Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiejz dnia 28 stycznia 2022 r.w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o Narodowym Banku Polskim
Spis treści
- Treść obwieszczenia
- Załącznik - Tekst jednolity ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o Narodowym Banku Polskim
- Rozdział 1 - Przepisy ogólne
- Rozdział 2 - Organizacja NBP
- Rozdział 3 - NBP a władze państwowe
- Rozdział 4 - Nadzór bankowy
- Rozdział 4a - NBP a Komitet Stabilności Finansowej
- Rozdział 5 - Emisja znaków pieniężnych
- Rozdział 6 - Instrumenty polityki pieniężnej
- Rozdział 7 - Prowadzenie rachunków bankowych
- Rozdział 8 - Działalność dewizowa
- Rozdział 9 - Szczególne obowiązki i uprawnienia NBP
- Rozdział 10 - Gospodarka finansowa NBP
- Rozdział 11 - Przepisy przejściowe i końcowe
Treść obwieszczenia
1.
Na podstawie art. 16 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych
i niektórych innych aktów prawnych ogłasza się w załączniku do niniejszego obwieszczenia jednolity tekst ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o Narodowym Banku Polskim , z uwzględnieniem zmian wprowadzonych:
1)
ustawą z dnia 8 lipca 2021 r. o zmianie ustawy o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym, systemie
gwarantowania depozytów oraz przymusowej restrukturyzacji oraz niektórych innych ustaw ,
2)
ustawą z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o Narodowym Banku Polskim oraz ustawy
- Kodeks karny wykonawczy
oraz zmian wynikających z przepisów ogłoszonych przed dniem 26 stycznia 2022 r.
2.
Podany w załączniku do niniejszego obwieszczenia tekst jednolity ustawy nie obejmuje:
1)
odnośnika nr 1 oraz art. 46 ustawy z dnia 8 lipca 2021 r. o zmianie ustawy o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym,
systemie gwarantowania depozytów oraz przymusowej restrukturyzacji oraz niektórych
innych ustaw , które stanowią:
„
1) Niniejsza ustawa:
1)
służy stosowaniu:
-
-rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 575/2013 z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie wymogów ostrożnościowych dla instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych, zmieniającego rozporządzenie (UE) nr 648/2012 (Dz. Urz. UE L 176 z 27.06.2013, str. 1, Dz. Urz. UE L 208 z 02.08.2013, str. 68, Dz. Urz. UE L 321 z 30.11.2013, str. 6, Dz. Urz. UE L 11 z 17.01.2015, str. 37, Dz. Urz. UE L 171 z 29.06.2016, str. 153, Dz. Urz. UE L 20 z 25.01.2017, str. 4, Dz. Urz. UE L 310 z 25.11.2017, str. 1, Dz. Urz. UE L 345 z 27.12.2017, str. 27, Dz. Urz. UE L 347 z 28.12.2017, str. 1, Dz. Urz. UE L 111 z 25.04.2019, str. 4, Dz. Urz. UE L 150 z 07.06.2019, str. 1, Dz. Urz. UE L 183 z 09.07.2019, str. 14, Dz. Urz. UE L 314 z 05.12.2019, str. 1, Dz. Urz. UE L 328 z 18.12.2019, str. 1 oraz Dz. Urz. UE L 204 z 26.06.2020, str. 4),
-
-rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 2019/876 z dnia 20 maja 2019 r. zmieniającego rozporządzenie (UE) nr 575/2013 w odniesieniu do wskaźnika dźwigni, wskaźnika stabilnego finansowania netto, wymogów w zakresie funduszy własnych i zobowiązań kwalifikowalnych, ryzyka kredytowego kontrahenta, ryzyka rynkowego, ekspozycji wobec kontrahentów centralnych, ekspozycji wobec przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania, dużych ekspozycji, wymogów dotyczących sprawozdawczości i ujawniania informacji, a także rozporządzenie (UE) nr 648/2012 (Dz. Urz. UE L 150 z 07.06.2019, str. 1, Dz. Urz. UE L 183 z 09.07.2019, str. 14, Dz. Urz. UE L 204 z 26.06.2020, str. 4 oraz Dz. Urz. UE L 65 z 25.02.2021, str. 70);
2)
uzupełnia wdrożenie:
-
-dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/49/UE z dnia 16 kwietnia 2014 r. w sprawie systemów gwarancji depozytów (Dz. Urz. UE L 173 z 12.06.2014, str. 149, Dz. Urz. UE L 212 z 18.07.2014, str. 47 oraz Dz. Urz. UE L 309 z 30.10.2014, str. 37),
-
-dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/59/UE z dnia 15 maja 2014 r. ustanawiającej ramy na potrzeby prowadzenia działań naprawczych oraz restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji w odniesieniu do instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych oraz zmieniającej dyrektywę Rady 82/891/EWG i dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2001/24/WE, 2002/47/WE, 2004/25/WE, 2005/56/WE, 2007/36/WE, 2011/35/UE, 2012/30/UE i 2013/36/EU oraz rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1093/2010 i (UE) nr 648/2012 (Dz. Urz. UE L 173 z 12.06.2014, str. 190, Dz. Urz. UE L 349 z 05.12.2014, str. 68, Dz. Urz. UE L 345 z 27.12.2017, str. 96, Dz. Urz. UE L 150 z 07.06.2019, str. 296, Dz. Urz. UE L 203 z 01.08.2019, str. 10, Dz. Urz. UE L 314 z 05.12.2019, str. 64, Dz. Urz. UE L 328 z 18.12.2019, str. 29 oraz Dz. Urz. UE L 22 z 22.01.2021, str. 1);
3)
wdraża dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/879 z dnia 20 maja 2019 r.
zmieniającą dyrektywę 2014/59/UE w odniesieniu do zdolności do pokrycia strat i dokapitalizowania
instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych oraz dyrektywę 98/26/WE (Dz. Urz. UE
L 150 z 07.06.2019, str. 296 oraz Dz. Urz. UE L 283 z 31.08.2020, str. 2).
”
„
Art. 46.
Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem:
1)
art. 1 pkt 114 i art. 14 pkt 3, które wchodzą w życie z dniem następującym po dniu
ogłoszenia;
2)
art. 1 pkt 1 lit. n, pkt 5 lit. b tiret trzecie, pkt 40 lit. d w zakresie art. 101
ust. 12b pkt 3, pkt 46, pkt 67, pkt 83 lit. a, pkt 84, pkt 87 lit. b, pkt 106 lit.
c oraz art. 3 pkt 1, które wchodzą w życie po upływie 9 miesięcy od dnia ogłoszenia;
3)
art. 20 pkt 1, 2 i 4-6, które wchodzą w życie z dniem 1 stycznia 2022 r.;
4)
art. 1 pkt 39 w zakresie art. 99a ust. 6, który wchodzi w życie z dniem 1 stycznia
2024 r.
”
;
2)
art. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o Narodowym Banku Polskim
oraz ustawy - Kodeks karny wykonawczy , który stanowi:
„
Art. 3.
Ustawa wchodzi w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem art.
2, który wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia.
”
.
Załącznik - Tekst jednolity ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o Narodowym Banku Polskim
Rozdział 1
Przepisy ogólne
Art. 1.
Narodowy Bank Polski, zwany dalej „NBP”, jest bankiem centralnym Rzeczypospolitej
Polskiej.
Art. 2.
1.
NBP posiada osobowość prawną i prawo używania pieczęci z godłem państwowym.
2.
NBP nie podlega wpisowi do rejestru przedsiębiorstw państwowych.
3.
Działalność NBP jest prowadzona na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej.
4.
Siedzibą NBP jest Warszawa.
5.
W szczególnie uzasadnionych przypadkach wynikających z obiektywnych okoliczności zewnętrznych
organy NBP mogą działać i wykonywać swoje funkcje przy wykorzystaniu środków bezpośredniego
porozumienia się na odległość.
Art. 3.
1.
Podstawowym celem działalności NBP jest utrzymanie stabilnego poziomu cen, przy jednoczesnym
wspieraniu polityki gospodarczej Rządu, o ile nie ogranicza to podstawowego celu NBP.
2.
