Rozporządzenie Ministra Zdrowiaz dnia 16 lutego 2023 r.w sprawie badań na obecność alkoholu lub środków działających podobnie do alkoholu
w organizmie pracownika 1)Minister Zdrowia kieruje działem administracji rządowej - zdrowie, na podstawie §
1 ust. 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 27 sierpnia 2020 r. w sprawie
szczegółowego zakresu działania Ministra Zdrowia (Dz. U. z 2021 r. poz. 932).
Treść rozporządzenia
Na podstawie art. 221g ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy zarządza się, co następuje:
§ 1.
Rozporządzenie określa:
1)
warunki i metody przeprowadzania przez pracodawcę oraz przez uprawniony organ powołany
do ochrony porządku publicznego lub zlecanych przez ten organ badań na obecność w
organizmie pracownika:
a)
alkoholu, zwanych dalej „badaniami na obecność alkoholu”,
b)
środków działających podobnie do alkoholu, zwanych dalej „badaniami na obecność środków”;
2)
sposób dokumentowania badań przeprowadzanych lub zlecanych przez uprawniony organ
powołany do ochrony porządku publicznego;
3)
wykaz środków działających podobnie do alkoholu.
§ 2.
1.
Badania na obecność alkoholu obejmują badanie wydychanego powietrza lub badanie krwi.
2.
Badanie wydychanego powietrza przeprowadza się przed badaniem krwi, jeżeli stan osoby
badanej na to pozwala.
§ 3.
1.
Badanie wydychanego powietrza przeprowadza się przy użyciu urządzenia elektronicznego
dokonującego pomiaru stężenia alkoholu w wydychanym powietrzu, z użyciem ustnika,
metodą:
1)
spektrometrii w podczerwieni lub
2)
utleniania elektrochemicznego
- zwanego dalej „analizatorem wydechu”.
2.
Ustnik, o którym mowa w ust. 1, podlega wymianie każdorazowo przed przeprowadzeniem
pomiaru. Opakowanie ustnika należy otwierać w obecności osoby badanej.
3.
Badania analizatorem wydechu nie przeprowadza się przed upływem 15 minut od chwili
zakończenia spożywania alkoholu, palenia wyrobów tytoniowych, w tym palenia nowatorskich
wyrobów tytoniowych, palenia papierosów elektronicznych lub używania wyrobów tytoniowych
bezdymnych przez osobę badaną.
§ 4.
1.
W przypadku dokonania pomiaru analizatorem wydechu, o którym mowa w § 3 ust. 1 pkt
1, oraz uzyskania wyniku ponad 0,00 mg/dm3, dokonuje się niezwłocznie drugiego pomiaru.
2.
W przypadku dokonania pierwszego pomiaru analizatorem wydechu, o którym mowa w § 3
ust. 1 pkt 2, oraz uzyskania wyniku ponad 0,00 mg/dm3, dokonuje się drugiego pomiaru po upływie 15 minut.
3.
Na żądanie pracownika poddanego badaniu, zwanego dalej „osobą badaną”, wynik badania
dokonanego analizatorem wydechu, o którym mowa w § 3 ust. 1 pkt 2, wynoszący ponad
0,00 mg/dm3 należy zweryfikować badaniem analizatorem wydechu, o którym mowa w § 3 ust. 1 pkt
1, przez dokonanie dwóch pomiarów. Drugiego pomiaru dokonuje się niezwłocznie po dokonaniu
pierwszego pomiaru.
4.
W przypadku dokonania pierwszego pomiaru analizatorem wydechu i uzyskania wyniku równego
lub większego od 0,10 mg/dm3, a w drugim pomiarze wyniku 0,00 mg/dm3, dokonuje się niezwłocznie trzeciego pomiaru tym samym analizatorem wydechu. Jeżeli
wynik trzeciego pomiaru wynosi 0,00 mg/dm3, to badanie nie wskazuje na stan po użyciu alkoholu.
§ 5.
1.
