Ustawaz dnia 28 kwietnia 2022 r.o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników
Treść ustawy
Art. 1.
W ustawie z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników wprowadza się następujące zmiany:
1)
po art. 5b dodaje się art. 5c w brzmieniu:
„
Art. 5c.
1.
Rolnik lub domownik, który podlegając ubezpieczeniu w pełnym zakresie z mocy ustawy,
został objęty innym ubezpieczeniem społecznym z tytułu:
1)
pobierania świadczenia integracyjnego lub stypendium w okresie odbywania szkolenia,
stażu lub przygotowania zawodowego dorosłych, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, na które został skierowany przez powiatowy urząd pracy,
2)
pobierania stypendium w okresie odbywania szkolenia, stażu lub przygotowania zawodowego
dorosłych, o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 9a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń
społecznych, na które został skierowany przez inne niż powiatowy urząd pracy podmioty kierujące
na szkolenie, staż lub przygotowanie zawodowe dorosłych,
3)
pobierania stypendium na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach
rynku pracy w okresie odbywania studiów podyplomowych, o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 9b ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń
społecznych,
4)
pełnienia czynnej służby wojskowej jako żołnierz niezawodowy, o której mowa w art. 6 ust. 1 pkt 11 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń
społecznych,
5)
odbywania służby zastępczej, o której mowa w art. 6 ust. 1 pkt 12 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń
społecznych
- podlega nadal temu ubezpieczeniu pomimo objęcia go z tych tytułów innym ubezpieczeniem
społecznym.
2.
Rolnik lub domownik, o którym mowa w ust. 1, może w każdym czasie odstąpić od ubezpieczenia,
składając w Kasie oświadczenie o odstąpieniu od tego ubezpieczenia, nie wcześniej
jednak niż od dnia, w którym to oświadczenie zostało złożone w Kasie.
”
;
2)
w art. 14 w ust. 7 pkt 1 otrzymuje brzmienie:
„
1)
przebywania ubezpieczonego, na koszt Kasy, w zakładzie leczniczym podmiotu leczniczego
w celu rehabilitacji;
”
;
3)
w art. 21:
a)
po ust. 1 dodaje się ust. 1a w brzmieniu:
„
1a.
Przepisu ust. 1 pkt 3 nie stosuje się do ubezpieczonego, który podlegał ubezpieczeniu
emerytalno-rentowemu przez okres co najmniej 25 lat.
”
,
b)
dodaje się ust. 9 w brzmieniu:
„
9.
Przepisu ust. 8 nie stosuje się do ubezpieczonego, który podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu
przez okres co najmniej 25 lat.
”
;
4)
w art. 25 ust. 2b otrzymuje brzmienie:
„
2b.
Przepisu ust. 2a nie stosuje się przy ustalaniu wysokości emerytury rolniczej dla
osób urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 r., z tym że przy ustalaniu wysokości emerytury
rolniczej dla osób urodzonych po tej dacie, które nie mają ustalonego prawa do emerytury
na podstawie art. 24 ust. 1, art. 24a lub art. 184 przepisów emerytalnych, stosuje
się przepis ust. 2a pkt 3.
”
;
5)
w art. 28:
a)
ust. 1 otrzymuje brzmienie:
„
1.
Wypłata renty rolniczej z ubezpieczenia ulega częściowemu zawieszeniu na zasadach
określonych w ust. 2-8, jeżeli rencista prowadzi działalność rolniczą.
”
,
b)
w ust. 2 pkt 1 i 2 otrzymują brzmienie:
„
1)
części uzupełniającej renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy,
2)
renty inwalidzkiej z ubezpieczenia społecznego rolników indywidualnych i członków
ich rodzin w części równej 95% emerytury podstawowej
”
,
c)
ust. 3 otrzymuje brzmienie:
„
3.
Wypłata ulega zawieszeniu w całości, jeżeli rencista nie zaprzestał prowadzenia działalności
rolniczej, z zastrzeżeniem ust. 5-7 i 9-11.
