Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiejz dnia 16 czerwca 2023 r.w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o referendum lokalnym
Spis treści
- Treść obwieszczenia
- Załącznik - Tekst jednolity ustawy z dnia 15 września 2000 r. o referendum lokalnym
- Rozdział 1 - Przepisy ogólne
- Rozdział 2 - Referendum przeprowadzane z inicjatywy organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego
- Rozdział 3 - Przepisy ogólne dotyczące referendum przeprowadzanego na wniosek mieszkańców
- Rozdział 4 - Referendum na wniosek mieszkańców w sprawach innych niż odwołanie organu jednostki samorządu terytorialnego
- Rozdział 5 - Referendum w sprawie odwołania organu jednostki samorządu terytorialnego
- Rozdział 6 - Kampania referendalna
- Rozdział 7 - Finansowanie referendum
- Rozdział 8 - Tryb przeprowadzania oraz ustalania i ogłaszania wyników referendum
- Rozdział 9 - Przepisy karne
- Rozdział 10 - Przepisy zmieniające i końcowe
Treść obwieszczenia
1.
Na podstawie art. 16 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych
i niektórych innych aktów prawnych ogłasza się w załączniku do niniejszego obwieszczenia jednolity tekst ustawy z dnia 15 września 2000 r. o referendum lokalnym , z uwzględnieniem zmian wprowadzonych ustawą z dnia 26 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy - Kodeks wyborczy oraz niektórych
innych ustaw oraz zmian wynikających z przepisów ogłoszonych przed dniem 14 czerwca 2023 r.
2.
Podany w załączniku do niniejszego obwieszczenia tekst jednolity ustawy nie obejmuje
art. 12, art. 16 i art. 19 ustawy z dnia 26 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy - Kodeks
wyborczy oraz niektórych innych ustaw , które stanowią:
„
Art. 12.
Do ponownych, przedterminowych i uzupełniających wyborów do organów stanowiących jednostek
samorządu terytorialnego, wyborów do nowych rad, ponownych i przedterminowych wyborów
wójtów, burmistrzów i prezydentów miast oraz referendum lokalnego, przeprowadzanych
w trakcie kadencji, w czasie której niniejsza ustawa weszła w życie, stosuje się przepisy
ustaw zmienianych w art. 1 i art. 5 w brzmieniu dotychczasowym, z wyjątkiem:
1)
przepisów art. 10 § 1 pkt 3 lit. a, art. 11 § 3 i art. 426 § 3 i 4 ustawy zmienianej
w art. 1, które stosuje się w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą;
2)
przepisów art. 5 pkt 10 i 14, art. 12 § 5-5b, 11 i 15, art. 13 § 1aa, 1b i 3, art.
13a § 3, art. 18-19a, art. 20 § 1-4, art. 21-23, art. 25a, art. 26 § 1-11, art. 28,
art. 28a, art. 29 § 1, 3 i 4, art. 29a, art. 30 § 1, art. 32, art. 34, art. 35 § 1-4,
art. 36, art. 37a § 1, art. 51 § 2 pkt 2, art. 53b § 2-3 i 7, art. 55 § 1, art. 56
§ 2-3a, art. 58 § 2 pkt 2, art. 160 § 1 pkt 2, art. 162 § 2-4, art. 165 § 1, 1a i
3, art. 199, art. 202 § 4, art. 203 § 4, art. 217 § 1, art. 259 § 1, art. 261 § 4b,
art. 327 § 1 i 2, art. 337 § 1 i 2, art. 340 § 4, art. 373 § 2, art. 375 § 1, art.
419 § 2a i 5, art. 421 § 2 i art. 478 § 4 ustawy zmienianej w art. 1 oraz art. 12
ust. 5 ustawy zmienianej w art. 5, które stosuje się w brzmieniu nadanym niniejszą
ustawą do wyborów lub referendów zarządzonych po dniu określonym w komunikacie Prezesa
Rady Ministrów wydanym na podstawie art. 15 ust. 1 pkt 7.
”
„
Art. 16.
1.
Wójt lub burmistrz w terminie miesiąca od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy przekazują
właściwemu komisarzowi wyborczemu informację o każdej położonej na obszarze danej
gminy miejscowości, w której zamieszkuje co najmniej 200 mieszkańców i nie mieści
się lokal obwodowej komisji wyborczej, oraz o możliwościach zorganizowania lokalu
obwodowej komisji wyborczej w tej miejscowości. Liczbę mieszkańców ustala się na dzień
wejścia w życie niniejszej ustawy.
2.
Komisarz wyborczy w terminie 2 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy
dokonuje przeglądu podziału gmin na stałe obwody głosowania, uwzględniając informacje,
o których mowa w ust. 1, oraz możliwość zorganizowania lokali obwodowych komisji wyborczych
w każdym stałym obwodzie głosowania w przypadku zmiany podziału gminy na stałe obwody
głosowania.
3.
Komisarz wyborczy w terminie 3 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy
dokonuje podziału stałego obwodu głosowania w celu utworzenia stałego obwodu głosowania
obejmującego miejscowość, o której mowa w ust. 1.
4.
Jeżeli w miejscowości, o której mowa w ust. 1, nie ma możliwości zorganizowania lokalu
obwodowej komisji wyborczej, komisarz wyborczy odstępuje od dokonania podziału, o
którym mowa w ust. 3, i przesyła Państwowej Komisji Wyborczej informację, w której
przedstawia uzasadnienie wskazujące przyczynę odstąpienia od dokonania tego podziału.
Państwowa Komisja Wyborcza może nakazać dokonanie podziału, o ile stwierdzi, że możliwość
taka istnieje.
”
„
Art. 19.
Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem:
1)
art. 1 pkt 3, 4 i 120, art. 10 ust. 1 i art. 13 ust. 1, które wchodzą w życie z dniem
następującym po dniu ogłoszenia;
2)
art. 1 pkt 1 lit. a i c, pkt 5 lit. b, c, e i h, pkt 6, 7, 13-34, pkt 36 lit. a tiret
pierwsze podwójne tiret drugie oraz tiret trzecie, pkt 44 lit. a, pkt 45 lit. c i
d, pkt 46-48, pkt 73 lit. a, pkt 74, 75, 86-88, 93, 95, 96, 105-107, 111, 112, 117,
119, pkt 126 lit. b oraz art. 5 pkt 2, art. 6, art. 8, art. 9, art. 12 i art. 14,
które wchodzą w życie w terminie określonym w komunikacie Prezesa Rady Ministrów wydanym
na podstawie art. 15 ust. 1 pkt 7;
3)
art. 1 pkt 42 lit. c i pkt 58, które wchodzą w życie w terminie określonym w komunikacie
Prezesa Rady Ministrów wydanym na podstawie art. 15 ust. 1 pkt 8.
”
.
Załącznik - Tekst jednolity ustawy z dnia 15 września 2000 r. o referendum lokalnym
Rozdział 1
Przepisy ogólne
Art. 1.
1.
Ustawa określa zasady i tryb przeprowadzania referendum lokalnego.
21)W brzmieniu ustalonym przez art. 5 pkt 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy - Kodeks wyborczy oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 497), która weszła w życie z dniem 31 marca 2023 r..
W zakresie nieuregulowanym w ustawie do referendum lokalnego stosuje się odpowiednio
przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy , z wyjątkiem art. 37e, art. 37f, art. 103aa oraz art. 103ba.
Art. 2.
1.
W referendum lokalnym, zwanym dalej „referendum”, mieszkańcy jednostki samorządu terytorialnego
jako członkowie wspólnoty samorządowej wyrażają w drodze głosowania swoją wolę:
1)
w sprawie odwołania organu stanowiącego tej jednostki;
2)
co do sposobu rozstrzygania sprawy dotyczącej tej wspólnoty, mieszczącej się w zakresie
zadań i kompetencji organów danej jednostki;
3)
w innych istotnych sprawach, dotyczących społecznych, gospodarczych lub kulturowych
więzi łączących tę wspólnotę.
2.
