Obwieszczenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsiz dnia 5 grudnia 2023 r.w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju
Wsi w sprawie szczegółowych wymagań w zakresie jakości handlowej oraz metod analiz
niektórych rodzajów mleka zagęszczonego i mleka w proszku, przeznaczonego do spożycia
przez ludzi
Spis treści
- Treść obwieszczenia
- Załącznik - Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 8 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych wymagań w zakresie jakości handlowej oraz metod analiz niektórych rodzajów mleka zagęszczonego i mleka w proszku, przeznaczonego do spożycia przez ludzi
- Załącznik nr 1 - Szczegółowe wymagania w zakresie jakości handlowej niektórych rodzajów mleka zagęszczonego i mleka w proszku
- Załącznik nr 2 - Metody analiz niektórych rodzajów mleka zagęszczonego i mleka w proszku
Treść obwieszczenia
1.
Na podstawie art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych
innych aktów prawnych ogłasza się w załączniku do niniejszego obwieszczenia jednolity tekst rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 8 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych
wymagań w zakresie jakości handlowej oraz metod analiz niektórych rodzajów mleka zagęszczonego
i mleka w proszku, przeznaczonego do spożycia przez ludzi , z uwzględnieniem zmian wprowadzonych rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 30 kwietnia 2008 r. zmieniającym
rozporządzenie w sprawie szczegółowych wymagań w zakresie jakości handlowej oraz metod
analiz niektórych rodzajów mleka zagęszczonego i mleka w proszku, przeznaczonego do
spożycia przez ludzi .
2.
Podany w załączniku do niniejszego obwieszczenia tekst jednolity rozporządzenia nie
obejmuje odnośnika nr 2 oraz § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 30 kwietnia 2008 r. zmieniającego
rozporządzenie w sprawie szczegółowych wymagań w zakresie jakości handlowej oraz metod
analiz niektórych rodzajów mleka zagęszczonego i mleka w proszku, przeznaczonego do
spożycia przez ludzi , które stanowią:
„
2) Przepisy niniejszego rozporządzenia wdrażają postanowienia dyrektywy Rady 2007/61/WE z dnia 26 września 2007 r. zmieniającej dyrektywę 2001/114/WE
odnoszącą się do niektórych rodzajów częściowo lub całkowicie odwodnionego mleka konserwowanego
przeznaczonego do spożycia przez ludzi .
”
„
§ 2.
Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie14 dni od dnia ogłoszenia.
”
.
Załącznik - Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 8 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych wymagań w zakresie jakości handlowej oraz metod analiz niektórych rodzajów mleka zagęszczonego i mleka w proszku, przeznaczonego do spożycia przez ludzi1)Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi kieruje działem administracji rządowej - rynki rolne, na podstawie § 1 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 28 listopada 2023 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi (Dz. U. poz. 2585).
Na podstawie art. 15 pkt 2 i art. 34 pkt 2 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej
artykułów rolno-spożywczych zarządza się, co następuje:
§ 1.
1.
Szczegółowe wymagania w zakresie jakości handlowej niektórych rodzajów mleka zagęszczonego
i mleka w proszku są określone w załączniku nr 1 do rozporządzenia.
2.
Metody analiz niektórych rodzajów mleka zagęszczonego i mleka w proszku są określone
w załączniku nr 2 do rozporządzenia.
§ 2.
Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia3)Rozporządzenie zostało ogłoszone w dniu 22 lipca 2004 r..
1)
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi kieruje działem administracji rządowej - rynki rolne,
na podstawie § 1 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 28 listopada
2023 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
(Dz. U. poz. 2585).
2)
Przepisy niniejszego rozporządzenia wdrażają postanowienia: - dyrektywy Rady 2001/11/WE
z dnia 20 grudnia 2001 r. odnoszącej się do niektórych rodzajów częściowo lub całkowicie
odwodnionego mleka konserwowanego przeznaczonego do spożycia przez ludzi (Dz. Urz.
WE L 15 z 17.01.2002, str. 19, z późn. zm. Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne,
rozdz. 3, t. 35, str. 30), - pierwszej dyrektywy Komisji 79/1067/EWG z dnia 13 listopada
1979 r. ustanawiającej wspólnotowe metody analiz do badania niektórych rodzajów częściowo
lub całkowicie odwodnionego mleka konserwowanego przeznaczonego do spożycia przez
ludzi (Dz. Urz. WE L 327 z 24.12.1979, str. 29 - Dz. Urz. WE Polskie wydanie specjalne,
rozdz. 3, t. 4, str. 112). [I)] Odnośnik nr 2 w brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt
1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 30 kwietnia 2008 r. zmieniającego
rozporządzenie w sprawie szczegółowych wymagań w zakresie jakości handlowej oraz metod
analiz niektórych rodzajów mleka zagęszczonego i mleka w proszku, przeznaczonego do
spożycia przez ludzi (Dz. U. poz. 532), które weszło w życie z dniem 4 czerwca 2008 r.
3)
Rozporządzenie zostało ogłoszone w dniu 22 lipca 2004 r.
Załącznik nr 1 - Szczegółowe wymagania w zakresie jakości handlowej niektórych rodzajów mleka zagęszczonego i mleka w proszku
1.
Mleko zagęszczone jest produktem płynnym, słodzonym albo niesłodzonym:
14)W brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 2 lit. a tiret pierwsze rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 30 kwietnia 2008 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych wymagań w zakresie jakości handlowej oraz metod analiz niektórych rodzajów mleka zagęszczonego i mleka w proszku, przeznaczonego do spożycia przez ludzi (Dz. U. poz. 532), które weszło w życie z dniem 4 czerwca 2008 r.)
otrzymywanym przez częściowe usunięcie wody z mleka, z mleka całkowicie albo częściowo
odtłuszczonego albo mieszaniny tych produktów;
2)
z ewentualnym dodatkiem śmietanki lub mleka w proszku, z tym że dodatek mleka w proszku
nie może przekroczyć w produktach gotowych 25 % całkowitej suchej masy;
35)W brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 2 lit. a tiret drugie rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 4.)
z ewentualnym dodatkiem witamin i składników mineralnych, przy zachowaniu wymagań
określonych w rozporządzeniu (WE) nr 1925/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia
2006 r. w sprawie dodawania do żywności witamin i składników mineralnych oraz niektórych
innych substancji ;
45)W brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 2 lit. a tiret drugie rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 4.)
utrwalonym przez:
a)
obróbkę cieplną, w tym sterylizację i UHT, w przypadku mleka zagęszczonego niesłodzonego,
b)
dodanie sacharozy, w przypadku mleka zagęszczonego słodzonego
- przy zachowaniu wymagań określonych w rozporządzeniu (WE) nr 853/2004 Parlamentu
Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającym szczególne przepisy
dotyczące higieny w odniesieniu do żywności pochodzenia zwierzęcego (Dz. Urz. UE L
139 z 30.04.2004, str. 55, z późn. zm. - Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz.
3, t. 45, str. 14).
2.
Mleko zagęszczone niesłodzone powinno spełniać następujące wymagania w zakresie jakości
handlowej:
1)
zawartość tłuszczu:
a)
nie mniej niż 15 % - w przypadku mleka zagęszczonego pełnotłustego,
b)
nie mniej niż 7,5 % - w przypadku mleka zagęszczonego,
c)
nie mniej niż 1 % i mniej niż 7,5 % - w przypadku mleka zagęszczonego częściowo odtłuszczonego,
d)
nie więcej niż 1 % - w przypadku mleka zagęszczonego odtłuszczonego;
2)
zawartość całkowitej suchej masy mleka:
a)
nie mniej niż 26,5 % - w przypadku mleka zagęszczonego pełnotłustego,
b)
nie mniej niż 25 % - w przypadku mleka zagęszczonego,
c)
nie mniej niż 20 % - w przypadku mleka zagęszczonego częściowo odtłuszczonego,
d)
nie mniej niż 20 % - w przypadku mleka zagęszczonego odtłuszczonego.
3.
Mleko zagęszczone słodzone zawierające dodatek sacharozy, taki jak cukier półbiały,
cukier biały lub cukier rafinowany powinno spełniać następujące wymagania w zakresie
jakości handlowej:
1)
zawartość tłuszczu:
a)
nie mniej niż 8 % - w przypadku mleka zagęszczonego słodzonego,
b)
nie mniej niż 1 % i mniej niż 8 % - w przypadku mleka zagęszczonego częściowo odtłuszczonego
słodzonego,
c)
nie więcej niż 1 % - w przypadku mleka zagęszczonego odtłuszczonego słodzonego;
2)
zawartość całkowitej suchej masy mleka:
a)
nie mniej niż 28 % - w przypadku mleka zagęszczonego słodzonego,
b)
nie mniej niż 24 % - w przypadku mleka zagęszczonego częściowo odtłuszczonego słodzonego,
c)
nie mniej niż 24 % - w przypadku mleka zagęszczonego odtłuszczonego słodzonego.
4.
W procesie technologicznym mleka zagęszczonego słodzonego dopuszcza się dodawanie
laktozy w ilości nieprzekraczającej 0,03 % masy w stosunku do produktu gotowego.