Badanie wydychanego powietrza może być przeprowadzone przy użyciu analizatora wydechu
niewyposażonego w cyfrową prezentację wyniku pomiaru, a także bez użycia ustnika,
jeżeli producent analizatora wydechu przewiduje taki sposób jego eksploatacji.
2.
Jeżeli badanie, o którym mowa w ust. 1, wykaże obecność alkoholu w wydychanym powietrzu,
niezwłocznie przeprowadza się badanie analizatorem wydechu, o którym mowa w § 3 ust.
1 pkt 1 lub 2. Przepisy § 4 stosuje się.
§ 6.
1.
Z badania przeprowadzonego przez uprawniony organ powołany do ochrony porządku publicznego
analizatorem wydechu sporządza się protokół, który zawiera:
1)
dane osoby badanej:
a)
imię i nazwisko,
b)
numer PESEL, a jeżeli nie posiada - serię i numer dokumentu potwierdzającego jej tożsamość,
c)
datę urodzenia,
d)
płeć,
e)
wzrost - na podstawie oświadczenia osoby badanej, jeżeli jego złożenie jest możliwe,
f)
masę ciała - na podstawie oświadczenia osoby badanej, jeżeli jego złożenie jest możliwe,
g)
czytelny podpis, jeżeli jego złożenie jest możliwe, albo informację o przyczynie niezłożenia
podpisu;
2)
imię i nazwisko oraz podpis osoby przeprowadzającej badanie;
3)
imię i nazwisko oraz podpis osoby, w obecności której przeprowadzono badanie;
4)
wynik pomiaru lub pomiarów w postaci cyfrowej oraz jednostkę, w jakiej wyrażony jest
wynik, a w przypadku badania przeprowadzonego wyłącznie przy użyciu analizatora wydechu
niewyposażonego w cyfrową prezentację wyniku pomiaru - opis prezentacji wyniku pomiaru;
5)
wyszczególnienie załączników do protokołu w postaci wydruków z wynikami badań, jeżeli
urządzenie stosowane do badań umożliwia ich wykonanie i jeżeli zostały one wykonane;
6)
datę, godzinę i minutę badania;
7)
miejsce przeprowadzenia badania;
8)
nazwę, model, numer fabryczny oraz datę ważności dokumentu potwierdzającego kalibrację
lub wzorcowanie analizatora wydechu, którym przeprowadzono badanie;
9)
ilość, rodzaj i godzinę spożycia napojów alkoholowych przez osobę badaną w ciągu ostatnich
24 godzin - na podstawie oświadczenia osoby badanej, jeżeli jego złożenie jest możliwe;
10)
informację o chorobach, na jakie choruje osoba badana - na podstawie oświadczenia
osoby badanej, jeżeli jego złożenie jest możliwe;
11)
informację o objawach lub okolicznościach uzasadniających przeprowadzenie badania
oraz dacie i godzinie ich stwierdzenia;
12)
informację o żądaniu przez osobę badaną przeprowadzenia badania krwi;
13)
uwagi osoby badanej co do sposobu przeprowadzenia badania, jeżeli zostały zgłoszone;
14)
załącznik w postaci kopii ważnego dokumentu potwierdzającego kalibrację lub wzorcowanie
analizatora wydechu użytego do przeprowadzenia badania.
2.
Osobę badaną, jeżeli jest to możliwe, informuje się o możliwości odmowy złożenia oświadczeń,
o których mowa w ust. 1 pkt 9 i 10.
§ 7.
1.
Badanie krwi, o którym mowa w § 2 ust. 1, pobranej z żyły osoby badanej polega na
przeprowadzeniu co najmniej dwóch analiz laboratoryjnych krwi: metodą chromatografii
gazowej z detektorem płomieniowo-jonizacyjnym i metodą spektrofotometryczną z użyciem
dehydrogenazy alkoholowej (metodą enzymatyczną), albo metodą chromatografii gazowej
z detektorem płomieniowo-jonizacyjnym przy użyciu dwóch różnych warunków analitycznych.
2.
