Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiejz dnia 16 stycznia 2024 r.w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych
Spis treści
- Treść obwieszczenia
- Załącznik - Tekst jednolity ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych
- Rozdział 1 - Przepisy ogólne
- Rozdział 2 - Ograniczanie przeznaczania gruntów na cele nierolnicze i nieleśne
- Rozdział 3 - Wyłączanie gruntów z produkcji rolniczej lub leśnej
- Rozdział 4 - Zapobieganie degradacji gruntów
- Rozdział 5 - Rekultywacja i zagospodarowanie gruntów
- Rozdział 5a - Dochody związane z wyłączeniem z produkcji gruntów rolnych
- Rozdział 6
- Rozdział 7 - Kontrola wykonania przepisów ustawy
- Rozdział 8 - Przepisy przejściowe i końcowe
Treść obwieszczenia
1.
Na podstawie art. 16 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych
i niektórych innych aktów prawnych ogłasza się w załączniku do niniejszego obwieszczenia jednolity tekst ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych , z uwzględnieniem zmian wprowadzonych:
1)
ustawą z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
oraz niektórych innych ustaw ,
2)
ustawą z dnia 13 lipca 2023 r. o ułatwieniach w przygotowaniu i realizacji inwestycji
w zakresie biogazowni rolniczych, a także ich funkcjonowaniu
oraz zmian wynikających z przepisów ogłoszonych przed dniem 16 stycznia 2024 r.
2.
Podany w załączniku do niniejszego obwieszczenia tekst jednolity ustawy nie obejmuje:
1)
art. 78 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu
przestrzennym oraz niektórych innych ustaw , który stanowi:
„
Art. 78.
Ustawa wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem:
1)
art. 1 pkt 62 lit. e w zakresie ust. 3b oraz art. 67 ust. 3 pkt 3, które wchodzą w
życie z dniem 1 stycznia 2025 r.;
2)
art. 1 pkt 10 w zakresie art. 8f i art. 8g ust. 3 i 4, pkt 12 w zakresie art. 13b
pkt 1 i art. 13i ust. 3 pkt 4, 7 i 11, pkt 17 lit. d, g i lit. k w zakresie pkt 13c,
pkt 25 w zakresie art. 27b ust. 4 pkt 3 i 7, pkt 29 lit. b, pkt 38 lit. b tiret drugie,
tiret trzecie w zakresie pkt 7b i tiret piąte w zakresie pkt 11, pkt 39 w zakresie
art. 37eb ust. 4 pkt 1 i art. 37ec ust. 2 pkt 3 i 8, pkt 45 lit. a tiret drugie, trzecie
i tiret szóste w zakresie pkt 7, pkt 47 lit. a tiret czwarte i szóste, pkt 53 i 60,
pkt 62 lit. b i f, pkt 63 i 64, art. 6 pkt 1 lit. a i b, art. 11-13, art. 14 pkt 2
lit. b, art. 16 pkt 3, art. 22 pkt 1 i 3, art. 27 pkt 4-9, art. 37 pkt 2 lit. d w
zakresie ust. 8 i 9, art. 39 pkt 2, art. 41 pkt 1 w zakresie pkt 4a, art. 43 pkt 1,
3, 5, 10, pkt 11 lit. b i pkt 13 lit. a w zakresie ust. 1, art. 54, art. 56 ust. 2,
art. 62, art. 67 ust. 3 pkt 3 i art. 75-77, które wchodzą w życie z dniem 1 stycznia
2026 r.
”
;
2)
art. 25 i art. 30 ustawy z dnia 13 lipca 2023 r. o ułatwieniach w przygotowaniu i
realizacji inwestycji w zakresie biogazowni rolniczych, a także ich funkcjonowaniu , które stanowią:
„
Art. 25.
1.
Do postępowań o wyłączenie z produkcji użytków rolnych przeznaczonych pod realizację
inwestycji w zakresie biogazowni rolniczych, wszczętych i niezakończonych przed dniem
wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 10,
w brzmieniu dotychczasowym, a jeżeli podmiot, który złożył wniosek o wszczęcie tego
postępowania, złoży organowi, przed którym toczy się to postępowanie, oświadczenie,
o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2, wraz z wnioskiem o stosowanie w toczącym się
postępowaniu przepisów dotyczących inwestycji w zakresie biogazowni rolniczych spełniających
warunki określone w art. 4 ust. 1 - stosuje się przepisy niniejszej ustawy oraz ustawy
zmienianej w art. 10, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.
2.
Na wniosek właściciela gruntu rolnego wyłączonego z produkcji rolniczej pod biogazownię
rolniczą zlokalizowaną na nieruchomości, do której tytuł prawny posiada podmiot uprawniony
prowadzący gospodarstwo rolne, który jest gruntem określonym w art. 2 ust. 1 pkt 3a
ustawy zmienianej w art. 10, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, organ, który wydał
w pierwszej instancji decyzję zezwalającą na wyłączenie tego gruntu z produkcji, stwierdza
jej wygaśnięcie. Uiszczona należność i opłaty roczne nie podlegają zwrotowi.
3.
W przypadku stwierdzenia wygaśnięcia decyzji zezwalającej na wyłączenie gruntu z produkcji
na podstawie ust. 2 organ, o którym mowa w ust. 2, przekazuje decyzję stwierdzającą
wygaśnięcie tej decyzji:
1)
właściwemu staroście, który dokonuje w ewidencji gruntów i budynków zmiany:
a)
oznaczenia użytku gruntowego z terenów przemysłowych na grunty rolne zabudowane,
b)
rodzaju budynków z przemysłowych lub magazynowych na budynki produkcyjne, usługowe
i gospodarcze dla rolnictwa
- jeżeli powierzchnia użytku gruntowego, stanowiącego tereny przemysłowe, w dniu wejścia
w życie niniejszej ustawy nie przekraczała w ewidencji gruntów i budynków 1 ha (10
000 m2);
2)
Dyrektorowi Generalnemu KOWR, który aktualizuje dane zawarte w rejestrze rejestru
wytwórców wykonujących działalność gospodarczą w zakresie biogazu rolniczego.
4.
Wykazanie w ewidencji gruntów i budynków zmian, o których mowa w ust. 3, następuje
na podstawie wniosku właściciela gruntu rolnego, o którym mowa w ust. 2, oraz przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego dokumentacji
geodezyjnej zawierającej wykaz zmian danych ewidencyjnych sporządzony przez osobę
posiadającą uprawnienia zawodowe, o których mowa w art. 43 pkt 2 lub 5 ustawy z dnia
17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne.
5.
Ujawnienie na gruntach, o których mowa w ust. 1, gruntów rolnych zabudowanych nie
wymaga przeprowadzenia postępowania w sprawie ustalenia klasy bonitacyjnej gruntów.
Podstawę klasyfikacji tych gruntów stanowi obowiązująca przed wybudowaniem biogazowni
rolniczej mapa klasyfikacyjna.
”
„
Art. 30.
Ustawa wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem art. 14,
który wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2024 r.
”
.
Załącznik - Tekst jednolity ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych
Rozdział 1
Przepisy ogólne
Art. 1.
Ustawa reguluje zasady ochrony gruntów rolnych i leśnych oraz rekultywacji i poprawiania
wartości użytkowej gruntów.
Art. 2.
1.
Gruntami rolnymi, w rozumieniu ustawy, są grunty:
1)
określone w ewidencji gruntów jako użytki rolne;
2)
pod stawami rybnymi i innymi zbiornikami wodnymi, służącymi wyłącznie dla potrzeb
rolnictwa;
3)
pod wchodzącymi w skład gospodarstw rolnych budynkami mieszkalnymi oraz innymi budynkami
i urządzeniami służącymi wyłącznie produkcji rolniczej oraz przetwórstwu rolno-spożywczemu;
3a1)Dodany przez art. 10 ustawy z dnia 13 lipca 2023 r. o ułatwieniach w przygotowaniu i realizacji inwestycji w zakresie biogazowni rolniczych, a także ich funkcjonowaniu (Dz. U. poz. 1597), która weszła w życie z dniem 11 września 2023 r.)
pod budynkami, budowlami i urządzeniami wchodzące w skład biogazowni rolniczej spełniającej
warunki określone w art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 13 lipca 2023 r. o ułatwieniach w przygotowaniu i realizacji
inwestycji w zakresie biogazowni rolniczych, a także ich funkcjonowaniu , a także grunty położone między tymi budynkami, budowlami i urządzeniami lub w bezpośrednim
ich sąsiedztwie, tworzące zorganizowaną całość gospodarczą, w tym zajęte pod dojazdy,
place składowe, postojowe i manewrowe, śmietniki, miejsca magazynowania odpadów i
ogrodzenia, o ile ich łączna powierzchnia nie jest większa niż 1 ha i wchodzą one
w skład gospodarstwa rolnego;
4)
pod budynkami i urządzeniami służącymi bezpośrednio do produkcji rolniczej uznanej
za dział specjalny, stosownie do przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych
i podatku dochodowym od osób prawnych;
5)
parków wiejskich oraz pod zadrzewieniami i zakrzewieniami śródpolnymi, w tym również
pod pasami przeciwwietrznymi i urządzeniami przeciwerozyjnymi;
6)
rodzinnych ogrodów działkowych i ogrodów botanicznych;
7)
pod urządzeniami: melioracji wodnych, przeciwpowodziowych i przeciwpożarowych, zaopatrzenia
rolnictwa w wodę, kanalizacji oraz utylizacji ścieków i odpadów dla potrzeb rolnictwa
i mieszkańców wsi;
8)
zrekultywowane dla potrzeb rolnictwa;
9)
torfowisk i oczek wodnych;
10)
pod drogami dojazdowymi do gruntów rolnych.