5.
Mleko w proszku jest produktem stałym:
16)W brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 2 lit. b tiret pierwsze rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 4.)
otrzymywanym przez usunięcie wody z mleka, z mleka całkowicie albo częściowo odtłuszczonego,
ze śmietanki albo mieszaniny tych produktów;
27)W brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 2 lit. b tiret drugie rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 4.)
z ewentualnym dodatkiem witamin i składników mineralnych przy zachowaniu wymagań określonych
w rozporządzeniu (WE) nr 1925/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia
2006 r. w sprawie dodawania do żywności witamin i składników mineralnych oraz niektórych
innych substancji;
37)W brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 2 lit. b tiret drugie rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 4.)
utrwalonym przez odwadnianie, przy zachowaniu wymagań określonych w rozporządzeniu (WE) nr 853/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia
2004 r. ustanawiającym szczególne przepisy dotyczące higieny w odniesieniu do żywności
pochodzenia zwierzęcego.
6.
Mleko w proszku powinno spełniać następujące wymagania w zakresie jakości handlowej:
1)
zawartość wody - nie więcej niż 5 % masy;
2)
zawartość tłuszczu:
a)
nie mniej niż 42 % - w przypadku mleka w proszku kremowego (śmietanki w proszku),
b)
nie mniej niż 26 % i mniej niż 42 % - w przypadku mleka w proszku pełnego,
c)
więcej niż 1,5 % i mniej niż 26 % - w przypadku mleka w proszku częściowo odtłuszczonego,
d)
nie więcej niż 1,5 % tłuszczu - w przypadku mleka w proszku odtłuszczonego.
78)Dodany przez § 1 pkt 2 lit. c rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 4..
Zawartość białka w mleku może być dostosowywana do minimalnego poziomu 34 % masy (liczonego
w stosunku do odtłuszczonej suchej masy) przez dodanie lub usunięcie składników mleka
w taki sposób, aby stosunek białek serwatkowych do kazeiny w dostosowywanym mleku
pozostał niezmieniony, jeżeli zostały zachowane wymagania określone w ust. 1-6.
88)Dodany przez § 1 pkt 2 lit. c rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 4..
W celu dostosowania zawartości białka w mleku, o którym mowa w ust. 7, dopuszcza się
użycie:
1)
retentatu mleka, stanowiącego produkt uzyskiwany przez skoncentrowanie białka mleka
w procesie ultrafiltracji mleka lub mleka częściowo lub całkowicie odtłuszczonego;
2)
permeatu mleka, stanowiącego produkt uzyskiwany przez usunięcie w procesie ultrafiltracji
białka i tłuszczu z mleka lub mleka częściowo lub całkowicie odtłuszczonego;
3)
laktozy, stanowiącej naturalny składnik mleka otrzymywany zwykle z serwatki i zawierający
co najmniej 99,0 % m/m laktozy bezwodnej w suchej masie; użyta laktoza może być bezwodna
lub zawierać jedną cząsteczkę wody krystalizacyjnej, lub stanowić kombinację obu form.
4)
W brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 2 lit. a tiret pierwsze rozporządzenia Ministra
Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 30 kwietnia 2008 r. zmieniającego rozporządzenie w
sprawie szczegółowych wymagań w zakresie jakości handlowej oraz metod analiz niektórych
rodzajów mleka zagęszczonego i mleka w proszku, przeznaczonego do spożycia przez ludzi
(Dz. U. poz. 532), które weszło w życie z dniem 4 czerwca 2008 r.
5)
W brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 2 lit. a tiret drugie rozporządzenia, o którym
mowa w odnośniku 4.
6)
W brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 2 lit. b tiret pierwsze rozporządzenia, o którym
mowa w odnośniku 4.
7)
W brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 2 lit. b tiret drugie rozporządzenia, o którym
mowa w odnośniku 4.
8)
Dodany przez § 1 pkt 2 lit. c rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 4.
Załącznik nr 2 - Metody analiz niektórych rodzajów mleka zagęszczonego i mleka w proszku
I.
PRZEPISY OGÓLNE
1.
W celu przygotowania próbki mleka zagęszczonego niesłodzonego do analizy laboratoryjnej
dokonuje się następujących czynności:
1)
zamkniętą puszkę z mlekiem po wytrząśnięciu i odwróceniu otwiera się i powoli przelewa
się mleko do pojemnika ze szczelnym wieczkiem, mieszając je przez kilkakrotne przelewanie;
2)
po upewnieniu się, że cały tłuszcz i mleko przywierające do ścianek i dna puszki zostały
wprowadzone do próbki, pojemnik zamyka się;
3)
w przypadku gdy zawartość nie jest jednolita, pojemnik ogrzewa się w łaźni wodnej
w temperaturze 40 °C przez dwie godziny;
4)
pojemnik wytrząsa się energicznie co 15 minut;
5)
pojemnik wyjmuje się z łaźni wodnej i schładza do temperatury pokojowej;
6)
wieczko zdejmuje się, dokładnie miesza się zawartość pojemnika łyżką albo łopatką;
7)
w przypadku gdy wydzielił się tłuszcz, nie bada się próbki;
8)
próbkę przechowuje się w chłodnym miejscu.
2.
W celu przygotowania próbki mleka zagęszczonego słodzonego do analizy laboratoryjnej
dokonuje się następujących czynności:
1)
w przypadku mleka w puszce:
a)
zamkniętą puszkę z mlekiem ogrzewa się w łaźni wodnej w temperaturze od 30 °C do 40
°C przez około 30 minut,
b)
puszkę otwiera się i starannie miesza się zawartość łyżką albo łopatką ruchami w górę,
w dół i okrężnie tak, aby uzyskać jednorodną mieszaninę warstwy górnej i dolnej,
c)
po upewnieniu się, że pozostałe mleko przylegające do ścian i dna puszki zostało włączone
do próbki, całą zawartość puszki przelewa się do drugiego pojemnika ze szczelnym wieczkiem,
d)
pojemnik zamyka się i przechowuje w chłodnym miejscu;
2)
w przypadku mleka w tubie:
a)
koniec tuby odcina się i przelewa się jej zawartość do pojemnika ze szczelnym wieczkiem,
b)
tubę rozcina się wzdłuż, a cały produkt przylegający do wewnętrznej powierzchni tuby
zeskrobuje się i starannie miesza z zawartością pojemnika,
c)
pojemnik przechowuje się w chłodnym miejscu.
3.
W celu przygotowania próbki mleka w proszku do analizy laboratoryjnej dokonuje się
następujących czynności:
1)
mleko w proszku przenosi się do czystego, suchego pojemnika ze szczelnym wieczkiem,
o pojemności dwukrotnie większej od objętości próbki;
2)
po niezwłocznym zamknięciu pojemnika starannie miesza się jego zawartość przez wielokrotne
wytrząsanie i odwracanie;
3)
w celu zminimalizowania absorpcji wody podczas przygotowywania próbki należy unikać
wystawiania próbki mleka na bezpośrednie oddziaływanie powietrza atmosferycznego.
II.
METODA OZNACZANIA ZAWARTOŚCI SUCHEJ MASY ORAZ SUCHEJ MASY BEZTŁUSZCZOWEJ W MLEKU ZAGĘSZCZONYM
(suszenie w temperaturze 99 °C)
1.
Metoda oznaczania zawartości suchej masy w mleku zagęszczonym, zwana dalej „metodą”,
polega na rozcieńczeniu próbki mleka zagęszczonego wodą, wymieszaniu z piaskiem i
wysuszeniu w temperaturze 99 °C ± 1 °C; masa po wysuszeniu stanowi suchą masę i jest
wyrażana jako ułamek masowy próbki w procentach.
2.
Zawartość suchej masy w mleku zagęszczonym oznacza zawartość suchej masy oznaczoną
niniejszą metodą.
3.
W metodzie używa się podstawowego sprzętu laboratoryjnego oraz:
1)
wagi analitycznej umożliwiającej ważenie z dokładnością co najmniej do 0,1 mg;
2)
naczynek wagowych o średnicy od 60 mm do 80 mm, wysokości około 25 mm, wykonanych
z metalu takiego, jak nikiel, aluminium albo stal nierdzewna, z dobrze dopasowanymi,
łatwo zdejmowanymi wieczkami;
3)
suszarki pod ciśnieniem atmosferycznym, dobrze wentylowanej, z termostatyczną regulacją
temperatury 99 °C ± 1 °C, zapewniającej jednolitą temperaturę w całej suszarce;
4)
eksykatora zawierającego świeżo aktywowany żel krzemionkowy ze wskaźnikiem zawartości
wody albo równorzędny środek osuszający;
5)
szklanych pałeczek, spłaszczonych na jednym końcu, o długości dopasowanej do wielkości
naczynek wagowych;
6)
wrzącej łaźni wodnej.
4.
W metodzie wykorzystuje się wodę destylowaną, demineralizowaną albo o co najmniej
równorzędnej czystości.
5.