Do zadań NBP należy także:
1)
organizowanie rozliczeń pieniężnych;
2)
prowadzenie gospodarki rezerwami dewizowymi;
3)
prowadzenie działalności dewizowej w granicach określonych ustawami;
4)
prowadzenie bankowej obsługi budżetu państwa;
5)
regulowanie płynności banków oraz ich refinansowanie;
6)
kształtowanie warunków niezbędnych dla rozwoju systemu bankowego;
6a)
działanie na rzecz stabilności systemu finansowego w zakresie instytucji finansowej
w rozumieniu art. 4 pkt 4 ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nadzorze makroostrożnościowym nad
systemem finansowym i zarządzaniu kryzysowym w systemie finansowym ;
6b)
działanie na rzecz wyeliminowania lub ograniczania ryzyka systemowego, o którym mowa
w art. 4 pkt 15 ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nadzorze makroostrożnościowym nad
systemem finansowym i zarządzaniu kryzysowym w systemie finansowym;
7)
opracowywanie statystyki pieniężnej i bankowej, bilansu płatniczego oraz międzynarodowej
pozycji inwestycyjnej;
8)
wykonywanie innych zadań określonych ustawami.
Art. 4.
NBP przysługuje wyłączne prawo emitowania znaków pieniężnych Rzeczypospolitej Polskiej.
Art. 5.
1.
NBP może:
1)
być członkiem międzynarodowych instytucji finansowych i bankowych;
2)
pokrywać ze środków własnych wydatki związane z członkostwem w instytucjach określonych
w pkt 1.
1a.
NBP pokrywa ze środków własnych wydatki związane z członkostwem Rzeczypospolitej Polskiej
w Międzynarodowym Funduszu Walutowym.
1b.
NBP jest uprawniony do otrzymywania, przypadających Rzeczypospolitej Polskiej od Międzynarodowego
Funduszu Walutowego, wszelkich wymagalnych kwot z tytułów finansowanych ze środków
własnych NBP, w tym płatności zwrotnych, odsetek i innych dochodów.
2.
NBP nie może być udziałowcem albo akcjonariuszem innych osób prawnych, z wyjątkiem
prowadzących działalność usługową na rzecz instytucji finansowych lub Skarbu Państwa,
lub mających dla NBP istotne znaczenie w zakresie działania na rzecz stabilności krajowego
systemu finansowego, o którym mowa w art. 3 ust. 2 pkt 6a.
Rozdział 2
Organizacja NBP
Art. 6.
Organami NBP są:
1)
Prezes NBP;
2)
Rada Polityki Pieniężnej;
3)
Zarząd NBP.
Art. 7.
1.
NBP wykonuje zadania przez Centralę i inne jednostki organizacyjne.
2.
Zarząd NBP w drodze uchwały:
1)
powołuje, przekształca i likwiduje komórki organizacyjne Centrali NBP i inne jednostki
organizacyjne;
2)
określa zakres działalności oraz organizację wewnętrzną Centrali NBP i pozostałych
jednostek organizacyjnych NBP.
Art. 8.
Działalność jednostek organizacyjnych NBP podlega rewizji wewnętrznej, którą wykonuje
komórka Centrali NBP podporządkowana Prezesowi NBP.
A.
Prezes NBP
Art. 9.
1.
Prezes NBP jest powoływany i odwoływany przez Sejm na wniosek Prezydenta Rzeczypospolitej
Polskiej.
2.
Kadencja Prezesa NBP wynosi 6 lat. Ta sama osoba nie może być Prezesem NBP dłużej
niż przez dwie kolejne kadencje.
3.
Prezes NBP obejmuje obowiązki po złożeniu wobec Sejmu przysięgi następującej treści:
„
Obejmując obowiązki Prezesa Narodowego Banku Polskiego przysięgam uroczyście, że postanowień
Konstytucji i innych ustaw będę ściśle przestrzegać oraz że we wszystkich swoich działaniach
dążyć będę do rozwoju gospodarczego Ojczyzny i pomyślności obywateli
”
.
Przysięga może być złożona z dodaniem słów „Tak mi dopomóż Bóg”.
4.
Kadencja Prezesa NBP wygasa:
1)
po upływie okresu sześcioletniego;
2)
w razie śmierci;
3)
w razie złożenia rezygnacji;
4)
w razie odwołania.
5.
Odwołanie Prezesa NBP może nastąpić, gdy:
1)
nie wypełnia on swych obowiązków na skutek długotrwałej choroby;
2)
został skazany prawomocnym wyrokiem sądu za popełnione przestępstwo;
2a)
złożył on niezgodne z prawdą oświadczenie lustracyjne, stwierdzone prawomocnym orzeczeniem
sądu;
3)
Trybunał Stanu orzekł wobec niego zakaz zajmowania kierowniczych stanowisk lub pełnienia
funkcji związanych ze szczególną odpowiedzialnością w organach państwowych.
Art. 9a.
1.
Po wygaśnięciu kadencji Prezesa NBP z przyczyny określonej w art. 9 ust. 4 pkt 1 Prezes
NBP pełni obowiązki do czasu objęcia obowiązków przez nowego Prezesa NBP.
2.
Po wygaśnięciu kadencji Prezesa NBP z przyczyn określonych w art. 9 ust. 4 pkt 2-4
wiceprezes NBP - pierwszy zastępca Prezesa NBP pełni obowiązki Prezesa NBP do czasu
objęcia obowiązków przez nowego Prezesa NBP.
Art. 10.
1.
Prezesa NBP w czasie jego nieobecności zastępuje wiceprezes NBP - pierwszy zastępca
Prezesa NBP.
2.
(uchylony)
3.
Wiceprezesi NBP kierują wyznaczonymi przez Prezesa NBP działami pracy NBP.
Art. 11.
1.
Prezes NBP jest przełożonym wszystkich pracowników NBP. Prawa i obowiązki pracowników
NBP określa Kodeks pracy i pragmatyka służbowa określona odrębną ustawą.
2.
Prezes NBP przewodniczy Radzie Polityki Pieniężnej, Zarządowi NBP oraz reprezentuje
NBP na zewnątrz.
2a.
Prezes NBP ustala tryb działania i wykonywania funkcji przez organy NBP przy wykorzystaniu
środków bezpośredniego porozumienia się na odległość, w tym zwoływania i prowadzenia
obrad Rady Polityki Pieniężnej i Zarządu NBP, w sytuacjach o których mowa w art. 2
ust. 5.
3.
Prezes NBP reprezentuje interesy Rzeczypospolitej Polskiej w międzynarodowych instytucjach
bankowych oraz, o ile Rada Ministrów nie postanowi inaczej, w międzynarodowych instytucjach
finansowych.
4.
Prezes NBP przy wydawaniu zarządzeń podlegających ogłoszeniu oraz decyzji administracyjnych
ma prawo używania pieczęci z godłem państwowym.
5.
Prezes NBP:
1)
ustala, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw wewnętrznych, zasady przechowywania
wartości pieniężnych w bankach i przedsiębiorstwach produkujących znaki pieniężne
oraz transportowania tych wartości przez banki i te przedsiębiorstwa;
2)
realizuje zadania wynikające z przepisów o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej
Polskiej.
B.
Rada Polityki Pieniężnej
Art. 12.
1.
Rada Polityki Pieniężnej, zwana dalej „Radą”, ustala corocznie założenia polityki
pieniężnej i przedkłada je do wiadomości Sejmowi równocześnie z przedłożeniem przez
Radę Ministrów projektu ustawy budżetowej. Rada składa Sejmowi sprawozdanie z wykonania
założeń polityki pieniężnej w ciągu 5 miesięcy od zakończenia roku budżetowego.
2.
Kierując się założeniami polityki pieniężnej Rada w szczególności:
1)
ustala wysokość stóp procentowych NBP;
2)
ustala stopy rezerwy obowiązkowej banków oraz spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych
i wysokość jej oprocentowania;
3)
określa górne granice zobowiązań wynikających z zaciągania przez NBP pożyczek i kredytów
w zagranicznych instytucjach bankowych i finansowych;
4)
zatwierdza plan finansowy NBP oraz sprawozdanie z działalności NBP;
5)
przyjmuje roczne sprawozdanie finansowe NBP;
6)
ustala zasady operacji otwartego rynku.
3.
Rada dokonuje ocen działalności Zarządu NBP w zakresie realizacji założeń polityki
pieniężnej.
4.
(uchylony)
Art. 13.
1.
W skład Rady wchodzą:
1)
Przewodniczący Rady, którym jest Prezes NBP;
2)
9 członków powoływanych w równej liczbie przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej,
Sejm i Senat, spośród specjalistów z zakresu finansów.
2.
Kadencja członka Rady wynosi 6 lat. Funkcję członka Rady można pełnić tylko jedną
kadencję.
3.
Powołanie nowych członków Rady powinno nastąpić najpóźniej do dnia wygaśnięcia kadencji
poprzednich.
