalny pełnomocnik skarżącego w piśmie z dnia 26 lipca 2013 r. – co uszło uwagi Sądu – podtrzymał złożony osobiście przez skarżącego zawarty w piśmie z dnia 2 marca 2013 r. wniosek o wyłączenie sprawie o wznowienie postępowania sędziego W. K. Tymczasem sędzia ten, mimo że wniosek o jego wyłączenie nie został rozpoznany, przewodniczył składowi sądu, który wydał zaskarżone postanowienia. Okoliczność ta jednoznacznie wynika z sentencji tego postanowienia. W tej sytuacji, zarzut, że zaskarżone postanowienia zostało wydane z naruszenie art. 50 § 3 k.p.c., które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, należało uznać za uzasadniony. Nie ulega bowiem wątpliwości, że zaskarżone postanowienie nie mieści się w rozumieniu przytoczonego przepisu w pojęciu czynności nieciepiących zwłoki, a zatem sędzia, którego dotyczył wniosek o wyłączenie, nie mógł brać udziału w wydaniu orzeczenia do czasu rozstrzygnięcia sprawy o wyłączenie.
Trafne jest natomiast stanowisko Sądu Okręgowego – wbrew odmiennym zapatrywaniom skarżącego – że w orzecznictwie Sądu Najwyższego dominuje ugruntowany pogląd, że sformułowanie postawy wznowienia w sposób odpowiadający art. 401-404 k.p.c. nie oznacza oparcia skargi na ustawowej postawie wznowienia, jeżeli z jej uzasadnienia wynika, iż podniesiona podstawa nie występuje (por. postanowienia Sadu Najwyższego z dnia 28 października 1999 r., II UKN 174/99, OSNP 2001, nr 4, poz. 133, z dnia 15 czerwca 2005 r., IV CZ 50/05, nie publ. i z dnia 6 czerwca 2012 r., IV CZ 38/12, nie publ.). Argumentów do podważania tego stanowiska nie dostarcza przytoczone przez skarżącego postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 31 stycznia 2013 r., II CZ 184/12 (nie publ.), albowiem zostało ono wydane, co uszło uwagi skarżącego, w innych okolicznościach sprawy (niewystępowanie ustawowej postawy wznowienia nie zostało oparte na treści uzasadniania skargi, a na ustaleniach sądu wynikających z przeprowadzonego postępowania dowodowego).
Z przedstawionych powodów Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji postanowienia (art. 39815
§ 1 w związku art. 3941
§ 3 k.p.c.).