Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwościz dnia 29 lipca 2024 r.w sprawie sposobu zapewnienia reprezentacji dziecka przez reprezentanta dziecka
Treść rozporządzenia
Na podstawie art. 5831 § 3 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego zarządza się, co następuje:
§ 1.
Rozporządzenie określa sposób zapewnienia reprezentacji dziecka przez reprezentanta
dziecka, w tym sposób ustalania listy reprezentantów dziecka, sposób wyznaczania reprezentanta
dziecka oraz system szkoleniowy reprezentantów dziecka.
§ 2.
1.
Okręgowa rada adwokacka przedstawia prezesowi sądu rejonowego, sądu okręgowego i sądu
apelacyjnego, których obszar właściwości obejmuje zasięg terytorialny danej izby adwokackiej,
zwanemu dalej „prezesem właściwego sądu”, wykaz adwokatów wykonujących zawód według
przepisów ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze , zwanej dalej „Prawo o adwokaturze”, mających siedzibę zawodową na obszarze właściwości
danego sądu, którzy zadeklarowali gotowość do reprezentowania dziecka i spełniających
wymagania określone w art. 991 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy , zwanej dalej „K.r.i.o.”.
2.
W przedstawianym wykazie, przy nazwisku każdego adwokata, należy wskazać rodzaj sprawy,
w której adwokat zadeklarował gotowość do reprezentowania dziecka. Jeżeli adwokat
posiada kompetencje do reprezentowania dziecka głuchego lub posiadającego złożone
potrzeby w komunikowaniu się, należy uczynić o tym wzmiankę przy nazwisku tego adwokata.
§ 3.
1.
Rada okręgowej izby radców prawnych przedstawia prezesowi sądu rejonowego, sądu okręgowego
i sądu apelacyjnego, których obszar właściwości obejmuje zasięg terytorialny danej
izby radców prawnych, wykaz radców prawnych wykonujących zawód według przepisów ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych , zwanej dalej „ustawą o radcach prawnych”, mających miejsce zamieszkania na obszarze
właściwości danego sądu, deklarujących gotowość do reprezentowania dziecka i spełniających
wymagania określone w art. 991 § 1 K.r.i.o.
2.
W przedstawianym wykazie, przy nazwisku każdego radcy prawnego, należy wskazać rodzaj
sprawy, w której radca prawny zadeklarował gotowość do reprezentowania dziecka. Jeżeli
radca prawny posiada kompetencje do reprezentowania dziecka głuchego lub posiadającego
złożone potrzeby w komunikowaniu się, należy uczynić o tym wzmiankę przy nazwisku
tego radcy prawnego.
§ 4.
Okręgowe rady adwokackie oraz rady okręgowych izb radców prawnych, sporządzając wykazy,
o których mowa w § 2 i § 3, i ustalając, czy adwokat lub radca prawny wykazuje znajomość
praw lub potrzeb dziecka, uwzględniają w szczególności zadeklarowane przez adwokata
lub radcę prawnego:
1)
ukończenie studiów z zakresu praw dziecka i zasad reprezentacji dziecka;
2)
odbycie szkoleń z zakresu praw dziecka i zasad reprezentacji dziecka organizowanych
przez rady adwokackie, izby radców prawnych, Rzecznika Praw Dziecka oraz Ministerstwo
Sprawiedliwości;
3)
posiadanie stopnia naukowego na podstawie rozprawy na temat praw dziecka w rodzinnym
prawie osobowym, majątkowym bądź w innych działach prawa;
4)
posiadanie publikacji naukowych, komentarzowych, popularyzujących problematykę praw
dziecka w rodzinnym prawie osobowym, majątkowym bądź w innych działach prawa;
5)
prowadzenie zajęć dydaktycznych na wyższej uczelni, wykładów dla aplikantów, szkoleń
organizowanych przez samorządy adwokackie lub radcowskie z zakresu praw dziecka w
rodzinnym prawie osobowym, majątkowym bądź w innych działach prawa;
6)
doświadczenie w pracy związanej z opieką nad dziećmi, wychowaniem lub z ochroną dzieci.
§ 5.
1.
Okręgowe rady adwokackie oraz rady okręgowych izb radców prawnych przedstawiają wykazy,
o których mowa w § 2 i § 3, do dnia 31 października każdego roku według stanu na dzień
1 września tego roku. Wykazy mogą być przedstawiane za pośrednictwem środków komunikacji
elektronicznej lub na informatycznym nośniku danych.
2.