4.
Członek Rady przed objęciem obowiązków w Radzie składa przed organem powołującym przysięgę
następującej treści:
„
Obejmując obowiązki członka Rady Polityki Pieniężnej przysięgam uroczyście, że będę
działać z pełną bezstronnością, posiadaną wiedzą i doświadczeniem w zakresie polityki
pieniężnej, zgodnie z celami działalności Narodowego Banku Polskiego.
”
Przysięga może być złożona z dodaniem słów „Tak mi dopomóż Bóg”.
5.
Organy uprawnione do powołania członka Rady odwołują go wyłącznie w przypadku:
1)
zrzeczenia się swej funkcji;
2)
choroby trwale uniemożliwiającej sprawowanie funkcji;
3)
skazania prawomocnym wyrokiem sądu za popełnienie przestępstwa;
3a)
złożenia niezgodnego z prawdą oświadczenia lustracyjnego, stwierdzonego prawomocnym
orzeczeniem sądu;
4)
przyczyn, o których mowa w art. 14 ust. 2.
6.
W razie śmierci członka Rady, organ powołujący stwierdza wygaśnięcie jego mandatu.
7.
Uzupełnienia składu Rady na miejsce opróżnione z przyczyn określonych w ust. 5 i 6
organy powołujące dokonują nie później niż w okresie 3 miesięcy od odwołania lub stwierdzenia
wygaśnięcia mandatu członka Rady.
8.
(uchylony)
Art. 14.
1.
W okresie kadencji członek Rady nie może zajmować żadnych innych stanowisk i podejmować
działalności zarobkowej lub publicznej poza pracą naukową, dydaktyczną lub twórczością
autorską, a za zgodą Rady wyrażoną w drodze uchwały (bez udziału zainteresowanego)
- dopuszczalna jest działalność w organizacjach międzynarodowych.
2.
Członek Rady będący członkiem partii politycznej lub związku zawodowego obowiązany
jest na okres kadencji w Radzie zawiesić działalność w tej partii lub w tym związku,
pod rygorem odwołania z Rady.
3.
Członkom Rady przysługuje wynagrodzenie w wysokości równej wynagrodzeniu wiceprezesów
NBP. Wynagrodzenie to przysługuje również w ciągu 3 miesięcy od daty wygaśnięcia kadencji,
z wyjątkiem, gdy powodem odwołania jest skazanie prawomocnym wyrokiem sądu za popełnienie
przestępstwa.
Art. 15.
W posiedzeniach Rady uczestniczą wiceprezesi NBP bez prawa udziału w głosowaniu.
Art. 16.
1.
Posiedzenia Rady zwołuje Przewodniczący co najmniej raz w miesiącu. Posiedzenie Rady
może być zwołane również na pisemny wniosek co najmniej 3 członków Rady.
1a.
W czasie nieobecności Przewodniczącego posiedzeniu przewodniczy jeden z członków Rady.
2.
Tryb działania Rady oraz wyboru członka, który przewodniczy obradom podczas nieobecności
Przewodniczącego Rady, określa regulamin uchwalony przez Radę większością głosów.
3.
Ustalenia Rady podejmowane są w formie uchwał większością głosów przy obecności co
najmniej 5 członków, w tym Przewodniczącego Rady. W przypadku równej liczby głosów
rozstrzyga głos Przewodniczącego Rady.
4.
Stanowiska zajęte przez członków Rady w głosowaniu podlegają ogłoszeniu w Monitorze
Sądowym i Gospodarczym po upływie 6 tygodni, ale nie później niż 3 miesięcy od daty
podjęcia uchwały.
C.
Zarząd NBP
Art. 17.
1.
Działalnością NBP kieruje Zarząd.
2.
W skład Zarządu NBP wchodzą: Prezes NBP - jako przewodniczący oraz 6-8 członków Zarządu,
w tym 2 wiceprezesów NBP.
2a.
Członków Zarządu NBP powołuje i odwołuje Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek
Prezesa NBP.
2b.
Członkowie Zarządu NBP są powoływani na okres 6 lat. Przepisy art. 9 ust. 2, art.
13 ust. 3 i ust. 5-7 stosuje się odpowiednio.
3.
Zarząd NBP:
1)
realizuje uchwały Rady;
2)
podejmuje uchwały w sprawach niezastrzeżonych w ustawie do wyłącznej kompetencji innych
organów NBP.
4.
Do zakresu działania Zarządu NBP należy w szczególności:
1)
(uchylony)
2)
realizowanie zadań z zakresu polityki kursowej;
3)
okresowa ocena obiegu pieniężnego i rozliczeń pieniężnych oraz obrotu dewizowego;
4)
nadzorowanie operacji otwartego rynku;
5)
ocena funkcjonowania systemu bankowego;
5a)
analiza stabilności krajowego systemu finansowego;
6)
uchwalanie planu działalności i planu finansowego NBP;
7)
uchwalanie prowizji i opłat bankowych stosowanych przez NBP oraz ustalanie ich wysokości;
8)
określanie zasad gospodarowania funduszami NBP;
9)
określanie zasad organizacji i podziału zadań w NBP;
10)
określanie zasad polityki kadrowej i płacowej w NBP;
11)
uchwalanie rocznego sprawozdania z działalności NBP;
12)
sporządzanie rocznego sprawozdania finansowego NBP;
13)
opracowywanie bilansów obrotów płatniczych państwa z zagranicą;
14)
przygotowywanie i rozpatrywanie projektów uchwał i innych materiałów kierowanych do
Rady.
Art. 18.
Członek Zarządu NBP nie może zajmować żadnych innych stanowisk i podejmować działalności
zarobkowej lub publicznej poza pracą naukową, dydaktyczną lub twórczością autorską.
Przepis art. 14 ust. 2 stosuje się odpowiednio.
Art. 19.
Uchwały Zarządu NBP zapadają większością bezwzględną głosów, a w przypadku równej
liczby głosów rozstrzyga głos Prezesa NBP.
Art. 20.
Szczegółowy tryb działania Zarządu NBP określa regulamin uchwalony przez Zarząd.
Rozdział 3
NBP a władze państwowe
Art. 21.
W wykonaniu swoich zadań NBP współdziała z właściwymi organami państwa w kształtowaniu
i realizacji polityki gospodarczej państwa, dążąc przy tym do zapewnienia należytej
realizacji założeń polityki pieniężnej, a w szczególności:
1)
przekazuje organom państwa założenia polityki pieniężnej oraz informacje dotyczące
realizacji polityki pieniężnej i sytuacji w systemie bankowym;
2)
współdziała z Ministrem Finansów w opracowaniu planów finansowych państwa;
3)
opiniuje projekty aktów normatywnych z zakresu polityki gospodarczej;
4)
opiniuje projekty aktów normatywnych dotyczących działalności banków i mających znaczenie
dla systemu bankowego.
Art. 22.
1.
Prezes NBP może uczestniczyć w posiedzeniach Sejmu.
2.
Prezes NBP i inni przedstawiciele organów NBP, o których mowa w art. 6, są obowiązani
do przedstawienia informacji i udzielenia wyjaśnień dotyczących polityki pieniężnej
i działalności NBP przed Sejmem i Senatem oraz ich komisjami.
Art. 22a.
Prezes NBP jest członkiem Komitetu Stabilności Finansowej.
Art. 23.
1.
Prezes NBP w imieniu Rady:
1)
przedstawia Sejmowi i Radzie Ministrów:
a)
kwartalne informacje o bilansie płatniczym,
b)
roczne zestawienie międzynarodowej pozycji inwestycyjnej;
2)
przekazuje Radzie Ministrów i Ministrowi Finansów projekty założeń polityki pieniężnej,
opinie w sprawie projektu ustawy budżetowej, prognozy bilansu płatniczego oraz ustalenia
Rady;
3)
opracowuje okresowe informacje o wpłatach (wypłatach) z zysku.
2.
Naczelne organy państwowe, organy administracji rządowej i samorządu terytorialnego,
banki i inne osoby prawne, jednostki organizacyjne niebędące osobami prawnymi oraz
inni przedsiębiorcy:
1)
przekazują NBP dane niezbędne do ustalania polityki pieniężnej i okresowych ocen sytuacji
pieniężnej państwa;
2)
uczestniczący w obrotach z zagranicą - przekazują NBP dane niezbędne do sporządzenia
bilansu płatniczego oraz międzynarodowej pozycji inwestycyjnej;
3)
przekazują NBP, na jego żądanie, dane niezbędne do analiz ryzyka systemowego.
2a.