2.
Gruntami leśnymi, w rozumieniu ustawy, są grunty:
1)
określone jako lasy w przepisach o lasach;
2)
zrekultywowane dla potrzeb gospodarki leśnej;
3)
pod drogami dojazdowymi do gruntów leśnych.
3.
Nie uważa się za grunty rolne gruntów znajdujących się pod parkami i ogrodami wpisanymi
do rejestru zabytków.
Art. 3.
1.
Ochrona gruntów rolnych polega na:
1)
ograniczaniu przeznaczania ich na cele nierolnicze lub nieleśne;
2)
zapobieganiu procesom degradacji i dewastacji gruntów rolnych oraz szkodom w produkcji
rolniczej, powstającym wskutek działalności nierolniczej i ruchów masowych ziemi;
3)
rekultywacji i zagospodarowaniu gruntów na cele rolnicze;
4)
zachowaniu torfowisk i oczek wodnych jako naturalnych zbiorników wodnych;
5)
ograniczaniu zmian naturalnego ukształtowania powierzchni ziemi.
2.
Ochrona gruntów leśnych polega na:
1)
ograniczaniu przeznaczania ich na cele nieleśne lub nierolnicze;
2)
zapobieganiu procesom degradacji i dewastacji gruntów leśnych oraz szkodom w drzewostanach
i produkcji leśnej, powstającym wskutek działalności nieleśnej i ruchów masowych ziemi;
3)
przywracaniu wartości użytkowej gruntom, które utraciły charakter gruntów leśnych
wskutek działalności nieleśnej;
4)
poprawianiu ich wartości użytkowej oraz zapobieganiu obniżania ich produkcyjności;
5)
ograniczaniu zmian naturalnego ukształtowania powierzchni ziemi.
Art. 4.
Ilekroć w ustawie jest mowa o:
1)
gruntach bez bliższego określenia - rozumie się przez to grunty rolne i leśne;
2)
budynkach i urządzeniach służących wyłącznie produkcji rolniczej oraz przetwórstwu
rolno-spożywczemu - rozumie się przez to budynki i urządzenia służące przechowywaniu
środków produkcji, prowadzeniu produkcji rolniczej, przetwarzaniu i magazynowaniu
wyprodukowanych w gospodarstwie produktów rolniczych;
3)
osobach - rozumie się przez to osobę fizyczną lub prawną albo jednostkę organizacyjną
nieposiadającą osobowości prawnej;
4)
właścicielu - rozumie się przez to również posiadacza samoistnego, zarządcę lub użytkownika,
użytkownika wieczystego i dzierżawcę;
5)
wójcie - rozumie się przez to również burmistrza lub prezydenta miasta;
6)
przeznaczeniu gruntów na cele nierolnicze lub nieleśne - rozumie się przez to ustalenie
innego niż rolniczy lub leśny sposobu użytkowania gruntów rolnych oraz innego niż
leśny sposobu użytkowania gruntów leśnych;
7)
warstwie próchnicznej - rozumie się przez to wierzchnią warstwę gleby o zawartości
powyżej 1,5% próchnicy glebowej; miąższość tej warstwy określa się w decyzji, o której
mowa w art. 11 ust. 1;
8)
glebach pochodzenia organicznego - rozumie się przez to wytworzone przy udziale materii
organicznej, w warunkach nadmiernego uwilgotnienia, gleby torfowe i murszowe;
9)
glebach pochodzenia mineralnego - rozumie się przez to inne gleby niż wymienione w
pkt 8;
10)
oczkach wodnych - rozumie się przez to naturalne śródpolne i śródleśne zbiorniki wodne
o powierzchni do 1 ha, niepodlegające klasyfikacji gleboznawczej;
11)
wyłączeniu gruntów z produkcji - rozumie się przez to rozpoczęcie innego niż rolnicze
lub leśne użytkowanie gruntów; nie uważa się za wyłączenie z produkcji gruntów, o
których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 3, jeżeli przerwa w rolniczym użytkowaniu tych obiektów
jest spowodowana zmianą kierunków produkcji rolniczej i trwa nie dłużej niż 5 lat;
12)
należności - rozumie się przez to jednorazową opłatę z tytułu trwałego wyłączenia
gruntów z produkcji;
13)
opłacie rocznej - rozumie się przez to opłatę roczną z tytułu użytkowania na cele
nierolnicze lub nieleśne gruntów wyłączonych z produkcji, w wysokości 10% należności,
uiszczaną: w razie trwałego wyłączenia - przez lat 10, a w przypadku nietrwałego wyłączenia
- przez okres tego wyłączenia, nie dłużej jednak niż przez 20 lat od chwili wyłączenia
tych gruntów z produkcji;
14)
obszarach ograniczonego użytkowania - rozumie się przez to obszary tworzone na podstawie
przepisów o ochronie środowiska;
15)
utracie albo ograniczeniu wartości użytkowej gruntów - rozumie się przez to całkowity
zanik albo zmniejszenie zdolności produkcyjnej gruntów;
16)
gruntach zdegradowanych - rozumie się przez to grunty, których rolnicza lub leśna
wartość użytkowa zmalała, w szczególności w wyniku pogorszenia się warunków przyrodniczych
albo wskutek zmian środowiska oraz działalności przemysłowej, a także wadliwej działalności
rolniczej;
17)
gruntach zdewastowanych - rozumie się przez to grunty, które utraciły całkowicie wartość
użytkową w wyniku przyczyn, o których mowa w pkt 16;
18)
rekultywacji gruntów - rozumie się przez to nadanie lub przywrócenie gruntom zdegradowanym
albo zdewastowanym wartości użytkowych lub przyrodniczych przez właściwe ukształtowanie
rzeźby terenu, poprawienie właściwości fizycznych i chemicznych, uregulowanie stosunków
wodnych, odtworzenie gleb, umocnienie skarp oraz odbudowanie lub zbudowanie niezbędnych
dróg;
19)
zagospodarowaniu gruntów - rozumie się przez to rolnicze, leśne lub inne użytkowanie
gruntów zrekultywowanych;
20)
drogach dojazdowych do gruntów rolnych i leśnych - rozumie się przez to drogi zakładowe
prowadzące do gospodarstw rolnych i leśnych oraz drogi wiejskie w rozumieniu przepisów
o drogach publicznych;
21)
urządzeniach turystycznych - rozumie się przez to parkingi, pola biwakowe, wieże widokowe,
kładki, szlaki turystyczne (ścieżki dydaktyczne) i miejsca widokowe;
22)
planie urządzenia lasu - rozumie się przez to plan urządzenia lasu, określony w przepisach
o lasach;
23)
typie siedliskowym lasu - rozumie się przez to jednostkę klasyfikacji siedlisk leśnych,
stosowaną w planie urządzenia lasu;
24)
inwestycji - rozumie się przez to budowę, jak również modernizację budowli lub urządzeń,
które wymagają wyłączenia gruntów z produkcji;
25)
zakładzie przemysłowym - rozumie się przez to osobę, której działalność może powodować
utratę lub ograniczenie wartości użytkowej gruntów;
26)
działalności przemysłowej - rozumie się przez to działalność nierolniczą i nieleśną,
powodującą utratę albo ograniczenie wartości użytkowej gruntów;
27)
przepływie nienaruszalnym - rozumie się przez to przepływ minimalnej ilości wody,
niezbędnej do utrzymania życia biologicznego w cieku wodnym;
28)
ruchach masowych ziemi - rozumie się przez to ruchy masowe ziemi w rozumieniu przepisów
ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska ;
31)
zabudowie zagrodowej - rozumie się przez to budynki mieszkalne oraz budynki i urządzenia
służące wyłącznie produkcji rolniczej oraz przetwórstwu rolno-spożywczemu, jeżeli
są położone na gruntach rolnych i wchodzą w skład gospodarstwa rolnego;
32)
gospodarstwie rolnym - rozumie się przez to gospodarstwo rolne w rozumieniu art. 553 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny ;
33)
działalności rolniczej - rozumie się przez to działalność rolniczą w rozumieniu art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych .
Art. 5.
1.
Jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, właściwym w sprawach ochrony
gruntów rolnych jest starosta, a gruntów leśnych - dyrektor regionalnej dyrekcji Lasów
Państwowych, z wyjątkiem obszarów parków narodowych, gdzie właściwym jest dyrektor
parku.
2.
Zadania starosty, o których mowa w ustawie, są zadaniami z zakresu administracji rządowej.
3.
Zadania marszałka województwa, o których mowa w art. 7 ust. 2 i 4, w art. 22c oraz
w art. 26 ust. 1, są zadaniami własnymi samorządu województwa.
Art. 5a.
(uchylony)
Art. 5b.
(uchylony)
Rozdział 2
Ograniczanie przeznaczania gruntów na cele nierolnicze i nieleśne
Art. 6.
1.
Na cele nierolnicze i nieleśne można przeznaczać przede wszystkim grunty oznaczone
w ewidencji gruntów jako nieużytki, a w razie ich braku - inne grunty o najniższej
przydatności produkcyjnej.
2.
Przy budowie, rozbudowie lub modernizacji obiektów związanych z działalnością przemysłową,
a także innych obiektów budowlanych należy stosować takie rozwiązania, które ograniczają
skutki ujemnego oddziaływania na grunty.
Art. 7.
1.
Przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne, wymagającego
zgody, o której mowa w ust. 2, dokonuje się w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego,
sporządzonym w trybie określonym w przepisach o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
1a.
Przepisu, o którym mowa w ust. 1, nie stosuje się do terenów, dla których miejscowego
planu zagospodarowania przestrzennego nie sporządza się.
2.
Przeznaczenie na cele nierolnicze i nieleśne:
1)
gruntów rolnych stanowiących użytki rolne klas I-III - wymaga uzyskania zgody ministra
właściwego do spraw rozwoju wsi, z zastrzeżeniem ust. 2a,
2)
gruntów leśnych stanowiących własność Skarbu Państwa - wymaga uzyskania zgody Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa 5)Obecnie ministra właściwego do spraw środowiska na podstawie art. 4 ust. 1, art. 5
pkt 23 i art. 28 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej
(Dz. U. z 2022 r. poz. 2512 oraz z 2023 r. poz. 2029), która weszła w życie z dniem
1 kwietnia 1999 r. lub upoważnionej przez niego osoby,
3)
(uchylony)
4)
(uchylony)
5)
pozostałych gruntów leśnych
- wymaga uzyskania zgody marszałka województwa wyrażanej po uzyskaniu opinii izby
rolniczej.
2a6)W brzmieniu ustalonym przez art. 14 pkt 2 lit. a ustawy, o której mowa w odnośniku 3..
Nie wymaga uzyskania zgody ministra właściwego do spraw rozwoju wsi przeznaczenie
na cele nierolnicze i nieleśne gruntów rolnych stanowiących użytki rolne klas I-III
położonych na obszarze uzupełnienia zabudowy w rozumieniu przepisów o planowaniu i
zagospodarowaniu przestrzennym.
3.
Wyrażenie zgody, o której mowa w ust. 2 pkt 1, 2 i 5, następuje na wniosek wójta (burmistrza,
prezydenta miasta). Do wniosku dotyczącego gruntów leśnych stanowiących własność Skarbu
Państwa wójt (burmistrz, prezydent miasta) dołącza opinię dyrektora regionalnej dyrekcji
Lasów Państwowych, a w odniesieniu do gruntów parków narodowych - opinię dyrektora
parku. Termin na wyrażenie zgody wynosi 60 dni od dnia otrzymania wniosku.7)Zdanie trzecie i czwarte dodane przez art. 14 pkt 2 lit. b ustawy, o której mowa w
odnośniku 3; wejdzie w życie z dniem 1 stycznia 2026 r. Brak wyrażenia zgody albo odmowy wyrażenia zgody w tym terminie uważa się za równoznaczny
z wyrażeniem zgody.7)Zdanie trzecie i czwarte dodane przez art. 14 pkt 2 lit. b ustawy, o której mowa w
odnośniku 3; wejdzie w życie z dniem 1 stycznia 2026 r.
3a.
Stroną w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, jest wójt (burmistrz, prezydent miasta).
4.
Do wniosku dotyczącego gruntów, o których mowa w ust. 2 pkt 1 i 2, marszałek województwa
dołącza swoją opinię i przekazuje wniosek odpowiedniemu ministrowi w terminie do 30
dni od chwili złożenia wniosku przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta).
6.
(uchylony)
Art. 8.
1.
Przepisów art. 7 nie stosuje się do okresowego, na czas nie dłuższy niż 10 lat, wyłączenia
gruntów z produkcji w zakresie niezbędnym do:
1)
podjęcia natychmiastowych działań interwencyjnych niezbędnych do zwalczania klęsk
żywiołowych i ich następstw, jak również usuwania następstw wypadków losowych;
2)
poszukiwania lub rozpoznawania węglowodorów, węgla kamiennego, węgla brunatnego, rud
metali, z wyjątkiem darniowych rud żelaza, metali w stanie rodzimym, rud pierwiastków
promieniotwórczych, siarki rodzimej, soli kamiennej, soli potasowej, gipsu i anhydrytu,
kamieni szlachetnych.
2.
Wyłączenie, o którym mowa w ust. 1, nie zwalnia z obowiązków określonych w rozdziale
5, a wyłączenie dokonane na cele określone w ust. 1 pkt 2 - z obowiązków określonych
w rozdziale 3.
Art. 9.
1.
Zasady zaliczania lasów do lasów ochronnych określają przepisy o lasach.
2.
W lasach ochronnych mogą być wznoszone budynki i budowle służące gospodarce leśnej,
obronności lub bezpieczeństwu państwa, oznakowaniu nawigacyjnemu, geodezyjnemu, ochronie
zdrowia oraz urządzenia służące turystyce.
3.
W przypadkach uzasadnionych ważnymi względami społecznymi i brakiem innych gruntów
lasy ochronne mogą być przeznaczone na inne cele niż określone w ust. 2, po uzyskaniu
zgody właściwego organu wymienionego w art. 7 ust. 2.
Art. 10.
1.
Wniosek, o którym mowa w art. 7 ust. 4, powinien zawierać:
1)
uzasadnienie potrzeby zmiany przeznaczenia gruntów, o których mowa w art. 7 ust. 2;
2)
wykaz powierzchni gruntów, o których mowa w pkt 1, z uwzględnieniem klas bonitacyjnych
gruntów rolnych i typów siedliskowych gruntów leśnych;
3)
ekonomiczne uzasadnienie projektowanego przeznaczenia, uwzględniające w szczególności:
a)
sumę należności i opłat rocznych za grunty projektowane do przeznaczenia na cele nierolnicze
i nieleśne,
b)
przewidywany rozmiar strat, które poniesie rolnictwo i leśnictwo w wyniku ujemnego
oddziaływania inwestycji lokalizowanych na gruntach projektowanych do przeznaczenia
na cele nierolnicze i nieleśne.
29)Ze zmianą wprowadzoną przez art. 14 pkt 3 ustawy, o której mowa w odnośniku 3..
Do wniosku powinna być dołączona mapa gminy lub miasta, z oznaczeniem gruntów zabudowanych,
z wyjątkiem gruntów, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 3 i 4 oraz ust. 2 pkt 1, klas
bonitacyjnych gruntów rolnych i typów siedliskowych gruntów leśnych oraz granic gruntów,
o których mowa w ust. 1 pkt 1, wykonana w skali takiej jak część graficzna miejscowego
planu zagospodarowania przestrzennego. W odniesieniu do gruntów leśnych mapa stanowiąca
załącznik do wniosku zawiera treść mapy gospodarczej lasów.
3.
Wniosek, o którym mowa w ust. 1, dotyczący gruntów o obszarze ponad 10 ha na cele
inwestycji górniczych, powinien zawierać oprócz danych określonych w ust. 1 i 2 także
wariantowe rozwiązania w zakresie rekultywacji i zagospodarowania gruntów w trakcie
i po zakończeniu działalności przemysłowej, określające dla każdego wariantu koszty
rekultywacji i zagospodarowania oraz straty, które poniesie rolnictwo i leśnictwo.