”
,
d)
w ust. 4:
-
-wprowadzenie do wyliczenia otrzymuje brzmienie:„Uznaje się, że rencista zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej, jeżeli ani on, ani jego małżonek nie jest właścicielem (współwłaścicielem) lub posiadaczem gospodarstwa rolnego w rozumieniu przepisów o podatku rolnym i nie prowadzi działu specjalnego, nie uwzględniając:”,
-
-pkt 1 otrzymuje brzmienie:„
1)
gruntów wydzierżawionych, na podstawie umowy pisemnej zawartej - w przypadku renty stałej - co najmniej na 10 lat, a w przypadku renty okresowej - na okres wskazany w decyzji Prezesa Kasy o przyznaniu tej renty, której zawarcie potwierdził wójt, właściwy ze względu na miejsce położenia przedmiotu dzierżawy, osobie niebędącej:a)
małżonkiem rencisty,b)
osobą pozostającą z rencistą we wspólnym gospodarstwie domowym,c)
małżonkiem osoby, o której mowa w lit. b;”, -
-pkt 3 otrzymuje brzmienie:„
3)
gruntów i działów specjalnych należących do małżonka, z którym rencista zawarł związek małżeński po ustaleniu prawa do renty rolniczej z ubezpieczenia;”,
e)
ust. 5 otrzymuje brzmienie:
„
5.
Jeżeli rencista jest całkowicie niezdolny do pracy wskutek wypadku przy pracy rolniczej
albo rolniczej choroby zawodowej, wypłata świadczenia przez okres dwóch lat od tego
wypadku albo od zachorowania na tę chorobę ulega zawieszeniu tylko w połowie.
”
,
f)
w ust. 7 pkt 1 otrzymuje brzmienie:
„
1)
rencista nie zawarł umowy z następcą stosownie do przepisów rozdziału 7 i nie ma możliwości
sprzedaży nieruchomości wchodzących w skład gospodarstwa rolnego co najmniej po cenie
odpowiadającej ich oszacowaniu według przepisów o gospodarowaniu nieruchomościami
rolnymi Skarbu Państwa albo
”
,
g)
w ust. 9 pkt 2 otrzymuje brzmienie:
„
2)
uprzednio wydzierżawionych na podstawie umowy pisemnej zawartej - w przypadku renty
stałej - co najmniej na 10 lat, a w przypadku renty okresowej - na okres wskazany
w decyzji Prezesa Kasy o przyznaniu tej renty, jeżeli dzierżawa ustała wcześniej z
przyczyn niezależnych od wydzierżawiającego, lub
”
,
h)
ust. 11 otrzymuje brzmienie:
„
11.
W przypadku gdy rencista prowadzi działalność rolniczą z małżonkiem podlegającym ubezpieczeniu
emerytalno-rentowemu z mocy ustawy, wypłata nie ulega zawieszeniu.
”
;
6)
art. 34 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 34.
1.
Prawo do emerytury lub renty rolniczej z ubezpieczenia ulega zawieszeniu lub zmniejszeniu
na zasadach określonych w przepisach emerytalnych. W takim przypadku nie zawiesza
lub nie zmniejsza się wypłaty części składkowej emerytury rolniczej lub renty rolniczej
z tytułu niezdolności do pracy albo nadwyżki emerytury lub renty inwalidzkiej z ubezpieczenia
społecznego rolników indywidualnych i członków ich rodzin ponad 95% emerytury podstawowej.
2.
Przy zawieszeniu lub zmniejszeniu prawa do emerytury lub renty rolniczej z ubezpieczenia,
zgodnie z ust. 1, nie bierze się pod uwagę dochodów z działalności rolniczej.
”
;
7)
w art. 36:
a)
w ust. 1 w pkt 11 kropkę zastępuje się średnikiem i dodaje się pkt 12 w brzmieniu:
„
12)
interpretacji indywidualnych, o których mowa w art. 62a.
”
,
b)
w ust. 3 po wyrazach „w ust. 1 pkt 1-9” dodaje się wyrazy „i 12”;
8)
w art. 40a:
a)
ust. 2 otrzymuje brzmienie:
„
2.
Odsetek za zwłokę nie nalicza się od nieopłaconych w terminie składek, jeżeli:
1)
wysokość odsetek nie przekracza 6,60 zł;
2)
nieopłacenie składek wynika:
a)
z błędnego zawiadomienia przez Kasę o stanie rozliczeń,
b)
ze zmiany decyzji Prezesa Kasy, z przyczyn leżących po stronie Kasy, w zakresie podlegania
ubezpieczeniu społecznemu rolników lub wymiaru składek lub w sprawach o umorzenie
należności składkowych,
c)
z zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej Kasy, która następnie uległa
zmianie.
”
,
b)
dodaje się ust. 3 w brzmieniu:
„
3.
Przez utrwaloną praktykę interpretacyjną, o której mowa w ust. 2 pkt 2 lit. c, rozumie
się wyjaśnienia zakresu i sposobu stosowania przepisów prawa dominujące w interpretacjach
indywidualnych wydawanych przez Kasę w takich samych stanach faktycznych lub w odniesieniu
do takich samych zdarzeń przyszłych oraz w takim samym stanie prawnym.