W metodzie używa się piasku kwarcowego albo piasku morskiego o wielkości ziaren od
0,18 mm do 0,5 mm, przechodzących przez sito o wielkości oczek od 180 µm do 500 µm,
potraktowanego kwasem chlorowodorowym, odpowiadającego następującej próbie kontrolnej:
1)
w naczynku wagowym umieszcza się około 25 g piasku;
2)
odkryte naczynko wagowe wraz z wieczkiem umieszcza się w suszarce i suszy przez dwie
godziny;
3)
naczynko wagowe wraz z wieczkiem przenosi się do eksykatora, schładza do temperatury
pokojowej i waży z dokładnością do 0,1 mg;
4)
dodaje się 5 ml wody, suszy ponownie w suszarce przez dwie godziny, schładza i ponownie
waży;
5)
różnica mas pomiędzy dwoma ważeniami nie może przekroczyć 0,5 mg;
6)
w przypadku negatywnego wyniku próby kontrolnej piasek zalewa się 25% roztworem kwasu
chlorowodorowego i odstawia na 3 dni, od czasu do czasu mieszając;
7)
płucze się wodą do zaniku odczynu kwaśnego lub gdy woda płucząca będzie wolna od chlorków;
8)
suszy się w temperaturze 160 °C i powtarza się próbę kontrolną, o której mowa w pkt
1-5.
6.
W celu oznaczenia zawartości suchej masy w mleku zagęszczonym dokonuje się następujących
czynności:
1)
w naczynku wagowym umieszcza się około 25 g piasku i szklaną pałeczkę;
2)
odkryte naczynko wagowe wraz z wieczkiem umieszcza się w suszarce i suszy przez dwie
godziny;
3)
naczynko wagowe przykrywa się wieczkiem, przenosi do eksykatora, schładza do temperatury
pokojowej i waży z dokładnością do 0,1 mg, a masę odnotowuje się jako m0;
4)
przechylając naczynko wagowe, przesuwa się piasek na jedną stronę naczynka wagowego,
a na wolną powierzchnię przenosi się około 1,5 g próbki mleka zagęszczonego słodzonego
albo 3,0 g mleka zagęszczonego niesłodzonego, naczynko wagowe przykrywa się wieczkiem
i waży z dokładnością do 0,1 mg, a masę odnotowuje się jako m1;
5)
wieczko zdejmuje się, dodaje się 5 ml wody, miesza się płyny za pomocą szklanej pałeczki,
a następnie miesza się piasek i część płynną; szklaną pałeczkę pozostawia się w mieszaninie;
6)
naczynko wagowe umieszcza się we wrzącej łaźni wodnej do czasu, aż woda odparuje;
czas odparowania wody powinien wynosić około 20 minut; zawartość miesza się od czasu
do czasu za pomocą szklanej pałeczki, utrzymując masę dobrze napowietrzoną tak, aby
schnąc, nie zbrylała się; szklaną pałeczkę pozostawia się w naczynku wagowym;
7)
przykryte wieczkiem naczynko wagowe suszy się w suszarce przez 90 minut;
8)
naczynko wagowe przenosi się do eksykatora, schładza do temperatury pokojowej i waży
z dokładnością do 0,1 mg;
9)
naczynko wagowe ponownie umieszcza się w suszarce i po jego odkryciu suszy się je
wraz z wieczkiem przez godzinę, a następnie powtarza się czynności, o których mowa
w pkt 8;
10)
czynności, o których mowa w pkt 9, powtarza się, aż różnica mas pomiędzy dwoma kolejnymi
ważeniami będzie mniejsza niż 0,5 mg lub aż masa zacznie wzrastać;
11)
do obliczeń przyjmuje się najniższą uzyskaną masę odnotowaną jako m2.
7.
Zawartość suchej masy w próbce oblicza się według wzoru:
\(
{{m_2 - m_0 } \over {m_1 - m_0 }} \times 100
\)
gdzie:
|
|
- |
|
|
|
- |
|
|
|
- |
|
-
-i wyraża się jako ułamek masowy próbki w procentach.
8.
Zawartość suchej masy mleka w mleku zagęszczonym słodzonym oblicza się poprzez odjęcie
od suchej masy oznaczonej według niniejszej metody zawartości sacharozy oznaczonej
według metody, o której mowa w części IV.
9.
Zawartość suchej masy beztłuszczowej mleka w mleku zagęszczonym słodzonym oblicza
się poprzez odjęcie od suchej masy oznaczonej według niniejszej metody zawartości
sacharozy oznaczonej według metody, o której mowa w części IV, i zawartości tłuszczu
oznaczonej według metody, o której mowa w części VIII.
10.
Zawartość suchej masy beztłuszczowej w mleku zagęszczonym niesłodzonym oblicza się
poprzez odjęcie od suchej masy oznaczonej według niniejszej metody zawartości tłuszczu
oznaczonej według metody, o której mowa w części VIII.
11.
Powtarzalność dla metody jest różnicą pomiędzy wynikami dwóch oznaczań przeprowadzonych
równolegle albo w krótkim odstępie czasu, na tej samej próbce, przez tego samego analityka
i w tych samych warunkach, która nie powinna przekraczać 0,2 g suchej masy na 100
g produktu.
12.
Z analizy laboratoryjnej sporządza się protokół, który powinien zawierać:
1)
nazwę zastosowanej metody;
2)
uzyskane wyniki;
3)
wszystkie czynności niewymienione w metodzie lub uznane za nieobowiązkowe, łącznie
ze szczegółami każdej okoliczności, która mogła wpłynąć na wyniki oznaczania;
4)
informacje niezbędne do pełnego zidentyfikowania próbki.
13.
Wynik zamieszczony w protokole analizy laboratoryjnej powinien spełniać kryteria powtarzalności
określone dla metody.
III.
METODA OZNACZANIA ZAWARTOŚCI WODY W MLEKU W PROSZKU (suszenie w temperaturze 102 °C)
1.
Metoda oznaczania zawartości wody w mleku w proszku, zwana dalej „metodą”, polega
na oznaczaniu pozostałości masy próbki po suszeniu w suszarce pod ciśnieniem atmosferycznym
w temperaturze 102 °C ± 1 °C do stałej masy; ubytek masy jest wyrażany jako ułamek
masowy próbki w procentach.
2.
Zawartość wody w mleku w proszku oznacza ubytek masy podczas suszenia oznaczony niniejszą
metodą.
3.
W metodzie używa się podstawowego sprzętu laboratoryjnego oraz:
1)
wagi analitycznej umożliwiającej ważenie z dokładnością co najmniej do 0,1 mg;
2)
naczynek wagowych o średnicy od 60 mm do 80 mm, wysokości około 25 mm, wykonanych
z metalu takiego, jak nikiel, aluminium albo stal nierdzewna, z dobrze dopasowanymi,
łatwo zdejmowanymi wieczkami;
3)
suszarki pod ciśnieniem atmosferycznym, dobrze wentylowanej, z termostatyczną regulacją
temperatury 102 °C ± 1 °C, zapewniającej jednolitą temperaturę w całej suszarce;
4)
eksykatora zawierającego świeżo aktywowany żel krzemionkowy ze wskaźnikiem zawartości
wody albo równorzędny środek osuszający.
4.
W celu oznaczenia zawartości wody w mleku w proszku dokonuje się następujących czynności:
1)
odkryte naczynko wagowe umieszcza się wraz z wieczkiem w suszarce i suszy przez około
godzinę;
2)
przykryte wieczkiem naczynko wagowe przenosi się do eksykatora, schładza do temperatury
pokojowej i waży z dokładnością do 0,1 mg, a masę odnotowuje się jako m0;
3)
do naczynka wagowego przenosi się około 2 g próbki mleka w proszku, naczynko wagowe
przykrywa się wieczkiem i możliwie jak najszybciej waży z dokładnością do 0,1 mg,
a masę odnotowuje się jako m1;
4)
odkryte naczynko wagowe wraz z wieczkiem umieszcza się w suszarce i suszy przez dwie
godziny;
5)
przykryte wieczkiem naczynko wagowe przenosi się do eksykatora, schładza do temperatury
pokojowej i możliwie jak najszybciej waży z dokładnością do 0,1 mg;
6)
naczynko wagowe ponownie umieszcza się w suszarce i po jego odkryciu suszy się je
wraz z wieczkiem przez godzinę, a następnie powtarza się czynności, o których mowa
w pkt 5;
7)
czynności, o których mowa w pkt 6, powtarza się, aż ubytek masy w dwóch kolejnych
ważeniach nie przekroczy 0,5 mg lub aż masa zacznie wzrastać;
8)
do obliczeń przyjmuje się najniższą uzyskaną masę odnotowaną jako m2.
5.
Zawartość wody w próbce oblicza się według wzoru:
\(
{{m_2 - m_0 } \over {m_1 - m_0 }} \times 100
\)
gdzie:
|
|
- |
|
|
|
- |
|
|
|
- |
|
-
-i wyraża się jako ułamek masowy próbki w procentach.
6.
Powtarzalność dla metody jest różnicą pomiędzy wynikami dwóch oznaczań przeprowadzonych
równolegle albo w krótkim odstępie czasu, na tej samej próbce, przez tego samego analityka
i w tych samych warunkach, która nie powinna przekraczać 0,1 g wody na 100 g produktu.
