Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiejz dnia 3 marca 2022 r.w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o listach zastawnych i bankach hipotecznych
Spis treści
- Treść obwieszczenia
- Załącznik - Tekst jednolity ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o listach zastawnych i bankach hipotecznych
Treść obwieszczenia
1.
Na podstawie art. 16 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych
i niektórych innych aktów prawnych ogłasza się w załączniku do niniejszego obwieszczenia jednolity tekst ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o listach zastawnych i bankach hipotecznych , z uwzględnieniem zmiany wprowadzonej ustawą z dnia 1 października 2021 r. o zmianie ustawy o obrocie instrumentami finansowymi
oraz niektórych innych ustaw oraz zmian wynikających z przepisów ogłoszonych przed dniem 3 marca 2022 r.
2.
Podany w załączniku do niniejszego obwieszczenia tekst jednolity ustawy nie obejmuje
odnośnika nr 1 oraz art. 28 ustawy z dnia 1 października 2021 r. o zmianie ustawy o obrocie instrumentami
finansowymi oraz niektórych innych ustaw , które stanowią:
„
1) Niniejsza ustawa:
1)
w zakresie swojej regulacji wdraża dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE)
2019/2034 z dnia 27 listopada 2019 r. w sprawie nadzoru ostrożnościowego nad firmami
inwestycyjnymi oraz zmieniającą dyrektywy 2002/87/WE, 2009/65/WE, 2011/61/UE, 2013/36/UE,
2014/59/UE i 2014/65/UE (Dz. Urz. UE L 314 z 05.12.2019, str. 64, Dz. Urz. UE L 195
z 19.06.2020, str. 120 oraz Dz. Urz. UE L 405 z 02.12.2020, str. 84);
2)
służy stosowaniu rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/2033 z dnia
27 listopada 2019 r. w sprawie wymogów ostrożnościowych dla firm inwestycyjnych oraz
zmieniającego rozporządzenia (UE) nr 1093/2010, (UE) nr 575/2013, (UE) nr 600/2014
i (UE) nr 806/2014 (Dz. Urz. UE L 314 z 05.12.2019, str. 1, Dz. Urz. UE L 20 z 24.01.2020,
str. 26 oraz Dz. Urz. UE L 405 z 02.12.2020, str. 79).
”
„
Art. 28.
Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem:
1)
art. 8 pkt 1 lit. b i pkt 2, które wchodzą w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia;
2)
art. 21 pkt 3 i 4, które wchodzą w życie z dniem 1 stycznia 2022 r.;
3)
art. 23 pkt 1, 2 i 10 które wchodzą w życie z dniem 1 stycznia 2023 r.
”
.
Załącznik - Tekst jednolity ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o listach zastawnych i bankach hipotecznych
Dział I
Przepisy ogólne
Art. 1.
Ustawa określa:
1)
zasady emisji, zbywania, nabywania, wykupu i zabezpieczenia listów zastawnych oraz
2)
zasady tworzenia, organizacji, działalności i szczególnego nadzoru nad bankami hipotecznymi.
Art. 2.
Ilekroć w ustawie jest mowa o:
1)
„bankowo-hipotecznej wartości nieruchomości” - należy przez to rozumieć ustaloną zgodnie
z przepisami ustawy wartość, która w ocenie banku hipotecznego odzwierciedla poziom
ryzyka związanego z nieruchomością jako przedmiotem zabezpieczenia kredytów udzielanych
przez bank hipoteczny;
2)
„zabezpieczeniu hipoteką” - należy przez to rozumieć hipotekę na rzecz banku hipotecznego
ustanowioną na prawie użytkowania wieczystego lub prawie własności nieruchomości położonej
na obszarze kraju.
Dział II
Listy zastawne
Art. 3.
1.
Hipoteczny list zastawny jest papierem wartościowym imiennym lub na okaziciela, którego
podstawę emisji stanowią wierzytelności banku hipotecznego zabezpieczone hipotekami,
w którym to liście bank hipoteczny zobowiązuje się wobec uprawnionego do spełnienia
określonych świadczeń pieniężnych.
2.
Publiczny list zastawny jest papierem wartościowym imiennym lub na okaziciela, którego
podstawę emisji stanowią wierzytelności banku hipotecznego z tytułu:
1)
kredytów w części zabezpieczonej wraz z należnymi odsetkami, gwarancją lub poręczeniem
Narodowego Banku Polskiego, Europejskiego Banku Centralnego, rządów lub banków centralnych
państw członkowskich Unii Europejskiej, Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju,
z wyłączeniem państw, które restrukturyzują lub restrukturyzowały swoje zadłużenie
zagraniczne w ciągu ostatnich 5 lat, oraz gwarancją lub poręczeniem Skarbu Państwa
zgodnie z przepisami odrębnych ustaw, albo
2)
kredytów udzielonych podmiotom wymienionym w pkt 1, albo
3)
kredytów w części zabezpieczonej wraz z należnymi odsetkami, gwarancją lub poręczeniem
jednostek samorządu terytorialnego oraz kredytów udzielonych jednostkom samorządu
terytorialnego.
3.
Do publicznych listów zastawnych stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące hipotecznych
listów zastawnych, z wyłączeniem przepisów ustawy w zakresie zabezpieczenia hipoteką.
4.
Bank hipoteczny, udzielając kredytu jednostce samorządu terytorialnego, jak również
nabywając papiery wartościowe emitowane przez jednostkę samorządu terytorialnego,
jest obowiązany uzyskać, na dzień przyznania kredytu lub nabycia papierów wartościowych,
opinię regionalnej izby obrachunkowej o możliwości spłaty kredytu lub wykupu papierów
wartościowych, o której mowa w art. 91 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych .
Art. 4.
Świadczenia pieniężne, o których mowa w art. 3, polegają na wypłacie odsetek i wykupie
hipotecznych listów zastawnych w sposób i w terminach określonych w warunkach emisji,
z uwzględnieniem przepisów niniejszej ustawy.
Art. 5.
Hipoteczny list zastawny może być nominowany w złotych albo w walucie obcej w rozumieniu
przepisów Prawa dewizowego.
Art. 5a.
1.
List zastawny nie może mieć formy dokumentu, z zastrzeżeniem ust. 2.
2.
List zastawny o jednostkowej wartości nominalnej przekraczającej kwotę stanowiącą
równowartość 100 000 euro, ustaloną przy zastosowaniu średniego kursu euro ogłoszonego
przez Narodowy Bank Polski w dniu podjęcia przez emitenta decyzji o emisji, może mieć
formę dokumentu.
3.
List zastawny podlega zarejestrowaniu w depozycie papierów wartościowych prowadzonym
zgodnie z przepisami ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi .
4.
List zastawny, o którym mowa w ust. 2, podlega zarejestrowaniu w depozycie papierów
wartościowych prowadzonym zgodnie z przepisami ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi, a w przypadku, o którym mowa w art. 5 ust. 1a ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi - w innym systemie rejestracji, w terminie 6 miesięcy od dnia emisji.
Art. 6.
Hipoteczny list zastawny, o którym mowa w art. 5a ust. 2, zawiera w szczególności:
1)
nazwę „hipoteczny list zastawny”;
2)
wskazanie podstawy prawnej emisji;
3)
nazwę (firmę) banku hipotecznego będącego emitentem oraz jego siedzibę;
4)
serię i numer hipotecznego listu zastawnego;
5)
oznaczenie wartości nominalnej oraz datę, od której nalicza się oprocentowanie, i
wysokość oprocentowania, a także terminy wypłaty odsetek, termin wykupu hipotecznego
listu zastawnego, miejsce płatności oraz warunki wykupu;
6)
(uchylony)
7)
informację, że uprawnionemu z hipotecznego listu zastawnego nie przysługuje prawo
wcześniejszego niż w określonym terminie przedstawienia go do wykupu;
8)
miejsce i datę wystawienia hipotecznego listu zastawnego;
9)
podpisy osób uprawnionych do zaciągania zobowiązań w imieniu banku hipotecznego oraz
podpis powiernika; podpisy te mogą być odtwarzane sposobem mechanicznym.
Art. 7.
(uchylony)
Art. 7a.
Warunki emisji listów zastawnych zawierają w szczególności informację o:
1)
sposobie i terminach wypłaty odsetek,
2)
terminach i warunkach wykupu listu zastawnego
- stosowanych w przypadku ogłoszenia upadłości banku hipotecznego.
Art. 8.
1.
W zakresie nieuregulowanym niniejszą ustawą do zasad emisji, obrotu i wykupu hipotecznych
listów zastawnych mają zastosowanie przepisy:
1)
ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów
finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych ;
1a)
rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/1129 z dnia 14 czerwca 2017 r.
w sprawie prospektu, który ma być publikowany w związku z ofertą publiczną papierów
wartościowych lub dopuszczeniem ich do obrotu na rynku regulowanym oraz uchylenia
dyrektywy 2003/71/WE ;
2)
ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi;
3)
ustawy z dnia 15 stycznia 2015 r. o obligacjach , z wyjątkiem przepisów art. 14, art. 31 ust. 1-3 i 6, art. 32, art. 74 ust. 2 i 3,
art. 78-87 i art. 90.
2.
Rada Ministrów może określić, w drodze rozporządzenia, szczególny tryb i warunki wprowadzania
listów zastawnych do publicznego obrotu. Rozporządzenie powinno w szczególności określać
zakres obowiązków informacyjnych tak, aby umożliwić inwestorom rzetelną ocenę sytuacji
finansowej i gospodarczej emitenta.
Dział III
Bank hipoteczny
Rozdział 1
Przepisy ogólne
Art. 9.
1.
Bank hipoteczny jest tworzony wyłącznie w formie spółki akcyjnej.
2.
Statut banku hipotecznego określa jego nazwę, która zawiera dodatkowo wyrazy „bank
hipoteczny”.
Art. 10.
Do zasad tworzenia, organizacji i działania banków hipotecznych nieuregulowanych w
niniejszej ustawie stosuje się odpowiednio przepisy Prawa bankowego oraz przepisy o Narodowym Banku Polskim.
Art. 11.
Komisja Nadzoru Finansowego może określić, w drodze uchwały, szczegółowe zasady dotyczące
wyposażenia banków hipotecznych w kapitał założycielski.
Rozdział 2
Czynności banku hipotecznego
Art. 11a.
Bank hipoteczny może wykonywać wyłącznie czynności określone w niniejszej ustawie.
Art. 12.
Do podstawowych czynności banku hipotecznego należy:
1)
udzielanie kredytów zabezpieczonych hipoteką;
2)
udzielanie kredytów niezabezpieczonych hipoteką, o których mowa w art. 3 ust. 2;
3)
nabywanie wierzytelności innych banków z tytułu udzielonych przez nie kredytów zabezpieczonych
hipoteką oraz wierzytelności z tytułu kredytów niezabezpieczonych hipoteką, o których
mowa w pkt 2;
4)
emitowanie hipotecznych listów zastawnych, których podstawę stanowią wierzytelności
banku hipotecznego z tytułu:
a)
udzielonych kredytów zabezpieczonych hipoteką oraz
b)
nabytych wierzytelności innych banków z tytułu udzielonych przez nie kredytów zabezpieczonych
hipoteką;
5)
emitowanie publicznych listów zastawnych, których podstawę stanowią:
a)
wierzytelności banku hipotecznego z tytułu udzielonych kredytów niezabezpieczonych
hipoteką, o których mowa w pkt 2,
b)
nabyte przez bank hipoteczny wierzytelności innych banków z tytułu udzielonych przez
nie kredytów niezabezpieczonych hipoteką, o których mowa w pkt 2.