”
;
9)
w art. 41a w ust. 2 w pkt 3 wyrazy „pięciokrotnej wartości” zastępuje się wyrazami „dziesięciokrotności kwoty kosztów”;
10)
w art. 41b w ust. 12 wyrazy „kwoty, o której mowa w ust. 15” zastępuje się wyrazami „dziesięciokrotności kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym”;
11)
w art. 48 w ust. 2b w pkt 3 po wyrazie „zawieszona” dodaje się wyrazy „lub zmniejszona”;
12)
w art. 55 ust. 2a otrzymuje brzmienie:
„
2a.
Prezes Kasy może renciście, któremu na skutek niezaprzestania prowadzenia działalności
rolniczej wypłata części uzupełniającej świadczenia została zawieszona w całości,
przyznać prawo do wypłaty 50% tej części na czas określony, jeżeli istnieją szczególne
przeszkody w zaprzestaniu prowadzenia działalności rolniczej.
”
;
13)
art. 62a otrzymuje brzmienie:
„
Art. 62a.
1.
Prezes Kasy wydaje interpretacje indywidualne, o których mowa w art. 34 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców, w zakresie obowiązku podlegania ubezpieczeniu oraz wysokości składek w stosunku
do podmiotów, o których mowa w art. 5a ust. 1, w sprawach związanych z prowadzeniem
przez te podmioty pozarolniczej działalności gospodarczej. Interpretacje indywidualne
wraz z wnioskiem o wydanie interpretacji, po usunięciu danych identyfikujących wnioskodawcę
oraz inne podmioty wskazane w treści interpretacji, Kasa niezwłocznie zamieszcza w
Biuletynie Informacji Publicznej.
2.
Nie wydaje się interpretacji indywidualnych w zakresie tych elementów stanu faktycznego,
które w dniu złożenia wniosku o interpretację są przedmiotem toczącego się postępowania
wyjaśniającego albo gdy w tym zakresie sprawa została rozstrzygnięta co do jej istoty
w decyzji Prezesa Kasy.
”
;
14)
art. 64 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 64.
1.
Kasa podejmuje działania na rzecz osób wykazujących całkowitą niezdolność do pracy
w gospodarstwie rolnym, ale rokujących jej odzyskanie w wyniku leczenia i rehabilitacji
leczniczej, albo zagrożonych całkowitą niezdolnością do pracy w gospodarstwie rolnym,
które:
1)
podlegają ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy w pełnym zakresie albo
2)
podlegają ubezpieczeniu wypadkowemu, chorobowemu i macierzyńskiemu na wniosek w pełnym
zakresie nieprzerwanie co najmniej przez 18 miesięcy przed złożeniem wniosku o rehabilitację
leczniczą, z tym że okres ten nie jest wymagany w przypadku ubezpieczonego zagrożonego
całkowitą niezdolnością do pracy w gospodarstwie rolnym wskutek wypadku przy pracy
rolniczej, albo
3)
posiadają ustalone prawo do okresowej renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy
i zachowały zdolność do samodzielnej egzystencji.
2.
Działania, o których mowa w ust. 1, obejmują w szczególności:
1)
kierowanie na rehabilitację leczniczą do zakładów rehabilitacyjnych;
2)
prowadzenie zakładów rehabilitacji leczniczej;
3)
wspieranie rozwoju rehabilitacji ambulatoryjnej na obszarach wiejskich;
4)
prowadzenie, we własnym zakresie, badań i analiz przyczyn niezdolności do pracy;
5)
odpłatne zlecanie badań naukowych i ekspertyz dotyczących przyczyn niezdolności do
pracy w gospodarstwie rolnym oraz metod jej przeciwdziałania;
6)
promocję zdrowia;
7)
działania dotyczące profilaktyki zdrowotnej w środowisku wiejskim.
3.
Na rehabilitację leczniczą kieruje się:
1)
osobę uznaną okresowo za całkowicie niezdolną do pracy w gospodarstwie rolnym, która
rokuje odzyskanie zdolności do pracy w gospodarstwie rolnym w wyniku leczenia i rehabilitacji;
2)
osobę zagrożoną całkowitą niezdolnością do pracy w gospodarstwie rolnym;
3)
dzieci osób, które:
a)
spełniają warunki określone w ust. 1 pkt 1 albo 2 lub
b)
mają ustalone prawo do renty, o której mowa w art. 18, jeżeli osoby te nieprzerwanie
co najmniej 12 miesięcy przed złożeniem wniosku o rehabilitację leczniczą dla dziecka
podlegają:
-
-ubezpieczeniu wypadkowemu, chorobowemu i macierzyńskiemu lub
-
-ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu;
4)
osoby uprawnione do renty rodzinnej, o których mowa w art. 29 ust. 2.