4.
Organ wyrażający zgodę, o którym mowa w art. 7 ust. 2, może w szczególnie uzasadnionym
przypadku odstąpić od wymogu przedkładania uzasadnienia ekonomicznego oraz rozwiązań
wariantowych, o których mowa w ust. 3.
Art. 10a.
Przepisów rozdziału 2 nie stosuje się do gruntów rolnych położonych w granicach administracyjnych
miast.
Rozdział 3
Wyłączanie gruntów z produkcji rolniczej lub leśnej
Art. 11.
1.
Wyłączenie z produkcji użytków rolnych wytworzonych z gleb pochodzenia mineralnego
i organicznego, zaliczonych do klas I, II, III, IIIa, IIIb, oraz użytków rolnych klas
IV, IVa, IVb, V i VI wytworzonych z gleb pochodzenia organicznego, a także gruntów,
o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2-10, oraz gruntów leśnych, przeznaczonych na cele
nierolnicze i nieleśne - może nastąpić po wydaniu decyzji zezwalających na takie wyłączenie.
1a.
W decyzji dotyczącej wyłączenia z produkcji użytków rolnych wytworzonych z gleb pochodzenia
mineralnego i organicznego, zaliczonych do klas I, II, III, IIIa, IIIb, a także gruntów,
o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2-10, oraz gruntów leśnych, przeznaczonych na cele
nierolnicze i nieleśne określa się obowiązki związane z wyłączeniem.
1b.
Wniosek o wyłączenie z produkcji użytków rolnych klas IV, IVa, IVb, V i VI wytworzonych
z gleb pochodzenia organicznego jest wiążący, a decyzja ma charakter deklaratoryjny.
210)Ze zmianą wprowadzoną przez art. 14 pkt 4 ustawy, o której mowa w odnośniku 3..
W odniesieniu do gruntów wchodzących w skład parków narodowych decyzje, o których
mowa w ust. 1 i 1a, wydają dyrektorzy tych parków.
3.
Decyzje, o których mowa w ust. 1-2, dotyczące gruntów wymienionych w art. 8, mogą
być wydane po dniu faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji.
4.
Wydanie decyzji, o których mowa w ust. 1 i 2, następuje przed uzyskaniem pozwolenia
na budowę albo dokonaniem zgłoszenia budowy lub wykonania robót budowlanych, o których
mowa w ustawie z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane .
4a.
Decyzje, o których mowa w ust. 1 i 2, dołącza się do wniosku o pozwolenie na budowę
albo zgłoszenia budowy lub wykonania robót budowlanych, o których mowa w ustawie z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.
5.
Osoba ubiegająca się o wydanie decyzji, o których mowa w ust. 1-2, celem wydobywania
torfów jest obowiązana przedstawić właściwemu organowi następujące dokumenty:
1)
dokumentację określającą położenie, powierzchnię i miąższość torfowiska oraz rodzaj
występującego tam torfu;
2)
projekt eksploatacji, uwzględniający podział na etapy i termin jej zakończenia;
3)
projekt rekultywacji torfowiska i termin jej zakończenia;
4)
ocenę wpływu eksploatacji torfowiska na środowisko przyrodnicze, ze szczególnym uwzględnieniem
gospodarki wodnej.
6.
Nie wymaga się decyzji, o których mowa w ust. 1-2, jeżeli grunty rolne mają być użytkowane
na cele leśne.
Art. 12.
1.
Osoba, która uzyskała zezwolenie na wyłączenie gruntów z produkcji, jest obowiązana
uiścić należność i opłaty roczne, a w odniesieniu do gruntów leśnych - także jednorazowe
odszkodowanie w razie dokonania przedwczesnego wyrębu drzewostanu. Obowiązek taki
powstaje od dnia faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji.
2.
Właściciel, który w okresie 2 lat zrezygnuje w całości lub w części z uzyskanego prawa
do wyłączenia gruntów z produkcji rolniczej lub leśnej, otrzymuje zwrot należności,
jaką uiścił, odpowiednio do powierzchni gruntów niewyłączonych z produkcji. Zwrot
uiszczonej należności następuje w terminie do trzech miesięcy od dnia zgłoszenia rezygnacji.
3.
W razie zbycia gruntów, co do których wydano decyzje, o których mowa w art. 11 ust.
1-2, a niewyłączonych jeszcze z produkcji, obowiązek uiszczenia należności i opłat
rocznych ciąży na nabywcy, który wyłączył grunt z produkcji. Zbywający jest obowiązany
uprzedzić nabywcę o tym obowiązku.
4.
W razie zbycia gruntów wyłączonych z produkcji, obowiązek uiszczania opłat rocznych
przechodzi na nabywcę. Zbywający jest obowiązany uprzedzić o tym nabywcę.
5.
Wysokość jednorazowego odszkodowania za przedwczesny wyrąb drzewostanu stanowi różnicę
między spodziewaną wartością drzewostanu w wieku rębności, określonym w planie urządzania
lasu, a wartością w chwili jego wyrębu. W drzewostanach młodszych, w których nie można
pozyskać sortymentów drzewnych, odszkodowanie to stanowi wartość kosztów poniesionych
na założenie i pielęgnację drzewostanów.
5a.
Minister właściwy do spraw środowiska określa, w drodze rozporządzenia, szczegółowe
zasady ustalania jednorazowego odszkodowania, o którym mowa w ust. 5, za przedwczesny
wyrąb drzewostanu, uwzględniając wartość drzewostanów, stopień zadrzewienia drzewostanu
w wieku wyrębu faktycznego, powierzchnię drzewostanu oraz aktualną cenę sprzedaży
1 m3 drewna.
6.
Należność pomniejsza się o wartość gruntu, ustaloną według cen rynkowych stosowanych
w danej miejscowości w obrocie gruntami, w dniu faktycznego wyłączenia tego gruntu
z produkcji.
7.
Należność za wyłączenie z produkcji 1 ha gruntów rolnych wymienionych w art. 2 ust.
1 pkt 1, 3 i 5 wynosi:
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
8.
(uchylony)
9.
Należność za wyłączenie z produkcji parków wiejskich oraz gruntów wymienionych w art.
2 ust. 1 pkt 4 i 10 ustala się jak za grunty pod budynkami i urządzeniami wchodzącymi
w skład gospodarstw rolnych oraz grunty pod zadrzewieniami i zakrzewieniami śródpolnymi.
10.
Należność za wyłączenie z produkcji 1 ha gruntów pod stawami rybnymi oraz za grunty
wymienione w art. 2 ust. 1 pkt 6-9 wynosi 233 160 zł.
11.
Należność za wyłączenie z produkcji 1 ha gruntu leśnego bez drzewostanu wynosi:
|
12.
Należność i opłaty roczne za wyłączenie z produkcji gruntów leśnych w lasach ochronnych
są wyższe o 50% od należności i opłat, o których mowa w ust. 11.
13.
Należność uiszcza się w terminie do 60 dni od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna.
14.
Opłatę roczną za dany rok uiszcza się w terminie do dnia 30 czerwca tego roku, przyjmując:
1)
w odniesieniu do gruntów rolnych kwoty określone na podstawie ust. 7;
2)
w odniesieniu do gruntów leśnych za podstawę ustalenia cenę 1 m3 drewna, stosowaną przy wymiarze podatku leśnego w danym roku.
15.
(uchylony)
16.
Na wniosek organu wykonawczego jednostki samorządu terytorialnego marszałek województwa
- w odniesieniu do gruntów rolnych, dyrektor regionalnej dyrekcji Lasów Państwowych
- w odniesieniu do gruntów leśnych, a w odniesieniu do obszarów wchodzących w skład
parków narodowych - dyrektor parku mogą umorzyć całość lub część należności i opłat
rocznych, a w odniesieniu do gruntów leśnych również jednorazowe odszkodowanie w razie
dokonania przedwczesnego wyrębu drzewostanu w przypadku inwestycji o charakterze użyteczności
publicznej z zakresu oświaty i wychowania, kultury, kultu religijnego oraz ochrony
zdrowia i opieki społecznej, jeżeli inwestycja ta służy zaspokojeniu potrzeb lokalnej
społeczności, oraz dotyczącej powiększenia lub założenia cmentarza, jeżeli obszar
gruntu podlegający wyłączeniu nie przekracza 1 ha i nie ma możliwości zrealizowania
inwestycji na gruncie nieobjętym ochroną.
17.
