Rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiskaz dnia 1 lipca 2022 r.w sprawie szczegółowych zasad stwierdzania posiadania kwalifikacji przez osoby zajmujące
się eksploatacją urządzeń, instalacji i sieci
Spis treści
- Treść rozporządzenia
- Załącznik nr 1 - Rodzaje urządzeń, instalacji i sieci, dla których jest wymagane świadectwo kwalifikacyjne do wykonywania czynności związanych z ich eksploatacją
- Załącznik nr 2 - Rodzaje urządzeń, instalacji i sieci, dla których jest wymagane świadectwo kwalifikacyjne do wykonywania czynności związanych z ich eksploatacją, o których mowa w § 16 rozporządzenia
- Załącznik nr 3 - Wzór świadectwa kwalifikacyjnego
Treść rozporządzenia
Na podstawie art. 54 ust. 6 i 7 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne zarządza się, co następuje:
§ 1.
Rozporządzenie określa szczegółowe zasady stwierdzania posiadania kwalifikacji przez
osoby zajmujące się eksploatacją sieci oraz urządzeń i instalacji, w szczególności:
1)
rodzaje prac, stanowisk oraz urządzeń, instalacji lub sieci, dla których jest wymagane
świadectwo kwalifikacyjne do wykonywania czynności związanych z ich eksploatacją;
2)
zakres wiedzy teoretycznej i praktycznej niezbędnej do wykonywania czynności związanych
z eksploatacją urządzeń, instalacji lub sieci, odpowiednio do rodzaju prac, stanowisk
oraz instalacji, urządzeń lub sieci;
3)
skład komisji kwalifikacyjnych oraz wymagania dla przewodniczącego, zastępcy i członków
komisji kwalifikacyjnych ze względu na stanowisko pracy, zakres czynności i grupy
urządzeń, instalacji i sieci, na których wykonywane są czynności przez osoby, których
kwalifikacje sprawdza ta komisja;
4)
tryb przeprowadzania egzaminu przez komisję kwalifikacyjną;
5)
sposób wnoszenia opłaty za sprawdzenie kwalifikacji, o której mowa w art. 54 ust. 4 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne, zwanej dalej „opłatą”, i jej wysokość;
6)
warunki i sposób gromadzenia przez komisje kwalifikacyjne dokumentacji z postępowania
w sprawie sprawdzania kwalifikacji;
7)
wzór świadectwa kwalifikacyjnego.
§ 2.
Przepisów rozporządzenia nie stosuje się do osób:
1)
zajmujących się eksploatacją urządzeń, instalacji i sieci:
a)
w podziemnych zakładach górniczych - w zakresie uregulowanym przepisami ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze ,
b)
w zakresie uregulowanym przepisami ustawy z dnia 29 listopada 2000 r. - Prawo atomowe ,
c)
w zakresie uregulowanym przepisami ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym ,
d)
w zakresie uregulowanym przepisami ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o żegludze śródlądowej ,
e)
w zakresie uregulowanym przepisami ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o bezpieczeństwie morskim ;
2)
wykonujących prace, którym Prezes Urzędu Regulacji Energetyki uznał kwalifikacje zgodnie
z art. 54 ust. 2b ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne.
§ 3.
Rodzaje urządzeń, instalacji i sieci, dla których jest wymagane świadectwo kwalifikacyjne
do wykonywania czynności związanych z ich eksploatacją, określa załącznik nr 1 do
rozporządzenia.
§ 4.
1.
Świadectwo kwalifikacyjne jest wymagane dla rodzajów prac i stanowisk w zakresie:
1)
eksploatacji - do których zalicza się stanowiska osób wykonujących prace dotyczące
obsługi, konserwacji, remontu, naprawy, montażu lub demontażu i czynności kontrolno-pomiarowych;
2)
dozoru - do których zalicza się stanowiska osób kierujących czynnościami osób wykonujących
prace określone w pkt 1 lub stanowiska osób sprawujących nadzór nad eksploatacją urządzeń,
instalacji i sieci.
2.