Przedmiotem referendum gminnego może być również:
1)
odwołanie wójta (burmistrza, prezydenta miasta);
2)
samoopodatkowanie się mieszkańców na cele publiczne mieszczące się w zakresie zadań
i kompetencji organów gminy.
3.
Referendum polega na udzieleniu na urzędowej karcie do głosowania pozytywnej lub negatywnej
odpowiedzi na postawione pytanie lub pytania w zakresie spraw określonych w ust. 1
i 2 albo na dokonaniu wyboru pomiędzy zaproponowanymi wariantami.
Art. 3.
W referendum mają prawo brać udział osoby stale zamieszkujące na obszarze danej jednostki
samorządu terytorialnego, posiadające czynne prawo wyborcze do organu stanowiącego
tej jednostki.
Art. 4.
Referendum przeprowadza się, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 1, z inicjatywy organu stanowiącego
danej jednostki samorządu terytorialnego lub na wniosek co najmniej:
1)
10% uprawnionych do głosowania mieszkańców gminy albo powiatu;
2)
5% uprawnionych do głosowania mieszkańców województwa.
Art. 5.
1.
W sprawach odwołania organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego przed
upływem kadencji rozstrzyga się wyłącznie w drodze referendum przeprowadzonego na
wniosek mieszkańców, o którym mowa w art. 4.
1a.
Wniosek mieszkańców gminy, o którym mowa w ust. 1, może dotyczyć odwołania rady gminy
i wójta (burmistrza, prezydenta miasta) albo odwołania jednego z tych organów.
1b.
Referendum w sprawie odwołania wójta (burmistrza, prezydenta miasta) może być przeprowadzone
także z inicjatywy rady gminy.
1c.
Uchwała rady gminy o przeprowadzeniu referendum w sprawie odwołania wójta (burmistrza,
prezydenta miasta) podejmowana jest w trybie art. 28a albo art. 28b ustawy, o której
mowa w art. 6 pkt 1.
2.
Wniosek mieszkańców, o którym mowa w ust. 1 i 1a, może zostać złożony po upływie 10
miesięcy od dnia wyboru organu albo 10 miesięcy od dnia ostatniego referendum w sprawie
jego odwołania i nie później niż na 8 miesięcy przed zakończeniem jego kadencji.
Art. 6.
Referendum jest, odpowiednio do wspólnoty samorządowej, której spraw dotyczy:
1)
referendum gminnym w rozumieniu ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym ;
2)
referendum powiatowym w rozumieniu ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym ;
3)
referendum wojewódzkim w rozumieniu ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa .
Art. 7.
(uchylony)
Art. 8.
Ilekroć w ustawie jest mowa o:
1)
jednostkach samorządu terytorialnego - rozumie się przez to także miasto stołeczne
Warszawę;
2)
(uchylony)
3)
terytorialnych i obwodowych komisjach - rozumie się przez to, z zastrzeżeniem przepisów
niniejszej ustawy, terytorialne i obwodowe komisje wyborcze w rozumieniu ustawy, o
której mowa w art. 1 ust. 2.
Art. 8a.
1.
Referendum nie zarządza się na dzień, na który zarządzone zostały wybory do Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej, wybory Prezydenta
Rzeczypospolitej Polskiej, wybory do Parlamentu Europejskiego w Rzeczypospolitej Polskiej,
wybory do organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego lub wybory wójtów
(burmistrzów, prezydentów miast).
2.
Przepis ust. 1 nie dotyczy zarządzenia referendum na dzień, na który zarządzone zostały
wybory uzupełniające do Senatu, przedterminowe, uzupełniające lub ponowne wybory do
organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego lub wybory do nowego organu
stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego, a także przedterminowe lub ponowne
wybory wójta (burmistrza, prezydenta miasta).
Rozdział 2
Referendum przeprowadzane z inicjatywy organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego
Art. 9.
1.
Organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego podejmuje uchwałę w sprawie przeprowadzenia referendum bezwzględną większością głosów swojego ustawowego składu,
z zastrzeżeniem art. 5 ust. 1c.
2.
Uchwała, o której mowa w ust. 1, zawiera:
1)
pytanie lub pytania referendum albo warianty zaproponowane mieszkańcom jednostki do
wyboru;
2)
termin przeprowadzenia referendum;
3)
wzór karty do głosowania oraz wzory nakładek na karty do głosowania sporządzonych
w alfabecie Braille’a;
4)
kalendarz czynności związanych z przeprowadzeniem referendum.
3.
W przypadku gdy przedmiotem referendum gminnego jest samoopodatkowanie się mieszkańców
na cele publiczne, uchwała rady gminy wskazuje również cel lub cele oraz zasady samoopodatkowania.
Art. 10.
1.
Uchwała organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego w sprawie przeprowadzenia
referendum podlega ogłoszeniu w wojewódzkim dzienniku urzędowym, przy czym uchwała
rady gminy podlega ponadto bezzwłocznemu rozplakatowaniu lub ogłoszeniu w inny sposób
zwyczajowo przyjęty w danej gminie.
2.
Referendum przeprowadza się w dzień wolny od pracy, najpóźniej w 50 dniu od dnia opublikowania
uchwały w wojewódzkim dzienniku urzędowym, z zastrzeżeniem ust. 3.
3.
Jeżeli wojewoda wydał rozstrzygnięcie nadzorcze stwierdzające nieważność uchwały w
sprawie przeprowadzenia referendum, w przypadku uwzględnienia przez sąd administracyjny
skargi złożonej na to rozstrzygnięcie, referendum przeprowadza się w dzień wolny od
pracy, najpóźniej w 50 dniu od dnia uprawomocnienia się wyroku sądu administracyjnego.
4.
W przypadku, o którym mowa w ust. 3, organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego
podejmuje uchwałę w sprawie aktualizacji kalendarza czynności, o którym mowa w art.
9 ust. 2 pkt 4.
Rozdział 3
Przepisy ogólne dotyczące referendum przeprowadzanego na wniosek mieszkańców
Art. 11.
1.
Z inicjatywą przeprowadzenia referendum na wniosek mieszkańców jednostki samorządu
terytorialnego wystąpić może:
1)
grupa co najmniej 15 obywateli, którym przysługuje prawo wybierania do organu stanowiącego
danej jednostki samorządu terytorialnego, a w odniesieniu do referendum gminnego -
także pięciu obywateli, którym przysługuje prawo wybierania do rady gminy;
2)
statutowa struktura terenowa partii politycznej działająca w danej jednostce samorządu
terytorialnego;
3)
organizacja społeczna posiadająca osobowość prawną, której statutowym terenem działania
jest co najmniej obszar danej jednostki samorządu terytorialnego.
1a.
Z inicjatywą przeprowadzenia referendum na wniosek mieszkańców gminy w sprawie utworzenia,
połączenia, podziału i zniesienia gminy oraz ustalenia granic gminy wystąpić może
jedynie grupa co najmniej 15 obywateli, którym przysługuje prawo wybierania do rady
gminy.
2.
Podmioty, o których mowa w ust. 1, zwane są dalej „inicjatorami referendum”.
Art. 12.
1.
Inicjator referendum powiadamia na piśmie przewodniczącego zarządu danej jednostki
samorządu terytorialnego, a w gminie wójta (burmistrza, prezydenta miasta), o zamiarze
wystąpienia z inicjatywą przeprowadzenia referendum.
2.
Powiadomienie, o którym mowa w ust. 1, zawiera:
1)
jeżeli inicjatorem referendum jest grupa obywateli - nazwiska, imiona, adresy zamieszkania
oraz numery ewidencyjne PESEL wszystkich członków grupy oraz wskazanie osoby będącej
jej pełnomocnikiem;
2)
jeżeli inicjatorem referendum jest partia polityczna lub organizacja społeczna - nazwę
inicjatora, adres siedziby oraz nazwisko, imię, adres zamieszkania i numer ewidencyjny
PESEL osoby będącej jej pełnomocnikiem, przy czym do powiadomienia dołącza się poświadczony
odpis z ewidencji partii politycznych lub odpis z rejestru organizacji wraz z jej
statutem;
3)
określenie sprawy, w której ma zostać przeprowadzone referendum.
3.