Podmioty uczestniczące w rozliczeniach pieniężnych i rozrachunkach międzybankowych
przekazują, na żądanie NBP, dane niezbędne do dokonywania ocen funkcjonowania rozliczeń
pieniężnych i rozrachunków międzybankowych.
2b.
Minister właściwy do spraw instytucji finansowych, po zasięgnięciu opinii Prezesa
NBP, określa, w drodze rozporządzenia, sposób, zakres i terminy realizacji obowiązku,
o którym mowa w ust. 2a, kierując się potrzebą zapewnienia NBP dostępu do informacji
niezbędnych do wykonywania jego obowiązków wynikających z ustawy oraz odrębnych przepisów.
2c.
Minister właściwy do spraw instytucji finansowych, po zasięgnięciu opinii Prezesa
NBP i Przewodniczącego Komisji Nadzoru Finansowego, określi, w drodze rozporządzenia,
sposób, szczegółowy zakres i terminy przekazywania przez podmioty, o których mowa
w ust. 2, inne niż banki, danych niezbędnych do ustalania polityki pieniężnej, okresowych
ocen sytuacji pieniężnej państwa oraz analiz ryzyka systemowego, uwzględniając pozycję,
udział w rynku finansowym oraz znaczenie dla analizy zjawisk monetarnych działalności
tych podmiotów oraz kierując się potrzebą zapewnienia NBP dostępu do informacji niezbędnych
do wykonywania jego obowiązków wynikających z ustawy oraz zadań wynikających z uczestnictwa
w Europejskim Systemie Banków Centralnych i Europejskiej Radzie do spraw Ryzyka Systemowego.
3.
Banki przekazują ponadto na żądanie NBP dane niezbędne do oceny ich sytuacji finansowej
oraz stabilności i ryzyka systemu bankowego.
3a.
Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych oraz spółka, której Krajowy Depozyt przekazał
wykonywanie czynności z zakresu swoich zadań, o których mowa w art. 48 ust. 1 pkt 1-6 lub ust. 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami
finansowymi , izby rozliczeniowe oraz izby rozrachunkowe, o których mowa w art. 68a tej ustawy,
a także kontrahent centralny (CCP) w rozumieniu rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 648/2012 z dnia 4 lipca 2012 r.
w sprawie instrumentów pochodnych będących przedmiotem obrotu poza rynkiem regulowanym,
kontrahentów centralnych i repozytoriów transakcji , przekazują, na żądanie Prezesa NBP, informacje niezbędne do wykonywania zadań, o
których mowa w art. 3 ust. 2 pkt 6a i 6b, dotyczące uczestników w rozumieniu art.
45a ust. 2 tej ustawy, służące dokonywaniu oceny sytuacji finansowej tych uczestników
oraz stabilności systemu finansowego i ryzyka systemu finansowego.
4.
Tryb i szczegółowe zasady przekazywania danych, o których mowa w ust. 2 i 3, określa
Zarząd NBP w drodze uchwały.
4a.
Obowiązek przekazywania do NBP danych niezbędnych do wykonywania zadań NBP wynikających
z ustawy oraz uczestnictwa w Europejskim Systemie Banków Centralnych, obejmuje również
dane objęte ochroną na podstawie odrębnych ustaw, w tym informacje objęte tajemnicą
bankową.
5.
Dane jednostkowe, o których mowa w ust. 2, 2a i 3, mogą być wykorzystywane wyłącznie
do sporządzania zestawień statystycznych, opracowań, ocen i bilansów oraz międzynarodowej
pozycji inwestycyjnej i, z zastrzeżeniem ust. 6-8 i 10, nie mogą być udostępniane
osobom trzecim.
6.
Zestawienia statystyczne, opracowania i oceny zawierające dane jednostkowe, o których
mowa w ust. 2, 2a, 3 i 3a, umożliwiające powiązanie ich z konkretnym podmiotem lub
zidentyfikowanie konkretnego podmiotu, w szczególności jeżeli do sporządzenia zestawienia,
opracowania i oceny wykorzystano dane dotyczące mniej niż trzech podmiotów lub gdy
udział danych dotyczących jednego podmiotu, wykorzystanych w zestawieniu, opracowaniu
lub ocenie jest większy niż trzy czwarte całości - nie mogą być udostępniane osobom
trzecim.
7.
Dane jednostkowe, o których mowa w ust. 2, 2a, 3 i 3a, oraz zestawienia statystyczne,
opracowania i oceny, o których mowa w ust. 6, NBP udostępnia:
1)
Europejskiemu Bankowi Centralnemu - w wykonaniu obowiązków związanych z uczestnictwem
NBP w Europejskim Systemie Banków Centralnych;
2)
innym podmiotom zagranicznym - w wykonaniu zobowiązań międzynarodowych Rzeczypospolitej
Polskiej;
3)
innym podmiotom, niż wymienione w pkt 1 i 2 - na podstawie odrębnych przepisów.
8.
Dane jednostkowe, o których mowa w ust. 3, mogą być udostępniane Ministrowi Finansów
i Komisji Nadzoru Finansowego w zakresie niezbędnym dla realizacji celu działalności
i zadań Komitetu Stabilności Finansowej.
8a.
Dane jednostkowe, o których mowa w ust. 3 i 3a, oraz zestawienia statystyczne, opracowania
i oceny, o których mowa w ust. 6, NBP udostępnia Komitetowi Stabilności Finansowej,
o którym mowa w ustawie z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nadzorze makroostrożnościowym nad systemem finansowym
i zarządzaniu kryzysowym w systemie finansowym, w zakresie niezbędnym dla realizacji zadań Komitetu.
9.
Przepisy ust. 8 i 8a stosuje się odpowiednio do danych zawierających informacje objęte
ochroną na podstawie odrębnych ustaw, w tym informacji objętych tajemnicą bankową.
10.
Wymiana między Narodowym Bankiem Polskim i Głównym Urzędem Statystycznym zebranych
danych jednostkowych nieidentyfikowalnych, a w szczególnych przypadkach wynikających
z uczestnictwa w Europejskim Systemie Banków Centralnych (ESBC) i Europejskim Systemie
Statystycznym (ESS) danych jednostkowych identyfikowalnych podmiotów gospodarki narodowej,
oraz wyników agregacji tych danych odbywa się nieodpłatnie, na zasadzie wzajemności,
w zakresie niezbędnym do wykonywania ustawowo określonych zadań, z zachowaniem tajemnic
ustawowo chronionych.
11.
Szczegółowy zakres i tryb przekazywania danych, o których mowa w ust. 10, określa
umowa o wymianie informacji zawarta między Prezesem NBP i Prezesem Głównego Urzędu
Statystycznego.
Art. 23a.
1.
Dane niezbędne do:
1)
sporządzania bilansu płatniczego oraz międzynarodowej pozycji inwestycyjnej,
2)
ustalania polityki pieniężnej i okresowych ocen sytuacji pieniężnej państwa,
3)
oceny sytuacji finansowej banków i ryzyka sektora bankowego,
4)
numeracji banków i ich jednostek organizacyjnych
- są przekazywane do NBP w postaci elektronicznej.
2.
Dane w postaci elektronicznej są przekazywane z wykorzystaniem odpowiednich certyfikatów
wydanych przez NBP lub innych form uwierzytelniania stosowanych przez NBP.
3.
Przekazanie danych w sposób niezgodny z wymogami wskazanymi w ust. 1 i 2 jest równoznaczne
z nieprzekazaniem tych danych.
Art. 24.
1.
NBP realizuje politykę walutową ustaloną przez Radę Ministrów w porozumieniu z Radą.
2.
Zasady ustalania kursu złotego w stosunku do walut obcych ustala Rada Ministrów w
porozumieniu z Radą.
3.
NBP ogłasza bieżące kursy walut obcych oraz kursy innych wartości dewizowych.
Rozdział 4
Nadzór bankowy
Art. 25.
(uchylony)
Art. 26.
(uchylony)
Art. 27.
(uchylony)
Art. 28.
(uchylony)
Art. 29.
(uchylony)
Art. 30.
(uchylony)
Rozdział 4a
NBP a Komitet Stabilności Finansowej
Art. 30a.
