Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsiz dnia 29 kwietnia 2022 r.w sprawie minimalnych wymagań, jakie musi spełniać ośrodek, oraz minimalnych wymagań
w zakresie opieki nad zwierzętami utrzymywanymi w ośrodku 1)Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi kieruje działem administracji rządowej - rolnictwo,
na podstawie § 1 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 27 października
2021 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
(Dz. U. poz. 1950).
Spis treści
Treść rozporządzenia
Na podstawie art. 19 ustawy z dnia 15 stycznia 2015 r. o ochronie zwierząt wykorzystywanych do
celów naukowych lub edukacyjnych zarządza się, co następuje:
§ 1.
Rozporządzenie określa minimalne wymagania:
1)
jakie musi spełniać ośrodek;
2)
w zakresie:
a)
opieki nad zwierzętami utrzymywanymi w ośrodku, w tym pozyskanymi zwierzętami dzikimi,
b)
transportu zwierząt dzikich.
§ 2.
1.
Ośrodek projektuje się w sposób uwzględniający potrzeby fizjologiczne i etologiczne
zwierząt utrzymywanych w tym ośrodku.
2.
Ośrodek zabezpiecza się przed:
1)
dostępem osób trzecich;
2)
przedostawaniem się innych zwierząt niż utrzymywane w ośrodku;
3)
ucieczką zwierząt utrzymywanych w ośrodku.
3.
Powierzchnie ścian i podłóg w ośrodku wykonuje się z materiałów:
1)
nieszkodliwych dla zdrowia zwierząt;
2)
z którymi kontakt nie powoduje zranienia zwierząt i które są odporne na uszkodzenia
mechaniczne powodowane przez zwierzęta lub czyszczenie.
4.
Urządzenia i sprzęt w ośrodku zabezpiecza się w taki sposób, aby uniemożliwić zwierzętom
zranienie się o te urządzenia i sprzęt lub ich uszkodzenie.
§ 3.
1.
W ośrodku wyodrębnia się:
1)
pomieszczenia:
a)
w których utrzymuje się zwierzęta, i wyposaża się je w boksy, kojce, klatki, terraria
lub akwaria,
b)
które są przeznaczone do utrzymywania zwierząt:
-
-nowo wprowadzonych do ośrodka do czasu ustalenia ich stanu zdrowia i odbycia przez nie kwarantanny,
-
-rannych lub chorych,
c)
w których wykonuje się badanie stanu zdrowia zwierząt, leczy się zwierzęta lub wykonuje
się zabiegi chirurgiczne, o których mowa w ustawie z dnia 21 grudnia 1990 r. o zawodzie lekarza weterynarii i izbach lekarsko-weterynaryjnych , przeprowadza się sekcję zwłok zwierząt lub pobiera się próbki do badań laboratoryjnych,
d)
techniczne, w tym magazynowe;
2)
miejsca wydzielone do:
a)
przechowywania:
-
-paszy w rozumieniu art. 3 ust. 4 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz. Urz. WE L 31 z 01.02.2002, str. 1, z późn. zm.3)Zmiany wymienionego rozporządzenia zostały ogłoszone w Dz. Urz. UE L 245 z 29.09.2003, str. 4, Dz. Urz. UE L 100 z 08.04.2006, str. 3, Dz. Urz. UE L 179 z 07.07.2007, str. 59, Dz. Urz. UE L 60 z 05.03.2008, str. 17, Dz. Urz. UE L 188 z18.07.2009, str. 14, Dz. Urz. UE L 189 z 27.06.2014, str. 1, Dz. Urz. UE L 327 z 12.11.2014, str. 9, Dz. Urz. UE L 37 z 13.02.2015, str. 24, Dz. Urz. UE L 35 z 10.02.2017, str. 10, Dz. Urz. UE L 117 z 05.05.2017, str. 1, Dz. Urz. UE L 198 z 25.07.2019, str. 241 oraz Dz. Urz. UE L 231 z 06.09.2019, str. 1. - Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 6, str. 463), zwanej dalej „paszą”,
-
-czystej ściółki,
-
-urządzeń i sprzętu,
b)
składowania:
-
-odchodów zwierząt,
-
-zużytej ściółki,
-
-materiałów, które mogą być niebezpieczne dla zwierząt lub ludzi,
c)
składowania lub bezpiecznego unieszkodliwiania zwłok zwierząt lub odpadów weterynaryjnych
w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 11 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach .
2.
Pomieszczenia techniczne projektuje się, tak aby strefy przeznaczone do czyszczenia
lub odkażania miały rozmiary, które umożliwiają zainstalowanie sprzętu niezbędnego
do przeprowadzenia czyszczenia lub odkażania używanych urządzeń i sprzętu, przy czym
czyszczenie przeprowadza się w sposób uniemożliwiający ponowne zanieczyszczenie oczyszczonych
urządzeń i sprzętu.
3.
Miejsca przeznaczone do przechowywania paszy lub ściółki:
1)
wydziela się, tak aby zapewnić w nich warunki, które gwarantują utrzymanie jakości
przechowywanej w nich paszy lub ściółki;
2)
zabezpiecza się przed szkodnikami i owadami.
4.
W ośrodku użytkownika, w zależności od rodzaju działalności prowadzonej przez danego
użytkownika, oprócz pomieszczeń i miejsc, o których mowa w ust. 1, dodatkowo wyodrębnia
się pomieszczenie, w którym wykonuje się:
1)
procedury, które nie powinny być wykonywane w pomieszczeniu, w którym są utrzymywane
zwierzęta;
2)
procedury wymagające warunków aseptycznych, przy czym w tym pomieszczeniu wydziela
się także zaplecze umożliwiające opiekę pooperacyjną;
3)
uśmiercanie zwierząt wyłącznie po to, aby wykorzystać ich narządy lub tkanki do celów
określonych w art. 3 ustawy z dnia 15 stycznia 2015 r. o ochronie zwierząt wykorzystywanych do celów
naukowych lub edukacyjnych, zwanej dalej „ustawą”.
5.
W ośrodku zapewnia się:
1)
poziom hałasu, w tym ultradźwięków, który nie oddziałuje niekorzystnie na dobrostan
utrzymywanych zwierząt;
2)
stosowanie środków mających na celu zminimalizowanie:
a)
zagrożenia zalaniem wodą klatek z podłogami pełnymi,
b)
możliwości skażenia chemicznego, fizycznego lub mikrobiologicznego gotowej paszy,
w tym substancji lub produktów przeznaczonych do jej produkcji, a także paszy podczas
jej produkcji, przygotowywania lub podawania;
3)
pakowanie, transport i przechowywanie paszy w sposób zapobiegający:
a)
jej skażeniu lub zepsuciu,
b)
uszkodzeniu opakowania, w którym jest umieszczona;
4)
regularne oczyszczanie:
a)
pomieszczeń, boksów, kojców, klatek, akwariów i terrariów,
b)
urządzeń i sprzętu wykorzystywanych do karmienia i pojenia zwierząt, a jeżeli jest
to konieczne - także odkażanie tych urządzeń i sprzętu, a w przypadku gdy stosowany
system utrzymywania zwierząt tego wymaga - codzienne usuwanie niezjedzonych resztek
paszy;
5)
regularne kontrolowanie i serwisowanie systemów poideł automatycznych.
6.