Prace, o których mowa w ust. 1, obejmują wykonywanie z zachowaniem zasad bezpieczeństwa
i higieny pracy i wymagań ochrony środowiska czynności w zakresie:
1)
obsługi, które mają wpływ na zmiany parametrów pracy obsługiwanych urządzeń, instalacji
i sieci;
2)
konserwacji, które są związane z zabezpieczeniem i utrzymaniem należytego stanu technicznego
urządzeń, instalacji i sieci;
3)
remontu lub naprawy, które są związane z usuwaniem usterek i awarii urządzeń, instalacji
i sieci w celu doprowadzenia ich do wymaganego stanu technicznego;
4)
montażu lub demontażu, które są niezbędne do instalowania lub odinstalowywania i przyłączania
lub odłączania urządzeń, instalacji i sieci;
5)
kontrolno-pomiarowym, które są niezbędne do dokonania oględzin, oceny stanu technicznego,
parametrów eksploatacyjnych, jakości regulacji i sprawności energetycznej urządzeń,
instalacji i sieci.
§ 5.
Świadectwo kwalifikacyjne jest wymagane do wykonywania czynności związanych z eksploatacją
urządzeń, instalacji i sieci, z wyjątkiem czynności związanych z obsługą:
1)
urządzeń elektrycznych o napięciu znamionowym nie wyższym niż 1 kV i mocy znamionowej
nie wyższej niż 20 kW, jeżeli w dokumentacji urządzenia określono zasady jego obsługi;
2)
urządzeń lub instalacji cieplnych o mocy zainstalowanej nie wyższej niż 50 kW.
§ 6.
1.
Osoby zajmujące się eksploatacją urządzeń, instalacji i sieci, w celu uzyskania potwierdzenia
posiadanych kwalifikacji, wykazują się wiedzą teoretyczną i praktyczną w zakresie:
1)
na stanowiskach eksploatacji:
a)
zasad budowy, działania oraz warunków technicznych obsługi urządzeń, instalacji i
sieci,
b)
zasad eksploatacji urządzeń, instalacji i sieci,
c)
zasad i warunków wykonywania prac dotyczących obsługi, konserwacji, remontu, naprawy,
montażu lub demontażu i czynności kontrolno-pomiarowych,
d)
zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej oraz udzielania pierwszej
pomocy,
e)
zasad postępowania w razie awarii, pożaru lub innego zagrożenia bezpieczeństwa obsługi
urządzeń lub zagrożenia życia, zdrowia i ochrony środowiska;
2)
na stanowiskach dozoru:
a)
przepisów dotyczących przyłączania urządzeń i instalacji do sieci, dostarczania paliw
i energii, prowadzenia ruchu i eksploatacji urządzeń, instalacji i sieci,
b)
przepisów i zasad postępowania przy programowaniu pracy urządzeń, instalacji i sieci,
z uwzględnieniem zasad racjonalnego użytkowania paliw i energii,
c)
przepisów dotyczących eksploatacji oraz wymagań w zakresie prowadzenia dokumentacji
technicznej i eksploatacyjnej urządzeń, instalacji i sieci,
d)
przepisów dotyczących budowy urządzeń, instalacji i sieci oraz norm i warunków technicznych,
jakim powinny odpowiadać te urządzenia, instalacje i sieci,
e)
zasad postępowania w razie awarii, pożaru lub innego zagrożenia bezpieczeństwa obsługi
urządzeń lub zagrożenia życia, zdrowia i ochrony środowiska,
f)
przepisów dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej, z
uwzględnieniem zasad udzielania pierwszej pomocy, oraz wymagań ochrony środowiska,
g)
zasad postępowania w razie awarii, pożaru lub innego zagrożenia bezpieczeństwa ruchu
urządzeń przyłączonych do sieci,
h)
zasad dysponowania mocą urządzeń i instalacji przyłączonych do sieci,
i)
zasad i warunków wykonywania prac dotyczących obsługi, konserwacji, remontu, montażu
oraz czynności kontrolno-pomiarowych.
2.
Dokumentami potwierdzającymi posiadanie wiedzy, o której mowa w ust. 1, są:
1)
świadectwo lub dyplom potwierdzające uzyskanie tytułu zawodowego,
2)
świadectwo potwierdzające kwalifikację w zawodzie lub dyplom potwierdzający kwalifikacje
zawodowe,
3)
certyfikat kwalifikacji zawodowej lub dyplom zawodowy,
4)
świadectwo czeladnicze lub dyplom mistrzowski
- w zawodach, w których nauczanie obejmuje treści związane z eksploatacją urządzeń,
instalacji i sieci.
3.