Przewodniczący zarządu jednostki samorządu terytorialnego, a w gminie wójt (burmistrz,
prezydent miasta), niezwłocznie potwierdza na piśmie otrzymanie powiadomienia.
4.
Pełnomocnikiem inicjatora referendum może być jedynie osoba, której przysługuje prawo
wybierania do organu stanowiącego danej jednostki samorządu terytorialnego.
52)W tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku 3..
Na pisemny wniosek inicjatora referendum przewodniczący zarządu jednostki samorządu
terytorialnego, a w gminie wójt (burmistrz, prezydent miasta), w ciągu 14 dni od otrzymania
wniosku powiadamia, w formie pisemnej, inicjatora referendum lub jego pełnomocnika
o liczbie mieszkańców jednostki samorządu terytorialnego uprawnionych do głosowania,
o której mowa w art. 4, objętych rejestrem wyborców w gminie na koniec kwartału poprzedzającego
złożenie wniosku. Liczbę tę dla powiatów i województw ustalają i niezwłocznie przekazują
właściwym starostom i marszałkom województw komisarze wyborczy na podstawie kwartalnych
meldunków o stanie rejestrów wyborców składanych przez wójtów (burmistrzów, prezydentów
miast) do 10 dnia miesiąca następującego po zakończeniu kwartału.
53)W brzmieniu ustalonym przez art. 5 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 1; wejdzie w życie w terminie określonym w komunikacie Prezesa Rady Ministrów wydanym na podstawie art. 15 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 26 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy - Kodeks wyborczy oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 497)..
Na wniosek inicjatora referendum, złożony na piśmie utrwalonym w postaci papierowej,
opatrzonym własnoręcznym podpisem, przewodniczący zarządu jednostki samorządu terytorialnego,
a w gminie wójt (burmistrz, prezydent miasta), w ciągu 14 dni od otrzymania wniosku
powiadamia, na piśmie utrwalonym w postaci papierowej, inicjatora referendum lub jego
pełnomocnika o liczbie wyborców, ujętych w Centralnym Rejestrze Wyborców w obwodach
danej gminy na koniec kwartału poprzedzającego złożenie wniosku. Liczbę tę dla powiatów
oraz województw ustalają i niezwłocznie przekazują właściwym starostom i marszałkom
województw komisarze wyborczy na podstawie danych zgromadzonych w Centralnym Rejestrze
Wyborców do 10 dnia miesiąca następującego po zakończeniu kwartału.
6.
Inicjator referendum w sprawie odwołania organu jednostki samorządu terytorialnego
przed upływem kadencji powiadamia o zamiarze wystąpienia z taką inicjatywą również
komisarza wyborczego; do tego powiadomienia stosuje się odpowiednio przepisy ust.
1-3.
Art. 13.
1.
Inicjator referendum, na swój koszt, podaje do wiadomości mieszkańców danej jednostki
samorządu terytorialnego przedmiot zamierzonego referendum, przy czym podanie do wiadomości
w gminie następuje w sposób zwyczajowo przyjęty w danej gminie, a w powiecie i w województwie
- poprzez ogłoszenie w prasie codziennej ogólnodostępnej w danej jednostce samorządu
terytorialnego.
2.
Informacja o zamierzonym referendum powinna zawierać pytanie lub pytania referendum
albo warianty zaproponowane do wyboru, a jeżeli wniosek dotyczy referendum w sprawie
samoopodatkowania - cel lub cele oraz zasady samoopodatkowania.
3.
Informacja o zamierzonym referendum w sprawie odwołania organu jednostki samorządu
terytorialnego zawiera uzasadnienie odwołania.
Art. 14.
1.
W terminie 60 dni od dnia powiadomienia, o którym mowa w art. 12 ust. 1, inicjator
przeprowadzenia referendum zbiera podpisy mieszkańców uprawnionych do wybierania organu
stanowiącego danej jednostki samorządu terytorialnego, którzy chcą poprzeć inicjatywę
w tej sprawie.
2.
Podpisy zbiera się na kartach, z których każda zawiera informacje o przedmiocie zamierzonego
referendum oraz o tym, że poparcia nie można wycofać. Karta zawiera również:
1)
nazwiska i imiona członków grupy oraz imię, nazwisko i miejsce zamieszkania pełnomocnika,
jeżeli inicjatorem referendum jest grupa obywateli;
2)
nazwę i adres siedziby statutowej struktury terenowej partii politycznej lub organizacji
społecznej oraz imię, nazwisko i adres zamieszkania pełnomocnika, jeżeli inicjatorem
referendum jest partia polityczna lub organizacja społeczna.
3.
Podpisy popierające wniosek w sprawie przeprowadzenia referendum z inicjatywy mieszkańców
można zbierać w miejscu, czasie i w sposób wykluczający stosowanie jakichkolwiek nacisków
zmierzających do wymuszenia podpisów.
4.
Mieszkaniec jednostki samorządu terytorialnego popierający wniosek o przeprowadzenie
referendum podaje na karcie nazwisko, imię, adres zamieszkania, numer ewidencyjny
PESEL i datę udzielenia poparcia. Dane te potwierdza własnoręcznym podpisem. Wycofanie
udzielonego poparcia jest bezskuteczne.
Art. 14a.
1.
W przypadku niezłożenia wniosku o przeprowadzenie referendum, jego inicjator dokonuje
protokolarnego zniszczenia kart.
2.
Zniszczenie kart powinno nastąpić nie później niż po 3 dniach od upływu terminu, o
którym mowa w art. 14 ust. 1.
3.
Protokół potwierdzający zniszczenie kart inicjator referendum niezwłocznie przekazuje
radzie jednostki samorządu terytorialnego, a w przypadku referendum w sprawie odwołania
organu samorządu terytorialnego - komisarzowi wyborczemu.
Rozdział 4
Referendum na wniosek mieszkańców w sprawach innych niż odwołanie organu jednostki samorządu terytorialnego
Art. 15.
1.
Inicjator referendum przekazuje w terminie określonym w art. 14 ust. 1 pisemny wniosek
o przeprowadzenie referendum przewodniczącemu zarządu jednostki samorządu terytorialnego,
a w gminie wójtowi (burmistrzowi, prezydentowi miasta). Przewodniczący zarządu jednostki
samorządu terytorialnego, a w gminie wójt (burmistrz, prezydent miasta), niezwłocznie
potwierdza na piśmie otrzymanie wniosku.
2.
Wniosek o przeprowadzenie referendum powinien zawierać pytanie lub pytania referendum
albo warianty zaproponowane do wyboru, a jeżeli wniosek dotyczy referendum w sprawie
samoopodatkowania - cel lub cele oraz zasady samoopodatkowania.
Art. 16.
1.
Przewodniczący zarządu jednostki samorządu terytorialnego, a w gminie wójt (burmistrz,
prezydent miasta), przekazuje niezwłocznie wniosek, o którym mowa w art. 15, przewodniczącemu
organu stanowiącego tej jednostki.
2.
Organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego powołuje ze swego składu komisję
do sprawdzenia, czy wniosek mieszkańców o przeprowadzenie referendum odpowiada przepisom
ustawy.
3.
Do udziału w pracach komisji w charakterze obserwatora zaprasza się inicjatora referendum
lub jego pełnomocnika. Inicjator referendum lub jego pełnomocnik może w razie potrzeby,
w tym z własnej inicjatywy, składać komisji dodatkowe wyjaśnienia i przedstawiać dowody.
Komisja może również żądać od inicjatora referendum lub jego pełnomocnika złożenia
takich wyjaśnień i przedstawienia dowodów.
4.
Wniosek o przeprowadzenie referendum niespełniający warunków, o których mowa w art.
15, komisja zwraca inicjatorowi referendum, wyznaczając czternastodniowy termin do
usunięcia uchybień.
5.
Jeżeli komisja stwierdzi, że wniosek o przeprowadzenie referendum zawiera uchybienia,
których nie można usunąć, przekazuje wniosek organowi stanowiącemu jednostki samorządu
terytorialnego wraz ze swoją opinią.
6.