W ośrodku:
1)
stosuje się systemy alarmowe, które emitują dźwięki pozostające poza zakresem słyszalności
zwierząt, pod warunkiem że zapewnia to odbieranie sygnałów alarmowych przez ludzi,
a w przypadku gdy w ośrodku są utrzymywane zwierzęta z rzędu naczelnych - stosuje
się systemy alarmowe wyłącznie w postaci alarmu świetlnego;
2)
instaluje się:
a)
oświetlenie awaryjne i system alarmowy,
b)
zasilanie awaryjne, które w przypadku awarii zasilania głównego zapewnia funkcjonowanie
urządzeń oraz działanie oświetlenia awaryjnego i systemu alarmowego,
c)
urządzenia monitorujące i alarmowe zapewniające prawidłowe funkcjonowanie systemów
grzewczych i wentylacyjnych;
3)
umieszcza się w widocznych miejscach instrukcję postępowania w sytuacjach awaryjnych;
4)
opracowuje się:
a)
strategię działania, która ma na celu zapewnienie dobrego stanu zdrowia utrzymywanych
zwierząt i ich dobrostanu - uwzględniając wymagania naukowe w tym zakresie - oraz
obejmuje:
-
-regularne monitorowanie stanu zdrowia zwierząt,
-
-program monitorowania możliwych zagrożeń mikrobiologicznych,
-
-plany działania w sytuacji pogorszenia się stanu zdrowia zwierząt,
-
-określenie wymagań w zakresie stanu zdrowia, jakie musi spełniać zwierzę nowo wprowadzane do ośrodka, i warunków tego wprowadzenia, w celu zminimalizowania zagrożenia dla zdrowia pozostałych zwierząt utrzymywanych w tym ośrodku,
-
-metody wzbogacania warunków utrzymywania zwierząt,
b)
programy mające na celu przyzwyczajenie zwierząt utrzymywanych w ośrodku do warunków
i miejsc, w jakich są utrzymywane, oraz sposobu postępowania z nimi, dostosowane do
danego gatunku zwierząt, wykonywanych procedur i okresu trwania doświadczenia,
c)
program, w którym określa się:
-
-jak przeprowadzać konserwację pomieszczeń, urządzeń i sprzętu, aby nie powodować ich uszkodzenia lub usterek, a w przypadku powstania tych uszkodzeń lub usterek - sposób ich usuwania,
-
-sposób skutecznego czyszczenia pomieszczeń, boksów, kojców, klatek, akwariów i terrariów, w tym wskazuje się, jak często przeprowadza się to czyszczenie, aby zapewnić utrzymanie czystości w tych pomieszczeniach,
d)
instrukcję dostosowania zaopatrzenia akwariów i zbiorników na wodę do fizjologicznych
potrzeb gatunków ryb, płazów i gadów w nich utrzymywanych.
7.
Strategia, programy i instrukcja, o których mowa w ust. 6 pkt 4, oraz program prowadzenia
rehabilitacji, o którym mowa w art. 24a pkt 2 ustawy, podlegają regularnym przeglądom
i są aktualizowane.
§ 4.
W pomieszczeniach, w których utrzymuje się zwierzęta:
1)
instaluje się:
a)
wentylację ciągłą i awaryjną dostosowaną do potrzeb utrzymywanych zwierząt o wydajności
wynoszącej co najmniej od 15 do 20 wymian powietrza na godzinę, chyba że:
-
-ze względu na szczególne warunki utrzymywania zwierząt, w tym temperaturę, jest konieczne zapewnienie zwiększonej wymiany powietrza,
-
-liczba utrzymywanych zwierząt jest mniejsza od liczby zwierząt wynikającej z sekcji B załącznika III do dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/63/UE z dnia 22 września 2010 r. w sprawie ochrony zwierząt wykorzystywanych do celów naukowych 4)Zmiana wymienionej dyrektywy została ogłoszona w Dz. Urz. UE L 170 z 25.06.2019, str. 115. lub zwierzęta są utrzymywane w akwariach lub indywidualnie wentylowanych klatkach - w takich przypadkach zapewnia się co najmniej od 8 do 10 wymian powietrza na godzinę,
b)
izolację, ogrzewanie i wentylację, które gwarantują utrzymanie poziomu kurzu i stężenia
gazów na poziomie nieszkodliwym dla zwierząt,
c)
izolację akustyczną i materiały dźwiękochłonne - w przypadku gdy wykonywane procedury
tego wymagają,
d)
oświetlenie sztuczne, które:
-
-umożliwia zaspokajanie biologicznych potrzeb zwierząt - w przypadku gdy dostęp światła naturalnego nie zapewnia zachowania cyklu dzień/noc,
-
-umożliwia sprawowanie opieki nad utrzymywanymi zwierzętami i kontrolę tych zwierząt oraz wykonywanie czynności hodowlanych - w przypadku gdy są wykonywane w tym pomieszczeniu,
-
-jest dostosowane intensywnością i regularnością cykli do potrzeb biologicznych danego gatunku utrzymywanych zwierząt, a w przypadku zwierząt albinotycznych - również do ich wrażliwości na światło;
2)
dostosowuje się temperaturę i poziom wilgotności do potrzeb gatunków i grup wiekowych
utrzymywanych zwierząt i dokonuje się ich pomiarów codziennie, a wyniki tych pomiarów
zapisuje;
3)
zapewnia się natężenie hałasu nieprzekraczające 60 dB.