Posiadanie wiedzy, o której mowa w ust. 1, mogą również potwierdzać:
1)
świadectwo ukończenia szkoły prowadzącej kształcenie w zawodzie, które obejmuje treści
nauczania związane z eksploatacją urządzeń, instalacji i sieci;
2)
zaświadczenie o przebiegu nauczania wydane przez szkołę, o której mowa w pkt 1, zgodnie
z przepisami wydanymi na podstawie art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty , potwierdzające kształcenie w zawodzie, które obejmuje treści nauczania związane
z eksploatacją urządzeń, instalacji i sieci;
3)
zaświadczenie wystawione przez pracodawcę, potwierdzające doświadczenie zawodowe i
staż pracy umożliwiające nabycie umiejętności związanych z wykonywaniem prac eksploatacyjnych
urządzeń, instalacji i sieci;
4)
zaświadczenie wystawione przez kierownika komórki organizacyjnej urzędu obsługującego
Ministra Obrony Narodowej lub jednostki organizacyjnej podległej Ministrowi Obrony
Narodowej lub przez niego nadzorowanej, potwierdzające doświadczenie zawodowe i staż
pracy umożliwiające nabycie umiejętności związanych z wykonywaniem prac eksploatacyjnych
urządzeń techniki wojskowej lub uzbrojenia.
§ 7.
1.
Egzamin przeprowadza się na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie posiadanych
kwalifikacji przy eksploatacji urządzeń, instalacji i sieci albo na wniosek pracodawcy
zatrudniającego tę osobę.
2.
Wniosek zawiera następujące informacje dotyczące osoby, o której mowa w ust. 1:
1)
imię i nazwisko;
2)
datę i miejsce urodzenia;
3)
numer PESEL albo rodzaj i numer dokumentu tożsamości - w przypadku cudzoziemca nieposiadającego
numeru PESEL;
4)
adres zamieszkania i adres korespondencyjny, jeżeli jest inny niż adres zamieszkania;
5)
adres poczty elektronicznej, jeżeli taką posiada;
6)
informacje dotyczące:
a)
wykształcenia,
b)
posiadanych kwalifikacji wynikających z dokumentów, o których mowa w § 6 ust. 2 lub
3,
c)
przebiegu pracy zawodowej związanej z kwalifikacjami objętymi wnioskiem.
3.
Wniosek zawiera także informacje dotyczące rodzaju urządzeń, instalacji i sieci, dla
których osoba ubiega się o potwierdzenie posiadanych kwalifikacji, oraz zakresu objętego
wnioskiem o wydanie świadectwa kwalifikacyjnego.
4.
Do wniosku dołącza się:
1)
kopię dokumentu, o którym mowa w § 6 ust. 2 lub 3;
2)
potwierdzenie uiszczenia opłaty.
5.
Do wniosku składanego za pomocą środków komunikacji elektronicznej dołącza się odwzorowania
cyfrowe (skany) dokumentów oraz odwzorowanie cyfrowe (skan) potwierdzenia uiszczenia
opłaty.
6.
W przypadku wniosku złożonego przez osobę lub pracodawcę innych niż wymienieni w ust.
1 lub niespełniającego wymagań, o których mowa w ust. 2-5, nie przeprowadza się egzaminu.
W tym przypadku uiszczona opłata podlega zwrotowi.
§ 8.
1.
W skład komisji kwalifikacyjnej wchodzą:
1)
przewodniczący;
2)
zastępca przewodniczącego;
3)
członkowie;
4)
sekretarz.
2.
