Rozporządzenie Rady Ministrówz dnia 22 maja 2023 r.w sprawie wyłączenia niektórych rodzajów porozumień wertykalnych spod zakazu porozumień
ograniczających konkurencję
Treść rozporządzenia
Na podstawie art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów zarządza się, co następuje:
§ 1.
Rozporządzenie określa:
1)
warunki, jakie muszą być spełnione, aby porozumienie wertykalne zostało uznane za
wyłączone spod zakazu, o którym mowa w art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, zwanej dalej „ustawą”;
2)
klauzule, których występowanie w porozumieniu wertykalnym stanowi naruszenie art.
6 ust. 1 ustawy;
3)
klauzule, których występowania w porozumieniu wertykalnym nie uznaje się za naruszenie
art. 6 ust. 1 ustawy;
4)
okres obowiązywania wyłączenia.
§ 2.
Przepisów rozporządzenia nie stosuje się do porozumień wertykalnych objętych zakresem
innego rozporządzenia wydanego na podstawie art. 8 ust. 3 ustawy.
§ 3.
Użyte w rozporządzeniu określenia oznaczają:
1)
wyłączenie - wyłączenie porozumień wertykalnych spod zakazu, o którym mowa w art.
6 ust. 1 ustawy;
2)
porozumienia wertykalne - porozumienia zawierane między dwoma lub więcej przedsiębiorcami,
z których każdy prowadzi działalność - w ramach takiego porozumienia - na innym szczeblu
obrotu, których przedmiotem są warunki zakupu, sprzedaży lub odsprzedaży towarów;
3)
dostawca - przedsiębiorcę, który sprzedaje nabywcy towary objęte porozumieniem wertykalnym,
w tym przedsiębiorcę, który świadczy usługi pośrednictwa internetowego;
4)
nabywca - przedsiębiorcę, który kupuje towary objęte porozumieniem wertykalnym;
5)
usługi pośrednictwa internetowego - usługi w rozumieniu § 2 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie sposobu
funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i aktów prawnych , które umożliwiają przedsiębiorcom oferowanie towarów użytkownikom końcowym z zamiarem
ułatwienia inicjowania transakcji bezpośrednich między tymi przedsiębiorcami i użytkownikami
końcowymi, niezależnie od tego, czy i gdzie te transakcje są ostatecznie zawierane;
6)
użytkownik końcowy - konsumenta albo przedsiębiorcę kupującego towary objęte porozumieniem
wertykalnym w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą inną niż działalność
dystrybucyjna;
7)
zakaz konkurowania - wynikające bezpośrednio lub pośrednio z porozumienia wertykalnego:
a)
wyłączenie uprawnień nabywcy do wytwarzania, zakupu, sprzedaży lub odsprzedaży towarów,
które ze względu na ich przeznaczenie, cenę oraz właściwości, w tym jakość, są uznawane
przez ich nabywców za substytuty towarów objętych porozumieniem wertykalnym,
b)
zobowiązanie nabywcy do dokonywania u określonego dostawcy lub przedsiębiorców przez
niego wskazanych ponad 80% swoich wszystkich zakupów towarów objętych porozumieniem
wertykalnym i towarów, które ze względu na ich przeznaczenie, cenę oraz właściwości,
w tym jakość, są uznawane przez ich nabywców za ich substytuty, obliczonych na podstawie
wartości lub jeżeli jest to przyjęte na określonym rynku - wielkości zakupów dokonanych
przez nabywcę w poprzednim roku kalendarzowym;
8)
system dystrybucji selektywnej - system dystrybucji, w którym dostawca zobowiązuje
się sprzedawać bezpośrednio lub pośrednio towary objęte porozumieniem wertykalnym
jedynie dystrybutorom wybranym według kryteriów określonych w tym porozumieniu, a
dystrybutorzy zobowiązują się nie odsprzedawać tych towarów dystrybutorom nienależącym
do tego systemu na terytorium, na którym dostawca prowadzi działalność lub podjął
działania świadczące o tym, że zamierza prowadzić działalność w tym systemie;
9)
system dystrybucji wyłącznej - system dystrybucji, w którym dostawca zastrzega sobie