Krew do badania pobiera się do dwóch probówek, w objętości co najmniej 5 cm3 do każdej z nich, z zachowaniem następujących warunków:
1)
do pobrania krwi używa się wyłącznie sprzętu jednorazowego użytku;
2)
do probówek, do których pobiera się krew, nie wolno dodawać innych substancji, poza
środkami zapobiegającymi krzepnięciu i rozkładowi krwi umieszczonymi w każdej probówce
przez producenta;
3)
do dezynfekcji skóry używa się środków odkażających niezawierających alkoholu.
3.
Probówki zawierające krew do badania oznacza się w sposób zapewniający ustalenie tożsamości
osoby, od której została pobrana krew, przez podanie imienia i nazwiska oraz numeru
PESEL tej osoby, a jeżeli nie posiada numeru PESEL - serii i numeru dokumentu potwierdzającego
jej tożsamość, oraz zabezpiecza się w sposób uniemożliwiający zmianę ich zawartości
lub zniszczenie w czasie przechowywania lub transportu. Czynności te wykonuje się
w obecności osoby badanej, jeżeli jest to możliwe.
4.
Do czasu rozpoczęcia badania krwi pobraną krew przechowuje się w temperaturze od 2°C
do 6°C, z zastrzeżeniem ust. 5.
5.
Krew pobrana do badania może być transportowana nie dłużej niż 72 godziny od momentu
pobrania w temperaturze od 0°C do 25°C.
§ 8.
1.
Z czynności pobrania krwi do badania na obecność alkoholu sporządza się protokół,
który zawiera:
1)
dane osoby badanej:
a)
imię i nazwisko,
b)
numer PESEL, a jeżeli nie posiada - serię i numer dokumentu potwierdzającego jej tożsamość,
c)
datę urodzenia,
d)
płeć,
e)
wzrost - na podstawie oświadczenia osoby badanej, jeżeli jego złożenie jest możliwe,
f)
masę ciała - na podstawie oświadczenia osoby badanej, jeżeli jego złożenie jest możliwe,
g)
czytelny podpis, jeżeli jego złożenie jest możliwe, albo informację o przyczynie niezłożenia
podpisu;
2)
imię, nazwisko, stanowisko i podpis osoby przeprowadzającej pobranie krwi do badania;
3)
miejsce pobrania krwi od osoby badanej;
4)
datę, godzinę i minutę pobrania krwi od osoby badanej;
5)
rodzaj środka odkażającego użytego do dezynfekcji skóry;
6)
ilość, rodzaj i godzinę spożycia napojów alkoholowych przez osobę badaną w ciągu ostatnich
24 godzin - na podstawie oświadczenia osoby badanej, jeżeli jego złożenie jest możliwe;
7)
informację o chorobach, na jakie choruje osoba badana - na podstawie oświadczenia
osoby badanej, jeżeli jego złożenie jest możliwe;
8)
informację o objawach lub okolicznościach uzasadniających przeprowadzenie badania
oraz dokładnej dacie i godzinie ich stwierdzenia.
2.
Osobę badaną, jeżeli jest to możliwe, informuje się o możliwości odmowy złożenia oświadczeń,
o których mowa w ust. 1 pkt 6 i 7.
3.
Z czynności badania krwi sporządza się protokół, który zawiera:
1)
informacje, o których mowa w ust. 1 pkt 1 lit. a i pkt 4;
2)
imię, nazwisko i podpis osoby, która przeprowadziła badanie krwi pobranej od osoby
badanej;
3)
miejsce przeprowadzenia badania krwi pobranej od osoby badanej;
4)
nazwę metody przeprowadzenia badania krwi pobranej od osoby badanej;
5)
wynik badania krwi pobranej od osoby badanej.
§ 9.
1.
W przypadku powzięcia uzasadnionego podejrzenia, że pobranie krwi może spowodować
zagrożenie życia lub zdrowia osoby badanej, decyzję o pobraniu krwi lub odstąpieniu
od jej pobrania podejmuje lekarz.
2.