Art. 13.
1.
Ogólna kwota wierzytelności z tytułu czynności, o których mowa w art. 12 pkt 1 i 3,
w części przekraczającej 60% bankowo-hipotecznej wartości nieruchomości nie może przekroczyć
30% ogólnej kwoty wierzytelności banku hipotecznego zabezpieczonych hipoteką.
2.
Wysokość pojedynczego kredytu zabezpieczonego hipoteką w dniu:
1)
jego udzielenia - w przypadku udzielania kredytów zabezpieczonych hipoteką,
2)
nabycia wierzytelności z tytułu takiego kredytu - w przypadku nabywania wierzytelności
innych banków z tytułu udzielonych przez nie kredytów zabezpieczonych hipoteką
- nie może przekroczyć bankowo-hipotecznej wartości nieruchomości.
Art. 142)W brzmieniu ustalonym przez art. 3 ustawy z dnia 1 października 2021 r. o zmianie ustawy o obrocie instrumentami finansowymi oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2140), która weszła w życie z dniem 10 grudnia 2021 r..
Ze środków uzyskanych z emisji listów zastawnych bank hipoteczny może refinansować
kredyty zabezpieczone hipoteką oraz nabyte wierzytelności innych banków z tytułu udzielonych
przez nie kredytów zabezpieczonych hipoteką; refinansowanie w odniesieniu do pojedynczego
kredytu lub pojedynczej wierzytelności nie może jednak przekroczyć kwoty odpowiadającej
60% bankowo-hipotecznej wartości nieruchomości, a w przypadku nieruchomości mieszkalnych
w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 75 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 575/2013
z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie wymogów ostrożnościowych dla instytucji kredytowych
oraz zmieniającego rozporządzenie (UE) nr 648/2012 3)Zmiany wymienionego rozporządzenia zostały ogłoszone w Dz. Urz. UE L 208 z 02.08.2013,
str. 68, Dz. Urz. UE L 321 z 30.11.2013, str. 6, Dz. Urz. UE L 11 z 17.01.2015, str.
37, Dz. Urz. UE L 171 z 29.06.2016, str. 153, Dz. Urz. UE L 20 z 25.01.2017, str.
4, Dz. Urz. UE L 310 z 25.11.2017, str. 1, Dz. Urz. UE L 345 z 27.12.2017, str. 27,
Dz. Urz. UE L 347 z 28.12.2017, str. 1, Dz. Urz. UE L 111 z 25.04.2019, str. 4, Dz.
Urz. UE L 150 z 07.06.2019, str. 1, Dz. Urz. UE L 183 z 09.07.2019, str. 14, Dz. Urz.
UE L 314 z 05.12.2019, str. 1, Dz. Urz. UE L 328 z 18.12.2019, str. 1, Dz. Urz. UE
L 204 z 26.06.2020, str. 4, Dz. Urz. UE L 84 z 11.03.2021, str. 1 oraz Dz. Urz. UE
L 116 z 06.04.2021, str. 25. - 80% bankowo-hipotecznej wartości nieruchomości.
Art. 15.
1.
Poza czynnościami, o których mowa w art. 12, banki hipoteczne mogą wykonywać następujące
czynności:
1)
(uchylony)
2)
zaciąganie kredytów i pożyczek;
3)
emitowanie obligacji;
4)
przechowywanie papierów wartościowych;
5)
nabywanie i obejmowanie akcji lub udziałów innych podmiotów, których forma prawna
zapewnia ograniczenie odpowiedzialności banku hipotecznego do wysokości zainwestowanych
środków, o ile służy to wykonywaniu czynności banku hipotecznego, przy czym ogólna
wartość nabytych i objętych akcji i udziałów nie może przekroczyć 10% wysokości funduszy
własnych banku hipotecznego;
6)
(uchylony)
7)
świadczenie usług konsultacyjno-doradczych związanych z rynkiem nieruchomości, w tym
także w zakresie ustalania bankowo-hipotecznej wartości nieruchomości;
8)
zarządzanie wierzytelnościami banku hipotecznego oraz innych banków, z tytułu kredytów,
o których mowa w art. 12, jak również udzielanie tych kredytów w imieniu innych banków
na podstawie zawartych z nimi umów.
2.
Wysokość zobowiązań wynikających z czynności, o których mowa w ust. 1 pkt 1-3, nie
może przekroczyć łącznie:
1)
w okresie pięciu lat od dnia rozpoczęcia działalności operacyjnej przez bank hipoteczny
- dziesięciokrotnej wysokości funduszy własnych banku hipotecznego;
2)
po upływie okresu, o którym mowa w pkt 1 - sześciokrotnej wysokości funduszy własnych
banku hipotecznego.
3.
Środki uzyskane z wykonywania czynności, o których mowa w ust. 1 pkt 1-3, mogą być
przeznaczone wyłącznie na refinansowanie czynności, o których mowa w art. 12.
Art. 15a.