wyłączne prawo sprzedaży towarów na określonym terytorium lub określonej grupie klientów
albo przydziela takie prawo nie więcej niż pięciu nabywcom i ogranicza wszystkim swoim
pozostałym nabywcom możliwość aktywnej sprzedaży na tym terytorium lub tej grupie
klientów;
10)
aktywna sprzedaż - działania sprzedawcy podejmowane w celu pozyskania klientów na
określonych terytoriach lub określonych grup klientów, polegające w szczególności
na przeprowadzaniu wizyt lub rozmów telefonicznych, wysyłaniu pism w postaci papierowej,
wykorzystywaniu środków komunikacji elektronicznej, ukierunkowywaniu reklam i promocji,
w tym w Internecie, prowadzeniu strony internetowej z domeną najwyższego poziomu odpowiadającą
określonym terytoriom lub udostępnianiu strony internetowej w językach powszechnie
używanych na określonych terytoriach, jeżeli takie języki różnią się od języków powszechnie
używanych na terytorium, na którym nabywca ma siedzibę;
11)
pasywna sprzedaż - działania sprzedawcy podejmowane w odpowiedzi na oferty klientów
indywidualnych, które nie zostały spowodowane działaniami, o których mowa w pkt 10,
w tym udział w postępowaniach o udzielenie zamówienia publicznego oraz w przetargach
nieobjętych przepisami dotyczącymi zamówień publicznych;
12)
prawa własności intelektualnej i przemysłowej - prawa przysługujące na podstawie przepisów
dotyczących ochrony własności intelektualnej i przemysłowej;
13)
know-how - nieopatentowane, nieujawnione do wiadomości publicznej informacje techniczne
lub technologiczne lub zasady organizacji i zarządzania, co do których podjęto działania
zmierzające do zapobieżenia ich ujawnieniu, jeżeli stanowią one całość lub część określonych
informacji praktycznych wynikających z doświadczeń dostawcy, przeprowadzonych badań
lub testów istotnych dla nabywcy z punktu widzenia używania, sprzedaży lub odsprzedaży
towarów objętych porozumieniem wertykalnym;
14)
usługi serwisowe - usługi polegające na naprawie lub przeglądzie pojazdów samochodowych;
15)
pojazdy samochodowe - pojazdy samochodowe w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym , z wyłączeniem motocykli;
16)
warsztat - przedsiębiorcę świadczącego usługi serwisowe;
17)
autoryzowany warsztat - warsztat działający w systemie dystrybucji stworzonym przez
dostawcę;
18)
niezależny warsztat - warsztat, który nie działa w systemie dystrybucji stworzonym
przez dostawcę, dla którego świadczy usługi serwisowe; autoryzowany warsztat działający
w systemie dystrybucji danego dostawcy uważa się za niezależny warsztat w takim zakresie,
w jakim świadczy on usługi serwisowe dotyczące pojazdów samochodowych nieobjętych
systemem dystrybucji tego dostawcy.
§ 4.
Wyłączeniu podlegają porozumienia wertykalne, w szczególności tworzące systemy dystrybucji
selektywnej lub systemy dystrybucji wyłącznej, jeżeli porozumienia te spełniają warunki
wyłączenia określone w rozporządzeniu.
§ 5.
1.
Wyłączeniu podlegają porozumienia wertykalne zawierane między związkami przedsiębiorców
a ich członkami oraz między związkami przedsiębiorców a ich dostawcami, jeżeli:
1)
wszyscy członkowie związku są sprzedawcami detalicznymi towarów niebędących usługami
oraz
2)
obrót żadnego z członków związku, wraz z obrotem przedsiębiorców należących do jego
grupy kapitałowej, w poprzednim roku kalendarzowym nie przekroczył równowartości 50
milionów euro.
2.
Wyłączenie stosuje się także, jeżeli w dowolnym okresie dwóch kolejnych lat obrotowych
próg obrotu każdego z członków związku, wraz z obrotem przedsiębiorców należących
do jego grupy kapitałowej, nie został przekroczony o więcej niż 10%.
§ 6.
1.