Przewodniczący, zastępca przewodniczącego oraz członkowie komisji kwalifikacyjnej
posiadają:
1)
w przypadku przewodniczącego lub zastępcy przewodniczącego - wykształcenie wyższe
w zakresie nauk inżynieryjno-technicznych lub ukończone studia podyplomowe w tym zakresie
oraz udokumentowane co najmniej dziesięcioletnie doświadczenie zawodowe przy eksploatacji
urządzeń, instalacji i sieci;
2)
w przypadku przewodniczącego lub zastępcy przewodniczącego komisji kwalifikacyjnej
powoływanej przez właściwych ministrów oraz Szefów Agencji, o których mowa w art. 21a ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne - wykształcenie wyższe w zakresie nauk inżynieryjno-technicznych lub ukończone studia
podyplomowe w tym zakresie, lub nadany co najmniej pierwszy stopień oficerski w korpusie
oficerów starszych oraz udokumentowane co najmniej pięcioletnie doświadczenie zawodowe
przy eksploatacji odpowiednio urządzeń techniki wojskowej lub uzbrojenia albo urządzeń
ratowniczo-gaśniczych, albo urządzeń ochrony granic;
3)
w przypadku członków:
a)
wykształcenie wyższe w zakresie nauk inżynieryjno-technicznych lub ukończone studia
podyplomowe w tym zakresie oraz udokumentowane co najmniej dwuletnie doświadczenie
zawodowe przy eksploatacji urządzeń, instalacji i sieci albo
b)
wykształcenie średnie albo średnie branżowe oraz udokumentowane co najmniej dziesięcioletnie
doświadczenie zawodowe przy eksploatacji urządzeń, instalacji i sieci lub udokumentowane
co najmniej pięcioletnie doświadczenie zawodowe w służbie bezpieczeństwa i higieny
pracy;
4)
w przypadku członków komisji kwalifikacyjnej powoływanej przez właściwych ministrów
oraz Szefów Agencji, o których mowa w art. 21a ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne:
a)
wykształcenie wyższe w zakresie nauk inżynieryjno-technicznych lub ukończone studia
podyplomowe w tym zakresie, lub nadany co najmniej pierwszy stopień oficerski w korpusie
oficerów młodszych oraz udokumentowane co najmniej trzyletnie doświadczenie zawodowe
przy eksploatacji odpowiednio urządzeń techniki wojskowej lub uzbrojenia albo urządzeń
ratowniczo-gaśniczych, albo urządzeń ochrony granic albo
b)
wykształcenie średnie albo średnie branżowe oraz udokumentowane co najmniej dziesięcioletnie
doświadczenie zawodowe przy eksploatacji urządzeń, instalacji i sieci lub nadany co
najmniej pierwszy stopień podoficerski w korpusie podoficerów starszych oraz udokumentowane
co najmniej pięcioletnie doświadczenie zawodowe przy eksploatacji odpowiednio urządzeń
techniki wojskowej lub uzbrojenia albo urządzeń ratowniczo-gaśniczych, albo urządzeń
ochrony granic.
§ 9.
1.
Egzamin przeprowadza komisja kwalifikacyjna w składzie co najmniej trzech przedstawicieli
wyznaczonych przez tę komisję.
2.
Przedstawiciele komisji kwalifikacyjnej, o których mowa w ust. 1, posiadają udokumentowane
doświadczenie zawodowe w obszarze odnoszącym się do rodzaju urządzeń, instalacji i
sieci wymaganych dla świadectwa kwalifikacyjnego oraz z zakresu objętego wnioskiem
o wydanie świadectwa kwalifikacyjnego.
3.
Sekretarz wchodzi w skład komisji kwalifikacyjnej, o której mowa w ust. 1, jeżeli
spełnia wymagania, o których mowa w § 8 ust. 2 pkt 3 albo 4.
§ 10.
1.
Egzamin jest ustny i wykazuje wiedzę teoretyczną i praktyczną osoby, o której mowa
w § 7 ust. 1, w zakresie, o którym mowa w § 6 ust. 1.
2.
Zakres tematyki, miejsce oraz termin egzaminu ustala przewodniczący komisji kwalifikacyjnej
i powiadamia o nich osobę, o której mowa w § 7 ust. 1, co najmniej 14 dni przed wyznaczonym
dniem egzaminu.
3.
Do zachowania terminu, o którym mowa w ust. 2, jest wystarczające wysłanie powiadomienia
na adres, o którym mowa w § 7 ust. 2 pkt 5, albo na adres, o którym mowa w § 7 ust.
2 pkt 4.
4.
Przed przystąpieniem do egzaminu osoba, o której mowa w § 7 ust. 1, okazuje dokument
ze zdjęciem, który potwierdza jej tożsamość.
5.
Dopuszcza się przeprowadzenie egzaminu przy użyciu środków komunikacji elektronicznej,
zapewniających w szczególności:
1)
transmisję egzaminu w czasie rzeczywistym dostępną dla jego uczestników,
2)
wielostronną komunikację w czasie rzeczywistym, w ramach której uczestnicy egzaminu
mogą wypowiadać się w jego toku
- z zachowaniem niezbędnych zasad bezpieczeństwa, w tym zabezpieczeniem przebiegu
egzaminu przed ingerencją osób trzecich, oraz pod warunkiem możliwości identyfikacji
osoby, o której mowa w § 7 ust. 1.
