Obwieszczenie Ministra Zdrowiaz dnia 6 lutego 2023 r.w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie
badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy
Spis treści
- Treść obwieszczenia
- Załącznik - Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 2 lutego 2011 r. w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy
- Załącznik nr 1 - Rejestr czynników szkodliwych dla zdrowia występujących na stanowisku pracy (wzór)
- Załącznik nr 2 - Karta badań i pomiarów czynników szkodliwych (wzór)
Treść obwieszczenia
1.
Na podstawie art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych
innych aktów prawnych ogłasza się w załączniku do niniejszego obwieszczenia jednolity tekst rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 2 lutego 2011 r. w sprawie badań i pomiarów
czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy , z uwzględnieniem zmian wprowadzonych:
1)
rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 11 października 2019 r. zmieniającym rozporządzenie
w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy ;
2)
rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 12 grudnia 2022 r. zmieniającym rozporządzenie
w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy .
2.
Podany w załączniku do niniejszego obwieszczenia tekst jednolity rozporządzenia nie
obejmuje:
1)
§ 2 i § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 11 października 2019 r. zmieniającego
rozporządzenie w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku
pracy , które stanowią:
„
§ 2.
Rejestr czynników szkodliwych dla zdrowia występujących na stanowisku pracy prowadzony
według wzoru określonego w załączniku nr 1 do rozporządzenia zmienianego w § 1 pracodawca
może prowadzić według dotychczasowego wzoru.
§ 3.
Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.
”
;
2)
§ 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 12 grudnia 2022 r. zmieniającego rozporządzenie
w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy , który stanowi:
„
§ 2.
Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.
”
.
Załącznik - Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 2 lutego 2011 r. w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy1)Minister Zdrowia kieruje działem administracji rządowej - zdrowie, na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 27 sierpnia 2020 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Zdrowia (Dz. U. z 2021 r. poz. 932).
Na podstawie art. 227 § 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy zarządza się, co następuje:
§ 1.
Rozporządzenie określa:
1)
tryb, metody, rodzaj i częstotliwość wykonywania badań i pomiarów czynników szkodliwych
dla zdrowia występujących w środowisku pracy;
2)
przypadki, w których jest konieczne prowadzenie pomiarów ciągłych;
3)
wymagania, jakie powinny spełniać laboratoria wykonujące badania i pomiary;
4)
sposób rejestrowania i przechowywania wyników badań i pomiarów;
5)
wzory dokumentów oraz sposób udostępniania wyników badań i pomiarów pracownikom.
§ 2.
1.
Pracodawca wskazuje czynniki szkodliwe dla zdrowia w środowisku pracy, dla których
wykonuje się badania i pomiary, po przeprowadzeniu rozpoznania źródeł ich emisji oraz
warunków wykonywania pracy, które mają wpływ na poziom stężeń lub natężeń tych czynników
lub na poziom narażenia na oddziaływanie tych czynników, ze szczególnym uwzględnieniem:
1)
rodzaju tych czynników oraz ich właściwości;
2)
procesów technologicznych i ich parametrów;
3)
wyposażenia technicznego, w tym maszyn, urządzeń, instalacji i narzędzi, które mogą
być źródłem emisji czynników szkodliwych dla zdrowia, z uwzględnieniem wyników pomiarów
tej emisji dostarczanych przez producentów;
4)
środków ochrony zbiorowej i danych dotyczących ich użytkowania;
5)
organizacji pracy i sposobu wykonywania pracy;
6)
rzeczywistego czasu narażenia na oddziaływanie czynników szkodliwych dla zdrowia,
z uwzględnieniem obowiązującego u pracodawcy systemu i rozkładu czasu pracy.
2.
Pracodawca konsultuje z pracownikami lub ich przedstawicielami, w trybie przyjętym
u danego pracodawcy, działania dotyczące:
1)
rozpoznania i typowania czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy;
2)
wykonywania badań, pomiarów i pobierania próbek tych czynników na stanowisku pracy.
§ 3.
Pracodawca zapewnia wykonanie badań i pomiarów czynnika szkodliwego dla zdrowia w
środowisku pracy, nie później niż w terminie 30 dni od dnia rozpoczęcia działalności.