NBP udostępnia Komitetowi Stabilności Finansowej:
1)
informacje i dane, w tym chronione na podstawie odrębnych ustaw, niezbędne do oceny
ryzyka systemowego;
2)
analizy, opracowania i opinie dotyczące oceny ryzyka systemowego, stabilności finansowej
i nierównowag makroekonomicznych, w tym cykliczne raporty NBP o stabilności systemu
finansowego oraz raporty o nierównowagach makroekonomicznych;
3)
informacje o działaniach podejmowanych przez właściwe podmioty, o których mowa w art. 4 pkt 22 ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nadzorze makroostrożnościowym nad
systemem finansowym i zarządzaniu kryzysowym w systemie finansowym, związanych z realizacją rekomendacji Komitetu Stabilności Finansowej;
4)
informacje o konsultacjach z Komisją Europejską, Europejską Radą do spraw Ryzyka Systemowego,
Europejskim Urzędem Nadzoru Bankowego oraz organami nadzoru makroostrożnościowego
z innych zainteresowanych państw członkowskich, o których mowa w art. 4 pkt 9 ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nadzorze makroostrożnościowym nad
systemem finansowym i zarządzaniu kryzysowym w systemie finansowym, oraz opiniach wydanych przez te podmioty, dotyczących działań Komitetu Stabilności
Finansowej.
Art. 30b.
NBP zapewnia obsługę Komitetu Stabilności Finansowej w zakresie realizacji zadań określonych
w art. 5 ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nadzorze makroostrożnościowym nad systemem
finansowym i zarządzaniu kryzysowym w systemie finansowym, w szczególności:
1)
organizuje posiedzenia Komitetu Stabilności Finansowej i prowadzi jego sekretariat;
2)
przygotowuje projekty uchwał Komitetu Stabilności Finansowej.
Rozdział 5
Emisja znaków pieniężnych
Art. 31.
Znakami pieniężnymi Rzeczypospolitej Polskiej są banknoty i monety opiewające na złote
i grosze.
Art. 32.
Znaki pieniężne emitowane przez NBP są prawnymi środkami płatniczymi na obszarze Rzeczypospolitej
Polskiej.
Art. 33.
1.
Wzory i wartość nominalną banknotów oraz wzory, wartość nominalną, stop, próbę i masę
monet oraz wielkość emisji znaków pieniężnych, jak również terminy wprowadzenia ich
do obiegu ustala Prezes NBP w drodze zarządzenia.
2.
Prezes NBP może wycofywać z obiegu określone znaki pieniężne. Po upływie terminu określonego
przez Prezesa NBP znaki te przestają być prawnym środkiem płatniczym na obszarze Rzeczypospolitej
Polskiej i podlegają wymianie w wyznaczonych przez Prezesa NBP bankach.
Art. 34.
1.
Znaki pieniężne, nieodpowiadające wskutek zużycia lub uszkodzenia warunkom ustalonym
przez Prezesa NBP, przestają być prawnym środkiem płatniczym na obszarze Rzeczypospolitej
Polskiej i podlegają wymianie.
2.
Prezes NBP określa, w drodze zarządzenia, szczegółowe zasady i tryb wymiany znaków
pieniężnych, o których mowa w ust. 1.
Art. 35.
1.
Fałszywe znaki pieniężne podlegają zatrzymaniu, bez prawa do zwrotu ich równowartości.
2.
Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio do fałszywych banknotów i monet opiewających
na waluty obce.
31)W tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku 2..
Prezes NBP określa, w drodze zarządzenia, zasady i tryb postępowania przy zatrzymywaniu
znaków pieniężnych (podejrzanych co do autentyczności) oraz postępowania z fałszywymi
znakami pieniężnymi. Zarządzenie wymaga uzgodnienia z Ministrem Sprawiedliwości i
ministrem właściwym do spraw wewnętrznych.
32)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o Narodowym Banku Polskim oraz ustawy - Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. z 2022 r. poz. 22), która wejdzie w życie z dniem 6 kwietnia 2022 r..
Minister Sprawiedliwości w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw wewnętrznych,
po zasięgnięciu opinii Prezesa NBP, określi, w drodze rozporządzenia, warunki i tryb
postępowania przy zatrzymywaniu znaków pieniężnych podejrzanych co do autentyczności
oraz postępowania z fałszywymi znakami pieniężnymi, mając na uwadze zapewnienie sprawności
i bezpieczeństwa obrotu gotówkowego, w szczególności potrzebę zabezpieczenia zatrzymanych
znaków pieniężnych jako materiału dowodowego, a także ochronę słusznych interesów
osób, których znaki pieniężne zostały zatrzymane, w tym zwrot albo wypłatę równowartości zatrzymanych znaków pieniężnych, których autentyczność zostanie potwierdzona.
Art. 36.
NBP może prowadzić w kraju i za granicą sprzedaż monet, banknotów i numizmatów przeznaczonych
na cele kolekcjonerskie oraz na inne cele, na warunkach i według zasad ustalonych
przez Zarząd NBP w drodze uchwały.
Art. 37.
NBP organizuje gospodarkę znakami pieniężnymi Rzeczypospolitej Polskiej.
Rozdział 6
Instrumenty polityki pieniężnej
Art. 38.
1.
W celu kształtowania podaży pieniądza i działalności kredytowej NBP gromadzi rezerwy
obowiązkowe banków, spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych oraz Krajowej Spółdzielczej
Kasy Oszczędnościowo-Kredytowej.
2.
Rezerwę obowiązkową banków stanowi wyrażona w złotych część środków pieniężnych w
złotych i w walutach obcych zgromadzonych na rachunkach bankowych, środków uzyskanych
z tytułu emisji dłużnych papierów wartościowych oraz innych środków przyjętych przez
bank podlegających zwrotowi, z wyjątkiem środków:
1)
przyjętych od innego banku krajowego, spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej
oraz Krajowej Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo-Kredytowej;
2)
przyjętych od banku zagranicznego na podstawie umów zawartych przed dniem wejścia
w życie ustawy;
3)
pozyskanych z zagranicy co najmniej na 2 lata;
4)
pozyskanych na podstawie umów o prowadzenie indywidualnych kont emerytalnych oraz
pozyskanych na podstawie umów o prowadzenie indywidualnych kont zabezpieczenia emerytalnego
w rozumieniu przepisów o indywidualnych kontach emerytalnych oraz indywidualnych kontach
zabezpieczenia emerytalnego;
5)
uzyskanych ze sprzedaży papierów wartościowych zabezpieczonych hipotecznie o okresie
wykupu powyżej pięciu lat oraz ze sprzedaży listów zastawnych o okresie wykupu powyżej
pięciu lat.
3.
Rezerwę obowiązkową spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych oraz Krajowej Spółdzielczej
Kasy Oszczędnościowo-Kredytowej stanowi wyrażona w złotych część środków pieniężnych
w złotych i w walutach obcych zgromadzonych na rachunkach w spółdzielczych kasach
oszczędnościowo-kredytowych oraz w Krajowej Spółdzielczej Kasie Oszczędnościowo-Kredytowej,
środków uzyskanych z tytułu emisji dłużnych papierów wartościowych oraz innych środków
podlegających zwrotowi, z wyjątkiem środków przyjętych od innej spółdzielczej kasy
oszczędnościowo-kredytowej, Krajowej Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo-Kredytowej
oraz od banku krajowego.
4.
Banki spółdzielcze utrzymują rezerwy obowiązkowe w banku zrzeszającym, z którym są
zrzeszone. Bank zrzeszający utrzymuje rezerwę obowiązkową zrzeszonych banków spółdzielczych
na swoim rachunku w Narodowym Banku Polskim w kwocie odpowiadającej rezerwom obowiązkowym
zrzeszonych w nim banków i własnym rezerwom obowiązkowym.
5.
Spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe utrzymują rezerwy obowiązkowe w Krajowej
Spółdzielczej Kasie Oszczędnościowo-Kredytowej. Krajowa Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo-Kredytowa
utrzymuje rezerwę obowiązkową spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych na swoim
rachunku w Narodowym Banku Polskim w kwocie odpowiadającej rezerwom obowiązkowym spółdzielczych
kas oszczędnościowo-kredytowych oraz Krajowej Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo-Kredytowej.
Art. 39.
1.
Stopa rezerwy obowiązkowej może być zróżnicowana ze względu na umowny okres przechowywania
środków pieniężnych, rodzaj waluty, a także rodzaj dokonywanych operacji finansowych
stanowiących źródło pozyskania środków.
2.
Suma rezerw obowiązkowych nie może przekroczyć:
1)
30% sumy środków pieniężnych, o których mowa w art. 38 ust. 2 i 3, od wkładów na żądanie;
2)
20% sumy środków pieniężnych, o których mowa w art. 38 ust. 2 i 3, od wkładów terminowych.
3.
Zarząd NBP może zwolnić bank z obowiązku utrzymywania rezerwy obowiązkowej w okresie
wdrażania planu naprawy banku.