Na wniosek organu wykonawczego jednostki samorządu terytorialnego marszałek województwa
może umorzyć całość lub część należności i opłat rocznych w odniesieniu do gruntów
rolnych w przypadku inwestycji zmierzającej do osiągnięcia celów, o których mowa w
art. 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, przeznaczonej na cele inne niż określone w ust. 16, jeżeli obszar gruntu podlegający
wyłączeniu nie przekracza 1 ha i nie ma możliwości zrealizowania inwestycji na gruncie
nieobjętym ochroną.
Art. 12a.
Obowiązek uiszczenia należności i opłat rocznych, a w odniesieniu do gruntów leśnych
również jednorazowego odszkodowania, o którym mowa w art. 12 ust. 1, nie dotyczy wyłączenia
gruntów z produkcji rolniczej lub leśnej na cele budownictwa mieszkaniowego:
1)
do 0,05 ha w przypadku budynku jednorodzinnego;
2)
do 0,02 ha, na każdy lokal mieszkalny, w przypadku budynku wielorodzinnego.
Art. 12b.
1.
Obowiązek uiszczenia należności i opłat rocznych, o którym mowa w art. 12 ust. 1,
nie powstaje jeżeli:
1)
wyłączenie gruntów z produkcji dotyczy części gruntu rolnego pod zabudową zagrodową,
którego powierzchnia nie przekracza 30% całkowitej powierzchni gruntu rolnego pod
zabudową zagrodową w danym gospodarstwie rolnym, nie więcej niż 0,05 ha;
2)
właściciel gruntów wyłączanych z produkcji, o których mowa w pkt 1, zobowiąże się
do dalszego prowadzenia gospodarstwa rolnego, w skład którego wchodzi zabudowa zagrodowa,
składając wniosek o wyłączenie tych gruntów z produkcji.
2.
Do wyłączenia gruntów z produkcji, o którym mowa w ust. 1, nie jest wymagane przeznaczenie
gruntów na cele nierolnicze.
3.
Osoba, która zamierza wykonywać w zabudowie zagrodowej działalność inną niż działalność
rolnicza, powiadamia starostę właściwego ze względu na miejsce położenia tej zabudowy
zagrodowej o zamiarze wykonywania tej działalności oraz jednocześnie składa do tego
starosty wniosek, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, w terminie 30 dni przed dniem planowanego
podjęcia tej działalności.
4.
W powiadomieniu, o którym mowa w ust. 3, wskazuje się dane ewidencyjne działki ewidencyjnej
pod zabudową zagrodową.
5.
Do powiadomienia, o którym mowa w ust. 3, dołącza się plan budynków i urządzeń tworzących
zabudowę zagrodową w danym gospodarstwie rolnym, ze wskazaniem:
1)
budynków i urządzeń, w których będzie wykonywana działalność inna niż działalność
rolnicza;
2)
całkowitej powierzchni zabudowy zagrodowej;
3)
powierzchni, na której będzie wykonywana działalność inna niż działalność rolnicza.
6.
Jeżeli zobowiązanie, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, nie jest wykonywane, uznaje się,
że grunty rolne pod zabudową zagrodową zostały wyłączone z produkcji niezgodnie z
przepisami ustawy.
Art. 13.
1.
Przy wyłączaniu gruntów z produkcji w celu budowy zbiorników wodnych należność i opłaty
roczne określa się proporcjonalnie do udziału osób w eksploatacji tych zbiorników.
2.
Jeżeli w eksploatacji zbiorników wodnych, o których mowa w ust. 1, przewiduje się
udział osób wykorzystujących wodę na cele produkcji rolniczej, leśnej, wytwarzania
energii elektrycznej w elektrowniach wodnych o mocy zainstalowanej nie większej niż
10 MW lub ochrony przeciwpowodziowej, zawiesza się na lat 10 uiszczenie proporcjonalnej
części sumy należności i opłat rocznych. Proporcjonalną część sumy należności i opłat
rocznych ustala się stosownie do udziału tych osób, określonego w dokumentacji technicznej
eksploatacji zbiornika, z tym że ustalony w tej dokumentacji przepływ nienaruszalny
zalicza się do eksploatacji zbiornika dla potrzeb rolnictwa. Zawieszoną część sumy
należności i opłat rocznych umarza się po upływie 10 lat.
3.
W razie zmniejszenia udziału osób, o których mowa w ust. 2, w eksploatacji zbiornika
w okresie 10 lat od rozpoczęcia jego eksploatacji, osoby przejmujące część lub całość
tego udziału uiszczają należności i opłaty roczne proporcjonalnie do wielkości przejętego
udziału w eksploatacji zbiornika w oparciu o protokół zdawczo-odbiorczy.
Art. 14.
1.
W razie wyłączania gruntów z produkcji, w decyzji o wyłączeniu, o której mowa w art.
11 ust. 1 i 2, można, po zasięgnięciu opinii wójta, nałożyć obowiązek zdjęcia oraz
wykorzystania na cele poprawy wartości użytkowej gruntów próchnicznej warstwy gleby
z gruntów rolnych klas I, II, IIIa, IIIb, III, IVa i IV oraz z torfowisk.
2.
W razie niewykonania obowiązku określonego w ust. 1, osoba wyłączająca grunty z produkcji
uiszcza za każdy 1 m3 wykorzystanej niewłaściwie próchnicznej warstwy gleby opłatę w wysokości obowiązującej
w dniu wydania decyzji o ustaleniu wysokości opłaty, która wynosi:
1)
z gleb klasy I i II oraz gleb pochodzenia organicznego - 291,45 zł;
2)
z gleb pochodzenia mineralnego, zaliczonych do klas III, IIIa i IIIb - 233,16 zł;
3)
z gleb pochodzenia mineralnego, zaliczonych do klas IVa i IV - 174,87 zł.
Rozdział 4
Zapobieganie degradacji gruntów
Art. 15.
1.
Właściciel gruntów stanowiących użytki rolne oraz gruntów zrekultywowanych na cele
rolne jest obowiązany do przeciwdziałania degradacji gleb, w tym szczególnie erozji
i ruchom masowym ziemi.
2.
Właściwy organ wymieniony w art. 5, ze względu na ochronę gleb przed erozją i ruchami
masowymi ziemi, może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntów, o których mowa
w ust. 1, zalesienie, zadrzewienie lub zakrzewienie gruntów, lub założenie na nich
trwałych użytków zielonych. Właścicielowi gruntów przysługuje zwrot kosztów zakupu
niezbędnych nasion i sadzonek ze środków budżetu województwa, o których mowa w art.
22b ust. 1.
3.
Jeżeli wykonanie nakazu, o którym mowa w ust. 2, spowoduje szkody wynikające ze zmniejszenia
produkcji roślinnej, właścicielowi gruntów przysługuje odszkodowanie ze środków budżetu
województwa, o których mowa w art. 22b ust. 1, wypłacane przez okres 10 lat.
4.
Obowiązek utrzymywania w stanie sprawności technicznej urządzeń przeciwerozyjnych
oraz urządzeń melioracji szczegółowych ciąży na właścicielu gruntów, na których znajdują
się te urządzenia.
5.
W razie wystąpienia z winy właściciela innych form degradacji gruntów, o których mowa
w ust. 1, w tym również spowodowanej nieprzestrzeganiem przepisów o ochronie roślin
uprawnych przed chorobami, szkodnikami i chwastami, wójt, w drodze decyzji, nakazuje
właścicielowi gruntów wykonanie w określonym terminie odpowiednich zabiegów. W razie
niewykonania decyzji wójt zleca wykonanie zastępcze tych zabiegów na koszt właściciela
gruntów, wykorzystując do czasu zwrotu kosztów wykonania zastępczego środki budżetu
województwa, o których mowa w art. 22b ust. 1.
Art. 16.
1.
Dla gruntów położonych na obszarach ograniczonego użytkowania, istniejących wokół
zakładów przemysłowych, opracowuje się, na koszt odpowiedzialnych zakładów, plany
gospodarowania na tych gruntach.
2.