Banki hipoteczne mogą podejmować działania służące wykonywaniu czynności, o których
mowa w art. 12 i art. 15 ust. 1 pkt 1-3 i 5, a w szczególności:
1)
wykonywać czynności obrotu dewizowego;
2)
wykonywać czynności ograniczające ryzyko walutowe i ryzyko stopy procentowej, z zastrzeżeniem
art. 19 ust. 2.
Art. 16.
1.
Wolne środki pieniężne bank hipoteczny może przeznaczyć na:
1)
lokaty w bankach posiadających fundusze własne w wysokości nie mniejszej niż równowartość
w złotych kwoty 10 000 000 euro przeliczonej według kursu średniego ogłaszanego przez
Narodowy Bank Polski;
2)
nabycie wyemitowanych przez siebie listów zastawnych w celu ich zdeponowania pod nadzorem
powiernika, o ile jest to związane z wypełnieniem przez bank hipoteczny wymogu, o
którym mowa w art. 18 ustawy, lub w celu umorzenia;
3)
nabycie papierów wartościowych emitowanych lub gwarantowanych przez podmioty, o których
mowa w art. 3 ust. 2 pkt 1;
4)
nabycie papierów wartościowych emitowanych przez jednostki samorządu terytorialnego;
5)
nabycie listów zastawnych emitowanych przez inne banki hipoteczne.
2.
Bank hipoteczny może nabywać nieruchomości jedynie w celu uniknięcia strat z tytułu
udzielonych kredytów zabezpieczonych hipoteką oraz gdy jest to niezbędne ze względu
na potrzeby związane z działalnością banku.
Art. 17.
1.
Łączna kwota nominalnych wartości znajdujących się w obrocie listów zastawnych banku
hipotecznego nie może przekroczyć 40-krotności jego funduszy własnych, z zastrzeżeniem
ust. 2.
2.
Na potrzeby ustalenia limitu, o którym mowa w ust. 1, do funduszy własnych dolicza
się kwotę rezerwy na ryzyko ogólne, o której mowa w art. 130 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe .
3.
(uchylony)
Art. 18.
1.
Suma nominalnych kwot wierzytelności banku hipotecznego zabezpieczonych hipoteką oraz
praw i środków, o których mowa w ust. 3 i 4, wpisanych do rejestru zabezpieczenia
listów zastawnych, stanowiących podstawę emisji hipotecznych listów zastawnych, nie
może być niższa niż 110% łącznej kwoty nominalnych wartości znajdujących się w obrocie
hipotecznych listów zastawnych, przy czym suma nominalnych kwot wierzytelności banku
hipotecznego zabezpieczonych hipoteką, stanowiących podstawę emisji hipotecznych listów
zastawnych, nie może być niższa niż 85% łącznej kwoty nominalnych wartości znajdujących
się w obrocie hipotecznych listów zastawnych.
1a.
Suma nominalnych kwot wierzytelności banku hipotecznego, o których mowa w art. 3 ust.
2, oraz praw i środków, o których mowa w ust. 3 i 4, wpisanych do rejestru zabezpieczenia
listów zastawnych, stanowiących podstawę emisji publicznych listów zastawnych, nie
może być niższa niż 110% łącznej kwoty nominalnych wartości znajdujących się w obrocie
publicznych listów zastawnych, przy czym suma nominalnych kwot wierzytelności banku
hipotecznego, o których mowa w art. 3 ust. 2, stanowiących podstawę emisji publicznych
listów zastawnych, nie może być niższa niż 85% łącznej kwoty nominalnych wartości
znajdujących się w obrocie publicznych listów zastawnych.
2.
Ustalany odrębnie dla hipotecznych listów zastawnych oraz publicznych listów zastawnych
dochód banku hipotecznego z tytułu odsetek od:
1)
wierzytelności zabezpieczonych hipoteką albo wierzytelności, o których mowa w art.
3 ust. 2, oraz
2)
praw i środków, o których mowa w ust. 3 i 4
- stanowiących podstawę emisji odpowiednio hipotecznych listów zastawnych albo publicznych
listów zastawnych, nie może być niższy od kosztów z tytułu odsetek od znajdujących
się w obrocie odpowiednio hipotecznych listów zastawnych albo publicznych listów zastawnych.
3.
Podstawą emisji listów zastawnych mogą być również środki banku hipotecznego:
1)
ulokowane w papierach wartościowych, o których mowa w art. 16 ust. 1 pkt 3;
2)
ulokowane w Narodowym Banku Polskim;
3)
posiadane w gotówce.
3a.
Bank hipoteczny jest obowiązany utrzymywać, odrębnie dla hipotecznych listów zastawnych
oraz publicznych listów zastawnych, utworzoną ze środków, o których mowa w ust. 3,
nadwyżkę w wysokości nie niższej niż łączna kwota nominalnych wartości odsetek od
znajdujących się w obrocie odpowiednio hipotecznych albo publicznych listów zastawnych,
przypadających do wypłaty w okresie kolejnych 6 miesięcy.
3b.
Środki przeznaczone na nadwyżkę, o której mowa w ust. 3a, nie mogą stanowić podstawy
emisji listów zastawnych.
4.
Przy określaniu kwot, o których mowa w ust. 1-3a, uwzględnia się wartość nabytych
instrumentów finansowych zabezpieczających, spełniających warunki wymienione w art. 35a ust. 3 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości , oraz zmiany ich wartości.
Art. 19.
1.
W rozumieniu niniejszej ustawy listy zastawne wyemitowane przez bank hipoteczny i
przekazane do depozytu pod nadzór powiernika nie są listami zastawnymi w obrocie.
2.