Wyłączeniu podlegają porozumienia wertykalne o charakterze niewzajemnym zawierane
między konkurentami, jeżeli:
1)
dostawca prowadzi działalność na wyższym szczeblu obrotu jako producent, importer
lub hurtownik oraz na niższym szczeblu obrotu jako importer, hurtownik lub sprzedawca
detaliczny towarów, a nabywca jest importerem, hurtownikiem lub sprzedawcą detalicznym
na niższym szczeblu obrotu i nie jest konkurentem na wyższym szczeblu obrotu, na którym
nabywa towary objęte porozumieniem lub
2)
dostawca świadczy usługi na kilku szczeblach obrotu, a nabywca świadczy usługi na
poziomie detalicznym i nie jest konkurentem na tym szczeblu obrotu, na którym nabywa
usługi objęte porozumieniem wertykalnym.
2.
Wyłączenia, o którym mowa w ust. 1, nie stosuje się do:
1)
wymiany informacji między dostawcą a nabywcą, która nie jest bezpośrednio związana
z wdrażaniem porozumienia wertykalnego albo nie jest niezbędna do usprawnienia produkcji
lub dystrybucji towarów objętych porozumieniem, albo nie spełnia żadnego z tych dwóch
warunków;
2)
porozumień wertykalnych dotyczących świadczenia usług pośrednictwa internetowego,
jeżeli dostawca usług pośrednictwa internetowego jest konkurentem na rynku właściwym
sprzedaży towarów będących przedmiotem pośrednictwa.
§ 7.
1.
Wyłączeniu podlegają porozumienia wertykalne zawierające postanowienia, które odnoszą
się do przeniesienia na nabywcę lub korzystania przez niego z praw własności intelektualnej
i przemysłowej lub know-how, jeżeli postanowienia te nie stanowią podstawowego przedmiotu
takich porozumień i są bezpośrednio związane z używaniem, sprzedażą lub odsprzedażą
towarów objętych porozumieniem przez nabywcę lub jego klientów.
2.
Wyłączenie stosuje się, jeżeli w odniesieniu do towarów objętych porozumieniem wertykalnym
postanowienia, o których mowa w ust. 1, nie zawierają jednocześnie ograniczeń konkurencji
mających ten sam cel co klauzule i porozumienia, które nie są wyłączone na podstawie
rozporządzenia.
§ 8.
1.
Porozumienia wertykalne podlegają wyłączeniu, jeżeli:
1)
udział dostawcy i grupy kapitałowej, do której należy dostawca, w rynku właściwym,
na którym sprzedaje on towary objęte takim porozumieniem, nie przekracza 30%;
2)
udział nabywcy i grupy kapitałowej, do której należy nabywca, w rynku właściwym, na
którym kupuje on towary objęte takim porozumieniem, nie przekracza 30%.
2.
Jeżeli w ramach porozumienia wertykalnego wielostronnego przedsiębiorca nabywa towary
objęte tym porozumieniem od przedsiębiorcy będącego stroną tego porozumienia oraz
sprzedaje te towary innemu przedsiębiorcy będącemu również stroną tego porozumienia,
wyłączenie stosuje się, jeżeli jego udział w rynku zarówno jako nabywcy oraz jako
dostawcy, nie przekracza 30%.
3.
Jeżeli udział, o którym mowa w ust. 1 lub 2, nie przekracza 30%, ale po zawarciu porozumienia
wertykalnego wzrasta powyżej tej wielkości, wyłączenie stosuje się również przez okres
dwóch kolejnych lat kalendarzowych następujących po upływie roku, w którym próg 30%
został przekroczony po raz pierwszy.
§ 9.
1.
Udział, o którym mowa w § 8, w przypadku:
1)
dostawcy - oblicza się na podstawie wartości sprzedaży towarów objętych porozumieniem
wertykalnym, a także wartości sprzedaży innych towarów, które ze względu na ich przeznaczenie,
cenę oraz właściwości, w tym jakość, są uznawane przez ich nabywców za ich substytuty;
2)
nabywcy - oblicza się na podstawie wartości zakupu towarów objętych porozumieniem
wertykalnym, a także wartości zakupu innych towarów, które ze względu na ich przeznaczenie,
cenę oraz właściwości, w tym jakość, są uznawane przez ich nabywców za ich substytuty.
2.