Projekt planu gospodarowania na gruntach, o których mowa w ust. 1, powinien określać:
1)
rodzaje występujących zanieczyszczeń i ich stężenie;
2)
wpływ zanieczyszczeń lub innego szkodliwego oddziaływania na istniejący sposób zagospodarowania,
z ewentualnym podziałem strefy ochronnej na części;
3)
aktualne kierunki produkcji roślinnej oraz wielkość tej produkcji;
4)
rośliny, które mogą być uprawiane, zalecenia dotyczące ich uprawy oraz proponowany
sposób ich gospodarczego wykorzystania;
5)
sposób przeciwdziałania zmniejszeniu wartości użytkowej gleb;
6)
spodziewany poziom globalnej produkcji rolniczej lub leśnej;
7)
wykaz gospodarstw rolnych prowadzących produkcję rolniczą;
8)
wysokość przewidywanych odszkodowań z tytułu obniżenia poziomu produkcji lub zmiany
kierunku produkcji;
9)
ewentualne obowiązki związane z prowadzeniem produkcji zwierzęcej, w tym również rybackiej;
10)
ewentualne nakłady niezbędne do zmiany kierunków produkcji;
11)
przewidywany obszar i koszty nabycia gruntów przez zakład przemysłowy.
3.
Projekt planu powinien być wyłożony w urzędzie gminy do wglądu właścicieli gruntów
na okres 30 dni w celu zgłoszenia uwag i wniosków. O wyłożeniu projektu planu do wglądu
urząd gminy powiadamia właścicieli gruntów na piśmie.
4.
Rada gminy podejmuje jako zadanie własne uchwałę w przedmiocie zatwierdzenia planu,
po uzyskaniu opinii izby rolniczej, a także placówek naukowych lub innych osób upoważnionych
przez ministra właściwego do spraw rozwoju wsi w porozumieniu z ministrem właściwym
do spraw środowiska. Koszty sporządzenia opinii pokrywa zakład przemysłowy.
5.
W razie prowadzenia produkcji w sposób naruszający ustalenia planu, o których mowa
w ust. 2 pkt 4 i 9, wójt, w porozumieniu z wojewódzkim inspektorem sanitarnym 12)Obecnie państwowym wojewódzkim inspektorem sanitarnym na podstawie art. 10 ust. 1
pkt 2 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2023 r.
poz. 338 i 1688), która weszła w życie z dniem 1 września 1985 r., nakazuje właścicielowi gruntów w oznaczonym terminie zniszczenie określonych upraw,
przemieszczenie zwierząt poza obszar ograniczonego użytkowania lub dokonanie ich uboju.
6.
Wykonanie decyzji, o której mowa w ust. 5, następuje bez odszkodowania.
Art. 17.
1.
Jeżeli właściciel gruntów, o których mowa w art. 16 ust. 1, poniósł szkodę przez obniżenie
poziomu produkcji rolniczej lub leśnej, przysługuje mu z tego tytułu odszkodowanie
od zakładu przemysłowego. W przypadku obniżenia poziomu produkcji w okresie trzech
lat co najmniej o jedną trzecią dotychczasowej wartości, zakład jest obowiązany, na
wniosek właściciela, wykupić całość lub część tych gruntów według cen wolnorynkowych.
2.
Jeżeli w wyniku realizacji planu, o którym mowa w art. 16 ust. 1, zachodzi potrzeba
zmiany kierunku produkcji rolniczej lub leśnej, zakład przemysłowy jest obowiązany
zwrócić właścicielowi gruntów poniesione z tego tytułu nakłady i koszty oraz wypłacić
równowartość szkód wynikłych ze zmiany kierunków produkcji.
Art. 18.
1.
Na gruntach, o których mowa w art. 16 ust. 1, starosta zapewnia prowadzenie co 3 lata
okresowych badań poziomu skażenia gleb i roślin. Jeżeli okresowe badania wykażą, że
uzyskiwane płody nie nadają się do spożycia lub przetworzenia, kosztami badań należy
obciążyć zakład przemysłowy, a skażone grunty wyłącza się z produkcji w trybie określonym
w art. 11 ust. 1. Skutki tych decyzji obciążają zakład przemysłowy odpowiedzialny
za skażenie.
2.
Na żądanie właściciela gruntów wyłączonych z produkcji, zakład przemysłowy, o którym
mowa w ust. 1, jest obowiązany nabyć te grunty wraz z budynkami i urządzeniami. Przepis
art. 17 stosuje się odpowiednio.
3.
Jeżeli wyłączenie gruntów z produkcji następuje w wyniku ujemnego oddziaływania obiektów
lub urządzeń należących do kilku osób, odpowiedzialność tych osób jest solidarna.
4.
Pierwsze badania okresowe, o których mowa w ust. 1, należy przeprowadzić do końca
1996 r.
Art. 19.
Przepisy art. 16-18 stosuje się odpowiednio także do gruntów zdewastowanych i zdegradowanych,
położonych poza obszarami ograniczonego użytkowania.
Rozdział 5
Rekultywacja i zagospodarowanie gruntów
Art. 20.
1.
Osoba powodująca utratę albo ograniczenie wartości użytkowej gruntów jest obowiązana
do ich rekultywacji na własny koszt.
213)Ze zmianą wprowadzoną przez art. 14 pkt 5 ustawy, o której mowa w odnośniku 3..
Rekultywacji na cele rolnicze gruntów rolnych, zdewastowanych lub zdegradowanych przez
nieustalone osoby, w wyniku klęsk żywiołowych lub ruchów masowych ziemi, dokonuje
właściwy organ wymieniony w art. 5, przy wykorzystaniu środków budżetu województwa,
o których mowa w art. 22b ust. 1, a rekultywacji gruntów leśnych i gruntów przeznaczonych
do zalesienia - przy wykorzystaniu środków pochodzących z budżetu państwa, na zasadach
określonych w przepisach o lasach.
2a.
Rekultywacji na cele inne niż wymienione w ust. 2 pozostałych gruntów zdewastowanych
lub zdegradowanych przez nieustalone osoby, w wyniku klęsk żywiołowych lub ruchów
masowych ziemi, dokonuje właściwy organ wymieniony w art. 5, przy wykorzystaniu środków
pochodzących z budżetu państwa lub środków osób zainteresowanych prowadzeniem działalności
na zrekultywowanych gruntach.
3.
Rekultywację i zagospodarowanie gruntów planuje się, projektuje i realizuje na wszystkich
etapach działalności przemysłowej.
4.
Rekultywację gruntów prowadzi się w miarę jak grunty te stają się zbędne całkowicie,
częściowo lub na określony czas do prowadzenia działalności przemysłowej oraz kończy
się w terminie do 5 lat od zaprzestania tej działalności.
5.
Jeżeli działalność przemysłowa powodująca obowiązek rekultywacji gruntów prowadzona
jest przez kilka osób, obowiązek ten ciąży na każdej z nich, odpowiednio do zakresu
działalności powodującej potrzebę rekultywacji.
6.
W przypadku zmiany osoby zobowiązanej do rekultywacji gruntów, w drodze decyzji właściwego
organu wymienionego w art. 5, następuje przekazanie praw i obowiązków wynikających
z wcześniej wydanych decyzji.
Art. 21.
Na terenach przewidywanego osiadania gruntów na skutek działalności górniczej zakład
przemysłowy, na wniosek właściciela, rozpoczyna rekultywację przed wystąpieniem degradacji
gruntów.
Art. 22.
1.
Decyzje w sprawach rekultywacji i zagospodarowania określają:
1)
stopień ograniczenia lub utraty wartości użytkowej gruntów, ustalony na podstawie
opinii, o których mowa w art. 28 ust. 5;
2)
osobę obowiązaną do rekultywacji gruntów;
3)
kierunek i termin wykonania rekultywacji gruntów;
4)
uznanie rekultywacji gruntów za zakończoną.
2.
W sprawach, o których mowa w ust. 1, decyzje wydaje starosta, po zasięgnięciu opinii:
1)
dyrektora właściwego terenowo okręgowego urzędu górniczego - w odniesieniu do działalności
górniczej;
2)
dyrektora regionalnej dyrekcji Lasów Państwowych lub dyrektora parku narodowego -
w odniesieniu do gruntów o projektowanym leśnym kierunku rekultywacji;
3)
wójta (burmistrza, prezydenta miasta).
3.
Osoby obowiązane do rekultywacji gruntów zawiadamiają organ, o którym mowa w ust.
2, w terminie do dnia 28 lutego każdego roku o powstałych w ubiegłym roku zmianach
w zakresie gruntów podlegających rekultywacji.
Art. 22a.
1.
Przepisów art. 20 i art. 22 nie stosuje się do rekultywacji gruntów, które zostały
zanieczyszczone substancjami, preparatami, organizmami lub mikroorganizmami.
2.
Do rekultywacji gruntów, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio do gruntów
zanieczyszczonych:
1)
po dniu 30 kwietnia 2007 r. - przepisy ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie ;
2)
przed dniem 30 kwietnia 2007 r. - przepisy ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska.
Rozdział 5a
Dochody związane z wyłączeniem z produkcji gruntów rolnych
Art. 22b.
1.