7.
Z analizy laboratoryjnej sporządza się protokół, który powinien zawierać:
1)
nazwę zastosowanej metody;
2)
uzyskane wyniki;
3)
wszystkie czynności niewymienione w metodzie lub uznane za nieobowiązkowe, łącznie
ze szczegółami każdej okoliczności, która mogła wpłynąć na wyniki oznaczania;
4)
informacje niezbędne do pełnego zidentyfikowania próbki.
8.
Wynik zamieszczony w protokole analizy laboratoryjnej powinien spełniać kryteria powtarzalności
określone dla metody.
IV.
METODA OZNACZANIA ZAWARTOŚCI SACHAROZY W MLEKU ZAGĘSZCZONYM SŁODZONYM (METODA POLARYMETRYCZNA)
1.
Metoda oznaczania zawartości sacharozy w mleku zagęszczonym słodzonym, zwana dalej
„metodą”, oparta jest na inwersji Clergeta i polega na potraktowaniu próbki mleka
zagęszczonego słodzonego kwasem chlorowodorowym, który powoduje całkowitą hydrolizę
sacharozy, a nie powoduje hydrolizy laktozy i innych cukrów. Zawartość sacharozy jest
oznaczana na podstawie różnicy skręcalności optycznej roztworu przed i po inwersji.
Klarowny filtrat próbki, bez mutarotacji spowodowanej przez laktozę, otrzymuje się
przez potraktowanie roztworu amoniakiem, następnie neutralizację i sklarowanie go
przez sukcesywne dodawanie roztworów octanu cynku i heksacyjanożelazianu(II) potasu.
2.
Zawartość sacharozy w mleku zagęszczonym słodzonym oznacza zawartość sacharozy oznaczoną
niniejszą metodą.
3.
W metodzie używa się podstawowego sprzętu laboratoryjnego oraz:
1)
wagi umożliwiającej ważenie z dokładnością co najmniej do 10 mg;
2)
rurki polarymetrycznej o dokładnie wzorcowanej długości 2 dm;
3)
polarymetru albo sacharymetru o następujących cechach:
a)
polarymetru ze światłem sodowym albo polarymetru z zielonym światłem rtęciowym - lampa
rtęciowa z pryzmatem lub specjalnym filtrem Wrattena N 77 A - z dokładnością odczytu
co najmniej do 0,05 stopni kątowych,
b)
sacharymetru z międzynarodową skalą cukrową, z białym światłem przepuszczonym przez
filtr 15 mm 6% roztworu dwuchromianu potasu albo światłem sodowym, z dokładnością
odczytu co najmniej do 0,1 na międzynarodowej skali cukrowej;
4)
łaźni wodnej o temperaturze 60 °C ± 1 °C.
4.
W metodzie wykorzystuje się wodę destylowaną, demineralizowaną albo o co najmniej
równorzędnej czystości oraz następujące odczynniki odpowiadające jakości analitycznej:
1)
roztwór octanu cynku, o stężeniu 1 mol/l, uzyskany przez rozpuszczenie w wodzie 21,9
g krystalicznego 2 · hydratu octanu cynku (Zn(C2H3O2)2 · 2 H2O) i 3 ml kwasu octowego lodowatego i uzupełnienie wodą do objętości 100 ml;
2)
roztwór heksacyjanożelazianu(II) potasu, o stężeniu 0,25 mol/l, uzyskany przez rozpuszczenie
w wodzie 10,6 g krystalicznego heksacyjanożelazianu(II) potasu K4[Fe(CN)6] · 3 H2O i uzupełnienie wodą do 100 ml;
3)
roztwór kwasu chlorowodorowego, o stężeniu 6,35 ± 0,20 mol/l, czyli o stężeniu od
20% do 22% (m/m) lub o stężeniu 5,0 ± 0,2 mol/l, czyli o stężeniu od 16% do 18% (m/m);
4)
roztwór amoniaku, o stężeniu 2,0 ± 0,2 mol/l, czyli o stężeniu 3,5% (m/m);
5)
roztwór kwasu octowego, o stężeniu 2,0 ± 0,2 mol/l, czyli o stężeniu 12% (m/m);
6)
błękit bromotymolowy - roztwór o stężeniu 1% (m/v) w etanolu.
5.
W celu znormalizowania sposobu wykonania oznaczania, odczynników i sprzętu przeprowadza
się następujące oznaczanie kontrolne:
1)
w dwóch powtórzeniach dokonuje się czynności, o których mowa w ust. 6, z użyciem mieszaniny
100 g mleka pełnego i 18 g czystej sacharozy albo mieszaniny 110 g mleka odtłuszczonego
i 18 g czystej sacharozy; każda mieszanina odpowiada 40 g mleka zagęszczonego o zawartości
45% sacharozy;
2)
oblicza się zawartość sacharozy przy zastosowaniu wzorów określonych w ust. 7, podstawiając:
a)
we wzorze 1:
-
-za m ilość użytego mleka,
-
-za F zawartość tłuszczu w użytym mleku,
-
-za P zawartość białka w użytym mleku,
b)
we wzorze 2 za m - wartość 40,00;
3)
średnia uzyskanych wartości powinna wynosić 45% ± 0,2%.
6.
W celu oznaczenia zawartości sacharozy w mleku zagęszczonym słodzonym dokonuje się
następujących czynności:
1)
do szklanej zlewki o pojemności 100 ml odważa się, z dokładnością do 10 mg, około
40 g dobrze wymieszanej próbki;
2)
dodaje się 50 ml wody o temperaturze od 80 °C do 90 °C i dokładnie miesza;
3)
mieszaninę przenosi się ilościowo do kolby pomiarowej o pojemności 200 ml, popłukując
zlewkę kilkakrotnie wodą o temperaturze 60 °C, aż objętość mieszaniny w kolbie wyniesie
od 120 ml do 150 ml, następnie miesza się ją i schładza do temperatury pokojowej;
4)
dodaje się 5 ml rozcieńczonego roztworu amoniaku, ponownie miesza i odstawia kolbę
na 15 minut;
5)
amoniak neutralizuje się przez dodanie równoważnej ilości rozcieńczonego roztworu
kwasu octowego, a następnie miesza; równoważną ilość mililitrów kwasu octowego potrzebnego
do neutralizacji amoniaku oznacza przez miareczkowanie roztworu amoniaku wobec błękitu
bromotymolowego jako wskaźnika;
6)
dodaje się 12,5 ml roztworu octanu cynku, ostrożnie mieszając przez obracanie lekko
pochylonej kolby;
7)
dodaje się 12,5 ml roztworu heksacyjanożelazianu(II) potasu, ostrożnie mieszając przez
obracanie lekko pochylonej kolby;
8)
zawartość kolby podgrzewa się do temperatury 20 °C i uzupełnia do 200 ml wodą o temperaturze
20 °C;
9)
podczas wykonywania czynności, o których mowa w pkt 1-8, wodę i odczynniki dodaje
się w taki sposób, aby uniknąć powstawania pęcherzyków powietrza, a zawartość miesza
się przez obracanie kolby, a nie przez wytrząsanie;
10)
w przypadku gdy w trakcie dodawania wody lub odczynników pojawią się pęcherzyki powietrza,
przed uzupełnieniem zawartości kolby wodą, usuwa się je przez krótkotrwałe połączenie
kolby z pompą próżniową i obracanie kolby;
11)
kolbę zamyka się suchym korkiem, a zawartość miesza się starannie przez energiczne
wytrząsanie;
12)
kolbę odstawia się na kilka minut, a następnie przesącza się mieszaninę przez suchy
sączek z bibuły filtracyjnej, odrzucając pierwsze 25 ml filtratu;
13)
oznacza się polaryzację bezpośrednią, czyli skręcalność optyczną filtratu w temperaturze
20 °C ± 1 °C;
14)
przeprowadza się inwersję, wykonując następujące czynności:
a)
do kolby pomiarowej o pojemności 50 ml odmierza się pipetą 40 ml filtratu, o którym
mowa w pkt 12,
b)
dodaje się 6,0 ml roztworu kwasu chlorowodorowego, o stężeniu 6,35 mol/l, albo 7,5
ml roztworu kwasu chlorowodorowego, o stężeniu 5,0 mol/l,
c)
kolbę umieszcza się w łaźni wodnej o temperaturze 60 °C na 15 minut w taki sposób,
aby cała bańka kolby była zanurzona,
d)
zawartość kolby miesza się ostrożnie ruchem okrężnym przez 5 minut; w tym czasie zawartość
kolby powinna osiągnąć temperaturę łaźni,
e)
kolbę schładza się do temperatury 20 °C, a następnie uzupełnia do 50 ml wodą o temperaturze
20 °C,
f)
zawartość kolby miesza się, a następnie kolbę odstawia się na godzinę w temperaturze
20 °C;
15)
oznacza się polaryzację po inwersji, czyli skręcalność zinwertowanego roztworu w temperaturze
20 °C ± 0,2 °C; w przypadku gdy temperatura cieczy w rurce polarymetrycznej, oznaczona
jako T, różni się podczas pomiaru o więcej niż 0,2 °C, należy uwzględnić poprawkę temperatury
zgodnie z ust. 9.