Przepisu ust. 4 nie stosuje się w przypadku, gdy uchybienia wniosku polegają na zebraniu
niewystarczającej ilości prawidłowo złożonych podpisów osób popierających wniosek,
chyba że nie upłynął jeszcze termin, o którym mowa w art. 14 ust. 1.
Art. 17.
1.
Organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego podejmuje uchwałę w sprawie przeprowadzenia
referendum, jeżeli wniosek mieszkańców spełnia wymogi ustawy oraz nie prowadzi do
rozstrzygnięć sprzecznych z prawem; organ stanowiący jest związany treścią wniosku.
2.
W przypadku złożenia dwóch lub więcej wniosków mieszkańców o przeprowadzenie referendum
organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego podejmuje uchwałę o przeprowadzeniu
referendów w takiej kolejności, w jakiej wnioski zostały przekazane przez inicjatorów
referendów lub ich pełnomocników organowi określonemu w art. 12 ust. 1. Organ stanowiący
może również, jeżeli jest to możliwe, poddać jednocześnie wszystkie wnioski lub ich
część pod referendum.
Art. 18.
Organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego podejmuje uchwałę w sprawie przeprowadzenia
referendum lub uchwałę o odrzuceniu wniosku mieszkańców nie później niż w ciągu 30
dni od dnia przekazania wniosku organowi określonemu w art. 12 ust. 1.
Art. 19.
1.
Uchwała organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego w sprawie przeprowadzenia
referendum na wniosek mieszkańców podlega opublikowaniu zgodnie z art. 10 ust. 1.
2.
Uchwała, o której mowa w ust. 1, zawiera informacje określone w art. 9 ust. 2.
Art. 20.
1.
Na uchwałę organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego odrzucającą wniosek
mieszkańców w sprawie przeprowadzenia referendum, a także na niedotrzymanie przez
ten organ terminu określonego w art. 18, inicjatorowi referendum służy skarga do sądu
administracyjnego w terminie 14 dni od dnia doręczenia uchwały lub upływu terminu
do jej podjęcia.
2.
Sąd administracyjny rozpatruje skargę w terminie 14 dni od dnia wniesienia skargi.
Skargę kasacyjną wnosi się w terminie 14 dni.
3.
Wyrok sądu uwzględniający skargę zastępuje uchwałę organu stanowiącego jednostki samorządu
terytorialnego.
4.
Na podstawie wyroku, o którym mowa w ust. 3, komisarz wyborczy wydaje postanowienie
o przeprowadzeniu referendum, zawierające informacje określone w art. 9 ust. 2.
Art. 21.
Referendum przeprowadza się w dzień wolny od pracy, najpóźniej w 50 dniu:
1)
od dnia opublikowania uchwały organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego
w tej sprawie w wojewódzkim dzienniku urzędowym;
2)
od dnia uprawomocnienia się wyroku, o którym mowa w art. 20 ust. 3.
Rozdział 5
Referendum w sprawie odwołania organu jednostki samorządu terytorialnego
Art. 22.
1.
Inicjator referendum w sprawie odwołania organu jednostki samorządu terytorialnego
przekazuje na piśmie, w terminie określonym w art. 14 ust. 1, komisarzowi wyborczemu
wniosek mieszkańców wraz z informacją o spełnieniu obowiązków wskazanych w art. 13
ust. 1 i 3. Komisarz wyborczy niezwłocznie potwierdza na piśmie otrzymanie wniosku.
2.
Do wniosku dołącza się karty, o których mowa w art. 14 ust. 2.
3.
Komisarz wyborczy zwraca inicjatorowi referendum lub jego pełnomocnikowi wniosek zawierający
uchybienia i wyznacza czternastodniowy termin do ich usunięcia.
4.
Komisarz wyborczy odrzuca wniosek o przeprowadzenie referendum, w którym stwierdził
niedające się usunąć uchybienia, a także, jeśli inicjator referendum nie wywiązał
się z obowiązków wskazanych w art. 13 ust. 1 i 3. Postanowienie o odrzuceniu wniosku
przekazuje się niezwłocznie inicjatorowi referendum lub jego pełnomocnikowi.
5.
Przepisu ust. 3 nie stosuje się w przypadku, gdy uchybienia wniosku polegają na zebraniu
niewystarczającej ilości prawidłowo złożonych podpisów osób popierających wniosek,
chyba że nie upłynął jeszcze termin, o którym mowa w art. 14 ust. 1.
6.
Inicjator referendum lub jego pełnomocnik może w razie potrzeby, w tym z własnej inicjatywy,
składać komisarzowi wyborczemu dodatkowe wyjaśnienia i przedstawiać dowody. Komisarz
wyborczy może także żądać od inicjatora referendum lub jego pełnomocnika złożenia
takich wyjaśnień i przedstawienia dowodów.
Art. 23.
1.
Komisarz wyborczy postanawia o przeprowadzeniu referendum z inicjatywy mieszkańców,
jeżeli wniosek mieszkańców spełnia wymogi określone w ustawie.
2.
W przypadku złożenia dwóch lub więcej wniosków, o których mowa w ust. 1, komisarz
wyborczy postanawia o przeprowadzeniu referendum w terminie liczonym od dnia otrzymania
pierwszego wniosku.
Art. 24.
Komisarz wyborczy wydaje postanowienie o przeprowadzeniu referendum lub odrzuceniu
wniosku mieszkańców nie później niż w ciągu 30 dni od dnia jego złożenia.
Art. 24a.
1.
Uchwałę rady gminy o przeprowadzeniu referendum w sprawie odwołania wójta (burmistrza,
prezydenta miasta) przewodniczący rady gminy przekazuje komisarzowi wyborczemu.
2.
Komisarz wyborczy wydaje postanowienie o przeprowadzeniu referendum w ciągu 14 dni
po upływie terminu do stwierdzenia nieważności uchwały przez wojewodę w trybie art.
91 ustawy, o której mowa w art. 6 pkt 1, albo w ciągu 14 dni od dnia otrzymania orzeczenia
o oddaleniu lub odrzuceniu przez sąd administracyjny skargi na rozstrzygnięcie nadzorcze
wojewody unieważniające uchwałę, o którym mowa w ust. 3.
3.
Na rozstrzygnięcie nadzorcze wojewody unieważniające uchwałę rady gminy o przeprowadzeniu
referendum w sprawie odwołania wójta (burmistrza, prezydenta miasta) radzie gminy
służy skarga do sądu administracyjnego w terminie 14 dni od dnia otrzymania rozstrzygnięcia
nadzorczego. Sąd administracyjny rozpatruje skargę w terminie 14 dni od dnia jej zgłoszenia.
Skargę kasacyjną wnosi się w terminie 14 dni.
Art. 24b.
W przypadku złożenia dwóch lub więcej wniosków mieszkańców o przeprowadzenie referendum
w sprawie odwołania organów gminy oraz uchwały rady gminy o przeprowadzenie referendum
w sprawie odwołania wójta (burmistrza, prezydenta miasta) komisarz wyborczy wydaje
postanowienie o przeprowadzeniu referendum w terminie liczonym od dnia otrzymania
pierwszego wniosku lub uchwały.
Art. 25.
1.
Postanowienie komisarza wyborczego o przeprowadzeniu referendum zawiera:
1)
termin przeprowadzenia referendum;
2)
wzór i treść karty do głosowania;
3)
kalendarz czynności związanych z przeprowadzeniem referendum.
2.
Postanowienie, o którym mowa w ust. 1, podlega opublikowaniu zgodnie z art. 10 ust.
1.
Art. 26.
1.
Na postanowienie komisarza wyborczego odrzucające wniosek o przeprowadzenie referendum,
o którym mowa w art. 22, a także w przypadku niedotrzymania przez komisarza terminu
określonego w art. 24, inicjatorowi referendum służy skarga do sądu administracyjnego
w terminie 14 dni od dnia doręczenia postanowienia.
2.
Sąd administracyjny rozpatruje skargę w terminie 14 dni od dnia wniesienia skargi.
Skargę kasacyjną wnosi się w terminie 14 dni.
3.