§ 11.
1.
O wyniku egzaminu członkowie składu, o którym mowa w § 9 ust. 1, rozstrzygają większością
głosów. W przypadku równej liczby głosów rozstrzyga głos przewodniczącego tego składu.
2.
Wynik egzaminu określa się jako „pozytywny” lub „negatywny”.
§ 12.
1.
Z przebiegu egzaminu sporządza się protokół, w którym stwierdza się wynik egzaminu.
Protokół podpisują przewodniczący i członkowie składu, o którym mowa w § 9 ust. 1.
2.
Dokumentację przeprowadzonego egzaminu przewodniczący składu, o którym mowa w § 9
ust. 1, przedkłada niezwłocznie przewodniczącemu komisji kwalifikacyjnej.
3.
Jeżeli osoba, o której mowa w § 7 ust. 1, nie przystąpiła do egzaminu z przyczyn od
niej niezależnych, przewodniczący komisji kwalifikacyjnej zarządza zwrot opłaty.
§ 13.
W przypadku pozytywnego wyniku egzaminu komisja kwalifikacyjna, w terminie 14 dni
od dnia egzaminu, wydaje świadectwo kwalifikacyjne według wzoru stanowiącego załącznik
nr 3 do rozporządzenia.
§ 14.
1.
Opłata jest pobierana w wysokości 10% minimalnego wynagrodzenia za pracę pracowników,
obowiązującego w dniu złożenia wniosku, o którym mowa w § 7 ust. 1.
2.
Opłatę wnosi się na rachunek bankowy jednostki organizacyjnej, przy której powołano
komisję kwalifikacyjną.
3.
W tytule wpłaty podaje się imię i nazwisko osoby, o której mowa w § 7 ust. 1, oraz
informacje dotyczące rodzaju urządzeń, instalacji i sieci, dla których osoba ubiega
się o potwierdzenie kwalifikacji, oraz zakres objęty wnioskiem o wydanie świadectwa
kwalifikacyjnego.
§ 15.
Komisja kwalifikacyjna gromadzi i przechowuje dokumentację z postępowania w sprawie
sprawdzania kwalifikacji przez okres 10 lat od dnia wydania świadectwa kwalifikacyjnego.
Dokumentacja ta zawiera w szczególności:
1)
wniosek, o którym mowa w § 7 ust. 1;
2)
protokół, o którym mowa w § 12 ust. 1;
3)
kopię wydanego świadectwa kwalifikacyjnego.
§ 16.
Komisje kwalifikacyjne powołane przed dniem wejścia w życie rozporządzenia, których
przewodniczący, zastępca przewodniczącego, członkowie lub sekretarz nie spełniają
wymagań, o których mowa w § 8 ust. 2, mogą wydawać świadectwa kwalifikacyjne osobom
wykonującym czynności związane z eksploatacją urządzeń, instalacji i sieci określonych
w załączniku nr 2 do rozporządzenia.
§ 17.
Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia.2)Niniejsze rozporządzenie było poprzedzone rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy
i Polityki Społecznej z dnia 28 kwietnia 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad stwierdzania
posiadania kwalifikacji przez osoby zajmujące się eksploatacją urządzeń, instalacji
i sieci (Dz. U. poz. 828 i 1184 oraz z 2005 r. poz. 1189), które traci moc z dniem
wejścia w życie niniejszego rozporządzenia zgodnie z art. 36 ust. 3 ustawy z dnia
20 maja 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo energetyczne oraz niektórych innych ustaw
(Dz. U. poz. 1093, 1505, 1642, 2269 i 2376 oraz z 2022 r. poz. 1).
2)
Niniejsze rozporządzenie było poprzedzone rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy
i Polityki Społecznej z dnia 28 kwietnia 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad stwierdzania
posiadania kwalifikacji przez osoby zajmujące się eksploatacją urządzeń, instalacji
i sieci (Dz. U. poz. 828 i 1184 oraz z 2005 r. poz. 1189), które traci moc z dniem
wejścia w życie niniejszego rozporządzenia zgodnie z art. 36 ust. 3 ustawy z dnia
20 maja 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo energetyczne oraz niektórych innych ustaw
(Dz. U. poz. 1093, 1505, 1642, 2269 i 2376 oraz z 2022 r. poz. 1).