7.
Zawartość sacharozy w próbce oblicza się według wzorów:
\(
v = {m \over {100}}\left( {1,08F + 1,55P} \right)
\)
\(
S = {{D - 1/25I} \over Q} \times {{V - v} \over V} \times {V \over {L \times m}}\%
\)
gdzie:
|
|
- |
|
|
|
- |
|
|
|
- |
|
|
|
- |
|
|
|
- |
|
|
|
- |
|
|
|
- |
|
|
|
- |
|
|
|
- |
|
|
|
- |
|
8.
W przypadku gdy w metodzie zastosowano odważone dokładnie 40 g mleka zagęszczonego
i polarymetr ze światłem sodowym, stopniami kątowymi i rurką polarymetryczną o długości
2 dm, a pomiaru dokonano w temperaturze 20 °C ± 0,1 °C, zawartość sacharozy w mleku
zagęszczonym słodzonym można również obliczyć według następującego wzoru:
\(
S = \left( {D - 1,25I} \right) \times \left( {2,833 - 0,00612F - 0,00878P} \right)
\)
9.
W przypadku gdy oznaczenia polaryzacji po inwersji dokonano w temperaturze innej niż
20 °C, wynik, o którym mowa w ust. 8, mnoży się przez:
\(
\left( {1 + 0,0037\left( {T - 20} \right)} \right)
\)
gdzie T oznacza temperaturę zinwertowanego roztworu w rurce polarymetrycznej.
10.
Wartość współczynnika inwersji Q dla różnych źródeł światła, z uwzględnieniem poprawek
dla stężenia i temperatury, oblicza się w następujący sposób:
1)
w przypadku światła sodowego i polarymetru ze stopniami kątowymi:
\(
Q = 0,8825 + 0,0006\left( {C - 9} \right) - 0,0033\left( {T - 20} \right)
\)
2)
w przypadku zielonego światła rtęciowego i polarymetru ze stopniami kątowymi:
\(
Q = 1,0392 + 0,0007\left( {C - 9} \right) - 0,0039\left( {T - 20} \right)
\)
3)
w przypadku białego światła z filtrem dwuchromianowym i sacharymetrem ze stopniami
międzynarodowej skali cukrowej:
\(
Q = 2,549 + 0,0017\left( {C - 9} \right) - 0,0095\left( {T - 20} \right)
\)
-
-gdzie:C
- oznacza procentową całkowitą zawartość cukrów w roztworze zinwertowanym, według odczytu polarymetrycznego,T- oznacza temperaturę zinwertowanego roztworu podczas odczytu polarymetrycznego -
-procentową całkowitą zawartość cukrów C w zinwertowanym roztworze można obliczyć na podstawie bezpośredniego odczytu i jego zmiany po inwersji w zwykły sposób, stosując normalne wartości dla skręcalności właściwej sacharozy, laktozy i cukru inwertowanego; poprawka dotycząca stężenia, taka jak 0,0006 (C - 9), jest dokładna tylko wtedy, gdy C wynosi około 9; dla mleka zagęszczonego, kiedy C jest bliskie 9, można ją pominąć,
-
-odchylenia temperatury od 20 °C o 1 °C stwarzają małą różnicę w odczycie bezpośrednim, ale wahania powyżej 0,2 °C przy odczycie po inwersji wymagają poprawki, która jest dokładna tylko dla temperatur w przedziale 18 °C do 22 °C.
11.
Powtarzalność dla metody jest różnicą pomiędzy wynikami dwóch oznaczań przeprowadzanych
równolegle albo w krótkim odstępie czasu, na tej samej próbce, przez tego samego analityka
i w tych samych warunkach, która nie powinna przekraczać 0,3 g sacharozy na 100 g
mleka zagęszczonego słodzonego.
12.
Z analizy laboratoryjnej sporządza się protokół, który powinien zawierać:
1)
nazwę zastosowanej metody;
2)
uzyskane wyniki;
3)
wszystkie czynności niewymienione w metodzie lub uznane za nieobowiązkowe, łącznie
ze szczegółami każdej okoliczności, która mogła wpłynąć na wyniki oznaczania;
4)
informacje niezbędne do pełnego zidentyfikowania próbki.
13.
Wynik zamieszczony w protokole analizy laboratoryjnej powinien spełniać kryteria powtarzalności
określone dla metody.
V.
METODA OZNACZANIA ZAWARTOŚCI KWASU MLEKOWEGO I MLECZANÓW W MLEKU W PROSZKU
1.
Metoda oznaczania zawartości kwasu mlekowego i mleczanów w mleku w proszku, zwana
dalej „metodą”, polega na jednoczesnym usunięciu z roztworu próbki tłuszczu, białka
i laktozy poprzez dodanie siarczanu miedzi i wodorotlenku wapnia, a następnie jego
przefiltrowaniu; kwas mlekowy i mleczany w filtracie są przekształcane w aldehyd octowy
przy użyciu stężonego kwasu siarkowego(VI) w obecności siarczanu(VI) miedzi(II); zawartość
kwasu mlekowego oznacza się kolorymetrycznie przy użyciu p-hydroksydwufenylu; zawartość
kwasu mlekowego i mleczanów jest wyrażana w miligramach kwasu mlekowego na 100 g suchej
masy beztłuszczowej.
2.
Zawartość kwasu mlekowego i mleczanów w mleku w proszku oznacza zawartość kwasu mlekowego
i mleczanów w przeliczeniu na kwas mlekowy, oznaczoną niniejszą metodą.
3.
W metodzie używa się podstawowego sprzętu laboratoryjnego oraz:
1)
wagi analitycznej umożliwiającej ważenie z dokładnością co najmniej do 0,1 mg;
2)
spektrofotometru odpowiedniego do odczytów przy długości fali 570 nm;
3)
łaźni wodnej o temperaturze 30 °C ± 2 °C;
4)
moździerza i tłuczka do moździerza;
5)
bibuły filtracyjnej, takiej jak Schleicher i Schull 595, Whatman 1 albo równorzędnej;
6)
probówek ze szkła pyreksowego albo równorzędnych, o średnicy 25 mm i długości 150
mm;
7)
wrzącej łaźni wodnej.
4.
Sprzęt szklany wykorzystywany w metodzie powinien być idealnie czysty i przeznaczony
wyłącznie do niniejszego oznaczania; sprzęt szklany zawierający pozostałości osadu
powinien być opłukany przed umyciem stężonym kwasem chlorowodorowym.
5.
W metodzie wykorzystuje się wodę destylowaną, demineralizowaną albo o co najmniej
równorzędnej czystości oraz następujące odczynniki odpowiadające jakości analitycznej:
1)
roztwór siarczanu(VI) miedzi(II) otrzymywany przez rozpuszczenie w wodzie 250 g siarczanu(VI)
miedzi(II) (CuSO4 · 5 H2O) i uzupełnienie wodą do objętości 1 000 ml;
2)
zawiesiny wodorotlenku wapnia przygotowane bezpośrednio przed użyciem w następujący
sposób:
a)
300 g wodorotlenku wapnia (Ca(OH)2) rozciera się w moździerzu z wodą i uzupełnienia wodą do objętości 900 ml,
b)
300 g wodorotlenku wapnia (Ca(OH)2) rozciera się w moździerzu z wodą i uzupełnienia wodą do objętości 1 400 ml;
3)
roztwór kwasu siarkowego(VI) i siarczanu(VI) miedzi(II) otrzymywany przez dodanie
do 300 ml kwasu siarkowego(VI) (H2SO4), o stężeniu od 95,9% do 97,0% (m/m), 0,5 ml roztworu siarczanu(VI) miedzi(II);
4)
roztwór p-hydroksydwufenylu (C6H5C6H4OH) przygotowany w następujący sposób:
a)
rozpuszcza się przez wytrząsanie i łagodne ogrzewanie 0,75 g p-hydroksydwufenylu w
5 ml wodnego roztworu wodorotlenku sodu zawierającego 5 g NaOH w 100 ml,
b)
roztwór rozcieńcza się wodą w kolbie pomiarowej do 50 ml, a następnie przechowuje
się go w butelce z ciemnego szkła, w ciemnym i chłodnym miejscu,
c)
roztworu nie stosuje się, jeżeli jego kolor ulegnie zmianie lub pojawi się zmętnienie;
maksymalny okres trwałości roztworu wynosi 72 godziny;
5)
roztwór wzorcowy kwasu mlekowego, którego 1 ml odpowiada 0,1 mg kwasu mlekowego, otrzymywany
bezpośrednio przed użyciem przez rozpuszczenie w wodzie, w kolbie pomiarowej, 0,1067
g mleczanu litu (CH3CHOHCOOLi) i uzupełnienie wodą do 1 000 ml;
6)
wzorzec regenerowanego mleka przygotowany w następujący sposób:
a)
przeprowadza się analizę kilkunastu próbek wysokiej jakości mleka w proszku,
b)
do przygotowania krzywej wzorcowej wybiera się próbkę o najniższej zawartości kwasu
mlekowego, zawierającą nie więcej niż 30 mg kwasu mlekowego na 100 g suchej masy beztłuszczowej,
c)
przeprowadza się czynności określone w ust. 8 pkt 2 i 4.