Wykazy adwokatów oraz wykazy radców prawnych, o których mowa w § 2 i § 3, zawierają
następujące informacje umożliwiające kontakt z ustanowionym reprezentantem dziecka:
1)
imię i nazwisko adwokata lub radcy prawnego;
2)
adres do doręczeń;
3)
numer telefonu;
4)
adres poczty elektronicznej, jeżeli został udostępniony przez adwokata lub radcę prawnego
i adwokat lub radca prawny udzielił zgody na umieszczenie tego adresu w wykazie;
5)
dane konta w portalu informacyjnym, o których mowa w art. 37d ust. 1 Prawa o adwokaturze i art. 2211 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, jeżeli zostały udostępnione przez adwokata lub radcę prawnego i adwokat lub radca
prawny udzielił zgody na umieszczenie tych danych w wykazie.
§ 6.
1.
Okręgowa rada adwokacka oraz rada okręgowej izby radców prawnych informuje prezesa
właściwego sądu o:
1)
każdej zmianie danych, o których mowa w § 5 ust. 2;
2)
każdej sytuacji czasowo lub trwale wyłączającej uprawnienie adwokata lub radcy prawnego
do sprawowania funkcji pełnomocnika procesowego;
3)
zadeklarowaniu przez adwokata lub radcę prawnego, spełniającego wymagania określone
w art. 991 § 1 K.r.i.o., gotowości do reprezentowania dziecka, uzasadniającym uwzględnienie
adwokata lub radcy prawnego w wykazie, o którym mowa w § 2 lub § 3;
4)
skreśleniu adwokata lub radcy prawnego objętego wykazem, o którym mowa w § 2 lub §
3, z listy adwokatów lub z listy radców prawnych.
2.
Przepis § 5 ust. 1 zdanie drugie stosuje się odpowiednio.
§ 7.
1.
Prezes właściwego sądu ustala na podstawie przedstawionych wykazów, o których mowa
w § 2 i § 3, ułożoną w porządku alfabetycznym według nazwisk listę adwokatów i radców
prawnych mogących zostać ustanowionymi reprezentantami dziecka.
2.
W przypadku gdy prezes właściwego sądu, uwzględniając liczbę spraw, w których jest
ustanawiany reprezentant dziecka, uzna, że przedstawione wykazy, o których mowa w
§ 2 i § 3, zawierają niewystarczającą liczbę adwokatów i radców prawnych, występuje
do okręgowej rady adwokackiej i rady okręgowej izby radców prawnych o wskazanie, w
terminie nie krótszym niż 7 dni od dnia otrzymania pisma, dodatkowych adwokatów i
radców prawnych, o których mowa w § 2 i § 3, określając ich liczbę. W razie niewskazania
przez okręgową radę adwokacką i radę okręgowej izby radców prawnych dodatkowych adwokatów
i radców prawnych w wyznaczonym terminie lub wskazania ich w niewystarczającej liczbie,
prezes właściwego sądu ustala na podstawie przedstawionych wykazów, o których mowa
w § 2 i § 3, ułożoną w porządku alfabetycznym według nazwisk listę reprezentantów
składającą się z adwokatów i radców prawnych.
§ 8.
1.
Ustalona przez prezesa właściwego sądu lista reprezentantów dziecka będących adwokatami
i radcami prawnymi zawiera informacje, o których mowa w § 5 ust. 2, wskazanie tytułu
zawodowego adwokata lub radcy prawnego, rodzaj spraw, w których adwokat i radca prawny
deklarują gotowość reprezentacji dziecka, a także wzmiankę o posiadaniu kompetencji
do reprezentacji dziecka głuchego lub posiadającego szczególne potrzeby w komunikowaniu
się.
2.
Listę reprezentantów dziecka sporządza się i prowadzi w formie pisemnej w postaci
elektronicznej.
3.
Prezes właściwego sądu przekazuje ustaloną listę reprezentantów dziecka do wiadomości
okręgowej radzie adwokackiej oraz okręgowej izbie radców prawnych. Przepis § 5 ust.
1 zdanie drugie stosuje się odpowiednio.
§ 9.
Prezes właściwego sądu w ciągu 14 dni od uzyskania informacji, o których mowa w §
6 ust. 1, aktualizuje listy reprezentantów dziecka w sposób wskazany w § 7.
§ 10.
1.
Sąd opiekuńczy wyznacza reprezentanta dziecka będącego adwokatem lub radcą prawnym
z listy, o której mowa w § 7 ust. 1, według kolejności wpływu wniosków i przy uwzględnieniu
potrzeb wynikających z innych okoliczności uzasadniających jego wyznaczenie, w tym
rodzaju sprawy, w której jest wymagana reprezentacja dziecka.
2.