§ 5.
1.
Boksy, kojce, klatki, terraria lub akwaria w pomieszczeniach, w których utrzymuje
się zwierzęta, wykonuje się:
1)
z materiałów:
a)
nieszkodliwych dla zdrowia zwierząt,
b)
odpornych na czyszczenie i odkażanie - z wyłączeniem klatek jednorazowego użytku;
2)
tak aby uniemożliwić zranienie się zwierząt.
2.
W boksach, kojcach, klatkach, terrariach i akwariach wydziela się miejsce przeznaczone
do odpoczynku zwierząt:
1)
które projektuje się z uwzględnieniem cech środowiska naturalnego, w którym występuje
dany gatunek zwierząt;
2)
do którego mają dostęp wszystkie utrzymywane zwierzęta.
3.
Podłogi w boksach, kojcach lub klatkach konstruuje się, tak aby:
1)
były przystosowane do potrzeb danego gatunku i grupy wiekowej utrzymywanych zwierząt;
2)
było możliwe łatwe usuwanie odchodów.
§ 6.
1.
Zwierzęta w ośrodku:
1)
utrzymuje się:
a)
na takiej przestrzeni i w takich warunkach, które są dostosowane do potrzeb danego
gatunku, grupy wiekowej i stanu fizjologicznego zwierząt i umożliwiają tym zwierzętom
realizację naturalnych zachowań, a jeżeli to możliwe - zapewnia się im kontrolę i
wybór środowiska w celu zmniejszenia zachowań spowodowanych stresem,
b)
w jednym pomieszczeniu, jeżeli wymagają takich samych warunków środowiskowych, z wyłączeniem
zwierząt gatunków antagonistycznych, chyba że uniemożliwi się im kontakt wzrokowy,
słuchowy lub węchowy,
c)
w stałych grupach złożonych ze zwierząt, które nie wykazują wobec siebie zachowań
agresywnych, z wyłączeniem:
-
-zwierząt o naturze samotniczej,
-
-przypadku gdy utrzymywanie zwierząt pojedynczo jest uzasadnione względami naukowymi, w tym ich dobrostanem lub stanem zdrowia, przy czym takie utrzymywanie ogranicza się do niezbędnego minimum i uzależnia od zapewnienia tym zwierzętom kontaktu wzrokowego, słuchowego, węchowego lub dotykowego z innymi zwierzętami,
d)
w warunkach, które wzbogaca się - w celu obniżenia poziomu stresu u zwierząt - przez
wprowadzenie technik rozszerzających zakres czynności wykonywanych przez zwierzęta,
takich jak wysiłek fizyczny, poszukiwanie pokarmu, czynności manipulacyjne i poznawcze,
w sposób dostosowany do możliwości danego gatunku zwierząt zgodnie ze strategią, o
której mowa w § 3 ust. 6 pkt 4 lit. a;
2)
monitoruje się, w przypadku gdy są po raz pierwszy wprowadzane do danej grupy lub
ponownie wprowadzane do ustalonych grup, tak aby uniknąć problemów związanych z nieodpowiednim
doborem zwierząt lub zaburzeniem relacji w danej grupie.
2.
Zwierzęta w ośrodku mogą być stale utrzymywane poza pomieszczeniem, jeżeli panujące
warunki klimatyczne nie powodują u nich dystresu.