Odstąpienie od pobrania krwi utrwala się w formie pisemnego protokołu, zawierającego:
1)
dane osoby, wobec której odstąpiono od pobrania krwi:
a)
imię i nazwisko,
b)
numer PESEL, a jeżeli nie posiada - serię i numer dokumentu potwierdzającego jej tożsamość,
c)
datę urodzenia,
d)
płeć,
e)
czytelny podpis, jeżeli jego złożenie jest możliwe, albo informację o przyczynie niezłożenia
podpisu;
2)
imię i nazwisko oraz podpis osoby, która podjęła decyzję o odstąpieniu od pobrania
krwi;
3)
opis okoliczności i przyczyn odstąpienia od pobrania krwi;
4)
opis stanu klinicznego osoby, wobec której odstąpiono od pobrania krwi.
§ 10.
Środkami działającymi podobnie do alkoholu są:
1)
opioidy;
2)
amfetamina i jej analogi;
3)
kokaina;
4)
kannabinoidy;
5)
benzodiazepiny.
§ 11.
Badania na obecność środków obejmują:
1)
badanie przy użyciu metod niewymagających badania laboratoryjnego;
2)
badanie krwi;
3)
badanie moczu.
§ 12.
1.
Badanie na obecność środków, o którym mowa w § 11 pkt 1, polega na nieinwazyjnym pobraniu
próbek śliny i umieszczeniu ich w urządzeniu do oznaczania metodą immunologiczną środków
działających podobnie do alkoholu, zgodnie z instrukcją obsługi tego urządzenia.
2.
Do próbek, o których mowa w ust. 1, nie dodaje się innych substancji, poza znajdującymi
się w zestawie urządzenia do oznaczania metodą immunologiczną środków działających
podobnie do alkoholu.
§ 13.
1.
Badanie na obecność środków, o którym mowa w § 11 pkt 2, polega na analizie laboratoryjnej
krwi pobranej z żyły osoby badanej metodą chromatografii gazowej połączonej ze spektrometrią
masową lub inną metodą instrumentalną, w tym wysokosprawną chromatografią cieczową,
wysokosprawną chromatografią cieczową połączoną ze spektrometrią masową, których granice
oznaczalności (LOQ) dla poszczególnych środków określa ust. 4.
2.
Krew do badania pobiera się do dwóch probówek w objętości co najmniej 5 cm3, z zachowaniem następujących warunków:
1)
do pobrania krwi używa się sprzętu jednorazowego użytku;
2)
do probówek, do których pobiera się krew, nie wolno dodawać innych substancji, poza
środkami zapobiegającymi krzepnięciu i rozkładowi krwi umieszczonymi w każdej probówce
przez producenta;
3)
do dezynfekcji skóry używa się środków odkażających niezawierających alkoholu.
3.
W przypadku powzięcia uzasadnionego podejrzenia, że pobranie krwi może spowodować
zagrożenie życia lub zdrowia osoby badanej, decyzję o pobraniu krwi lub odstąpieniu
od jej pobrania podejmuje lekarz.
4.
W pobranej krwi oznacza się co najmniej następujące środki działające podobnie do
alkoholu:
1)
morfinę (LOQ -10 ng/ml);
2)
amfetaminę i jej analogi, w tym metylenodioksymetamfetaminę (MDMA), (LOQ - 25 ng/ml);
3)
kokainę (LOQ - 10 ng/ml) i jej metabolit - benzoiloekgoninę (LOQ - 50 ng/ml);
4)
delta-9-tetrahydrokannabinol (LOQ - 1 ng/ml);
5)
benzodiazepiny.
§ 14.
1.
Badanie na obecność środków, o którym mowa w § 11 pkt 3, polega na analizie laboratoryjnej
moczu osoby badanej metodami, o których mowa w § 13 ust. 1, których granice oznaczalności
(LOQ) dla poszczególnych środków określa ust. 3.
2.
Mocz do badania pobiera się do dwóch pojemników w objętości co najmniej po 5 cm3, z zachowaniem następujących warunków:
1)
do pobrania moczu używa się pojemnika jednorazowego użytku, uniemożliwiającego zamianę,
rozcieńczenie lub dodanie do niego innych substancji po jego zamknięciu;
2)
do pojemnika, do którego pobiera się mocz, nie wolno dodawać innych substancji.