Na podstawie wyroku uwzględniającego skargę komisarz wyborczy wydaje postanowienie
o przeprowadzeniu referendum, zawierające informacje określone w art. 25 ust. 1.
4.
Przepisy ust. 1-3 stosuje się odpowiednio w przypadku, o którym mowa w art. 22 ust.
3.
Art. 27.
Referendum przeprowadza się w dzień wolny od pracy najpóźniej w 50 dniu od dnia opublikowania
postanowienia komisarza wyborczego w tej sprawie albo od dnia uprawomocnienia się
wyroku sądu administracyjnego, o którym mowa w art. 26 ust. 3.
Rozdział 6
Kampania referendalna
Art. 28.
1.
Kampania referendalna służy wyjaśnieniu przez organ stanowiący jednostki samorządu
terytorialnego, który zarządził referendum, istoty problemów rozstrzyganych w referendum,
treści postawionych pytań i wariantów, a także prezentowaniu stanowiska inicjatora
referendum oraz partii politycznych, zrzeszeń i mieszkańców w sprawie poddanej pod
referendum.
2.
Organom jednostki samorządu terytorialnego oraz członkom tych organów zabrania się
uczestniczenia na koszt jednostki samorządu terytorialnego w kampanii referendalnej
związanej z referendum w sprawie odwołania organu jednostki samorządu terytorialnego
przed upływem kadencji.
Art. 29.
1.
Kampania referendalna rozpoczyna się z dniem podjęcia uchwały organu stanowiącego
jednostki samorządu terytorialnego lub postanowienia komisarza wyborczego o przeprowadzeniu
referendum i ulega zakończeniu na 24 godziny przed dniem głosowania.
2.
Zabrania się prowadzenia kampanii referendalnej na terenie:
1)
urzędów administracji rządowej i samorządowej oraz sądów;
2)
zakładów pracy, w sposób i w formach zakłócających ich normalne funkcjonowanie;
3)
jednostek wojskowych i innych jednostek organizacyjnych podległych ministrowi właściwemu
do spraw obrony narodowej oraz oddziałów obrony cywilnej, a także skoszarowanych jednostek
policyjnych.
3.
Od zakończenia kampanii referendalnej, aż do zakończenia głosowania zabronione jest
zwoływanie zgromadzeń, organizowanie pochodów i manifestacji, wygłaszanie przemówień,
rozdawanie ulotek, jak też prowadzenie w inny sposób agitacji w związku z referendum.
Art. 30.
(uchylony)
Art. 31.
Podczas kampanii referendalnej zabrania się organizowania loterii fantowych, innego
rodzaju gier losowych oraz konkursów, w których wygranymi są nagrody pieniężne lub
przedmioty o wartości wyższej niż wartość drobnych przedmiotów zwyczajowo używanych
w celach reklamowych i promocyjnych.
Art. 32.
Na 24 godziny przed dniem referendum aż do zakończenia głosowania zabrania się podawania
do publicznej wiadomości wyników badań (sondaży) opinii publicznej dotyczących przewidywanych
zachowań mieszkańców w referendum i wyników referendum oraz sondaży przeprowadzonych
w dniu głosowania.
Art. 33.
Wszelkie plakaty, hasła lub ulotki dotyczące referendum, które zawierają wyraźne oznaczenie,
od kogo pochodzą, bądź stwierdzające, przez kogo są rozplakatowane, podlegają ochronie
prawnej.
Art. 34.
1.
Na ścianach budynków, ogrodzeniach, latarniach, urządzeniach energetycznych, telekomunikacyjnych
i innych można umieszczać plakaty i hasła referendalne wyłącznie po uzyskaniu zgody
właściciela lub zarządcy nieruchomości.
2.
Przy ustawianiu własnych urządzeń ogłoszeniowych w celu prowadzenia kampanii referendalnej
należy stosować właściwe przepisy.
3.
Plakaty i hasła referendalne należy umieszczać w taki sposób, aby można je było usunąć
bez powodowania szkód.
4.
Policja jest obowiązana usuwać plakaty i hasła, których sposób umieszczenia może zagrażać
życiu lub zdrowiu ludzi albo bezpieczeństwu mienia bądź bezpieczeństwu ludzi w ruchu
drogowym.
5.
Podmioty biorące udział w kampanii referendalnej obowiązane są usunąć pochodzące od
nich plakaty i hasła referendalne oraz urządzenia ogłoszeniowe w terminie 30 dni od
dnia referendum.
6.
Wójt (burmistrz, prezydent miasta) postanawia o usunięciu plakatów i haseł referendalnych
oraz urządzeń ogłoszeniowych nieusuniętych przez obowiązanych do tego w terminie,
o którym mowa w ust. 5. Koszty usunięcia ponoszą obowiązani.
Art. 35.
1.
Jeżeli plakaty, hasła, ulotki, wypowiedzi albo inne formy propagandy i agitacji zawierają
nieprawdziwe dane i informacje, każdy zainteresowany ma prawo złożyć do sądu okręgowego
wniosek o:
1)
orzeczenie konfiskaty takich materiałów;
2)
wydanie zakazu publikowania takich materiałów;
3)
nakazanie sprostowania informacji;
4)
nakazanie przeproszenia pomówionego;
5)
nakazanie uczestnikowi postępowania wpłacenia kwoty do 10 000 złotych na rzecz instytucji
charytatywnej;
6)
zasądzenie od uczestnika postępowania na rzecz wnioskodawcy kwoty do 10 000 złotych
tytułem odszkodowania.
2.
Sąd okręgowy rozpoznaje wniosek, o którym mowa w ust. 1, w ciągu 24 godzin w postępowaniu
nieprocesowym. Sąd może rozpoznać sprawę w przypadku usprawiedliwionej nieobecności
wnioskodawcy lub uczestnika postępowania, pod warunkiem że o terminie rozprawy zostali
oni prawidłowo powiadomieni. Postanowienie kończące postępowanie w sprawie sąd niezwłocznie
doręcza osobie zainteresowanej, o której mowa w ust. 1, i zobowiązanemu do wykonania
postanowienia.
3.
Na postanowienie sądu okręgowego, w terminie 24 godzin od jego wydania, służy zażalenie
do sądu apelacyjnego. Sąd apelacyjny, w składzie trzech sędziów, rozpoznaje zażalenie
w postępowaniu nieprocesowym, w trybie i terminie, o których mowa w ust. 2. Na postanowienie
sądu apelacyjnego nie przysługuje skarga kasacyjna i podlega ono natychmiastowemu
wykonaniu.
4.
Postanowienia, o których mowa w ust. 2 i 3, w referendum zarządzonym przez organ stanowiący
jednostki samorządu terytorialnego doręcza się właściwemu organowi wykonawczemu jednostki
samorządu terytorialnego, a komisarzowi wyborczemu - w referendum przez niego zarządzonym.
5.
Postanowienia, o których mowa w ust. 2 i 3, w referendum zarządzonym w sprawie odwołania
wójta (burmistrza, prezydenta miasta) doręcza się właściwemu przewodniczącemu rady
gminy.
Art. 36.
1.
Nieprawdziwe informacje i dane odnoszące się do referendum i związane z kampanią referendalną
opublikowane w prasie podlegają sprostowaniu w ciągu 48 godzin.
2.
W stosunku do sprostowań informacji i danych opublikowanych w prasie innej niż dziennik
sąd okręgowy wskazuje dziennik, w którym sprostowanie ma być zamieszczane na koszt
obowiązanego w ciągu 48 godzin.
3.
W razie odmowy zamieszczenia sprostowania lub niezamieszczenia sprostowania przez
obowiązanego w sposób określony w postanowieniu sądu, sąd na wniosek zainteresowanego
zarządza opublikowanie sprostowania w trybie egzekucyjnym na koszt obowiązanego.
4.
W sprawach, o których mowa w ust. 1-3 i art. 35, przepisu art. 29 ust. 1 nie stosuje
się.
Art. 37.
Informacje, komunikaty, apele i hasła referendalne ogłaszane w prasie drukowanej lub
w telewizji bądź radiu muszą zawierać wskazanie, przez kogo są opłacane i od kogo
pochodzą. Odpowiedzialnym za umieszczenie tego wskazania jest redaktor w rozumieniu
ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. - Prawo prasowe .