Dochodami budżetu województwa związanymi z wyłączaniem z produkcji gruntów rolnych
są pobierane na podstawie ustawy:
1)
należności;
2)
opłaty roczne;
3)
opłaty z tytułu niewykonania obowiązku zdjęcia i wykorzystania próchnicznej warstwy
gleby;
4)
opłaty oraz należności i opłaty roczne podwyższone, określone w art. 28 ust. 1-4;
5)
odsetki z tytułu należności i opłat, o których mowa w pkt 1-4.
2.
Zarząd województwa gromadzi dochody, o których mowa w ust. 1, na wyodrębnionym rachunku
bankowym.
3.
Dochody, o których mowa w ust. 1, są niepodatkowymi należnościami budżetowymi o charakterze
publiczno-prawnym w rozumieniu ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych .
4.
Marszałek województwa jest wierzycielem i organem egzekucyjnym uprawnionym do egzekucji
należności za zobowiązania z tytułu dochodów, o których mowa w ust. 1.
Art. 22c.
1.
Ze środków budżetu województwa, w zakresie ustalonym w ustawie, finansowane są ochrona,
rekultywacja i poprawa jakości gruntów rolnych oraz wypłata odszkodowań przewidzianych
ustawą, w szczególności:
1)
rekultywacja na cele rolnicze gruntów, które utraciły lub zmniejszyły wartość użytkową
wskutek działalności nieustalonych osób;
2)
rolnicze zagospodarowanie gruntów zrekultywowanych;
3)
użyźnianie gleb o niskiej wartości produkcyjnej, ulepszanie rzeźby terenu i struktury
przestrzennej gleb, usuwanie kamieni i odkrzaczanie;
4)
przeciwdziałanie erozji gleb i ruchom masowym ziemi na gruntach rolnych, w tym zwrot
kosztów zakupu nasion i sadzonek, utrzymanie w stanie sprawności technicznej urządzeń
przeciwerozyjnych oraz odszkodowania, o których mowa w art. 15 ust. 3;
5)
budowa i renowacja zbiorników wodnych służących małej retencji;
6)
budowa i modernizacja dróg dojazdowych do gruntów rolnych;
7)
wdrażanie i upowszechnianie wyników prac naukowo-badawczych związanych z ochroną gruntów
rolnych;
8)
wykonywanie badań płodów rolnych uzyskiwanych na obszarach ograniczonego użytkowania,
o których mowa w art. 16, oraz niezbędnych dokumentacji i ekspertyz z zakresu ochrony
gruntów rolnych;
9)
wykonywanie zastępcze obowiązków określonych w ustawie;
10)
rekultywacja nieużytków i użyźnianie gleb na potrzeby nowo zakładanych rodzinnych
ogrodów działkowych;
11)
zakup sprzętu pomiarowego i informatycznego oraz oprogramowania, niezbędnego do zakładania
i aktualizowania operatów ewidencji gruntów oraz prowadzenia spraw ochrony gruntów
rolnych, do wysokości 5% rocznych dochodów, o których mowa w art. 22b ust. 1.
2.
Dochody, o których mowa w art. 22b, powinny być w pierwszej kolejności przeznaczane
na wykonywanie prac wymienionych w ust. 1 na obszarze tych gmin, w których powstają
te dochody oraz istnieją warunki uzyskania wzrostu produkcji rolniczej, rekompensującej
straty poniesione w wyniku zmniejszenia obszaru gruntów rolnych.
3.
Przy przydzielaniu środków uzyskanych z dochodów, o których mowa w art. 22b ust. 1,
właścicielom gruntów, na ich wniosek, należy uwzględniać udział własny tych właścicieli
w kosztach robót oraz efektywność projektowanych przedsięwzięć.
Rozdział 6
(uchylony)
Rozdział 7
Kontrola wykonania przepisów ustawy
Art. 26.
1.
Kontrolę stosowania przepisów ustawy sprawują Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej 15)Obecnie minister właściwy do spraw rozwoju wsi na podstawie art. 4 ust. 1, art. 5
pkt 18 i art. 23 ustawy, o której mowa w odnośniku 5., Minister Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa 16)Obecnie minister właściwy do spraw środowiska na podstawie art. 4 ust. 1, art. 5 pkt
23 i art. 28 ustawy, o której mowa w odnośniku 5., marszałkowie województw oraz podmioty wymienione w art. 5 oraz art. 15 ust. 5 i
art. 16 ust. 5.
2.
Osoby przeprowadzające kontrolę są uprawnione do:
1)
wstępu na grunt i teren zakładu przemysłowego;
2)
wglądu do dokumentów oraz żądania sporządzenia ich odpisów;
3)
sprawdzania tożsamości osób w związku z prowadzoną kontrolą;
4)
żądania wyjaśnień i zasięgania informacji;
5)
pobierania próbek gleby lub roślin do analizy.
3.
Kontrolę stosowania przepisów ustawy w odniesieniu do gruntów użytkowanych na cele
obronności lub bezpieczeństwa państwa można przeprowadzać po uprzednim uzgodnieniu
jej zakresu z jednostką nadrzędną użytkownika tych gruntów.
Art. 27.
1.
Kontrola obejmuje wykonanie następujących obowiązków:
1)
zdjęcia i wykorzystania próchnicznej warstwy gleby;
2)
rekultywacji gruntów zdewastowanych i zdegradowanych;
3)
rolniczego zagospodarowania gruntów zrekultywowanych, jeżeli zagospodarowanie odbywa
się przy wykorzystaniu środków, o których mowa w art. 22b ust. 1;
4)
przeciwdziałania erozji gleb i ruchom masowym ziemi oraz innym zjawiskom powodującym
trwałe pogarszanie wartości użytkowej gruntów;
5)
określonych w art. 16-19.
2.
Jeżeli objętość próchnicznej warstwy gleby zdejmowanej z gruntów wyłączanych z produkcji
przekracza 1000 m3, kontrolę przeprowadza się z wykorzystaniem pomiarów geodezyjnych.
3.
Kontrola wykonania obowiązku rekultywacji gruntów polega na sprawdzeniu co najmniej
raz w roku zgodności wykonywanych zabiegów z dokumentacją rekultywacji tych gruntów,
a zwłaszcza wymagań technicznych oraz ich terminowości, ze szczególnym uwzględnieniem
obowiązku zakończenia rekultywacji w okresie 5 lat od zaprzestania działalności przemysłowej.
4.
O terminie kontroli wymienionych w ust. 1-3, na obszarach górniczych, morskiego pasa
nadbrzeżnego, kolejowych i lotnisk komunikacyjnych, powiadamia się odpowiednio, nie
później niż 3 dni przed zamierzoną kontrolą:
1)
okręgowy urząd górniczy;
2)
urząd morski;
3)
organ kolejowy lub zarząd lotniska.
Art. 28.
1.
W razie stwierdzenia, że grunty zostały wyłączone z produkcji niezgodnie z przepisami
niniejszej ustawy, sprawcy wyłączenia ustala się opłatę w wysokości dwukrotnej należności.
2.
W razie stwierdzenia, że grunty przeznaczone w miejscowym planie zagospodarowania
przestrzennego na cele nierolnicze lub nieleśne zostały wyłączone z produkcji bez
decyzji, o której mowa w art. 11 ust. 1 i 2, decyzję taką wydaje się z urzędu, podwyższając
jednocześnie wysokość należności o 10%.
3.
W razie niezakończenia rekultywacji gruntów zdewastowanych w okresie, o którym mowa
w art. 20 ust. 4, stosuje się opłatę roczną podwyższoną o 200% od dnia, w którym rekultywacja
gruntów powinna zostać zakończona.
4.
W razie niewykonania obowiązku rekultywacji gruntów zdegradowanych ustala się, w drodze
decyzji, obowiązek corocznego wpłacania na wyodrębniony rachunek bankowy zarządu województwa,
o którym mowa w art. 22b ust. 2, lub na Fundusz Leśny, przez osobę powodującą ograniczenie
wartości użytkowej gruntów, równowartości opłaty rocznej w takiej części, w jakiej
nastąpiło ograniczenie wartości użytkowej gruntów. Do ustalenia wysokości opłaty rocznej
za zdegradowanie gruntów stosuje się wartości wymienione:
1)
w art. 12 ust. 7 w odniesieniu do gruntów rolnych klas I-IV;
2)
w art. 12 ust. 11 w odniesieniu do gruntów leśnych.
Opłaty te uiszcza się do czasu wykonania obowiązku rekultywacji.
5.
Rozmiar ograniczenia wartości użytkowej gruntów ustala się na podstawie dwóch odrębnych
opinii rzeczoznawców.