6.
Równocześnie z oznaczaniem zawartości kwasu mlekowego i mleczanów w próbce, przeprowadza
się próbę ślepą, umieszczając 30 ml wody w skalowanej probówce o pojemności 50 ml
i wykonując kolejno czynności określone w ust. 8 pkt 7-15; w przypadku gdy wynik próby
ślepej przekracza równowartość 20 mg kwasu mlekowego w 100 g suchej masy beztłuszczowej,
odczynniki sprawdza się, a zanieczyszczone wymienia się.
7.
Podczas oznaczania zawartości kwasu mlekowego i mleczanów w mleku w proszku należy
unikać zanieczyszczenia próbki, szczególnie śliną lub potem.
8.
W celu oznaczenia zawartości kwasu mlekowego i mleczanów w mleku w proszku dokonuje
się następujących czynności:
1)
oznacza się zawartość suchej masy beztłuszczowej próbki w gramach przez odjęcie od
100 zawartości tłuszczu oznaczonej przy zastosowaniu metody, o której mowa w części
IX, i zawartości wody oznaczonej przy zastosowaniu metody, o której mowa w części
III;
2)
odważa się 1 000/(a-10)g próbki z dokładnością do 0,1 g,
gdzie „a” jest równe zawartości suchej masy beztłuszczowej próbki oznaczonej zgodnie z pkt 1;
gdzie „a” jest równe zawartości suchej masy beztłuszczowej próbki oznaczonej zgodnie z pkt 1;
3)
próbkę dodaje się do 100 ml wody i dokładnie miesza;
4)
5 ml otrzymanego roztworu odmierza się pipetą do skalowanej probówki o pojemności
50 ml i uzupełnia wodą do około 30 ml;
5)
dodaje się powoli, wytrząsając, 5 ml roztworu siarczanu(VI) miedzi(II), a następnie
probówkę odstawia się na 10 minut;
6)
dodaje się powoli, wytrząsając, 5 ml zawiesiny wodorotlenku wapnia, o której mowa
w ust. 5 pkt 2 lit. a, albo 10 ml zawiesiny wodorotlenku wapnia, o której mowa w ust.
5 pkt 2 lit. b;
7)
roztwór uzupełnia się wodą do 50 ml, wytrząsa energicznie, a następnie odstawia się
probówkę na 10 minut;
8)
roztwór filtruje się; pierwszą porcję filtratu odrzuca się;
9)
odmierza się pipetą 1 ml filtratu do probówki;
10)
przy użyciu biurety albo wyskalowanej pipety dodaje się do probówki 6,0 ml roztworu
kwasu siarkowego(VI) i siarczanu (VI) miedzi(II), a następnie roztwór miesza się;
11)
probówkę ogrzewa się we wrzącej łaźni wodnej przez 5 minut, a następnie schładza do
temperatury pokojowej pod bieżącą wodą;
12)
dodaje się 2 krople odczynnika p-hydroksydwufenylu i energicznie wytrząsa tak, aby
odczynnik rozprowadzić równomiernie w całej cieczy;
13)
probówkę umieszcza się na 15 minut w łaźni wodnej w temperaturze 30 °C ± 2 °C, wytrząsając
od czasu do czasu;
14)
probówkę umieszcza się na 90 sekund we wrzącej łaźni wodnej, a następnie schładza
do temperatury pokojowej pod bieżącą wodą;
15)
dokonuje się pomiaru wartości absorbancji wobec próby ślepej, o której mowa w ust.
6, w ciągu trzech godzin przy długości fali 570 nm;
16)
w przypadku gdy wartość absorbancji przekracza wartość najwyższego punktu na krzywej
wzorcowej, o której mowa w ust. 9, oznaczanie powtarza się, stosując odpowiednie rozcieńczenia
filtratu otrzymanego zgodnie z pkt 8.
9.
Przygotowuje się krzywą wzorcową, dokonując następujących czynności:
1)
do pięciu skalowanych probówek o pojemności 50 ml odmierza się pipetą po 5 ml mleka
regenerowanego;
2)
do probówek, o których mowa w pkt 1, odmierza się pipetą odpowiednio 0 ml, 1 ml, 2
ml, 3 ml i 4 ml roztworu wzorcowego kwasu mlekowego, aby otrzymać stężenia odpowiednio
0 mg, 20 mg, 40 mg, 60 mg i 80 mg kwasu mlekowego w 100 g suchej masy beztłuszczowej
mleka w proszku;
3)
roztwory uzupełnia się wodą do około 30 ml i dokonuje się czynności określonych w
ust. 8 pkt 6-15;
4)
dokonuje się pomiaru wartości absorbancji wzorców, o których mowa w pkt 2, wobec próby
ślepej przy długości fali 570 nm;
5)
na podstawie odczytów nanosi się na wykres wartości absorbancji dla ilości kwasu mlekowego,
o których mowa w pkt 2;
6)
przez naniesione punkty przeprowadza się najbliższą im linię prostą i wykreśla się
krzywą wzorcową przez równoległe przesuwanie otrzymanej linii prostej tak, aby przechodziła
przez punkt wyjściowy.
10.
Zawartość kwasu mlekowego i mleczanów w mleku w proszku oblicza się, korzystając z
krzywej wzorcowej, przekształcając wartość absorbancji odczytanej zgodnie z ust. 8
pkt 15 albo 16 na miligramy kwasu mlekowego w 100 g suchej masy beztłuszczowej próbki.
11.
W przypadku gdy w trakcie oznaczania rozcieńczano filtrat zgodnie z ust. 8 pkt 16,
otrzymany wynik absorbancji należy pomnożyć przez współczynnik rozcieńczenia.
12.
Powtarzalność dla metody jest różnicą pomiędzy wynikami dwóch oznaczań wykonanych
równolegle albo w krótkim odstępie czasu, na tej samej próbce, przez tego samego analityka
i w tych samych warunkach, która nie powinna przekraczać 8 mg kwasu mlekowego w 100
g suchej masy beztłuszczowej dla zawartości do 80 mg; dla wyższych wartości różnica
ta nie powinna przekraczać 10% najniższej wartości.
13.
Z analizy laboratoryjnej sporządza się protokół, który powinien zawierać:
1)
nazwę zastosowanej metody;
2)
uzyskane wyniki;
3)
wszystkie czynności niewymienione w metodzie lub uznane za nieobowiązkowe, łącznie
ze szczegółami każdej okoliczności, która mogła wpłynąć na wyniki oznaczania;
4)
informacje niezbędne do pełnego zidentyfikowania próbki.
14.
Wynik zamieszczony w protokole analizy laboratoryjnej powinien spełniać kryteria powtarzalności
określone dla metody.
VI.
METODA OZNACZANIA AKTYWNOŚCI FOSFATAZY W MLEKU W PROSZKU (ZMODYFIKOWANA METODA SANDERSA
I SAGERA)
1.
Metoda oznaczania aktywności fosfatazy w mleku w proszku, zwana dalej „metodą”, polega
na określeniu zdolności fosfatazy do uwalniania fenolu z fenylofosforanu dwusodu;
ilość uwolnionego fenolu oznaczana jest przez spektrofotometryczny pomiar barwy wywołanej
przez odczynnik Gibba.
2.
Aktywność fosfatazy w mleku w proszku jest miarą ilości aktywnej fosfatazy alkalicznej
obecnej w produkcie, oznaczonej niniejszą metodą, i jest ona wyrażona jako ilość fenolu
w µg, uwalnianego przez 1 ml mleka regenerowanego.
3.
W metodzie używa się podstawowego sprzętu laboratoryjnego oraz:
1)
wagi analitycznej umożliwiającej ważenie z dokładnością co najmniej do 0,1 mg;
2)
łaźni wodnej z termostatyczną regulacją temperatury, o temperaturze 37 °C ± 1 °C;
3)
spektrofotometru odpowiedniego do odczytów przy długości fali 610 nm;
4)
bibuły filtracyjnej, takiej jak Schleicher i Schull 597, Whatman 42 albo równorzędnej;
5)
wrzącej łaźni wodnej;
6)
folii aluminiowej.
4.