3.
W pobranym moczu oznacza się co najmniej następujące środki działające podobnie do
alkoholu:
1)
morfinę (LOQ - 200 ng/ml) i 6-acetylomorfinę (LOQ - 20 ng/ml);
2)
amfetaminę i jej analogi, w tym metylenodioksymetamfetaminę (MDMA), (LOQ - 250 ng/ml);
3)
kokainę (LOQ - 50 ng/ml) i jej metabolit - benzoiloekgoninę (LOQ - 100 ng/ml);
4)
11-nor-9-karboksy-delta-9-tetrahydrokannabinol (LOQ - 15 ng/ml);
5)
benzodiazepiny.
§ 15.
1.
Probówki zawierające krew i pojemniki zawierające mocz do badań, o których mowa w
§ 11 pkt 2 i 3, oznacza się w sposób zapewniający ustalenie tożsamości osoby badanej
przez podanie imienia i nazwiska oraz numeru PESEL tej osoby, a jeżeli nie posiada
numeru PESEL - serii i numeru dokumentu potwierdzającego jej tożsamość, oraz zabezpiecza
się w sposób uniemożliwiający zmianę ich zawartości lub zniszczenie w czasie przechowywania
lub transportu. Czynności te wykonuje się w obecności osoby badanej, jeżeli jest to
możliwe.
2.
Do czasu rozpoczęcia badania krwi lub moczu, pobrane próbki przechowuje się i transportuje
w temperaturze od 2°C do 6°C.
§ 16.
Z przebiegu badań na obecność środków przeprowadzonych przez uprawniony organ powołany
do ochrony porządku publicznego sporządza się protokół, który zawiera:
1)
dane osoby badanej:
a)
imię i nazwisko,
b)
datę urodzenia,
c)
numer PESEL, a jeżeli nie posiada - serię i numer dokumentu potwierdzającego tożsamość;
2)
informację o przyjęciu albo nieprzyjęciu środka działającego podobnie do alkoholu
- na podstawie oświadczenia osoby badanej, jeżeli jego złożenie jest możliwe;
3)
informację o chorobach, na jakie choruje osoba badana - na podstawie oświadczenia
osoby badanej, jeżeli jego złożenie jest możliwe;
4)
opis objawów i okoliczności uzasadniających podejrzenie użycia środka działającego
podobnie do alkoholu;
5)
miejsce, datę, godzinę i minutę stwierdzenia objawów i okoliczności, o których mowa
w pkt 4;
6)
datę, godzinę i minutę pobrania próbek śliny, krwi lub moczu oraz oznaczenie probówki
lub pojemnika z krwią lub moczem;
7)
miejsce, datę, godzinę i minutę oraz metodę badania próbek śliny, krwi lub moczu;
8)
wyniki badania próbek śliny, krwi lub moczu;
9)
imię, nazwisko, stanowisko i podpis osoby pobierającej próbki śliny, krwi lub moczu;
10)
imię, nazwisko i podpis osoby badającej próbki śliny, krwi lub moczu;
11)
imię, nazwisko i podpis osoby, w obecności której przeprowadzono badanie;
12)
w przypadku odstąpienia od pobrania próbek krwi lub moczu - przyczynę odstąpienia;
13)
informację czy badanie krwi lub moczu przeprowadzono na żądanie osoby badanej;
14)
czytelny podpis osoby badanej, jeżeli jego złożenie jest możliwe, albo informację
o przyczynie niezłożenia podpisu;
15)
załącznik w postaci kopii ważnego dokumentu potwierdzającego kalibrację lub wzorcowanie
urządzenia użytego do przeprowadzenia badania - w przypadku badania, o którym mowa
w § 11 pkt 1.
§ 17.
Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 21 lutego 2023 r.
1)
Minister Zdrowia kieruje działem administracji rządowej - zdrowie, na podstawie §
1 ust. 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 27 sierpnia 2020 r. w sprawie
szczegółowego zakresu działania Ministra Zdrowia (Dz. U. z 2021 r. poz. 932).