Jeżeli dane dotyczące wartości sprzedaży lub zakupu nie są dostępne, udział w rynku
oblicza się na podstawie innych wiarygodnych informacji rynkowych, w tym informacji
o wielkości sprzedaży lub zakupu.
3.
Udział w rynku oblicza się na podstawie danych dotyczących poprzedniego roku kalendarzowego.
4.
Przy obliczaniu udziału w rynku dostawcy uwzględnia się towary sprzedane, w celu ich
odsprzedaży, dystrybutorom należącym do grupy kapitałowej, do której należy dostawca.
§ 10.
Wyłączeniu nie podlegają porozumienia wertykalne, które bezpośrednio lub pośrednio,
samodzielnie lub w powiązaniu z innymi okolicznościami zależnymi od stron tych porozumień
mają na celu:
1)
ograniczenie prawa nabywcy do ustalania ceny sprzedaży przez narzucenie przez dostawcę
minimalnych lub o określonej wysokości (sztywnych) cen sprzedaży towarów objętych
porozumieniem wertykalnym;
2)
w przypadku gdy dostawca prowadzi system dystrybucji wyłącznej - ograniczenie terytorium
lub grupy klientów, na którym lub wobec których dystrybutor wyłączny może prowadzić
aktywną lub pasywną sprzedaż towarów objętych porozumieniem wertykalnym, z wyjątkiem
ograniczenia:
a)
dystrybutorowi wyłącznemu i jego bezpośrednim klientom możliwości prowadzenia aktywnej
sprzedaży na określonym terytorium lub wobec określonej grupy klientów, w przypadku
gdy dostawca zastrzegł sobie wyłączne prawo sprzedaży towarów na tym terytorium lub
tej grupie klientów albo przydzielił takie prawo nie więcej niż pięciu innym dystrybutorom
wyłącznym,
b)
dystrybutorowi wyłącznemu i jego klientom możliwości prowadzenia aktywnej lub pasywnej
sprzedaży dystrybutorom nienależącym do systemu dystrybucji selektywnej towarów objętych
porozumieniem wertykalnym, zlokalizowanym na terytorium, na którym dostawca prowadzi
ten system,
c)
dotyczącego miejsca prowadzenia działalności przez dystrybutora wyłącznego,
d)
dystrybutorowi hurtowemu wyłącznemu możliwości prowadzenia aktywnej lub pasywnej sprzedaży
użytkownikom końcowym,
e)
dystrybutorowi wyłącznemu możliwości prowadzenia aktywnej lub pasywnej sprzedaży komponentów
objętych porozumieniem wertykalnym innym przedsiębiorcom, którzy używaliby ich do
produkcji towarów, które ze względu na ich przeznaczenie, cenę oraz właściwości, w
tym jakość, są uznawane przez ich nabywców za substytuty towarów sprzedawanych przez
dostawcę;
3)
w przypadku gdy dostawca prowadzi system dystrybucji selektywnej:
a)
ograniczenie terytorium lub grupy klientów, na którym lub którym dystrybutorzy działający
w tym systemie mogą sprzedawać towary objęte porozumieniem wertykalnym, z wyjątkiem
ograniczenia:
-
-dystrybutorom działającym w tym systemie i ich bezpośrednim klientom możliwości prowadzenia aktywnej sprzedaży na określonym terytorium lub wobec określonej grupy klientów, w przypadku gdy dostawca zastrzegł sobie wyłączne prawo sprzedaży towarów na tym terytorium lub tej grupie klientów albo przydzielił takie prawo nie więcej niż pięciu dystrybutorom wyłącznym,
-
-dystrybutorom działającym w tym systemie i ich klientom możliwości prowadzenia aktywnej lub pasywnej sprzedaży dystrybutorom nienależącym do tego systemu zlokalizowanym na terytorium, na którym jest prowadzony system dystrybucji selektywnej,
-
-dotyczącego miejsca prowadzenia działalności przez dystrybutorów działających w tym systemie,
-
-dystrybutorom hurtowym działającym w tym systemie możliwości prowadzenia sprzedaży aktywnej lub pasywnej użytkownikom końcowym,
-
-możliwości aktywnej lub pasywnej sprzedaży komponentów objętych porozumieniem wertykalnym innym przedsiębiorcom, którzy używaliby ich do produkcji towarów, które ze względu na ich przeznaczenie, cenę oraz właściwości, w tym jakość, są uznawane przez ich nabywców za substytuty towarów sprzedawanych przez dostawcę,
b)