§ 4.
W przypadku występowania szkodliwego dla zdrowia czynnika chemicznego lub pyłu, z
wyjątkiem czynnika o działaniu rakotwórczym lub mutagennym, badania i pomiary wykonuje
się:
1)
co najmniej raz na dwa lata - jeżeli podczas ostatniego badania i pomiaru stwierdzono
stężenie czynnika szkodliwego dla zdrowia powyżej 0,1 do 0,5 wartości najwyższego
dopuszczalnego stężenia (NDS), określonego w przepisach wydanych na podstawie art. 228 § 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy, zwanego dalej „NDS”;
2)
co najmniej raz w roku - jeżeli podczas ostatniego badania i pomiaru stwierdzono stężenie
czynnika szkodliwego dla zdrowia powyżej 0,5 wartości NDS.
§ 5.
W przypadku występowania szkodliwego dla zdrowia czynnika chemicznego, dla którego
została ustalona wartość najwyższego dopuszczalnego stężenia pułapowego (NDSP), określonego
w przepisach wydanych na podstawie art. 228 § 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy, pracodawca wykonuje we własnym zakresie pomiary ciągłe stężenia tego czynnika za
pomocą urządzeń lub z uwzględnieniem procedur spełniających wymagania określone w
Polskiej Normie3)PN-EN 482 lub normie ją zastępującej..
§ 6.
1.
W przypadku występowania czynnika o działaniu rakotwórczym lub mutagennym, o którym
mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 222 § 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy, badania i pomiary wykonuje się:
1)
co najmniej raz na sześć miesięcy - jeżeli podczas ostatniego badania i pomiaru stwierdzono
stężenie czynnika o działaniu rakotwórczym lub mutagennym powyżej 0,1 do 0,5 wartości
NDS;
2)
co najmniej raz na trzy miesiące - jeżeli podczas ostatniego badania i pomiaru stwierdzono
stężenie czynnika o działaniu rakotwórczym lub mutagennym powyżej 0,5 wartości NDS.
2.
W przypadku narażenia na pył zawierający azbest, badania i pomiary wykonuje się co
najmniej raz na trzy miesiące. Jeżeli wyniki dwóch ostatnich badań i pomiarów nie
przekroczyły 0,5 wartości NDS, częstotliwość ta może być zmniejszona do określonej
w ust. 1 pkt 1.
§ 7.
Jeżeli wyniki dwóch ostatnich badań i pomiarów szkodliwych dla zdrowia czynników chemicznych
lub pyłów, o których mowa w § 4, wykonanych w odstępie co najmniej dwóch lat, a w
przypadku czynników o działaniu rakotwórczym lub mutagennym, o których mowa w § 6
- co najmniej sześciu miesięcy, nie przekroczyły 0,1 wartości NDS, pracodawca może
odstąpić od wykonywania badań i pomiarów.
§ 8.
1.
Badania i pomiary promieniowania optycznego nielaserowego wykonuje się, jeżeli są
eksploatowane źródła tego promieniowania inne niż źródła światła służące do oświetlania
pomieszczeń lub stanowisk pracy, stosowane w przeznaczonych dla nich oprawach oświetleniowych
oraz w odpowiedniej odległości od eksponowanych części ciała.
2.
Badania i pomiary promieniowania optycznego nielaserowego wykonuje się:
1)
co najmniej raz na dwa lata - jeżeli podczas ostatniego badania i pomiaru stwierdzono
poziom ekspozycji powyżej 0,4 do 0,7 wartości maksymalnej dopuszczalnej ekspozycji
(MDE), określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 228 § 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy, zwanej dalej „MDE”;
2)
co najmniej raz w roku - jeżeli podczas ostatniego badania i pomiaru stwierdzono poziom
ekspozycji powyżej 0,7 wartości MDE.
§ 9.
1.
Badania i pomiary promieniowania laserowego wykonuje się, jeżeli eksploatowane są
źródła tego promieniowania inne niż:
1)
lasery zaliczone, zgodnie z Polską Normą4)PN-EN 60825-1 lub normą ją zastępującą., do klasy 1, 1M, 2, 2M lub 3R, które pracują w warunkach określonych przez producenta
urządzenia, lub
2)
lasery zaliczone, zgodnie z Polską Normą4)PN-EN 60825-1 lub normą ją zastępującą., do klasy 3B lub 4, do których zostały zastosowane środki ochrony zbiorowej, pozwalające
na zaklasyfikowanie urządzenia do klasy 1.