4.
Jeżeli na rehabilitację leczniczą jest kierowane dziecko wymagające opieki ze względu
na wiek lub stan zdrowia, pobyt w zakładzie rehabilitacji leczniczej zapewnia się
również opiekunowi prawnemu tego dziecka.
5.
Kasa może kierować również:
1)
osoby uprawnione do emerytury rolniczej na rehabilitację leczniczą;
2)
ubezpieczonych, o których mowa w art. 16 ust. 2 pkt 4, będących opiekunami osób niepełnosprawnych
na turnusy mające na celu poprawę ich kondycji psychofizycznej i jakości życia, zwane
dalej „turnusami regeneracyjnymi”.
6.
Podstawę skierowania na rehabilitację leczniczą lub turnusy regeneracyjne stanowią:
1)
prawomocne orzeczenie lekarza rzeczoznawcy Kasy lub orzeczenie komisji lekarskiej
Kasy, wydane w postępowaniu orzeczniczym dla ustalenia prawa do świadczenia z ubezpieczenia
społecznego rolników, zawierające wskazania do rehabilitacji leczniczej, albo
2)
wniosek sporządzony przez lekarza prowadzącego leczenie
- pozytywnie zaopiniowane przez lekarza regionalnego inspektora orzecznictwa lekarskiego
Kasy, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 46 ust. 4.
7.
Pierwszeństwo w skierowaniu na rehabilitację leczniczą ma osoba, dla której potrzeba
rehabilitacji jest uzasadniona następstwem wypadku przy pracy rolniczej.
8.
Osobie skierowanej na rehabilitację leczniczą przysługuje zwrot kosztów przejazdu
z miejsca zamieszkania do zakładu rehabilitacji leczniczej.
9.
Zwrot kosztów, o którym mowa w ust. 8, nie przysługuje osobie uprawnionej do emerytury
rolniczej.
10.
Po zakończeniu rehabilitacji leczniczej lub turnusu regeneracyjnego ta sama osoba
może być ponownie skierowana na rehabilitację leczniczą lub turnus regeneracyjny.
11.
Konkurs ofert na świadczenia i usługi rehabilitacyjne oraz turnusy regeneracyjne z
podmiotami niebędącymi jednostkami organizacyjnymi Kasy przeprowadza komisja konkursowa
powołana przez Prezesa Kasy.
12.
Minister właściwy do spraw rozwoju wsi określi, w drodze rozporządzenia, warunki i
tryb kierowania na rehabilitację leczniczą i turnusy regeneracyjne oraz warunki i
tryb przeprowadzania konkursu ofert oraz zawierania umów o świadczenia i usługi rehabilitacyjne
oraz turnusy regeneracyjne z podmiotami niebędącymi jednostkami organizacyjnymi Kasy,
w tym:
1)
warunki i tryb kwalifikacji wniosku o rehabilitację leczniczą albo turnus regeneracyjny
oraz wzór tego wniosku,
2)
przypadki i terminy ponownego kierowania na rehabilitację leczniczą albo turnus regeneracyjny,
3)
okresy trwania rehabilitacji leczniczej i turnusów regeneracyjnych,
4)
sposób i warunki zwrotu kosztów przejazdu
- mając na uwadze potrzeby osób kierowanych na rehabilitację leczniczą i turnusy regeneracyjne,
w tym możliwość poprawy stanu zdrowia, kondycji psychofizycznej i jakości życia tych
osób, a także kierując się koniecznością zapewnienia równego traktowania podmiotów
leczniczych oraz przejrzystości i sprawności postępowania podczas przeprowadzania
konkursu ofert.
”
;
15)
w art. 77 w ust. 1 w pkt 5 kropkę zastępuje się średnikiem i dodaje się pkt 6 w brzmieniu:
„
6)
wydatków i kosztów związanych z realizacją zadań wynikających z przepisów o szczególnych
rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej.
”
;
16)
w art. 80 w ust. 1 skreśla się wyrazy „21b,”.
Art. 2.
W sprawach, o których mowa w art. 21 i art. 25 ustawy zmienianej w art. 1, wszczętych
i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy
stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.
Art. 3.
Emerytury rolnicze, których wypłata uległa częściowemu zawieszeniu przed dniem wejścia
w życie ustawy ze względu na niezaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej, wypłaca
się w pełnej wysokości od dnia wejścia w życie ustawy bez wydawania decyzji o wznowieniu
zawieszonej wypłaty.