3a.
Zarząd NBP może zwolnić spółdzielczą kasę oszczędnościowo-kredytową oraz Krajową Spółdzielczą
Kasę Oszczędnościowo-Kredytową z obowiązku utrzymywania rezerwy obowiązkowej w okresie
realizacji programu postępowania naprawczego.
3b3)Dodany przez art. 5 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2021 r. o zmianie ustawy o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym, systemie gwarantowania depozytów oraz przymusowej restrukturyzacji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1598), która weszła w życie z dniem 15 września 2021 r..
Zarząd NBP może zwolnić podmiot w restrukturyzacji lub instytucję pomostową, o których
mowa w ustawie z dnia 10 czerwca 2016 r. o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym, systemie gwarantowania
depozytów oraz przymusowej restrukturyzacji , z obowiązku utrzymywania rezerwy obowiązkowej w okresie przymusowej restrukturyzacji.
4.
Środki pieniężne z tytułu oprocentowania rezerwy obowiązkowej przekazywane są bankom,
spółdzielczym kasom oszczędnościowo-kredytowym oraz Krajowej Spółdzielczej Kasie Oszczędnościowo-Kredytowej.
Art. 39a.
Banki, spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe oraz Krajowa Spółdzielcza Kasa
Oszczędnościowo-Kredytowa pomniejszają kwotę naliczonej rezerwy obowiązkowej o kwotę
stanowiącą równowartość 500 000 euro, obliczoną według kursu średniego ogłaszanego
przez NBP z ostatniego dnia miesiąca stanowiącego podstawę naliczenia rezerwy obowiązkowej,
a w przypadku gdy w tym dniu nie ogłoszono takiego kursu, według ostatniego kursu
ogłoszonego przed tym dniem.
Art. 40.
1.
Zarząd NBP ustala:
1)
zasady i tryb naliczania oraz utrzymywania rezerwy obowiązkowej;
2)
rodzaje środków pieniężnych, których nie dotyczy obowiązek utrzymywania rezerwy obowiązkowej;
3)
zasady naliczania oprocentowania rezerwy obowiązkowej i przekazywania środków pieniężnych
należnych z tytułu tego oprocentowania.
2.
Zarząd NBP może określać wysokość zapasu gotówki w złotych, którego utrzymywanie w
kasach bankowych, spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych oraz w Krajowej
Spółdzielczej Kasie Oszczędnościowo-Kredytowej, będzie równoznaczne z utrzymywaniem
rezerwy obowiązkowej w NBP.
Art. 41.
1.
W razie naruszenia obowiązku określonego w art. 40 utrzymywania rezerwy, bank, spółdzielcza
kasa oszczędnościowo-kredytowa lub Krajowa Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo-Kredytowa,
uiszcza na rzecz NBP odsetki od różnicy pomiędzy kwotą, która podlega utrzymywaniu
na rachunkach, a kwotą faktycznie na tych rachunkach utrzymywaną.
2.
Stawkę odsetek, o których mowa w ust. 1, uchwala Zarząd NBP w wysokości nie większej
niż dwukrotna wysokość stopy oprocentowania kredytu lombardowego.
3.
Zarząd NBP może wyrazić zgodę na nieuiszczanie przez bank, spółdzielczą kasę oszczędnościowo-kredytową
lub Krajową Spółdzielczą Kasę Oszczędnościowo-Kredytową, odsetek, o których mowa w
ust. 1, gdy bank, spółdzielcza kasa oszczędnościowo-kredytowa lub Krajowa Spółdzielcza
Kasa Oszczędnościowo-Kredytowa jest w stanie zawieszenia, likwidacji albo upadłości.
Art. 42.
1.
NBP może udzielać bankom kredytu refinansowego w złotych w celu uzupełnienia ich zasobów
pieniężnych.
2.
NBP przy udzielaniu kredytu refinansowego kieruje się zdolnością banku do spłaty tego
kredytu wraz z odsetkami w umownych terminach spłaty, z zastrzeżeniem, o którym mowa
w ust. 3.
3.
NBP może udzielić kredytu refinansowego także bankowi dla wdrożenia planu naprawy
banku.
4.
Kredyt refinansowy może być udzielony:
1)
do określonej kwoty w rachunku kredytu;
2)
pod zastaw papierów wartościowych - do wysokości równej określonej części nominalnej
wartości tych papierów (kredyt lombardowy);
3)
w innej formie, określonej przez Zarząd NBP.
5.
Umowa o kredyt refinansowy może zostać rozwiązana przez każdą ze stron za siedmiodniowym
terminem jej wypowiedzenia.
6.
Jeżeli sytuacja finansowa banku korzystającego z kredytu refinansowego ulega pogorszeniu
w stopniu zagrażającym terminowej spłacie kredytu, albo bank ten nie przestrzega istotnych
postanowień umowy kredytowej, NBP może wypowiedzieć tę umowę i zażądać wcześniejszej
spłaty kredytu, w całości lub w części, w terminie krótszym niż określony w tej umowie.
7.
Do umowy o kredyt refinansowy stosuje się przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe , ze zmianami wynikającymi z niniejszej ustawy.
Art. 43.
1.
W przypadkach uregulowanych w ustawie z dnia 10 czerwca 2016 r. o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym, systemie gwarantowania
depozytów oraz przymusowej restrukturyzacji oraz ustawie z dnia 5 listopada 2009 r. o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych NBP może udzielać kredytu krótkoterminowego Bankowemu Funduszowi Gwarancyjnemu.
2.
W przypadku zagrożenia płynności spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych NBP
może udzielić Krajowej Spółdzielczej Kasie Oszczędnościowo-Kredytowej kredytu krótkoterminowego
na zasilenie funduszu stabilizacyjnego, o którym mowa w art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 5 listopada 2009 r. o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych, w razie zaistnienia groźby wyczerpania środków funduszu i pod warunkiem ustanowienia
odpowiedniego zabezpieczenia.
3.
Komisja Nadzoru Finansowego przekazuje na wniosek NBP opinię o sytuacji sektora spółdzielczych
kas oszczędnościowo-kredytowych oraz o zdolności Krajowej Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo-Kredytowej
do spłaty kredytu, o którym mowa w ust. 2, wraz z odsetkami.
4.
Środki z kredytu, o którym mowa w ust. 2, mogą być wykorzystane przez Krajową Spółdzielczą
Kasę Oszczędnościowo-Kredytową wyłącznie na udzielanie kredytów dla spółdzielczych
kas oszczędnościowo-kredytowych w celu uzupełnienia ich zasobów pieniężnych.
Art. 43a5)Dodany przez art. 5 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 3..
1.
W przypadku zabezpieczenia kredytów, o których mowa w art. 42 i art. 43, przelewem wierzytelności hipotecznych lub wierzytelności zabezpieczonych
zastawami rejestrowymi na NBP przechodzą odpowiednio hipoteki lub zastawy rejestrowe
z dniem udzielenia tych kredytów. Przepisów art. 79 ust. 1 zdanie drugie ustawy z
dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece oraz art. 17 ust. 1 zdanie drugie ustawy z dnia 6 grudnia 1996 r. o zastawie rejestrowym
i rejestrze zastawów nie stosuje się.
2.
Do chwili ujawnienia cesjonariusza w odpowiednim rejestrze przelew wierzytelności,
o którym mowa w ust. 1, jest bezskuteczny w stosunku do dłużnika rzeczowego. W razie
wygaśnięcia hipoteki albo zastawu rejestrowego przed ujawnieniem cesjonariusza w odpowiednim
rejestrze cedent jest obowiązany dokonać wszelkich czynności umożliwiających wykreślenie
hipoteki z księgi wieczystej albo zastawu rejestrowego z rejestru zastawów.
3.
Z chwilą zawiadomienia sądu, sądu polubownego lub organu prowadzącego postępowanie
administracyjne o przelewie wierzytelności, o którym mowa w ust. 1, na zabezpieczenie
kredytów, o których mowa w art. 42 i art. 43, NBP wstępuje z mocy prawa w miejsce
kredytobiorcy do postępowań cywilnych, administracyjnych, sądowo-administracyjnych
oraz przed sądami polubownymi, dotyczących przelanych wierzytelności, bez zezwolenia
strony przeciwnej albo osoby trzeciej, która ma interes prawny.
4.
Przepis ust. 3 stosuje się również do dotychczasowego kredytobiorcy w zakresie wstąpienia
w miejsce NBP do postępowań po spłacie należności z tytułu udzielenia kredytów, o
których mowa w art. 42 i art. 43, na podstawie zaświadczenia wydanego przez NBP.