2.
Badania i pomiary promieniowania laserowego wykonuje się:
1)
co najmniej raz na dwa lata - jeżeli podczas ostatniego badania i pomiaru stwierdzono
poziom ekspozycji powyżej 0,4 do 0,8 wartości MDE;
2)
co najmniej raz w roku - jeżeli podczas ostatniego badania i pomiaru stwierdzono poziom
ekspozycji powyżej 0,8 wartości MDE.
§ 10.
Jeżeli podczas dwóch ostatnich badań i pomiarów promieniowania optycznego nielaserowego
albo laserowego, o których mowa w § 8 i 9, wykonanych w odstępie dwóch lat, poziom
ekspozycji nie przekraczał 0,4 wartości MDE, pracodawca może odstąpić od wykonywania
pomiarów.
§ 11.
1.
Badania i pomiary pól lub promieniowania elektromagnetycznego o częstotliwości z zakresu
0 Hz-300 GHz wykonuje się w przypadku występowania w miejscach wykonywania pracy stref
ochronnych, określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 228 § 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy:
1)
co najmniej raz na dwa lata - jeżeli podczas ostatniego pomiaru stwierdzono występowanie
tylko strefy pośredniej;
2)
co najmniej raz w roku - jeżeli podczas ostatniego pomiaru stwierdzono występowanie
również strefy zagrożenia albo strefy zagrożenia i strefy niebezpiecznej.
2.
Jeżeli podczas dwóch ostatnich badań i pomiarów pól lub promieniowania elekromagnetycznego,
wykonanych w odstępie dwóch lat, nie stwierdzono występowania stref ochronnych w miejscach
wykonywania pracy, pracodawca może odstąpić od wykonywania badań i pomiarów.
§ 12.
1.
W przypadku występowania mikroklimatu zimnego albo gorącego badania i pomiary wskaźników
mikroklimatu, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 228 § 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy, wykonuje się raz w roku.
2.
Jeżeli podczas dwóch ostatnich badań wartości wskaźników mikroklimatu nie przekraczały
wartości dopuszczalnych dla 8-godzinnego dobowego wymiaru czasu pracy, pracodawca
może wykonywać je raz na dwa lata.
§ 13.
1.
Badania i pomiary szkodliwego dla zdrowia czynnika fizycznego, występującego w postaci:
hałasu, hałasu ultradźwiękowego, drgań mechanicznych działających na organizm człowieka
przez kończyny górne lub drgań mechanicznych o ogólnym działaniu na organizm człowieka
wykonuje się:
1)
co najmniej raz na dwa lata - jeżeli podczas ostatniego badania i pomiaru stwierdzono
natężenie czynnika powyżej 0,2 do 0,5 wartości najwyższego dopuszczalnego natężenia
(NDN), określonego w przepisach wydanych na podstawie art. 228 § 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy, zwanego dalej „NDN”;
2)
co najmniej raz w roku - jeżeli podczas ostatniego badania i pomiaru stwierdzono natężenie
czynnika powyżej 0,5 wartości NDN.
2.
Jeżeli podczas dwóch ostatnich badań i pomiarów hałasu lub drgań mechanicznych, wykonanych
w odstępie dwóch lat, natężenie czynnika nie przekraczało 0,2 wartości NDN, pracodawca
może odstąpić od wykonywania badań i pomiarów.
§ 14.
Badania i pomiary chemicznych i fizycznych czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku
pracy, o których mowa w § 4-13, wykonuje się każdorazowo, jeżeli nastąpiły zmiany
w wyposażeniu technicznym, w procesie technologicznym lub w warunkach wykonywania
pracy, które mogły mieć wpływ na zmianę poziomu emisji, poziomu narażenia albo wystąpiły
okoliczności, które uzasadniają ich ponowne wykonanie.
§ 15.