ograniczenie wzajemnych dostaw między dystrybutorami działającymi w tym systemie na
tych samych lub różnych szczeblach obrotu,
c)
ograniczenie dystrybutorom detalicznym działającym w tym systemie możliwości prowadzenia
aktywnej lub pasywnej sprzedaży użytkownikom końcowym, z wyjątkiem sytuacji, o których
mowa w lit. a tiret pierwsze i trzecie;
4)
w przypadku gdy dostawca nie prowadzi systemu dystrybucji wyłącznej ani systemu dystrybucji
selektywnej - ograniczenie terytorium lub grupy klientów, na którym lub wobec których
nabywca może prowadzić aktywną lub pasywną sprzedaż towarów objętych porozumieniem
wertykalnym, z wyjątkiem ograniczenia:
a)
nabywcy i jego bezpośrednim klientom możliwości prowadzenia aktywnej sprzedaży na
określonym terytorium lub wobec określonej grupy klientów, w przypadku gdy dostawca
zastrzegł sobie wyłączne prawo sprzedaży towarów na tym terytorium lub tej grupie
klientów albo przydzielił takie prawo nie więcej niż pięciu innym dystrybutorom wyłącznym,
b)
nabywcy i jego klientom możliwości prowadzenia aktywnej lub pasywnej sprzedaży dystrybutorom
nienależącym do systemu dystrybucji selektywnej towarów objętych porozumieniem wertykalnym
zlokalizowanym na terytorium, na którym dostawca prowadzi ten system,
c)
dotyczącego miejsca prowadzenia działalności przez nabywcę,
d)
prowadzenia aktywnej lub pasywnej sprzedaży użytkownikom końcowym przez dystrybutora
hurtowego,
e)
nabywcy możliwości prowadzenia aktywnej lub pasywnej sprzedaży komponentów objętych
porozumieniem wertykalnym innym przedsiębiorcom, którzy używaliby ich do produkcji
towarów, które ze względu na ich przeznaczenie, cenę oraz właściwości, w tym jakość,
są uznawane przez ich nabywców za substytuty towarów sprzedawanych przez dostawcę;
5)
uniemożliwienie skutecznego wykorzystania Internetu przez nabywcę lub jego klientów
do sprzedaży towarów objętych porozumieniem wertykalnym, jeżeli ogranicza to terytorium
lub grupę klientów, na którym lub którym towary objęte tym porozumieniem mogą być
sprzedawane, w przypadkach określonych w pkt 2-4, z wyłączeniem możliwości nałożenia
na nabywcę:
a)
innych ograniczeń dotyczących sprzedaży przez Internet lub
b)
ograniczeń dotyczących reklamy internetowej, które nie mają na celu uniemożliwienia
korzystania z całego kanału reklamy internetowej;
6)
ograniczenie prawa dostawcy do sprzedaży komponentów objętych porozumieniem wertykalnym
- jako części zamiennych - użytkownikom końcowym, zakładom naprawczym, hurtownikom
lub innym usługodawcom, którym nabywca nie powierzył napraw lub serwisowania towarów
wyprodukowanych z użyciem tych komponentów.
§ 11.
1.
Wyłączeniu nie podlegają porozumienia wertykalne w sektorze pojazdów samochodowych,
które bezpośrednio lub pośrednio, samodzielnie lub w powiązaniu z innymi okolicznościami
zależnymi od stron tych porozumień mają na celu:
1)
ograniczenie sprzedaży części zamiennych do pojazdów samochodowych przez członków
systemu dystrybucji selektywnej niezależnym warsztatom, stosującym te części do świadczenia
usług serwisowych;
2)
uzgodnione - między dostawcą części zamiennych do pojazdów samochodowych, narzędzi
naprawczych, diagnostycznych lub innego sprzętu a producentem pojazdów samochodowych
- ograniczenie uprawnienia dostawcy do sprzedaży tych części zamiennych, narzędzi
naprawczych, diagnostycznych lub innego sprzętu dystrybutorom albo autoryzowanym lub
niezależnym warsztatom lub użytkownikom końcowym;
3)
uzgodnione - między producentem pojazdów samochodowych, wykorzystującym komponenty
do montażu pojazdów samochodowych, oraz dostawcą takich komponentów - ograniczenie
uprawnienia dostawcy do efektywnego umieszczania swojego znaku towarowego lub swojego
logo w widocznym miejscu na dostarczanych komponentach lub na częściach zamiennych
do pojazdów samochodowych.