W przypadku emitowania hipotecznych listów zastawnych w walucie innej niż:
1)
waluta, w której wyrażone są wierzytelności banku hipotecznego zabezpieczające te
listy, lub
2)
waluta, w której wyrażone są środki, o których mowa w art. 18 ust. 3,
bank hipoteczny obowiązany jest do dokonania czynności ograniczających ryzyko walutowe.
Art. 20.
1.
Wierzytelność banku hipotecznego, która ma być wpisana do rejestru zabezpieczenia
hipotecznych listów zastawnych, może być zabezpieczona wyłącznie hipoteką wpisaną
w księdze wieczystej na pierwszym miejscu.
2.
Jeżeli wierzytelność banku hipotecznego została wyrażona w walucie obcej, wpisu hipoteki
zabezpieczającej tę wierzytelność dokonuje się w księdze wieczystej w tej samej walucie.
3.
Wniosek o wpis hipoteki zabezpieczającej wierzytelność hipoteczną, która ma być wpisana
do rejestru zabezpieczenia hipotecznych listów zastawnych, sąd prowadzący księgę wieczystą
rozpoznaje w ciągu miesiąca od dnia złożenia wniosku.
4.
Bank hipoteczny przed zabezpieczeniem hipoteką wierzytelności z tytułu udzielonego
kredytu może oddać do dyspozycji kredytobiorcy określoną w umowie kredytowej kwotę
środków pieniężnych, jeżeli do sądu został złożony wniosek o wpis hipoteki zabezpieczającej
tę wierzytelność i ustanowione zostało, do czasu powstania hipoteki, dodatkowe zabezpieczenie
udzielonego kredytu, w szczególności:
1)
gwarancja lub poręczenie podmiotów, o których mowa w art. 3 ust. 2 pkt 1;
2)
gwarancja lub poręczenie banków spełniających warunek, o którym mowa w art. 16 ust.
1 pkt 1;
3)
ubezpieczenie kredytu.
5.
Bank hipoteczny może również oddać do dyspozycji kredytobiorcy określoną w umowie
kredytowej kwotę środków pieniężnych przed zabezpieczeniem hipoteką wierzytelności
z tytułu udzielonego kredytu, pod warunkiem ustanowienia zabezpieczenia, o którym
mowa w ust. 4, jeżeli w księdze wieczystej prowadzonej dla nieruchomości, na której
realizowane jest przedsięwzięcie budowlane, ujawnione zostało roszczenie banku hipotecznego
o ustanowienie na jego rzecz hipoteki, dla zabezpieczenia spłaty kredytu, na nieruchomości
lokalowej jednocześnie z wyodrębnieniem lokalu. Wykreślenie roszczenia z księgi wieczystej
wymaga zgody banku hipotecznego, na rzecz którego ma być ustanowiona hipoteka.
6.
Wniosek o wpis roszczenia, o którym mowa w ust. 5, może być złożony przez właściciela
nieruchomości, na której realizowane jest przedsięwzięcie budowlane, bank hipoteczny
albo nabywcę nieruchomości lokalowej, o których mowa w ust. 5. Wpis roszczenia do
księgi wieczystej nie wymaga zgody właściciela nieruchomości, na której realizowane
jest przedsięwzięcie budowlane.
Art. 21.
1.
W przypadku gdy termin wykupu listu zastawnego jest dłuższy niż 5 lat od dnia emisji,
bank hipoteczny, dla zapewnienia zgodności działania z przepisami art. 18, może dokonać
umorzenia listów zastawnych przed terminem wykupu, jednak nie wcześniej niż po upływie
5 lat od dnia emisji, o ile w warunkach emisji wyraźnie zastrzeżono taką możliwość.
2.
Jeżeli zabezpieczona hipoteką wierzytelność banku wpisana do rejestru zabezpieczenia
listów zastawnych powstała w wyniku umowy o udzielenie kredytu o stałym oprocentowaniu,
możliwość wcześniejszego jednostronnego wypowiedzenia umowy kredytowej przez kredytobiorcę
może być wyłączona, jednak na okres nie dłuższy niż 5 lat.
Art. 22.
1.
Ustalanie bankowo-hipotecznej wartości nieruchomości jest dokonywane z zachowaniem
należytej staranności i ostrożności, w szczególności z uwzględnieniem jedynie tych
cech nieruchomości oraz związanych z nią dochodów, które przy założeniu racjonalnej
eksploatacji mogą mieć trwały charakter i które może uzyskać każdy posiadacz nieruchomości.
2.
Bankowo-hipoteczną wartość nieruchomości ustala bank hipoteczny na podstawie ekspertyzy.
3.
Ekspertyzę bankowo-hipotecznej wartości nieruchomości, o której mowa w ust. 2, wykonują
zgodnie z przepisami ustawy oraz regulaminem banku hipotecznego:
1)
bank hipoteczny albo
2)
inne podmioty, na zlecenie banku hipotecznego, po uzgodnieniu z kredytobiorcą, w szczególności
podmioty, o których mowa w art. 174 ust. 2 i 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami .
4.
Ekspertyza, o której mowa w ust. 2, sporządzana jest na piśmie i opatrzona podpisem
osoby ją sporządzającej. Ekspertyza ta powinna umożliwiać należytą kontrolę, przez
Komisję Nadzoru Finansowego i powiernika, podejmowanego przez bank hipoteczny ryzyka
związanego z nieruchomością jako przedmiotem zabezpieczenia kredytów udzielanych przez
bank hipoteczny.
5.
Szczegółowe zasady ustalania bankowo-hipotecznej wartości nieruchomości określa regulamin
wydawany przez bank hipoteczny. Regulamin, a także każda jego zmiana, wymagają zatwierdzenia
przez Komisję Nadzoru Finansowego.