6.
W razie ograniczenia wartości użytkowej gruntów w wyniku zasadzenia drzew przydrożnych,
nie pobiera się opłat, o których mowa w ust. 4.
7.
Przepisy ust. 1-5 stosuje się odpowiednio w odniesieniu do gruntów leśnych, z tym
że decyzję wydaje dyrektor regionalnej dyrekcji Lasów Państwowych, a w parkach narodowych
dyrektor parku.
8.
Opłaty, o których mowa w ust. 1-4, stosuje się niezależnie od kar przewidzianych w
przepisach o ochronie środowiska oraz innych obowiązujących przepisach.
Art. 29.
1.
Opłaty, o których mowa w art. 28, nie mogą być wliczane do kosztów działalności osób,
na które nałożono te opłaty.
2.
Jeżeli opłaty, o których mowa w art. 28, dotyczą jednostek organizacyjnych, na kierowników
tych jednostek nakłada się karę w wysokości ich wynagrodzenia za okres 3 ostatnich
miesięcy.
Art. 29a.
1.
Kto, w zabudowie zagrodowej, podejmuje działalność inną niż działalność rolnicza nie
powiadamiając właściwego starosty zgodnie z art. 12b ust. 3, podlega karze pieniężnej
w wysokości od 5000 zł do 30 000 zł.
2.
Karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, wymierza, w drodze decyzji, starosta, o którym
mowa w ust. 1.
3.
Środki finansowe, pochodzące z kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1, stanowią
dochód budżetu powiatu.
Art. 30.
W przypadkach niewykonywania obowiązków określonych w ustawie stosuje się przepisy
o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Art. 31.
(uchylony)
Rozdział 8
Przepisy przejściowe i końcowe
Art. 32.
1.
Działający na podstawie ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych Fundusz Ochrony Gruntów Rolnych staje się Funduszem Ochrony Gruntów Rolnych17)Z dniem 31 grudnia 2010 r. Fundusz Ochrony Gruntów Rolnych został zlikwidowany na
podstawie art. 90 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. - Przepisy wprowadzające
ustawę o finansach publicznych (Dz. U. poz. 1241). w rozumieniu niniejszej ustawy.
2.
Dochody, o których mowa w art. 12 ust. 1 oraz w art. 28 ust. 1-4, dotyczące gruntów
leśnych są dochodami Funduszu Leśnego, o którym mowa w przepisach o lasach. Przepisy
art. 31 stosuje się odpowiednio.
Art. 32a.
(pominięty)
Art. 32b.
(pominięty)
Art. 33.
Właściwy w sprawach ochrony gruntów organ, o którym mowa w art. 5, prowadzi sprawozdawczość
z zakresu:
1)
obszaru gruntów wyłączanych z produkcji,
2)
ustalonych należności, opłat rocznych i innych wymienionych w niniejszej ustawie dochodów
budżetu województwa lub Funduszu Leśnego,
3)
wielkości obszarów i położenia gruntów zdewastowanych i zdegradowanych, podlegających
rekultywacji i zagospodarowaniu,
4)
wyników rekultywacji i zagospodarowania gruntów,
5)
istniejących zasobów i eksploatacji złóż torfów
- według zasad określonych przez ministra właściwego do spraw rozwoju wsi w porozumieniu
z ministrem właściwym do spraw środowiska i z Prezesem Głównego Urzędu Statystycznego.
Art. 34.
W stosunku do gruntów, na których znajdują się zabytki archeologiczne, wojewódzki
konserwator zabytków może określić, w drodze decyzji, zakres i sposób eksploatacji
takich gruntów.
Art. 35.
1.
Do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy, a niezakończonych decyzją
ostateczną, stosuje się przepisy niniejszej ustawy.
2.
Do spraw, w których wydano decyzję ostateczną o wyłączeniu z produkcji rolniczej gruntów
rolnych klas I-III, a wyłączenie takie faktycznie jeszcze nie nastąpiło, stosuje się
przepisy dotychczasowe.
3.
Tracą ważność niewykonane do dnia wejścia w życie ustawy decyzje ostateczne, dotyczące:
1)
opłat z tytułu odłogowania gruntów rolnych;
2)
wyłączenia z produkcji rolniczej gruntów klas IV-VI, na mocy których nie nastąpiło
jeszcze faktyczne wyłączenie.
4.
Stałe opłaty roczne, ustalone na podstawie dotychczasowych przepisów, ulegają z mocy
prawa umorzeniu, o ile ich kwota jest równa lub niższa od 10 zł.
5.
Do wznowienia postępowania w sprawach, w których na podstawie dotychczasowych przepisów
wydano decyzje ostateczne, dotyczące:
1)
wyłączenia gruntów z produkcji bez zezwolenia,
2)
rekultywacji i zagospodarowania gruntów, w tym niewykonania rekultywacji gruntów w
wyznaczonym terminie,
stosuje się przepisy niniejszej ustawy.
6.
Niewykonane do dnia wejścia w życie ustawy decyzje ostateczne w sprawach przeciwdziałania
erozji gleb pozostają w mocy.
Art. 36.
Traci moc ustawa z dnia 26 marca 1982 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych .
Art. 37.
Ustawa wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia jej ogłoszenia19)Ustawa została ogłoszona w dniu 22 lutego 1995 r..
1)
Dodany przez art. 10 ustawy z dnia 13 lipca 2023 r. o ułatwieniach w przygotowaniu
i realizacji inwestycji w zakresie biogazowni rolniczych, a także ich funkcjonowaniu
(Dz. U. poz. 1597), która weszła w życie z dniem 11 września 2023 r.
2)
Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2022 r.
poz. 2687 oraz z 2023 r. poz. 877, 1506, 1688, 1719, 1762, 1890, 1963 i 2029.
3)
Przez art. 14 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o planowaniu i
zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1688), która
weszła w życie z dniem 24 września 2023 r.
4)
Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2022 r.
poz. 2687 i 2745 oraz z 2023 r. poz. 28, 185, 326, 605, 641, 658, 825, 1059, 1114,
1130, 1407, 1414, 1429, 1523, 1617, 1667, 1675, 1705, 1723, 1787, 1843 i 2760.
5)
Obecnie ministra właściwego do spraw środowiska na podstawie art. 4 ust. 1, art. 5
pkt 23 i art. 28 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej
(Dz. U. z 2022 r. poz. 2512 oraz z 2023 r. poz. 2029), która weszła w życie z dniem
1 kwietnia 1999 r.
6)
W brzmieniu ustalonym przez art. 14 pkt 2 lit. a ustawy, o której mowa w odnośniku
3.
7)
Zdanie trzecie i czwarte dodane przez art. 14 pkt 2 lit. b ustawy, o której mowa w
odnośniku 3; wejdzie w życie z dniem 1 stycznia 2026 r.
8)
Przez art. 14 pkt 2 lit. c ustawy, o której mowa w odnośniku 3.
9)
Ze zmianą wprowadzoną przez art. 14 pkt 3 ustawy, o której mowa w odnośniku 3.
10)
Ze zmianą wprowadzoną przez art. 14 pkt 4 ustawy, o której mowa w odnośniku 3.
11)
Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2023 r.
poz. 553, 967, 1506, 1597, 1681, 1688, 1762, 1890, 1963 i 2029.
12)
Obecnie państwowym wojewódzkim inspektorem sanitarnym na podstawie art. 10 ust. 1
pkt 2 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2023 r.
poz. 338 i 1688), która weszła w życie z dniem 1 września 1985 r.
13)
Ze zmianą wprowadzoną przez art. 14 pkt 5 ustawy, o której mowa w odnośniku 3.
14)
Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2023 r.
poz. 1273, 1407, 1429, 1641, 1693 i 1872.
15)
Obecnie minister właściwy do spraw rozwoju wsi na podstawie art. 4 ust. 1, art. 5
pkt 18 i art. 23 ustawy, o której mowa w odnośniku 5.
16)
Obecnie minister właściwy do spraw środowiska na podstawie art. 4 ust. 1, art. 5 pkt
23 i art. 28 ustawy, o której mowa w odnośniku 5.
17)
Z dniem 31 grudnia 2010 r. Fundusz Ochrony Gruntów Rolnych został zlikwidowany na
podstawie art. 90 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. - Przepisy wprowadzające
ustawę o finansach publicznych (Dz. U. poz. 1241).
18)
Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 1984 r. poz. 185, z 1988 r.
poz. 169, z 1990 r. poz. 198, z 1991 r. poz. 444, 446 i 494 oraz z 1994 r. poz. 96.
19)
Ustawa została ogłoszona w dniu 22 lutego 1995 r.