Art. 38.
Wykonanie uprawnień wynikających z przepisów ustawy nie ogranicza możliwości dochodzenia
przez osoby pokrzywdzone lub poszkodowane uprawnień na podstawie przepisów innych
ustaw, a w szczególności Kodeksu karnego, Kodeksu cywilnego i Prawa prasowego, wobec osób, których działanie lub zaniechanie w toku kampanii referendalnej naruszyło
cudze dobra osobiste lub majątkowe.
Rozdział 7
Finansowanie referendum
Art. 39.
Finansowanie referendum jest jawne.
Art. 40.
1.
Koszty referendum pokrywa się z budżetu jednostki samorządu terytorialnego, której
dotyczy referendum. Nie dotyczy to czynności wykonywanych przez komisarza wyborczego.
2.
W przypadku referendum wojewódzkiego lub referendum powiatowego środki na podstawie
kalkulacji kosztów referendum ponoszonych przez właściwe jednostki samorządu terytorialnego
przekazywane są z budżetu, o którym mowa w ust. 1, nie później niż na 20 dni przed
dniem referendum.
3.
Ostateczne rozliczenie i przekazanie środków między jednostkami samorządu terytorialnego
na pokrycie kosztów przeprowadzenia referendum, o których mowa w ust. 2, winno być
zakończone najpóźniej w ciągu miesiąca od dnia przeprowadzenia referendum.
4.
Wydatki komisarza wyborczego związane z organizacją i przeprowadzeniem referendum
w sprawie odwołania organu jednostki samorządu terytorialnego przed upływem kadencji
pokrywane są z budżetu państwa, z części dotyczącej Krajowego Biura Wyborczego.
Art. 41.
1.
Sprawozdanie finansowe z wydatków budżetowych poniesionych w związku z referendum
zarządzonym przez organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego organ wykonawczy
tej jednostki przedstawia organowi stanowiącemu na sesji, nie później niż po upływie
3 miesięcy od dnia referendum.
2.
Sprawozdanie finansowe, o którym mowa w ust. 1, organ wykonawczy udostępnia do wglądu
mieszkańcom. Czas, miejsce i sposób udostępniania sprawozdania organ wykonawczy podaje
do wiadomości mieszkańców.
Art. 42.
1.
Wydatki inicjatora referendum ponoszone w związku z referendum są pokrywane z jego
źródeł własnych.
2.
(uchylony)
3.
(uchylony)
Art. 43.
1.
Inicjatorowi referendum oraz innym podmiotom uczestniczącym w kampanii referendalnej
nie mogą być przekazywane, a inicjator referendum nie może przyjmować na cele referendalne
środków finansowych pochodzących:
1)
z budżetu państwa, budżetów jednostek samorządu terytorialnego, związków jednostek
samorządu terytorialnego i innych gminnych, powiatowych i wojewódzkich osób prawnych;
2)
od państwowych jednostek organizacyjnych;
3)
od przedsiębiorstw państwowych, a także od podmiotów z udziałem Skarbu Państwa, jednostek
samorządu terytorialnego, związków jednostek samorządu terytorialnego i innych gminnych,
powiatowych i wojewódzkich osób prawnych, z wyłączeniem spółek publicznych;
4)
od podmiotów korzystających w ciągu ostatniego roku z dotacji budżetu państwa lub
z dotacji budżetu jednostek samorządu terytorialnego, z wyłączeniem partii politycznych;
5)
od osób fizycznych niemających miejsca zamieszkania na terenie Rzeczypospolitej Polskiej,
z wyłączeniem obywateli polskich zamieszkałych za granicą;
6)
od cudzoziemców mających miejsce zamieszkania na terenie Rzeczypospolitej Polskiej;
7)
od osób prawnych niemających siedziby na terenie Rzeczypospolitej Polskiej;
8)
od innych podmiotów niemających siedziby na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, posiadających
zdolność zaciągania zobowiązań i nabywania praw we własnym imieniu;
9)
od osób prawnych z udziałem podmiotów zagranicznych, z wyłączeniem spółek publicznych;
10)
od obcych przedstawicielstw dyplomatycznych, urzędów konsularnych, misji specjalnych
i organizacji międzynarodowych oraz innych obcych przedstawicielstw korzystających
z immunitetów i przywilejów dyplomatycznych i konsularnych na mocy umów, ustaw lub
powszechnie ustalonych zwyczajów międzynarodowych.
2.
Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio do wartości niepieniężnych.
Art. 43a.
Do finansowania przez partię polityczną inicjatywy przeprowadzenia referendum oraz
udziału w kampanii referendalnej w sprawach nieuregulowanych w niniejszej ustawie
stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o partiach politycznych .
Art. 44.
1.
Pełnomocnik inicjatora referendum obowiązany jest sporządzić sprawozdanie finansowe
z dochodów i wydatków, związanych z referendum. Sprawozdanie finansowe w terminie
trzech miesięcy od dnia referendum pełnomocnik składa organowi wykonawczemu jednostki
samorządu terytorialnego, na której obszarze przeprowadzono referendum, z zastrzeżeniem
art. 45.
2.
Organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego udostępnia sprawozdanie pełnomocnika
do wglądu mieszkańcom. Przepisy art. 41 ust. 2 stosuje się odpowiednio.
Art. 45.
Sprawozdanie finansowe, o którym mowa w art. 44 ust. 1, z referendum w sprawie odwołania
organu jednostki samorządu terytorialnego pełnomocnik inicjatora referendum składa
komisarzowi wyborczemu, który zarządził przeprowadzenie referendum. Do sprawozdania
komisarz wyborczy stosuje odpowiednio przepisy art. 41 ust. 2.
Art. 46.
Inicjator referendum, który uzyskał nadwyżkę pozyskanych środków nad wydatkami na
cele referendalne, obowiązany jest przekazać ją instytucji charytatywnej. Informację
o tym, ze wskazaniem celu, na który nadwyżka została przekazana, pełnomocnik inicjatora
referendum zamieszcza w sprawozdaniu finansowym.
Art. 47.
Minister właściwy do spraw finansów publicznych, w drodze rozporządzenia, po porozumieniu
z Państwową Komisją Wyborczą, określi wzór sprawozdania finansowego o źródłach i wysokości
pozyskanych funduszy oraz wydatkach poniesionych na cele referendalne, które pełnomocnik
inicjatora referendum obowiązany jest sporządzić na podstawie art. 44 i 45.
Art. 48.
Pełnomocnik inicjatora referendum obowiązany jest przechowywać dokumenty związane
z finansowaniem kampanii referendalnej przez 12 miesięcy od dnia referendum.
Rozdział 8
Tryb przeprowadzania oraz ustalania i ogłaszania wyników referendum
Art. 49.
1.
Referendum przeprowadzają i ustalają jego wynik powołane w tym celu właściwe terytorialne
(wojewódzka, powiatowa i gminna) komisje do spraw referendum i obwodowe komisje do
spraw referendum, zwane dalej „terytorialnymi komisjami” i „obwodowymi komisjami”.
2.
Terytorialną komisję powołuje, najpóźniej na 25 dni przed dniem referendum:
1)
komisarz wyborczy - w przypadku referendum w sprawie odwołania organu jednostki samorządu
terytorialnego przed upływem kadencji;
2)
organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego - w pozostałych sprawach.
3.
(uchylony)
4.
Obwodowe komisje powołuje, najpóźniej na 21 dni przed dniem referendum:
1)
komisarz wyborczy - w przypadku referendum w sprawie odwołania organu jednostki samorządu
terytorialnego przed upływem kadencji;
2)
terytorialna komisja - w pozostałych sprawach.
5.
Komisje terytorialne i obwodowe posługują się własną pieczęcią, której wzór ustanawia
Państwowa Komisja Wyborcza.
6.
Do zasad działalności terytorialnych komisji i obwodowych komisji stosuje się odpowiednio
przepisy ustawy, o której mowa w art. 1 ust. 2, dotyczące terytorialnych i obwodowych
komisji wyborczych.