Art. 44.
1.
NBP może przyjmować od banków weksle do dyskonta i redyskonta.
2.
Zarząd NBP określa rodzaje weksli przyjmowanych przez NBP do dyskonta i redyskonta
oraz uchwala zasady i tryb ich dyskonta oraz redyskonta.
Art. 45.
(uchylony)
Art. 46.
W razie zagrożenia realizacji polityki pieniężnej Rada może w drodze uchwały wprowadzić:
1)
ograniczenie wielkości środków pieniężnych oddawanych przez banki do dyspozycji kredytobiorców
i pożyczkobiorców;
2)
obowiązek utrzymywania nieoprocentowanego depozytu w NBP od zagranicznych środków
wykorzystanych przez banki i krajowych przedsiębiorców.
Art. 47.
Pożyczki i kredyty zaciągnięte przez NBP w zagranicznych instytucjach bankowych i
finansowych mogą być przeznaczane na udzielanie kredytu w walutach obcych bankom krajowym.
Art. 48.
NBP może:
1)
emitować i sprzedawać papiery wartościowe;
2)
sprzedawać i kupować dłużne papiery wartościowe w operacjach otwartego rynku;
3)
organizować obrót papierami wartościowymi, których jest emitentem oraz papierami wartościowymi
emitowanymi albo poręczanymi lub gwarantowanymi przez Skarb Państwa;
4)
otwierać rachunki lokat terminowych banków.
Art. 49.
NBP może być powierzona obsługa pożyczki państwowej, zaciągniętej w drodze emisji
papierów wartościowych.
Art. 50.
NBP może przyjmować do przechowania i administrowania oraz jako przedmiot zabezpieczenia
papiery wartościowe, w tym papiery wartościowe, których jest emitentem.
Art. 50a.
W przypadku zabezpieczenia wierzytelności NBP, zaspokojenie roszczeń NBP jako zastawnika
następuje w sposób przewidziany w Kodeksie cywilnym albo - jeżeli umowa z zastawcą tak stanowi - przez sprzedaż przedmiotu zastawu przez
NBP w imieniu zastawcy lub przejęcie go przez NBP.
Rozdział 7
Prowadzenie rachunków bankowych
Art. 51.
1.
NBP prowadzi rachunki:
1)
banków;
2)
budżetu państwa;
3)
Bankowego Funduszu Gwarancyjnego;
3a)
Krajowej Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo-Kredytowej;
3b)
Urzędu Komisji Nadzoru Finansowego;
4)
innych osób prawnych, za zgodą Prezesa NBP.
2.
Zarząd NBP określa, w drodze uchwały, warunki otwierania i prowadzenia rachunków banków.
Rozdział 8
Działalność dewizowa
Art. 52.
1.
NBP realizuje funkcje centralnej bankowej instytucji dewizowej poprzez gromadzenie
rezerw dewizowych, zarządzanie rezerwami dewizowymi oraz podejmowanie czynności bankowych
i innych mających na celu zapewnienie bezpieczeństwa obrotu dewizowego i płynności
płatniczej kraju.
2.
Prezes NBP wykonuje kontrolę w zakresie ustalonym w przepisach prawa dewizowego.
3.
NBP może pełnić funkcje agenta finansowego Rządu w zakresie zawierania i realizacji
umów kredytowych oraz obsługi zadłużenia zagranicznego państwa; NBP nie odpowiada
za zobowiązania Skarbu Państwa w tym zakresie. Szczegółowy tryb postępowania ustali
każdorazowo umowa między NBP i Ministrem Finansów.
4.
NBP może posiadać wartości dewizowe i dokonywać obrotu tymi wartościami we własnym
imieniu i na własny rachunek oraz na rachunek innych podmiotów, jak również wykonywać
czynności obrotu dewizowego w kraju i za granicą, w tym również w zakresie udzielania
i zaciągania kredytów i pożyczek zagranicznych oraz udzielania i przyjmowania poręczeń
i gwarancji bankowych w obrotach z zagranicą.
5.
(uchylony)
Rozdział 9
Szczególne obowiązki i uprawnienia NBP
Art. 53.
Założenia polityki pieniężnej, sprawozdanie z wykonania założeń polityki pieniężnej
oraz akty normatywne organów NBP - z wyjątkiem aktów, o których mowa w art. 54 ust.
1 - ogłaszane są w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski”.
Art. 54.
1.
Prezes NBP wydaje Dziennik Urzędowy Narodowego Banku Polskiego, w którym ogłasza się:
1)
akty organów NBP dotyczące funkcjonowania banków;
2)
bilans oraz rachunek zysków i strat NBP;
3)
uchwały Komitetu Stabilności Finansowej, o których mowa w art. 12 ust. 5 ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nadzorze makroostrożnościowym nad
systemem finansowym i zarządzaniu kryzysowym w systemie finansowym.
2.
Prezes NBP może skierować do ogłoszenia również inne niż określone w ust. 1 akty prawne
i obwieszczenia.
Art. 54a.
1.
Nazwa oraz wzór graficzny winiety Dziennika Urzędowego Narodowego Banku Polskiego
nie mogą być wykorzystywane przez inne niż NBP podmioty, w szczególności w celach
handlowych w publikacjach, wydawnictwach lub innych formach upowszechniania aktów
prawnych.
2.
Do wydawania Dziennika Urzędowego Narodowego Banku Polskiego i ogłaszania w nim aktów
prawnych stosuje się odpowiednio przepisy art. 2a, art. 3, art. 4, art. 6, art. 7, art. 15-18, art. 20, art. 20b, art. 23a,
art. 27 i art. 28a ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych
i niektórych innych aktów prawnych .
Art. 55.
Pracownicy NBP oraz członkowie Rady i organów opiniodawczo-doradczych przy Zarządzie
NBP są obowiązani do nieujawniania osobom nieupoważnionym informacji, z którymi zapoznali
się w trakcie wykonywania swoich obowiązków, w tym informacji objętych tajemnicą bankową
na podstawie ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe, informacji objętych ochroną na podstawie przepisów dotyczących ochrony informacji
niejawnych, jak również innych informacji chronionych ustawowo. Obowiązek ten trwa
również po rozwiązaniu stosunku pracy, a także po ustaniu członkostwa w Radzie lub
wspomnianych wyżej organach.
Art. 56.
1.
Do składania oświadczeń w zakresie praw i obowiązków majątkowych NBP są upoważnieni:
1)
Prezes NBP albo
2)
dwie osoby działające łącznie spośród:
a)
wiceprezesów NBP lub pozostałych członków Zarządu NBP oraz
b)
pełnomocników powoływanych przez Zarząd NBP albo osobę przez niego do tego upoważnioną,
działających w granicach udzielonych im pełnomocnictw.
2.
Do wykonywania czynności określonego rodzaju lub czynności szczególnych osoby wymienione
w ust. 1 mogą ustanowić pełnomocnika działającego samodzielnie w granicach udzielonego
pełnomocnictwa.
Art. 57.
1.
NBP, na równi z jednostkami budżetowymi, korzysta ze zwolnienia od podatków oraz opłaty
skarbowej.
2.
Egzekucja należności pieniężnych od NBP może być prowadzona, gdy wierzyciel złożył
w NBP tytuł egzekucyjny sądowy lub administracyjny i w ciągu miesiąca od daty złożenia
tytułu objęte nim świadczenie nie zostało wykonane. Do egzekucji przeciwko NBP stosuje
się odpowiednio przepis art. 1060 Kodeksu postępowania cywilnego.
Art. 58.
Nie można ogłosić upadłości NBP.
Art. 59.
NBP może inicjować i organizować badania naukowe, jak również prowadzić działalność
wydawniczą i promocyjną.
Art. 59a.
1.
W przypadku przetwarzania danych osobowych w celu wykonywania zadań określonych w
art. 3 ust. 2 pkt 6a i 7, realizację uprawnień, o których mowa w art. 15 ust. 1 i 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z
dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem
danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy
95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) 6)Zmiana wymienionego rozporządzenia została ogłoszona w Dz. Urz. UE L 127 z 23.05.2018,
str. 2., zapewniają podmioty, które przekazują dane do NBP w sposób określony w art. 23a
ust. 1 i 2.
2.
NBP informuje o ograniczeniach, o których mowa w ust. 1, przez udostępnienie tych
informacji w miejscu powszechnie dostępnym w swojej siedzibie oraz w Biuletynie Informacji
Publicznej na stronie podmiotowej NBP lub na stronie internetowej NBP.