2.
Przez części zamienne do pojazdów samochodowych, o których mowa w ust. 1, rozumie
się towary do zainstalowania w lub na pojeździe samochodowym, w celu zastąpienia komponentów
tego pojazdu, oraz substancje, które są konieczne do funkcjonowania pojazdu samochodowego,
takie jak środki smarne i płyny eksploatacyjne, z wyłączeniem paliw.
§ 12.
Klauzulami, których występowanie w porozumieniu wertykalnym stanowi naruszenie art.
6 ust. 1 ustawy, są klauzule, które bezpośrednio lub pośrednio:
1)
zakazują konkurowania na czas określony dłuższy niż pięć lat lub na czas nieokreślony,
chyba że nabywca sprzedaje towary objęte porozumieniem wertykalnym w lokalu lub na
terenie, których właścicielem, wieczystym użytkownikiem, dzierżawcą lub najemcą jest
dostawca lub które dostawca wynajmuje lub dzierżawi od osób trzecich niezwiązanych
z nabywcą, a okres trwania takiego zobowiązania nie przekracza okresu zajmowania przez
nabywcę tego lokalu lub terenu;
2)
zakazują nabywcom wytwarzania, zakupu, sprzedaży lub odsprzedaży towarów po wygaśnięciu
porozumienia wertykalnego, chyba że obowiązywanie takich klauzul:
a)
dotyczy towarów, które ze względu na ich przeznaczenie, cenę oraz właściwości, w tym
jakość, są uznawane przez ich nabywców za substytuty towarów objętych porozumieniem
wertykalnym, oraz
b)
jest ograniczone do lokalu lub terenu, na których nabywca prowadził działalność w
trakcie obowiązywania porozumienia wertykalnego, oraz
c)
jest niezbędne do ochrony know-how przekazanego nabywcy przez dostawcę
- a czas ich obowiązywania jest ograniczony do roku po wygaśnięciu porozumienia wertykalnego,
z wyjątkiem możliwości nałożenia ograniczenia, które nie ma limitu czasowego na używanie
i ujawnianie know-how;
3)
zakazują dystrybutorom działającym w systemie dystrybucji selektywnej sprzedaży towarów
określonych konkurujących dostawców;
4)
uniemożliwiają nabywcy usług pośrednictwa internetowego oferowanie, sprzedaż lub odsprzedaż
użytkownikom końcowym towarów na korzystniejszych warunkach przy użyciu konkurencyjnych
usług pośrednictwa internetowego.
§ 13.
Wyłączenia nie stosuje się do porozumień wertykalnych, jeżeli klauzul, o których mowa
w § 12 i których występowanie w porozumieniu stanowi naruszenie art. 6 ust. 1 ustawy,
nie można oddzielić od porozumienia wertykalnego jako całości.
§ 14.
Do porozumień wertykalnych podlegających wyłączeniu na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 marca 2011 r. w sprawie wyłączenia niektórych
rodzajów porozumień wertykalnych spod zakazu porozumień ograniczających konkurencję niespełniających warunków wyłączenia określonych w niniejszym rozporządzeniu stosuje
się przepisy dotychczasowe do czasu dostosowania tych porozumień do przepisów niniejszego
rozporządzenia, jednak nie dłużej niż do dnia 31 maja 2024 r.
§ 15.
Przepisy § 11 stosuje się do dnia 31 maja 2029 r.
§ 16.
Rozporządzenie obowiązuje do dnia 31 maja 2035 r.
§ 17.
Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 1 czerwca 2023 r.
1)
Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2022 r.
poz. 1002, 1768, 1783, 2589, 2600 i 2642 oraz z 2023 r. poz. 760 i 919.