Art. 50.
1.
Komisarz wyborczy powołuje w skład terytorialnej i obwodowych komisji do przeprowadzenia
referendum w sprawie odwołania organu jednostki samorządu terytorialnego, w równej
liczbie, osoby pisemnie wskazane przez organ wykonawczy tej jednostki oraz inicjatora
referendum. W skład komisji nie mogą wchodzić radni, osoby wchodzące w skład albo
pełniące funkcję organu wykonawczego danej jednostki samorządu terytorialnego, a także
inicjator referendum oraz jego pełnomocnik.
2.
W skład terytorialnej komisji wchodzi od 6 do 16 osób; w skład obwodowej komisji wchodzi
od 6 do 10 osób.
3.
Komisje, o których mowa w ust. 1, na swoich pierwszych posiedzeniach wybierają ze
swojego składu przewodniczącego i jego zastępcę. Składy komisji podaje się niezwłocznie
do publicznej wiadomości przy odpowiednim zastosowaniu art. 13 ust. 1.
4.
Zmiany i uzupełnienia w składach komisji następują w szczególnie uzasadnionych sytuacjach,
a zwłaszcza na skutek zrzeczenia się członkostwa lub śmierci członka komisji, na zasadach
i w trybie określonych w przepisach o ich powołaniu.
Art. 51.
Organ wykonawczy danej jednostki samorządu terytorialnego oraz inicjator referendum
mogą wyznaczyć do terytorialnej komisji i każdej obwodowej komisji po jednym mężu
zaufania, który ma prawo być obecny przy wszystkich czynnościach wykonywanych przez
te komisje oraz wnosić do protokołów wyników głosowania i wyników referendum uwagi
z wymienieniem konkretnych zarzutów.
Art. 52.
1.
Terytorialna komisja zarządza wydrukowanie potrzebnej liczby kart do głosowania i
zapewnia dostarczenie ich do obwodowych komisji, z zastrzeżeniem ust. 2.
2.
W referendum w sprawie odwołania organu jednostki samorządu terytorialnego komisarz
wyborczy zarządza druk kart do głosowania oraz określa sposób dostarczania ich do
obwodowych komisji.
Art. 53.
1.
Karta do głosowania zawiera:
1)
oznaczenie referendum, nazwę organu, który postanowił o przeprowadzeniu referendum,
datę referendum;
2)
pytanie lub pytania albo warianty rozwiązania sprawy będącej przedmiotem referendum;
jeżeli referendum polega na udzieleniu odpowiedzi na postawione pytania, na karcie
do głosowania zamieszcza się również wyrazy: „tak” i „nie” z kratkami z lewej strony
przeznaczonymi na postawienie znaku przy odpowiedzi, którą wybrał głosujący, a gdy
referendum polega na dokonaniu wyboru pomiędzy zaproponowanymi wariantami, przy każdym
z wariantów umieszcza się po lewej stronie numer wariantu i kratkę przeznaczoną na
postawienie znaku przy wariancie, za którym głosujący się opowiada;
3)
pouczenie o sposobie głosowania.
2.
W razie poddania pod referendum więcej niż jednej sprawy, na karcie do głosowania
zamieszcza się kolejno wszystkie postawione pytania lub warianty, z zachowaniem wymagań
określonych w ust. 1 pkt 2.
3.
Karta do głosowania może być zadrukowana tylko po jednej stronie.
4.
Na karcie do głosowania drukuje się odcisk pieczęci organu właściwego do podjęcia
decyzji o przeprowadzeniu referendum.
5.
Wydając kartę do głosowania, obwodowa komisja opatruje ją własną pieczęcią.
Art. 54.
1.
Głosowanie w referendum przeprowadza się w stałych i odrębnych obwodach głosowania,
o których mowa w art. 12 § 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy.
2.
Do tworzenia odrębnych obwodów głosowania nie stosuje się przepisów art. 12 § 7 i 9 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy.
Art. 55.
1.
Referendum jest ważne, jeżeli wzięło w nim udział co najmniej 30% uprawnionych do
głosowania, z zastrzeżeniem ust. 2.
2.
Referendum w sprawie odwołania organu jednostki samorządu terytorialnego pochodzącego
z wyborów bezpośrednich jest ważne w przypadku, gdy udział w nim wzięło nie mniej
niż 3/5 liczby biorących udział w wyborze odwoływanego organu.
Art. 56.
1.
Wynik referendum jest rozstrzygający, jeżeli za jednym z rozwiązań w sprawie poddanej
pod referendum oddano więcej niż połowę ważnych głosów.
2.
Wynik referendum gminnego w sprawie samoopodatkowania się mieszkańców na cele publiczne
jest rozstrzygający, jeżeli za samoopodatkowaniem oddano co najmniej 2/3 ważnych głosów.
Art. 57.
1.
Głos jest nieważny, jeżeli na karcie do głosowania, w odniesieniu do poszczególnego
pytania lub wariantu, nie zaznaczono żadnej odpowiedzi lub nie dokonano wyboru żadnego
wariantu.
2.
Głos jest nieważny w odniesieniu do poszczególnego pytania lub wariantu, jeżeli na
karcie do głosowania zaznaczono więcej niż jedną odpowiedź na dane pytanie lub dokonano
wyboru więcej niż jednego wariantu.
Art. 58.
1.
Nieważne są karty do głosowania inne niż urzędowo ustalone lub nieopatrzone pieczęcią
obwodowej komisji.
2.
Dopisanie na karcie do głosowania dodatkowych uwag lub innych dopisków poza kratką
nie wpływa na ważność głosu.
3.
Kart do głosowania przedartych całkowicie na dwie lub więcej części nie bierze się
pod uwagę przy obliczaniu wyników głosowania.
Art. 59.
1.
Po zakończeniu głosowania obwodowa komisja sporządza w trzech egzemplarzach protokół
wyników głosowania w obwodzie, zawierający liczbę:
1)
osób uprawnionych do głosowania;
2)
osób, którym wydano karty do głosowania;
3)
kart wyjętych z urny;
4)
kart nieważnych;
5)
kart ważnych, czyli liczbę osób, które wzięły udział w głosowaniu;
6)
głosów nieważnych;
7)
głosów ważnych;
8)
głosów ważnych oddanych na poszczególne odpowiedzi na postawione pytanie lub za wyborem
określonego wariantu.
2.
W razie poddania pod referendum więcej niż jednej sprawy liczby, o których mowa w
ust. 1 pkt 6-8, komisja podaje w protokole oddzielnie dla każdego pytania lub wariantu.
3.
Protokół podpisują i każdą ze stron parafują wszystkie osoby wchodzące w skład komisji,
obecne przy jego sporządzeniu. Protokół opatruje się pieczęcią komisji.
4.
Członkom komisji i mężom zaufania przysługuje prawo wniesienia do protokołu głosowania
uwag z wymienieniem konkretnych zarzutów.
5.
Po sporządzeniu protokołu obwodowa komisja podaje niezwłocznie do publicznej wiadomości
wyniki głosowania poprzez wywieszenie w swojej siedzibie, w miejscu łatwo dostępnym
dla obywateli, jednego z egzemplarzy protokołu głosowania w obwodzie.
6.
Przewodniczący obwodowej komisji niezwłocznie przesyła do terytorialnej komisji (w
referendum wojewódzkim - do komisji powiatowej, o której mowa w art. 62) w zapieczętowanej
kopercie jeden egzemplarz protokołu głosowania w obwodzie.
Art. 60.
Po wykonaniu czynności wymienionych w art. 59 ust. 5 i 6 przewodniczący obwodowej
komisji niezwłocznie przekazuje w depozyt wójtowi (burmistrzowi, prezydentowi miasta)
dokumenty z głosowania w zapieczętowanych pakietach wraz z pieczęcią komisji.
Art. 61.
1.
Niezwłocznie po otrzymaniu protokołów głosowania od wszystkich obwodowych komisji
terytorialna komisja sporządza w czterech egzemplarzach protokół wyniku referendum,
który zawiera:
1)
łączne dane liczbowe, wymienione w art. 59 ust. 1, z obszaru całej jednostki samorządu
terytorialnego;
2)
wynik referendum.