Art. 23.
1.
Wierzytelności zabezpieczone hipotekami ustanowionymi w trakcie realizacji inwestycji
budowlanych nie mogą w sumie przekraczać 10% ogólnej wartości wierzytelności zabezpieczonych
hipotecznie, stanowiących podstawę emisji hipotecznych listów zastawnych. W ramach
tego limitu wierzytelności zabezpieczone hipotekami, ustanowionymi na nieruchomościach
przeznaczonych pod zabudowę zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego, nie
mogą przekraczać 10%.
2.
Nie mogą stanowić podstawy emisji hipotecznych listów zastawnych wierzytelności zabezpieczone
hipotekami ustanowionymi na nieruchomościach, których eksploatacja zgodnie z przeznaczeniem
nie posiada trwałego charakteru, a w szczególności na nieruchomościach, których częścią
składową są złoża kopalin.
Rozdział 3
Wierzytelności zabezpieczające emisję listów zastawnych
Art. 24.
1.
Bank hipoteczny prowadzi i przechowuje rejestr zabezpieczenia listów zastawnych, do
którego wpisywane są w odrębnych pozycjach wierzytelności banku hipotecznego oraz
prawa i środki, o których mowa w art. 18 ust. 3 i 4, stanowiące podstawę emisji listów
zastawnych, a także środki tworzące nadwyżkę, o której mowa w art. 18 ust. 3a. Rejestr
zabezpieczenia listów zastawnych prowadzony jest odrębnie dla hipotecznych listów
zastawnych i dla publicznych listów zastawnych.
2.
W przypadku ustanowienia hipoteki zabezpieczającej wierzytelność banku hipotecznego
wpisaną do rejestru zabezpieczenia hipotecznych listów zastawnych, należy uczynić
o tym wpis w księdze wieczystej.
2a.
Czynność polegająca na ustanowieniu zabezpieczenia zobowiązania banku hipotecznego,
której przedmiotem są wierzytelności banku hipotecznego lub prawa lub środki, o których
mowa w art. 18 ust. 3, 3a i 4, wpisane do rejestru zabezpieczenia listów zastawnych,
jest nieważna, chyba że została dokonana w celu zabezpieczenia jego zobowiązań na
potrzeby:
1)
instrumentów finansowych zabezpieczających, o których mowa w art. 18 ust. 4, wpisanych
do rejestru zabezpieczenia listów zastawnych;
2)
systemu płatności i systemu rozrachunku papierów wartościowych, których uczestnikiem
jest bank hipoteczny, oraz rozliczeń zabezpieczeń finansowych ustanowionych zgodnie
z przepisami ustawy z dnia 2 kwietnia 2004 r. o niektórych zabezpieczeniach finansowych .
3.
Czynność rozporządzająca banku hipotecznego, której przedmiotem jest wierzytelność
hipoteczna wpisana do rejestru zabezpieczenia listów zastawnych, wymaga uprzedniej
pisemnej zgody powiernika.
4.
Wpisy, o których mowa w ust. 1, dokonywane są do pełnej wysokości kredytu udzielonego
na podstawie umowy kredytowej zawartej z bankiem hipotecznym lub umowy kredytowej,
z której wynika wierzytelność hipoteczna nabyta przez bank hipoteczny.
5.
(uchylony)
6.
Komisja Nadzoru Finansowego, w drodze uchwały, określi wzór rejestru zabezpieczenia
listów zastawnych.
Art. 25.
1.
Bank hipoteczny przeprowadza rachunek zabezpieczenia listów zastawnych w celu monitorowania
wypełniania w perspektywie długookresowej wymogów, o których mowa w art. 18 ust. 1,
1a i 2. Rachunek jest przeprowadzany w każdym dniu roboczym.
2.
Bank hipoteczny ustala, czy - na dzień dokonania ustalenia - wierzytelności banku
hipotecznego oraz prawa i środki, o których mowa w art. 18 ust. 3, 3a i 4, wpisane
do rejestru zabezpieczenia listów zastawnych, wystarczają na:
1)
pełne zaspokojenie posiadaczy listów zastawnych (test równowagi pokrycia) oraz
2)
pełne zaspokojenie posiadaczy listów zastawnych w przedłużonych terminach wymagalności,
o których mowa w art. 446 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (test płynności).
3.
Przeprowadzając test równowagi pokrycia i test płynności, bank hipoteczny uwzględnia
koszty likwidacji osobnej masy upadłości oraz różnice walutowe i oprocentowania, jeżeli
takie różnice pomiędzy składnikami osobnej masy upadłości a zobowiązaniami z listów
zastawnych nie będą zabezpieczone przez odpowiednie transakcje zabezpieczające przed
ryzykiem zmiany stopy procentowej lub ryzykiem walutowym.
4.
Test równowagi pokrycia jest przeprowadzany nie rzadziej niż co 6 miesięcy, a test
płynności - nie rzadziej niż co 3 miesiące.
5.
Wyniki testu równowagi pokrycia i testu płynności uznaje się za pozytywne, jeżeli
po ich przeprowadzeniu ustalono, że - na dzień dokonania ustalenia - wierzytelności
banku hipotecznego oraz prawa i środki, o których mowa w art. 18 ust. 3, 3a i 4, wpisane
do rejestru zabezpieczenia listów zastawnych, wystarczają na pełne zaspokojenie posiadaczy
listów zastawnych.
6.
Rachunek zabezpieczenia listów zastawnych oraz test równowagi pokrycia i test płynności
są przeprowadzane odrębnie dla hipotecznych listów zastawnych i dla publicznych listów
zastawnych.