3.
Zwierzętom w ośrodku:
1)
podaje się paszę:
a)
pozbawioną zanieczyszczeń,
b)
która odpowiada potrzebom żywieniowym i behawioralnym tych zwierząt pod względem formy
i zawartości oraz sposobu, w jaki się ją podaje, przy czym sposób podawania paszy
nie powinien wpływać na jej walory smakowe;
2)
zapewnia się:
a)
swobodny dostęp do paszy, a także przestrzeń ograniczającą rywalizację zwierząt o
pożywienie,
b)
stały dostęp do świeżej wody zdatnej do picia,
c)
ściółkę lub legowiska dostosowane do potrzeb danego gatunku zwierząt, w tym materiały
do budowy gniazd, a w przypadku zwierząt przeznaczonych do rozrodu - także miejsce
przeznaczone do rozrodu; nie stosuje się jako ściółki materiałów pochodzących z drewna
poddanego obróbce chemicznej,
d)
suche i czyste miejsce przeznaczone do snu zwierząt, a w przypadku zwierząt związanych
ze środowiskiem wodnym - miejsce, które uwzględnia potrzeby tych zwierząt.
4.
Zwierzęta dzikie w ośrodku:
1)
po pozyskaniu poddaje się aklimatyzacji i kwarantannie,
2)
utrzymuje się i zapewnia im opiekę,
3)
hoduje się - w przypadku gdy są przeznaczone do rozrodu
- w warunkach dostosowanych do potrzeb danego gatunku.
5.
W odniesieniu do poszczególnych gatunków zwierząt utrzymywanych w ośrodku ośrodek
spełnia warunki, które są określone w sekcji B załącznika III do dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/63/UE z
dnia 22 września 2010 r. w sprawie ochrony zwierząt wykorzystywanych do celów naukowych.
§ 7.
1.
Osoba, o której mowa w art. 20 ust. 1 ustawy, kontroluje warunki utrzymywania i stan
zdrowia zwierząt w celu ustalenia, czy są wśród nich zwierzęta chore lub ranne - co
najmniej raz dziennie, a w przypadku zwierząt dzikich - co najmniej dwa razy dziennie,
i podejmuje działania dostosowane do ustaleń dokonanych podczas tych kontroli.
2.
Oprócz kontroli, o której mowa w ust. 1, osoba, o której mowa w art. 20 ust. 1 ustawy,
przeprowadza co najmniej raz dziennie kontrolę relacji w grupie zwierząt do czasu
ich ustabilizowania - w przypadku zwierząt, które są po raz pierwszy wprowadzane do
danej grupy lub ponownie wprowadzane do ustalonych grup, i podejmuje działania dostosowane
do ustaleń dokonanych podczas tej kontroli.
§ 8.
1.
Transport pozyskanych zwierząt dzikich odbywa się zgodnie z wymaganiami określonymi
w rozdziale II załącznika I do rozporządzenia Rady (WE) nr 1/2005 z dnia 22 grudnia
2004 r. w sprawie ochrony zwierząt podczas transportu i związanych z tym działań oraz
zmieniającego dyrektywy 64/432/EWG i 93/119/WE oraz rozporządzenie (WE) nr 1255/97 5)Zmiany wymienionego rozporządzenia zostały ogłoszone w Dz. Urz. UE L 73 z 15.03.2008,
str. 35, Dz. Urz. UE L 336 z 20.12.2011, str. 86, Dz. Urz. UE L 95 z 07.04.2017, str.
1, Dz. Urz. UE L 137 z 24.05.2017, str. 40 oraz Dz. Urz. UE L 129 z 15.04.2021, str.
162..
2.
W miejscu pozyskiwania zwierząt dzikich zapewnia się kontenery w rozumieniu art. 2
lit. g rozporządzenia, o którym mowa w ust. 1, przeznaczone do transportu pozyskanych
zwierząt dzikich, które wymagają przewiezienia na badanie lub leczenie.
§ 9.
1.