15)Ze zmianą wprowadzoną przez § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 12 grudnia 2022 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (Dz. U. poz. 2662), które weszło w życie z dniem 3 stycznia 2023 r..
Badania i pomiary czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy wykonują laboratoria,
które uzyskały akredytację w tym zakresie na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny zgodności lub ustawy z dnia 13 kwietnia 2016 r. o systemach oceny zgodności i nadzoru rynku .
2.
W przypadku braku wymienionych w ust. 1 laboratoriów akredytowanych do badania lub
pomiarów określonego czynnika, badania i pomiary wykonują:
1)
laboratoria szkół wyższych, instytutów naukowych Polskiej Akademii Nauk lub instytutów
badawczych, które prowadzą badania i pomiary czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku
pracy i mają wdrożony system zapewnienia jakości lub
26)W brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 5.)
laboratoria Państwowej Inspekcji Sanitarnej i Wojskowej Inspekcji Sanitarnej - jeżeli
mają wdrożony system zapewnienia jakości lub
36)W brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 5.)
laboratoria prowadzone przez jednostki organizacyjne lub osoby fizyczne, które uzyskały
certyfikat w zakresie wykonywania badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia
w środowisku pracy na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny zgodności lub na podstawie przepisów ustawy z dnia 13 kwietnia 2016 r. o systemach oceny zgodności i nadzoru rynku, dysponujące aparaturą do badań i pomiarów tych czynników, która podlega udokumentowanemu
nadzorowi metrologicznemu obejmującemu okresowe wzorcowania lub sprawdzania i konserwację.
§ 16.
Badania i pomiary wykonuje się zgodnie z metodami określonymi w Polskich Normach,
a w przypadku braku takich norm, metodami rekomendowanymi i zwalidowanymi przez laboratoria,
o których mowa w § 15 ust. 1 i ust. 2 pkt 1.
§ 17.
1.
Wyniki badań i pomiarów, o których mowa w § 3-13, pracodawca przechowuje przez okres
3 lat, licząc od daty ich wykonania.
2.
Pracodawca niezwłocznie informuje pracowników narażonych na oddziaływanie czynników
szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy o aktualnych wynikach badań i pomiarów
oraz udostępnia im te wyniki i wyjaśnia ich znaczenie.
§ 18.
1.
Pracodawca prowadzi na bieżąco rejestr czynników szkodliwych dla zdrowia występujących
na stanowisku pracy, zwany dalej „rejestrem”, którego wzór jest określony w załączniku
nr 1 do rozporządzenia.
2.
Pracodawca wpisuje na bieżąco wyniki badań i pomiarów czynnika szkodliwego dla zdrowia
do karty badań i pomiarów, zwanej dalej „kartą”, której wzór jest określony w załączniku
nr 2 do rozporządzenia.
37)W brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 2 rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 5..
W przypadku likwidacji zakładu pracy pracodawca niezwłocznie przekazuje rejestr oraz
kartę właściwemu państwowemu inspektorowi sanitarnemu, a w odniesieniu do jednostek,
o których mowa w art. 22a ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej - właściwemu komendantowi wojskowego ośrodka medycyny prewencyjnej.
4.
Pracodawca i podmiot, o którym mowa w ust. 3, przechowują rejestr oraz karty przez
okres 40 lat, licząc od daty ostatniego wpisu.
§ 19.
1.
Wyniki badań i pomiarów wpisane do rejestru i karty są niezwłocznie udostępniane pracownikowi,
byłemu pracownikowi, ich przedstawicielowi ustawowemu lub pełnomocnikowi, na jego
pisemne żądanie.
2.
Osoba, o której mowa w ust. 1, może wystąpić do pracodawcy lub podmiotu przechowującego
rejestr oraz karty o sporządzenie wyciągów, odpisów lub kopii zawartych w nich wyników
badań i pomiarów.
§ 20.
Traci moc rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 20 kwietnia 2005 r. w sprawie badań i pomiarów
czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy .
§ 21.
Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia8)Rozporządzenie zostało ogłoszone w dniu 16 lutego 2011 r..
1)
Minister Zdrowia kieruje działem administracji rządowej - zdrowie, na podstawie §
1 ust. 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 27 sierpnia 2020 r. w sprawie
szczegółowego zakresu działania Ministra Zdrowia (Dz. U. z 2021 r. poz. 932).