7.
Minister właściwy do spraw instytucji finansowych, po zasięgnięciu opinii Komisji
Nadzoru Finansowego, określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe warunki oraz sposób
przeprowadzania:
1)
rachunku zabezpieczenia listów zastawnych, o którym mowa w ust. 1, w tym terminy,
dla których jest on przeprowadzany,
2)
testu równowagi pokrycia i testu płynności
- mając na względzie konieczność zapewnienia bezpieczeństwa wyemitowanych listów zastawnych.
Art. 26.
Bank hipoteczny ogłasza w Monitorze Sądowym i Gospodarczym, nie później niż przed
upływem trzech miesięcy od zakończenia roku obrotowego:
1)
łączną kwotę nominalnych wartości wyemitowanych przez ten bank listów zastawnych,
jakie znajdowały się w obrocie na ostatni dzień roku obrotowego;
2)
łączną kwotę wierzytelności banku hipotecznego i środków wpisanych do rejestru zabezpieczenia
listów zastawnych według stanu na ostatni dzień roku obrotowego.
Dział IV
Kontrola i nadzór nad bankami hipotecznymi
Art. 27.
1.
Przy każdym banku hipotecznym powołuje się powiernika oraz co najmniej jednego zastępcę
powiernika, przy czym liczbę zastępców powiernika dostosowuje się do skali działalności
banku hipotecznego. Powiernik i jego zastępca nie mogą być pracownikami banku hipotecznego.
2.
Powiernika i jego zastępcę powołuje na okres 6 lat, na wniosek rady nadzorczej banku
hipotecznego, Komisja Nadzoru Finansowego. Ta sama osoba może być ponownie powołana
na powiernika lub jego zastępcę tylko raz.
3.
Powiernik i jego zastępca powinni posiadać obywatelstwo jednego z państw-członków
Unii Europejskiej, wykształcenie wyższe i dawać rękojmię rzetelnego wykonywania nałożonych
na nich obowiązków.
Art. 28.
1.
Powiernik i jego zastępca mogą być odwołani przez Komisję Nadzoru Finansowego w razie:
1)
zrzeczenia się wykonywania obowiązków;
2)
utraty zdolności do pełnienia powierzonych im obowiązków na skutek długotrwałej choroby,
trwającej co najmniej 3 miesiące w ciągu roku kalendarzowego;
3)
skazania prawomocnym wyrokiem sądu za popełnienie przestępstwa;
4)
upadłości banku hipotecznego;
5)
niewypełnienia czynności, do których są zobowiązani zgodnie z niniejszą ustawą.
2.
Od decyzji Komisji Nadzoru Finansowego odwołującej powiernika lub jego zastępcę służy
skarga do sądu administracyjnego.
Art. 29.
1.
Powiernik i jego zastępca są niezależni i nie podlegają poleceniom organu, który ich
powołał.
2.
Spory między powiernikiem a bankiem hipotecznym rozstrzyga Komisja Nadzoru Finansowego.
Art. 30.
Do zadań powiernika należy sprawdzanie, czy:
1)
zobowiązania wynikające ze znajdujących się w obrocie listów zastawnych zabezpieczone
są przez bank hipoteczny zgodnie z przepisami niniejszej ustawy;
2)
przyjęta przez bank hipoteczny bankowo-hipoteczna wartość nieruchomości ustalona została
zgodnie z regulaminem, o którym mowa w art. 22 ust. 2; do zadań powiernika nie należy
sprawdzanie, czy bankowo-hipoteczna wartość nieruchomości odpowiada jej wartości rzeczywistej;
3)
bank hipoteczny przestrzega wymogów, o których mowa w art. 18;
3a)
wyniki testu równowagi pokrycia i testu płynności potwierdzają, że wierzytelności
banku hipotecznego oraz prawa i środki, o których mowa w art. 18 ust. 3, 3a i 4, wpisane
do rejestru zabezpieczenia listów zastawnych, wystarczają na pełne zaspokojenie posiadaczy
listów zastawnych;
4)
sposób prowadzenia przez bank hipoteczny rejestru zabezpieczenia listów zastawnych
odpowiada warunkom niniejszej ustawy;
5)
bank hipoteczny zapewnia zgodnie z przepisami niniejszej ustawy zabezpieczenie dla
planowanej emisji listów zastawnych oraz kontrolę, czy dokonane zostały odpowiednie
wpisy do rejestru zabezpieczenia listów zastawnych.
Art. 30a.
W przypadku:
1)
stwierdzenia nieprzestrzegania przez bank wymogów, o których mowa w art. 18, lub
2)
gdy wynik testu równowagi pokrycia lub testu płynności nie jest pozytywny
- powiernik niezwłocznie zawiadamia o tym Komisję Nadzoru Finansowego.
Art. 31.
1.
Powiernik prowadzi bieżącą kontrolę prawidłowości prowadzenia rejestru zabezpieczenia
listów zastawnych.
2.
Do 7 dnia każdego miesiąca powiernik przekazuje Komisji Nadzoru Finansowego zatwierdzony
przez siebie, aktualny odpis wpisów w rejestrze zabezpieczenia listów zastawnych za
miesiąc poprzedni. Komisja Nadzoru Finansowego przechowuje odpisy co najmniej przez
10 lat.
3.
Wykreślenie wpisów w rejestrze zabezpieczenia listów zastawnych może nastąpić jedynie
za pisemną zgodą powiernika; złożenie przez powiernika czytelnego podpisu przy adnotacji
o wykreśleniu wpisu z rejestru jest równoznaczne z wyrażeniem zgody na piśmie.
Art. 32.