Sąd opiekuńczy, wyznaczając reprezentanta dziecka będącego adwokatem lub radcą prawnym
z listy reprezentantów dziecka ustalonej przez prezesa sądu okręgowego lub przez prezesa
sądu apelacyjnego, bierze pod uwagę również adres do doręczeń adwokata lub radcy prawnego
względem miejsca zamieszkania lub pobytu dziecka oraz względem siedziby sądu lub organu,
przed którym reprezentacja ma nastąpić, chyba że wyznaczenie reprezentanta dziecka
przy uwzględnieniu tej okoliczności nie jest możliwe.
3.
Po dokonaniu aktualizacji listy reprezentantów dziecka będących adwokatami lub radcami
prawnymi oraz w razie ustalenia nowej listy reprezentantów dziecka wyznaczanie reprezentanta
dziecka kontynuuje się, począwszy od następnego reprezentanta dziecka po ostatnio
wyznaczonym.
§ 11.
1.
Jeżeli sąd stwierdzi, że zachodzą przesłanki ustanowienia reprezentantem dziecka osoby
niebędącej adwokatem lub radcą prawnym, sąd bada, czy osoba ta zna potrzeby dziecka,
czy spełnia warunki określone w art. 148 K.r.i.o., a także czy deklaruje gotowość
realizacji obowiązku, o którym mowa w art. 992 § 3 K.r.i.o.
2.
Ustanawiając reprezentanta dla więcej niż jednego dziecka, przed powierzeniem tej
funkcji jednej osobie sąd bada, czy spełnione są warunki określone w art. 151 K.r.i.o.
zdanie pierwsze.
§ 12.
1.
Jeżeli w sprawie został złożony wniosek o ustanowienie reprezentanta dziecka, sąd
opiekuńczy po wyznaczeniu reprezentanta dziecka przekazuje wnioskodawcy następujące
dane kontaktowe ustanowionego reprezentanta dziecka:
1)
imię i nazwisko;
2)
adres do doręczeń;
3)
numer telefonu.
2.
Po wyznaczeniu reprezentanta dziecka sąd opiekuńczy przekazuje reprezentantowi dziecka
dane obejmujące:
1)
sygnaturę sprawy;
2)
imię i nazwisko dziecka;
3)
imię i nazwisko przedstawiciela ustawowego dziecka lub podmiotu, o którym mowa w art.
1121 § 1 K.r.i.o.;
4)
dane umożliwiające kontakt z dzieckiem oraz dane umożliwiające kontakt z przedstawicielem
ustawowym dziecka lub z podmiotem, o którym mowa w art. 1121 § 1 K.r.i.o., obejmujące adres zamieszkania lub pobytu, adres do doręczeń, numer
telefonu, numer telefaksu lub adres poczty elektronicznej.
3.
Jeżeli dziecko jest głuche, nie włada językiem polskim lub ma złożone potrzeby w komunikowaniu
się, sąd informuje ustanowionego reprezentanta o tej okoliczności.
4.
Informacje, o których mowa w ust. 1-3, podaje się jednocześnie z powiadomieniem o
treści postanowienia o wyznaczeniu reprezentanta dziecka.
§ 13.
1.
Program szkolenia umożliwiającego nabycie lub podniesienie kompetencji niezbędnych
do właściwego reprezentowania dziecka obejmuje zagadnienia dotyczące zasad reprezentacji
dziecka, praw lub potrzeb dziecka, w tym:
1)
prawne aspekty reprezentacji dziecka;
2)
psychologiczne aspekty reprezentacji dziecka, w tym potrzeby dziecka wynikające z
wieku i możliwości rozwojowych;
3)
komunikację z dzieckiem, w tym z dzieckiem z niepełnosprawnościami, dzieckiem o złożonych
potrzebach w komunikowaniu się.
2.
Wymiar szkolenia, o którym mowa w ust. 1, wynosi jednorazowo nie mniej niż 8 godzin.
§ 14.
Po zakończeniu szkolenia uczestnik szkolenia otrzymuje zaświadczenie potwierdzające
odbycie szkolenia.
§ 15.
1.
Okręgowa rada adwokacka oraz rada okręgowej izby radców prawnych przedstawią pierwsze
wykazy, o których mowa w § 2 i § 3, do dnia 31 października 2024 r. według stanu na
dzień 1 września 2024 r.
2.
Do dnia ustalenia przez prezesa właściwego sądu pierwszych list, o których mowa w
§ 7 ust. 1, sąd opiekuńczy w celu wyznaczenia reprezentanta dziecka zwraca się do
okręgowej rady adwokackiej lub rady okręgowej izby radców prawnych o wskazanie kandydata
na reprezentanta dziecka z listy adwokatów lub radców prawnych, spełniającego wymagania
określone w art. 991 § 1 K.r.i.o.
§ 16.
Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia.
1)
Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2023 r.
poz. 1429, 1606, 1615, 1667, 1860 i 2760 oraz z 2024 r. poz. 858, 859 i 863.