2)
Przepisy niniejszego rozporządzenia częściowo wdrażają postanowienia dyrektyw: 1)
98/24/EWG Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 7 kwietnia 1998 r. w sprawie ochrony
zdrowia i bezpieczeństwa pracowników przed ryzykiem związanym ze środkami chemicznymi
w miejscu pracy (czternasta dyrektywa szczegółowa w rozumieniu art. 16 ust. 1 dyrektywy
89/931/EWG) (Dz. Urz. WE L 131 z 05.05.1998, str. 11, z późn. zm. - Dz. Urz. UE Polskie
wydanie specjalne, rozdz. 5, t. 3, str. 279, z późn. zm.); 2) 2002/44/WE Parlamentu
Europejskiego i Rady z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie minimalnych wymagań w zakresie
ochrony zdrowia i bezpieczeństwa dotyczących narażenia pracowników na ryzyko spowodowane
czynnikami fizycznymi (wibracji) (szesnasta dyrektywa szczegółowa w rozumieniu art.
16 ust. 1 dyrektywy 89/391/EWG) (Dz. Urz. WE L 177 z 06.07.2002, str. 13, z późn.
zm. - Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 5, t. 4, str. 235, z późn. zm.);
3) 2003/10/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 6 lutego 2003 r. w sprawie minimalnych
wymagań w zakresie ochrony zdrowia i bezpieczeństwa dotyczących narażenia pracowników
na ryzyko spowodowane czynnikami fizycznymi (hałasem) (siedemnasta dyrektywa szczegółowa
w rozumieniu art. 16 ust. 1 dyrektywy 89/391/EWG) (Dz. Urz. WE L 42 z 15.02.2003,
str. 38, z późn. zm. - Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 5, t. 4, str.
300, z późn. zm.); 4) 2004/37/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia
2004 r. w sprawie ochrony pracowników przed zagrożeniem dotyczącym narażenia na działanie
czynników rakotwórczych lub mutagenów podczas pracy (szósta dyrektywa szczegółowa
w rozumieniu art. 16 ust. 1 dyrektywy Rady 89/391/EWG) (Dz. Urz. WE L 158 z 30.04.2004,
str. 50 - Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 5, t. 5, str. 35); 5) 2006/25/WE
Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 5 kwietnia 2006 r. w sprawie minimalnych wymagań
w zakresie ochrony zdrowia i bezpieczeństwa dotyczących narażenia pracowników na ryzyko
spowodowane czynnikami fizycznymi (sztucznym promieniowaniem optycznym) (dziewiętnasta
dyrektywa szczegółowa w rozumieniu art. 16 ust. 1 dyrektywy 89/391/EWG) (Dz. Urz.
UE L 114 z 27.04.2006, str. 38); 6) 2009/148/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z
dnia 30 listopada 2009 r. w sprawie ochrony pracowników przed ryzykiem związanym z
narażeniem na działanie azbestu w miejscu pracy w zakresie pobierania próbek w przedsiębiorstwach
lub w zakładach (Dz. Urz. UE L 330 z 16.12.2009, str. 28).
3)
PN-EN 482 lub normie ją zastępującej.
4)
PN-EN 60825-1 lub normą ją zastępującą.
5)
Ze zmianą wprowadzoną przez § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia
12 grudnia 2022 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie badań i pomiarów czynników
szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (Dz. U. poz. 2662), które weszło w życie
z dniem 3 stycznia 2023 r.
6)
W brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku
5.
7)
W brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 2 rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 5.
8)
Rozporządzenie zostało ogłoszone w dniu 16 lutego 2011 r.
Załącznik nr 1 - Rejestr czynników szkodliwych dla zdrowia występujących na stanowisku pracy (wzór)9)Ze zmianą wprowadzoną przez § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 11 października 2019 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (Dz. U. poz. 1995), które weszło w życie z dniem 5 listopada 2019 r.
9)
Ze zmianą wprowadzoną przez § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 11 października
2019 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych
dla zdrowia w środowisku pracy (Dz. U. poz. 1995), które weszło w życie z dniem 5
listopada 2019 r.