3.
Okres przechowywania danych osobowych, o których mowa w ust. 1, ustala administrator
danych zgodnie z celami ich przetwarzania, biorąc pod uwagę przepisy odrębne dotyczące
terminów. NBP dokonuje przeglądu tych danych osobowych co 5 lat.
4.
Dane osobowe, o których mowa w ust. 1, podlegają zabezpieczeniom zapobiegającym nadużyciom
lub niezgodnemu z prawem dostępowi lub przekazywaniu polegającym co najmniej na:
1)
dopuszczeniu przez administratora danych do przetwarzania danych osobowych wyłącznie
osób do tego uprawnionych;
2)
pisemnym zobowiązaniu osób upoważnionych do przetwarzania danych osobowych do zachowania
ich w tajemnicy;
3)
testowaniu i doskonaleniu stosowanych środków technicznych i organizacyjnych;
4)
zapewnieniu bezpiecznej komunikacji w sieciach teleinformatycznych, w szczególności
poprzez zagwarantowanie, aby proces pozyskiwania i przekazywania danych osobowych
podmiotom zewnętrznym wykorzystywał techniki kryptograficzne;
5)
zapewnieniu ochrony przed nieuprawnionym dostępem do systemów informatycznych NBP;
6)
zapewnieniu integralności danych w systemach informatycznych NBP;
7)
określeniu zasad bezpieczeństwa przetwarzanych danych osobowych.
5.
Prezesowi Urzędu Ochrony Danych Osobowych nie przysługuje prawo dostępu do danych
jednostkowych, o których mowa w art. 23 ust. 2, 2a, 3 i 3a, oraz zestawień statystycznych,
opracowań i ocen, o których mowa w art. 23 ust. 6.
6.
Jeżeli jest to konieczne ze względu na wymagania bezpieczeństwa związane z kontrolą
dostępu do informacji lub pomieszczeń, NBP żąda od osób świadczących usługi na rzecz
NBP lub osób realizujących transporty wartości pieniężnych oraz ich pracowników danych
biometrycznych w postaci odcisków palców, głosu, geometrii dłoni, układu naczyń krwionośnych
palców lub dłoni. Dane biometryczne mogą być przechowywane wyłącznie przez czas realizacji
usług świadczonych przez te osoby na rzecz NBP lub realizacji transportów pieniężnych.
Rozdział 10
Gospodarka finansowa NBP
Art. 60.
Funduszami własnymi NBP są fundusz statutowy i fundusz rezerwowy.
Art. 61.
Fundusz statutowy NBP wynosi 1,5 miliarda złotych.
Art. 62.
1.
Fundusz rezerwowy jest tworzony z odpisów z zysku NBP, dokonywanych w terminie 14
dni od dnia zatwierdzenia sprawozdania finansowego NBP, aż do osiągnięcia przez ten
fundusz równowartości funduszu statutowego.
2.
Wysokość odpisów, o których mowa w ust. 1, wynosi 5% rocznego zysku.
3.
Fundusz rezerwowy może być przeznaczony wyłącznie na pokrycie strat bilansowych NBP.
Art. 63.
(uchylony)
Art. 64.
NBP prowadzi gospodarkę finansową na podstawie rocznego planu finansowego.
Art. 65.
NBP tworzy rezerwę na pokrycie ryzyka zmian kursu złotego do walut obcych. Zasady
tworzenia i rozwiązywania tej rezerwy określa Rada.
Art. 66.
1.
Wielkość środków na wynagrodzenia ustalana jest corocznie w planie finansowym NBP,
z uwzględnieniem poziomu płac w sektorze bankowym.
2.
Wynagrodzenie Prezesa i wiceprezesów NBP ustalane jest na podstawie przepisów o wynagradzaniu
osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe.
3.
Zasady wynagradzania pracowników NBP są ustalane przez Zarząd NBP w drodze uchwały.
Zarząd NBP określa wynagrodzenie dla poszczególnych stanowisk przy założeniu, że maksymalne
wynagrodzenie dla tych stanowisk, z wyłączeniem wiceprezesów oraz członków Zarządu
NBP, nie może przekroczyć 0,6-krotności wynagrodzenia Prezesa NBP.
4.
Uchwała Zarządu NBP w sprawie zasad wynagradzania pracowników NBP jest jawna i podlega
udostępnieniu przez Prezesa NBP w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej
NBP.
5.
Przez wynagrodzenie Prezesa NBP, o którym mowa w ust. 3, rozumie się wynagrodzenie
zasadnicze i dodatek funkcyjny ustalone na podstawie przepisów, o których mowa w ust.
2, oraz składniki wynagrodzenia, premie i nagrody określone w uchwale, o której mowa
w ust. 3.
6.
Informacja o wysokości wynagrodzeń Prezesa, wiceprezesów, członków Zarządu NBP i osób
zajmujących stanowiska dyrektora oddziału okręgowego, dyrektora departamentu (komórki
równorzędnej) i ich zastępców oraz osób zajmujących stanowiska równorzędne pod względem
płacowym ze stanowiskiem dyrektora departamentu i jego zastępcy jest jawna i podlega
udostępnieniu przez Prezesa NBP w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej
NBP do dnia 31 marca roku następującego po roku, którego dotyczy to udostępnienie.
7.
Informację o wysokości wynagrodzeń, o których mowa w ust. 6, udostępnia się odrębnie
za każdy miesiąc dla każdego stanowiska w NBP z uwzględnieniem wszystkich składników
wynagrodzenia, premii i nagród określonych w uchwale, o której mowa w ust. 3.
8.
Przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej stosuje się odpowiednio.
Art. 67.
Zasady rachunkowości NBP powinny odpowiadać standardom stosowanym w Europejskim Systemie
Banków Centralnych.
Art. 68.
1.
Roczne sprawozdanie finansowe NBP składa się z:
1)
bilansu;
2)
rachunku zysków i strat;
3)
informacji dodatkowej.
2.
Rokiem sprawozdawczym (obrotowym) NBP jest rok kalendarzowy.
3.
Zasady rachunkowości NBP, wzór bilansu, rachunku zysków i strat oraz zawartość informacji
dodatkowej określa Rada.
Art. 69.
1.
Roczne sprawozdanie finansowe NBP podlega badaniu przez biegłego rewidenta wybranego
przez Radę.
2.
Koszty badania, o którym mowa w ust. 1, ponosi NBP.
3.
W terminie do dnia 30 kwietnia roku następnego po roku obrotowym Prezes NBP przedstawia
roczne sprawozdanie finansowe NBP Radzie Ministrów, która podejmuje decyzję w sprawie
jego zatwierdzenia.
4.
W terminie 14 dni od dnia zatwierdzenia rocznego sprawozdania finansowego NBP część
rocznego zysku NBP (wpłata z zysku NBP) podlega odprowadzeniu do budżetu państwa.
Art. 70.
Prezes NBP w ciągu 5 miesięcy od zakończenia roku budżetowego przedstawia Sejmowi
roczne sprawozdanie z działalności NBP.
Rozdział 11
Przepisy przejściowe i końcowe
Art. 71-73.
(pominięte)
Art. 74.
1.
Do czasu wydania przepisów wykonawczych przewidzianych w niniejszej ustawie zachowują
moc dotychczasowe przepisy wykonawcze, o ile nie są sprzeczne z przepisami tej ustawy.
2.
(pominięty)
3.
(pominięty)
Art. 75.
Traci moc ustawa z dnia 31 stycznia 1989 r. o Narodowym Banku Polskim .
Art. 76.
Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 1998 r.
1)
W tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku 2.
2)
W brzmieniu ustalonym przez art. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy
o Narodowym Banku Polskim oraz ustawy - Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. z 2022 r.
poz. 22), która wejdzie w życie z dniem 6 kwietnia 2022 r.
3)
Dodany przez art. 5 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2021 r. o zmianie ustawy o Bankowym
Funduszu Gwarancyjnym, systemie gwarantowania depozytów oraz przymusowej restrukturyzacji
oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1598), która weszła w życie z dniem 15 września
2021 r.
4)
Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2021 r.
poz. 680, 1177, 1535, 1598, 1666 i 2140.
5)
Dodany przez art. 5 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 3.
6)
Zmiana wymienionego rozporządzenia została ogłoszona w Dz. Urz. UE L 127 z 23.05.2018,
str. 2.
7)
Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 1993 r.
poz. 29, z 1994 r. poz. 2, 369, 591 i 703, z 1996 r. poz. 496 oraz z 1997 r. poz.
484, 740 i 770.