W metodzie wykorzystuje się wodę destylowaną, demineralizowaną albo o co najmniej
równorzędnej czystości oraz następujące odczynniki odpowiadające jakości analitycznej:
1)
roztwór A - bufor - wodorotlenek boranowo-barowy o pH 10,6 ± 0,1 w temperaturze 20
°C, przygotowany w następujący sposób:
a)
rozpuszcza się 25,0 g 8 · hydratu wodorotlenku baru (Ba(OH)2 · 8 H2O) w wodzie i rozcieńcza do 500 ml,
b)
rozpuszcza się 11,0 g kwasu ortoborowego (H3BO3) w wodzie i rozcieńcza wodą do 500
ml,
c)
roztwory, o których mowa w lit. a i b, ogrzewa się do temperatury 50 °C, miesza się,
wytrząsa, a następnie schładza do temperatury pokojowej,
d)
pH doprowadza się do 10,6 ± 0,1 przy użyciu roztworu wodorotlenku baru, następnie
roztwór filtruje się i przechowuje w szczelnie zamkniętym pojemniku,
e)
przed użyciem bufor rozcieńcza się taką samą ilością wody;
2)
roztwór B - bufor wywołujący barwę otrzymywany przez rozpuszczenie 6,0 g metaboranu
sodu (NaBO2) albo 12,6 g (NaBO2 · 4 H2O) i 20,0 g chlorku sodu (NaCl) w wodzie i rozcieńczeniu wodą do 1 000 ml;
3)
roztwór C - roztwór substratu buforowego przygotowany w następujący sposób:
a)
rozpuszcza się 0,5 g fenylofosforanu dwusodu (Na2HgPO4 · 2 H2O) w 4,5 ml roztworu B; dodaje się dwie krople roztworu E, odstawia na 30 minut, a
następnie wywołuje się barwę przy użyciu 2,5 ml butanolu; w przypadku gdy jest to
konieczne, wywołanie barwy powtarza się; po rozdzieleniu odrzuca się butanol; roztwór
można przechowywać kilka dni w chłodziarce, a przed użyciem ponownie wywołuje się
barwę,
b)
do kolby pomiarowej o pojemności 100 ml odmierza się pipetą 1 ml roztworu, o którym
mowa w lit. a, i uzupełnia się roztworem A,
c)
roztwór buforowy, o którym mowa w lit. b, przygotowuje się tuż przed użyciem;
4)
roztwór D - odczynnik strącający, otrzymywany przez rozpuszczenie w wodzie 3,0 g siarczanu(VI)
cynku (ZnSO4 · 7 H2O) i 0,6 g siarczanu(VI) miedzi(II) (CuSO4 · 5 H2O) i uzupełnienie wodą do 100 ml;
5)
roztwór E - odczynnik Gibba otrzymywany przez rozpuszczenie 0,040 g 2,6-dwubromochinonu
1,4-chloroimidu OC6H2Br2NCl w 10 ml 96% etanolu; roztwór przechowuje się w ciemnej szklanej butelce w chłodziarce;
w przypadku odbarwienia nie należy go używać;
6)
bufor rozcieńczenia barwy otrzymywany przez rozcieńczenie do 100 ml wodą 10 ml roztworu
B;
7)
roztwór siarczanu(VI) miedzi(II) otrzymywany przez rozpuszczenie w wodzie 0,05 g siarczanu(VI)
miedzi(II) (CuSO4 · 5 H2O) i uzupełnienie wodą do 100 ml;
8)
roztwór wzorca fenolowego przygotowany w następujący sposób:
a)
0,200 g ± 0,001 g czystego fenolu rozpuszcza się w wodzie i uzupełnia wodą do 100
ml w kolbie pomiarowej,
b)
roztwór może być przechowywany w chłodziarce przez kilkanaście miesięcy,
c)
10 ml roztworu rozcieńcza się wodą do 100 ml,
d)
rozcieńczony roztwór zawiera 200 µg fenolu w 1 ml i może być stosowany do przygotowywania
bardziej rozcieńczonych roztworów;
9)
wodę destylowaną, przegotowaną;
10)
n-butanol.
5.
Podczas oznaczania aktywności fosfatazy należy zachować następując środki ostrożności:
1)
należy unikać bezpośredniego oddziaływania promieni słonecznych;
2)
szkło, korki i materiały służące do oznaczania powinny być idealnie czyste; zaleca
się, aby były płukane i wyparzane wodą albo parą;
3)
należy unikać stosowania materiałów z tworzywa sztucznego takich jak korek, ponieważ
mogą zawierać fenole;
4)
należy unikać zanieczyszczenia śliną.
6.
W celu oznaczenia aktywności fosfatazy w mleku w proszku dokonuje się następujących
czynności:
1)
odważa się 10 g próbki z dokładnością do 0,1 g i rozpuszcza się ją w 90 ml wody, przy
czym temperatura regeneracji proszku nie może przekroczyć 35 °C;
2)
do dwóch probówek odmierza się po 1 ml próbki mleka regenerowanego przygotowanego
zgodnie z pkt 1;
3)
jedną z probówek ogrzewa się we wrzącej łaźni wodnej przez 2 minuty; probówkę i łaźnię
wodną przykrywa się folią aluminiową tak, aby cała probówka była ogrzewana;
4)
probówkę schładza się do temperatury pokojowej w zimnej wodzie;
5)
probówki, o której mowa w pkt 4, używa się do przeprowadzenia próby ślepej;
6)
w kolejnych czynnościach obie probówki traktuje się w identyczny sposób;
7)
dodaje się po 10 ml roztworu C, miesza zawartość probówek, a następnie wstawia się
je do łaźni wodnej o temperaturze 37 °C ± 1 °C;
8)
probówki inkubuje się w łaźni wodnej przez jedną godzinę, od czasu do czasu wytrząsając;
9)
probówki przenosi się niezwłocznie do wrzącej łaźni wodnej i ogrzewa się przez 2 minuty,
a następnie schładza zimną wodą do temperatury pokojowej;
10)
dodaje się po 1 ml roztworu D i miesza się zawartość probówek;
11)
roztwory przesącza się przez suchą bibułę filtracyjną;
12)
odrzuca się pierwsze porcje filtratów aż do uzyskania klarownej cieczy;
13)
do probówek odmierza się po 5 ml każdego filtratu;
14)
dodaje się po 5 ml roztworu B i po 0,1 ml roztworu E, a następnie miesza się zawartości
probówek;
15)
probówki odstawia się na 30 minut w temperaturze pokojowej w ciemne miejsce, do czasu,
aż pojawi się barwa;
16)
dokonuje się pomiaru wartości absorbancji roztworu próbki wobec próby ślepej przy
długości fali 610 nm;
17)
w przypadku gdy wartość absorbancji roztworu znajduje się powyżej wartości próbki
wzorcowej, o której mowa w ust. 7, zawierającej 20 µg fenolu, oznaczanie powtarza
się po wcześniejszym rozcieńczeniu próbki mleka regenerowanego odpowiednią objętością
tego mleka ostrożnie ogrzanego do wrzenia zgodnie z pkt 3 i 4, w celu unieczynnienia
obecnej fosfatazy.
7.
Przygotowuje się krzywą wzorcową, dokonując kolejno następujących czynności:
1)
do czterech kolb pomiarowych o pojemności 100 ml odmierza się 1 ml, 3 ml, 5 ml i 10
ml roztworu wzorcowego, o którym mowa w ust. 4 pkt 8, i uzupełnia wodą do 100 ml;
roztwory te zawierają odpowiednio 2 µg, 6 µg, 10 µg i 20 µg fenolu w 1 ml;
2)
do kolejnych probówek odmierza się pipetą 1 ml wody dla próby ślepej i po 1 ml każdego
roztworu wzorcowego, o których mowa w pkt 1, aby uzyskać serię próbek zawierających
0 µg, 2 µg, 6 µg, 10 µg i 20 µg fenolu;
3)
odmierza się pipetą kolejno do każdej probówki 1 ml roztworu siarczanu(VI) miedzi(II),
5 ml roztworu buforowego rozcieńczenia barwy, 3 ml wody i 0,1 ml roztworu E, a następnie
miesza się zawartość probówek;
4)
probówki odstawia się na 30 minut w temperaturze pokojowej w ciemne miejsce;
5)
dokonuje się pomiaru wartości absorbancji roztworów w każdej z probówek wobec próby
ślepej przy długości fali 610 nm;
6)
wykreśla się krzywą wzorcową, zestawiając wartości absorbancji dla ilości fenolu w
µg określonych w pkt 2.
8.
Aktywność fosfatazy w próbce oblicza się w następujący sposób:
1)
z krzywej wzorcowej odczytuje się ilość µg fenolu dla wartości absorbancji uzyskanych
zgodnie z ust. 6 pkt 16;
2)
oblicza się aktywność fosfatazy, wyrażoną w µg fenolu na 1 ml mleka regenerowanego,
według następującego wzoru:
aktywność fosfatazy = 2,4×P
gdzie P oznacza ilość fenolu uzyskaną zgodnie z pkt 1, w mikrogramach;
3)
w przypadku gdy w trakcie wykonywania analizy rozcieńczano roztwór zgodnie z ust.
6 pkt 17, otrzymany wynik, o którym mowa w pkt 2, mnoży się przez współczynnik rozcieńczenia.
9.
Powtarzalność dla metody jest różnicą pomiędzy wynikami dwóch oznaczań, przeprowadzonych
równolegle albo w krótkim odstępie czasu, na tej samej próbce, przez tego samego analityka
i w tych samych warunkach, która nie powinna przekraczać 2 µg fenolu uwolnionego przez
1 ml mleka regenerowanego.
10.