2.
Przepisy art. 59 ust. 2-5 stosuje się odpowiednio.
3.
Po wykonaniu czynności, o których mowa w ust. 1, terytorialna komisja przekazuje właściwemu
przewodniczącemu zarządu jednostki samorządu terytorialnego, a w gminie wójtowi (burmistrzowi,
prezydentowi miasta), dokumenty komisji wraz z pieczęcią.
Art. 62.
1.
W celu przeprowadzenia referendum wojewódzkiego organy, o których mowa w art. 49 ust.
2, w zakresie swojej właściwości miejscowej powołują komisje powiatowe działające
jako organy pomocnicze dla ustalania zbiorczych wyników głosowania z obwodów znajdujących
się na obszarze powiatów. Przepisy art. 50 i 51 stosuje się odpowiednio, z tym że
w skład komisji powiatowej wchodzi od 6 do 10 osób.
2.
Komisja powiatowa niezwłocznie po otrzymaniu protokołów głosowania od wszystkich obwodowych
komisji z obszaru powiatu sporządza protokół zbiorczych wyników głosowania na obszarze
powiatu, który zawiera:
1)
łączne dane liczbowe, wymienione w art. 59 ust. 1, z obszaru powiatu;
2)
wynik referendum.
3.
Do działania komisji powiatowych, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio
przepisy art. 59 ust. 2-5 i art. 61 ust. 3.
Art. 63.
1.
Niezwłocznie po sporządzeniu protokołu wyniku referendum terytorialna komisja podaje
do publicznej wiadomości wyniki głosowania i wynik referendum poprzez wywieszenie
w swojej siedzibie jednego z egzemplarzy tego protokołu.
2.
Wojewoda niezwłocznie ogłasza w wojewódzkim dzienniku urzędowym protokół wyniku referendum
otrzymany od terytorialnej komisji.
3.
Jeżeli referendum zostało zarządzone przez organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego,
jeden egzemplarz protokołu wyniku referendum wraz z protokołami terytorialnej komisji
i obwodowych komisji terytorialna komisja niezwłocznie przekazuje właściwemu wójtowi
(burmistrzowi, prezydentowi miasta), staroście albo marszałkowi województwa.
4.
Jeżeli referendum dotyczyło odwołania organu jednostki samorządu terytorialnego przed
upływem kadencji, terytorialna komisja niezwłocznie przesyła protokół wyniku referendum
wraz z protokołami obwodowych komisji właściwemu komisarzowi wyborczemu.
5.
W przypadku referendum, o którym mowa w ust. 4, jeden egzemplarz protokołu terytorialna
komisja przesyła niezwłocznie także wojewodzie.
Art. 64.
Wzory urzędowych formularzy protokołów, o których mowa w art. 59, 61 i 62, sporządzanych
przez terytorialne i obwodowe komisje ustala Państwowa Komisja Wyborcza.
Art. 65.
Jeżeli referendum zakończy się wynikiem rozstrzygającym w sprawie poddanej pod referendum,
właściwy organ jednostki samorządu terytorialnego niezwłocznie podejmie czynności
w celu jej realizacji.
Art. 66.
1.
W terminie 7 dni od dnia podania wyników referendum do wiadomości publicznej w sposób,
o którym mowa w art. 63 ust. 2, każdy uprawniony do wzięcia w nim udziału mieszkaniec
danej jednostki samorządu terytorialnego może wnieść protest, jeżeli dopuszczono się
naruszenia przepisów ustawy, a naruszenie to mogło wywrzeć istotny wpływ na wynik
referendum.
2.
Do wnoszenia i rozpoznawania protestów oraz skutków ich uwzględnienia stosuje się
odpowiednio przepisy art. 59-61, art. 63 ust. 1 i 2 oraz art. 64 ustawy, o której
mowa w art. 1 ust. 2, z zastrzeżeniem ust. 3.
3.
Sąd okręgowy rozpatruje protest w ciągu 14 dni od dnia zgłoszenia protestu z udziałem
wnoszącego protest i przedstawiciela właściwej terytorialnej komisji, a jeżeli protest
dotyczy referendum w sprawie odwołania organu jednostki samorządu terytorialnego -
również z udziałem komisarza wyborczego.
Art. 67.
1.
Ogłoszenie, w trybie art. 63 ust. 2, wyników referendum rozstrzygających o odwołaniu
organu stanowiącego powiatu lub samorządu województwa oznacza zakończenie działalności
tego organu stanowiącego i z mocy prawa - organu wykonawczego.
2.
Ogłoszenie, w trybie art. 63 ust. 2, wyników referendum przeprowadzonego na wniosek
mieszkańców, rozstrzygających o odwołaniu organów gminy przed upływem kadencji, oznacza
zakończenie działalności tych organów.
3.
Jeżeli w ważnym referendum o odwołanie wójta (burmistrza, prezydenta miasta), przeprowadzonym
na wniosek rady gminy z innej przyczyny niż nieudzielenie absolutorium, przeciwko
odwołaniu wójta (burmistrza, prezydenta miasta) oddano więcej niż połowę ważnych głosów,
działalność rady gminy ulega zakończeniu z mocy prawa.
4.
W przypadkach, o których mowa w ust. 1-3, Prezes Rady Ministrów niezwłocznie wyznacza
osobę, która pełni funkcje organów jednostki samorządu terytorialnego do czasu wyboru
nowych organów jednostki samorządu terytorialnego, oraz zarządza, z zastrzeżeniem
ust. 5, wybory przedterminowe.
5.
W przypadku wniesienia protestu przeciwko ważności referendum do czasu rozstrzygnięcia
sprawy w trybie art. 66 nie zarządza się wyborów przedterminowych.
Rozdział 9
Przepisy karne
Art. 68.
Kto zbiera podpisy osób popierających zgłoszenie wniosku w sprawie przeprowadzenia
referendum z naruszeniem art. 14 ust. 3, podlega grzywnie.
Art. 69.
Kto prowadzi kampanię referendalną z naruszeniem zakazów określonych w art. 29 ust.
2 i 3 albo art. 31, podlega karze grzywny.
Art. 70.
Kto podaje do publicznej wiadomości wyniki badań opinii publicznej dotyczące przewidywanych
zachowań mieszkańców w referendum i wyniku referendum oraz sondaży przeprowadzanych
w dniu głosowania, z naruszeniem zakazu, o którym mowa w art. 32, podlega grzywnie.
Art. 71.
Kto przekazuje inicjatorowi referendum lub przyjmuje w imieniu inicjatora referendum
środki finansowe lub niepieniężne z naruszeniem zakazu, o którym mowa w art. 43, podlega
grzywnie.
Art. 72.
Pełnomocnik inicjatora referendum, który nie wykonuje w terminie obowiązku przedłożenia
sprawozdania finansowego organowi określonemu w art. 44 lub art. 45, podlega karze
grzywny.
Art. 73.
Kto, dysponując nadwyżką środków finansowych inicjatora referendum, nie przekazuje
jej instytucji charytatywnej wbrew nakazowi wynikającemu z art. 46, podlega grzywnie.
Art. 74.
Do postępowania w sprawach, o których mowa w art. 69 i art. 72, stosuje się przepisy
o postępowaniu w sprawach o wykroczenia.
Rozdział 10
Przepisy zmieniające i końcowe
Art. 75-78.
(pominięte)
Art. 79.
Traci moc ustawa z dnia 11 października 1991 r. o referendum gminnym .
Art. 80.
Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia4)Ustawa została ogłoszona w dniu 20 października 2000 r..
1)
W brzmieniu ustalonym przez art. 5 pkt 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2023 r. o zmianie
ustawy - Kodeks wyborczy oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 497), która weszła
w życie z dniem 31 marca 2023 r.
2)
W tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku 3.
3)
W brzmieniu ustalonym przez art. 5 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 1; wejdzie
w życie w terminie określonym w komunikacie Prezesa Rady Ministrów wydanym na podstawie
art. 15 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 26 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy - Kodeks wyborczy
oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 497).
4)
Ustawa została ogłoszona w dniu 20 października 2000 r.