Art. 4.
1.
Rolnik lub domownik, którym przed dniem wejścia w życie ustawy wydano decyzję o ustaniu
ubezpieczenia społecznego rolników w związku z objęciem ich ubezpieczeniami z tytułu
pobierania świadczenia integracyjnego lub stypendium w okresie odbywania szkolenia,
stażu lub przygotowania zawodowego dorosłych, na które zostali skierowani przez powiatowy
urząd pracy, o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych , jak również z tytułów, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 9a, 9b, 11 i 12 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie
ubezpieczeń społecznych, mogą złożyć w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego wniosek o objęcie ich ubezpieczeniem
społecznym rolników w okresie, którego dotyczyła decyzja o ustaniu ubezpieczenia społecznego
rolników, o ile spełniali w okresie objętym wnioskiem warunki określone w art. 5c
ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1.
2.
Wniosek, o którym mowa w ust. 1, może być złożony w terminie 6 miesięcy od dnia wejścia
w życie ustawy.
3.
Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego jest obowiązany wydać decyzję o objęciu
rolnika lub domownika ubezpieczeniem społecznym rolników, jeżeli spełniali w okresie
objętym wnioskiem, o którym mowa w ust. 1, warunki określone w art. 5c ust. 1 ustawy
zmienianej w art. 1.
4.
Składki na ubezpieczenie społeczne rolników za okres objęcia tym ubezpieczeniem na
wniosek, o którym mowa w ust. 1, rolnik opłaca w terminie 14 dni od dnia doręczenia
decyzji o objęciu tym ubezpieczeniem.
5.
Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego nie wydaje decyzji o ustaniu ubezpieczenia
społecznego rolników za okresy podlegania innemu ubezpieczeniu społecznemu przypadające
przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, jeżeli w danym przypadku są spełnione
warunki określone w art. 5c ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1.
Art. 5.
1.
W 2022 r. do świadczeń emerytalno-rentowych wypłacanych z funduszu emerytalno-rentowego,
o którym mowa w art. 78 ustawy zmienianej w art. 1, nie stosuje się przepisów art. 29 ust. 10 i 12 oraz art. 52 ust. 2 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r.
o finansach publicznych .
2.
O dokonanych zmianach planu finansowego państwowego funduszu celowego Prezes Kasy
Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego niezwłocznie informuje ministra właściwego do
spraw finansów publicznych oraz ministra właściwego do spraw rozwoju wsi.
Art. 6.
W 2022 r. minister właściwy do spraw finansów publicznych, na wniosek dysponenta części
72 - Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, może dokonywać przeniesień wydatków
budżetowych z części 73 - Zakład Ubezpieczeń Społecznych do części 72 - Kasa Rolniczego
Ubezpieczenia Społecznego.
Art. 7.
1.
W latach 2023-2032 maksymalny limit wydatków funduszu prewencji i rehabilitacji, o
którym mowa w art. 80 ustawy zmienianej w art. 1, na realizację zadań określonych
w art. 64 ust. 5 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą wynosi
łącznie 27 316 800,00 zł, w tym w:
1)
2023 r. - 2 234 400,00 zł;
2)
2024 r. - 2 436 000,00 zł;
3)
2025 r. - 2 536 800,00 zł;
4)
2026 r. - 2 620 800,00 zł;
5)
2027 r. - 2 704 800,00 zł;
6)
2028 r. - 2 788 800,00 zł;
7)
2029 r. - 2 872 800,00 zł;
8)
2030 r. - 2 956 800,00 zł;
9)
2031 r. - 3 040 800,00 zł;
10)
2032 r. - 3 124 800,00 zł.
2.
W przypadku przekroczenia lub zagrożenia przekroczeniem przyjętego na dany rok budżetowy
maksymalnego limitu wydatków, o którym mowa w ust. 1, stosuje się mechanizm korygujący,
polegający na limitowaniu liczby osób skierowanych na rehabilitację leczniczą lub
turnusy mające na celu poprawę ich kondycji psychofizycznej i jakości życia, o których
mowa w art. 64 ust. 5 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.
3.
Organem właściwym do monitorowania wykorzystania limitu wydatków, o którym mowa w
ust. 1, jest Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego.
4.
Organem właściwym do wdrożenia mechanizmu korygującego, o którym mowa w ust. 2, jest
Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego.
Art. 8.
Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem art. 1 pkt
14, który wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2023 r.
1)
Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2021 r.
poz. 1236, 1535, 1773, 1927, 1981, 2054 i 2270 oraz z 2022 r. poz. 583, 655 i 1079.