Temperatura, w której utrzymuje się gatunki lub grupy gatunków zwierząt w ośrodku,
jest określona w załączniku nr 1 do rozporządzenia.
2.
Okres kwarantanny zalecany dla niektórych gatunków lub grup gatunków zwierząt jest
określony w załączniku nr 2 do rozporządzenia.
§ 10.
Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.6)Niniejsze rozporządzenie było poprzedzone rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju
Wsi z dnia 14 grudnia 2016 r. w sprawie minimalnych wymagań, jakie powinien spełniać
ośrodek, oraz minimalnych wymagań w zakresie opieki nad zwierzętami utrzymywanymi
w ośrodku (Dz. U. poz. 2139), które zgodnie z art. 15 ustawy z dnia 17 listopada 2021 r.
o zmianie ustawy o ochronie zwierząt wykorzystywanych do celów naukowych lub edukacyjnych
(Dz. U. poz. 2338) traci moc z dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia.
1)
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi kieruje działem administracji rządowej - rolnictwo,
na podstawie § 1 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 27 października
2021 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
(Dz. U. poz. 1950).
2)
Niniejsze rozporządzenie w zakresie swojej regulacji wdraża dyrektywę Parlamentu Europejskiego
i Rady 2010/63/UE z dnia 22 września 2010 r. w sprawie ochrony zwierząt wykorzystywanych
do celów naukowych (Dz. Urz. UE L 276 z 20.10.2010, str. 33 oraz Dz. Urz. UE L 170
z 25.06.2019, str. 115).
3)
Zmiany wymienionego rozporządzenia zostały ogłoszone w Dz. Urz. UE L 245 z 29.09.2003,
str. 4, Dz. Urz. UE L 100 z 08.04.2006, str. 3, Dz. Urz. UE L 179 z 07.07.2007, str.
59, Dz. Urz. UE L 60 z 05.03.2008, str. 17, Dz. Urz. UE L 188 z18.07.2009, str. 14,
Dz. Urz. UE L 189 z 27.06.2014, str. 1, Dz. Urz. UE L 327 z 12.11.2014, str. 9, Dz.
Urz. UE L 37 z 13.02.2015, str. 24, Dz. Urz. UE L 35 z 10.02.2017, str. 10, Dz. Urz.
UE L 117 z 05.05.2017, str. 1, Dz. Urz. UE L 198 z 25.07.2019, str. 241 oraz Dz. Urz.
UE L 231 z 06.09.2019, str. 1.
4)
Zmiana wymienionej dyrektywy została ogłoszona w Dz. Urz. UE L 170 z 25.06.2019, str.
115.
5)
Zmiany wymienionego rozporządzenia zostały ogłoszone w Dz. Urz. UE L 73 z 15.03.2008,
str. 35, Dz. Urz. UE L 336 z 20.12.2011, str. 86, Dz. Urz. UE L 95 z 07.04.2017, str.
1, Dz. Urz. UE L 137 z 24.05.2017, str. 40 oraz Dz. Urz. UE L 129 z 15.04.2021, str.
162.
6)
Niniejsze rozporządzenie było poprzedzone rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju
Wsi z dnia 14 grudnia 2016 r. w sprawie minimalnych wymagań, jakie powinien spełniać
ośrodek, oraz minimalnych wymagań w zakresie opieki nad zwierzętami utrzymywanymi
w ośrodku (Dz. U. poz. 2139), które zgodnie z art. 15 ustawy z dnia 17 listopada 2021 r.
o zmianie ustawy o ochronie zwierząt wykorzystywanych do celów naukowych lub edukacyjnych
(Dz. U. poz. 2338) traci moc z dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia.
Załącznik nr 1 - Temperatura, w której utrzymuje się gatunki lub grupy gatunków zwierząt w ośrodku
|
*) Zwierzęta bardzo młode lub bezwłose utrzymuje się w temperaturze wyższej niż podana
w tabeli, dostosowanej do ich potrzeb.
Załącznik nr 2 - Okres kwarantanny zalecany dla niektórych gatunków lub grup gatunków zwierząt
|