Z analizy laboratoryjnej sporządza się protokół, który powinien zawierać:
1)
nazwę zastosowanej metody;
2)
uzyskane wyniki;
3)
wszystkie czynności niewymienione w metodzie lub uznane za nieobowiązkowe, łącznie
ze szczegółami każdej okoliczności, która mogła wpłynąć na wyniki oznaczania;
4)
informacje niezbędne do pełnego zidentyfikowania próbki.
11.
Wynik zamieszczony w protokole analizy laboratoryjnej powinien spełniać kryteria powtarzalności
określone dla metody.
VII.
METODA OZNACZANIA AKTYWNOŚCI FOSFATAZY W MLEKU W PROSZKU (METODA ASCHAFFENBURGA I
MULLENA)
1.
Metoda oznaczania aktywności fosfatazy w mleku w proszku, zwana dalej „metodą”, polega
na rozcieńczeniu regenerowanej próbki mleka substratem buforowym przy pH 10,2 i inkubacji
w temperaturze 37 °C przez dwie godziny; cała fosfataza alkaliczna obecna w próbce
będzie w tych warunkach uwalniać p-nitrofenol z dodanego p-nitrofenylofosforanu dwusodu;
uwolniony p-nitrofenol jest oznaczany przez bezpośrednie porównania z wzorcowymi szkiełkami
barwnymi w komparatorze przy zastosowaniu światła odbitego.
2.
Aktywność fosfatazy w mleku w proszku jest miarą ilości aktywnej fosfatazy alkalicznej
obecnej w produkcie, oznaczonej niniejszą metodą, i jest ona wyrażona jako ilość p-nitrofenolu
w mikrogramach, uwalnianego przez 1 ml mleka regenerowanego.
3.
W metodzie używa się podstawowego sprzętu laboratoryjnego oraz:
1)
wagi analitycznej umożliwiającej ważenie z dokładnością co najmniej do 0,1 mg;
2)
łaźni wodnej z termostatyczną regulacją temperatury 37 °C ± 1 °C;
3)
komparatora z krążkiem zawierającym wzorcowe szkiełka barwne wyskalowane w µg p-nitrofenolu
w 1 ml mleka oraz naczynka o wymiarach 2 mm na 25 mm;
4.
W metodzie wykorzystuje się wodę destylowaną, demineralizowaną albo o co najmniej
równorzędnej czystości oraz następujące odczynniki odpowiadające jakości analitycznej:
1)
roztwór buforowy wodorowęglanu i węglanu sodu otrzymywany przez rozpuszczenie w wodzie
w kolbie pomiarowej 3,5 g bezwodnego węglanu sodu i 1,5 g wodorowęglanu sodu i uzupełnienie
wodą do 1 000 ml;
2)
substrat buforowy otrzymywany przez rozpuszczenie w kolbie pomiarowej 1,5 g p-nitrofenylofosforanu
dwusodu w roztworze buforowym, o którym mowa w pkt 1, i uzupełnienie tym roztworem
buforowym do 1 000 ml;
3)
roztwory klarujące:
a)
roztwór siarczanu(VI) cynku otrzymywany przez rozpuszczenie w kolbie pomiarowej 30,0
g siar-czanu(VI) cynku (ZnSO4) i uzupełnienie wodą do 100 ml,
b)
roztwór heksacyjanożelazianu(II) potasu otrzymywany przez rozpuszczenie w kolbie pomiarowej
17,2 g heksacyjanożelazianu(II) potasu K4[Fe(CN)6] · 3 H2O i uzupełnienie wodą do 100 ml.
5.
Podczas oznaczania aktywności fosfatazy należy zachować następując środki ostrożności:
1)
probówki powinny być opróżnione, wypłukane w wodzie wodociągowej, umyte w gorącej
wodzie zawierającej detergent alkaliczny, starannie wypłukane w czystej gorącej wodzie
wodociągowej, a następnie wypłukane w wodzie, o której mowa w ust. 4, i wysuszone
przed użyciem;
2)
pipety powinny być wypłukane w czystej, zimnej wodzie wodociągowej natychmiast po
użyciu, a następnie przepłukane wodą, o której mowa w ust. 4, i wysuszone przed użyciem;
3)
korki probówek powinny być dokładnie wypłukane w gorącej wodzie wodociągowej tuż po
użyciu a następnie zanurzone we wrzącej wodzie na 2 minuty;
4)
roztwór substratu buforowego jest stabilny przez co najmniej miesiąc, jeżeli jest
przechowywany w chłodziarce w temperaturze 4 °C lub niższej; wszelka niestabilność
jest sygnalizowana przez powstanie żółtego zabarwienia; przed użyciem roztworu powinna
być przeprowadzona próba kontrolna barwy; w związku z tym, że próbę odczytuje się
zawsze wobec zagotowanej próbki kontrolnej zawierającej ten sam roztwór substratu
buforowego, zaleca się, aby nie używać roztworu, jeśli daje on odczyt barwny powyżej
10 µg przy odczycie w 25 mm naczynku komparatora wobec wody destylowanej w drugim
25 mm naczynku;
5)
należy używać oddzielnej pipety do każdej próbki i unikać zanieczyszczenia pipety
śliną;
6)
próbki nie wystawia się na bezpośrednie oddziaływanie promieni słonecznych.
6.
W celu oznaczenia aktywności fosfatazy w mleku w proszku dokonuje się następujących
czynności:
1)
rozpuszcza się 10 g mleka w proszku w 90 ml wody, przy czym temperatura podczas rozpuszczania
nie może przekroczyć 35 °C;
2)
do czystej, suchej probówki odmierza się pipetą 15 ml substratu buforowego;
3)
dodaje się 2 ml regenerowanej próbki, o której mowa w pkt 1;
4)
probówkę zamyka się korkiem, miesza przez odwracanie i umieszcza w łaźni wodnej o
temperaturze 37 °C ± 1 °C;
5)
jednocześnie umieszcza się w łaźni wodnej probówkę kontrolną zawierającą 15 ml substratu
buforowego i 2 ml ogrzanej do wrzenia próbki regenerowanej, o której mowa w pkt 1;
6)
po dwóch godzinach wyjmuje się obie probówki z łaźni wodnej;
7)
dodaje się po 0,5 ml roztworu siarczanu(VI) cynku, a następnie probówki zamyka się
korkami, wytrząsa energicznie i odstawia na 3 minuty;
8)
dodaje się po 0,5 ml roztworu heksacyjanożelazia-nu(II) potasu i starannie miesza;
9)
otrzymane roztwory filtruje się przez karbowany sączek z bibuły filtracyjnej, a klarowne
filtraty zbiera się w czystych probówkach;
10)
filtraty przenosi się do 25 mm naczynek i porównuje w komparatorze filtrat próbki
z filtratem zagotowanej próbki kontrolnej.
7.
Aktywność fosfatazy w próbce określa się przez bezpośredni odczyt wyniku uzyskanego
zgodnie z ust. 6 pkt 10 i wyraża jako ilość µg p-nitrofenolu w 1 ml próbki regenerowanej.
8.
Powtarzalność dla metody jest różnicą pomiędzy wynikami dwóch oznaczań przeprowadzonych
równolegle albo w krótkim odstępie czasu, na tej samej próbce, przez tego samego analityka
i w tych samych warunkach, która nie może przekraczać 2 µg p-nitrofenolu, uwolnionego
przez 1 ml mleka regenerowanego.
9.
Z analizy laboratoryjnej sporządza się protokół, który powinien zawierać:
1)
nazwę zastosowanej metody;
2)
uzyskane wyniki;
3)
wszystkie czynności niewymienione w metodzie lub uznane za nieobowiązkowe, łącznie
ze szczegółami każdej okoliczności, która mogła wpłynąć na wyniki oznaczania;
4)
informacje niezbędne do pełnego zidentyfikowania próbki.
10.
Wynik zamieszczony w protokole analizy laboratoryjnej powinien spełniać kryteria powtarzalności
określone dla metody.
11.
W przypadku oznaczania aktywności fosfatazy w mleku w proszku może być zastosowana
zmodyfikowana metoda Sandersa i Sagera albo metoda Aschaffenburga i Mullena, przy
czym w protokole badań należy wskazać, która metoda została zastosowana.
VIII.
METODA OZNACZANIA ZAWARTOŚCI TŁUSZCZU W MLEKU ZAGĘSZCZONYM (METODA RÖSE-GOTTLIEBA)
Zawartość tłuszczu w mleku zagęszczonym oznacza się zgodnie z metodą określoną w Normie
PN-EN ISO 1737: 2002 Mleko zagęszczone i mleko zagęszczone słodzone - Oznaczanie zawartości
tłuszczu - Metoda grawimetryczna (Metoda odwoławcza).
IX.
METODA OZNACZANIA ZAWARTOŚCI TŁUSZCZU W MLEKU W PROSZKU” (METODA RÖSE-GOTTLIEBA)
Zawartość tłuszczu w mleku w proszku oznacza się zgodnie z metodą określoną w Normie
PN-EN ISO 1736: 2002 Mleko w proszku i przetwory mleczne w proszku - Oznaczanie zawartości
tłuszczu - Metoda grawimetryczna (Metoda odwoławcza).