1.
W celu wykonania zadań, o których mowa w art. 30, powiernik ma prawo badać w dowolnym
czasie księgi rachunkowe, rejestry, plany i inne dokumenty banku.
1a.
Powiernikowi i jego zastępcy, w związku z wykonywaniem ich zadań, bank hipoteczny,
w zakresie określonym w ust. 1, udziela informacji stanowiących tajemnicę bankową.
1b.
Powiernik i jego zastępca są obowiązani do nieujawniania informacji, które uzyskali
w czasie pełnienia przez nich funkcji.
2.
W przypadku niewykonania przez bank hipoteczny zaleceń powiernika podjętych w związku
z czynnościami, do których zobowiązany jest na podstawie niniejszej ustawy, powiernik
niezwłocznie zawiadamia o tym Komisję Nadzoru Finansowego.
3.
W celu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości Komisja Nadzoru Finansowego może skorzystać
z uprawnień nadzorczych, określonych przepisami Prawa bankowego oraz przepisami o Narodowym Banku Polskim.
Art. 33.
1.
Powiernik i jego zastępca otrzymują wynagrodzenie, którego wysokość ustala Komisja
Nadzoru Finansowego w akcie powołania. Koszty związane z wykonywaniem funkcji powiernika
i jego zastępcy, w tym wynagrodzenie, stanowią koszt działalności banku.
2.
Bank hipoteczny zapewnia powiernikowi i jego zastępcy warunki pracy odpowiednie do
wykonywanych przez nich zadań.
3.
Powiernikowi i jego zastępcy przysługuje prawo do urlopu wypoczynkowego na zasadach
określonych w Kodeksie pracy, w terminie uzgodnionym z bankiem hipotecznym.
4.
Okres pełnienia funkcji powiernika i jego zastępcy zalicza się do okresów pracy oraz
innych okresów, od których zależy nabycie uprawnień pracowniczych. Do osób pełniących
funkcję powiernika i jego zastępcy mają zastosowanie przepisy o ubezpieczeniu społecznym
i zdrowotnym, o ile osoby te nie są objęte tymi ubezpieczeniami z innych tytułów.
Art. 34.
1.
W zakresie nieuregulowanym niniejszą ustawą nadzór nad bankami hipotecznymi wykonywany
jest zgodnie z przepisami Prawa bankowego oraz przepisami o Narodowym Banku Polskim.
2.
(uchylony)
3.
Sprawdzanie prawidłowości dokonywanych przez bank hipoteczny wpisów do rejestru zabezpieczenia
listów zastawnych, w tym również zgodność ustalania bankowo-hipotecznej wartości nieruchomości
z zasadami, o których mowa w regulaminie wydanym na podstawie art. 22 ust. 5, Komisja
Nadzoru Finansowego może zlecić niezależnemu biegłemu na koszt kontrolowanego banku.
4.
Komisja Nadzoru Finansowego może określić szczególne normy płynności oraz inne normy
dopuszczalnego ryzyka w działalności banku hipotecznego.
Dział V
(uchylony)
Dział VI
Przepisy karne
Art. 37.
1.
Kto dokonuje emisji listów zastawnych nie będąc do tego uprawniony lub przy emisji
narusza obowiązki określone w art. 17-19 i 22-24, lub nie będąc uprawniony do emitowania
listów zastawnych emitowane papiery wartościowe określa nazwą „list zastawny” lub
inną nazwą, która zawiera te wyrazy, podlega grzywnie do 50 000 zł i karze pozbawienia
wolności od 6 miesięcy do lat 5.
2.
Tej samej karze podlega, kto dopuszcza się czynu, o którym mowa w ust. 1, działając
w imieniu osoby prawnej.
3.
Jeżeli sprawca nieumyślnie dopuszcza się czynu określonego w ust. 1 lub 2, podlega
grzywnie, karze ograniczenia wolności albo karze pozbawienia wolności do lat 2.
Dział VII
Zmiany w przepisach obowiązujących i przepisy końcowe
Art. 38-41.
(pominięte)
Art. 42.
Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 1998 r.
1)
Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2021 r.
poz. 1236, 1535, 1773, 1927, 1981, 2054 i 2270.
2)
W brzmieniu ustalonym przez art. 3 ustawy z dnia 1 października 2021 r. o zmianie
ustawy o obrocie instrumentami finansowymi oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz.
2140), która weszła w życie z dniem 10 grudnia 2021 r.
3)
Zmiany wymienionego rozporządzenia zostały ogłoszone w Dz. Urz. UE L 208 z 02.08.2013,
str. 68, Dz. Urz. UE L 321 z 30.11.2013, str. 6, Dz. Urz. UE L 11 z 17.01.2015, str.
37, Dz. Urz. UE L 171 z 29.06.2016, str. 153, Dz. Urz. UE L 20 z 25.01.2017, str.
4, Dz. Urz. UE L 310 z 25.11.2017, str. 1, Dz. Urz. UE L 345 z 27.12.2017, str. 27,
Dz. Urz. UE L 347 z 28.12.2017, str. 1, Dz. Urz. UE L 111 z 25.04.2019, str. 4, Dz.
Urz. UE L 150 z 07.06.2019, str. 1, Dz. Urz. UE L 183 z 09.07.2019, str. 14, Dz. Urz.
UE L 314 z 05.12.2019, str. 1, Dz. Urz. UE L 328 z 18.12.2019, str. 1, Dz. Urz. UE
L 204 z 26.06.2020, str. 4, Dz. Urz. UE L 84 z 11.03.2021, str. 1 oraz Dz. Urz. UE
L 116 z 06.04.2021, str. 25.