Rozporządzenie Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 15 kwietnia 2021 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie udzielania przez Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości pomocy finansowej w ramach Programu Operacyjnego Wiedza Edukacja Rozwój 2014-2020

Rozporządzenie Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnejz dnia 15 kwietnia 2021 r.zmieniające rozporządzenie w sprawie udzielania przez Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości pomocy finansowej w ramach Programu Operacyjnego Wiedza Edukacja Rozwój 2014-2020

Treść rozporządzenia

Na podstawie art. 6b ust. 10a ustawy z dnia 9 listopada 2000 r. o utworzeniu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości (Dz. U. z 2020 r. poz. 299) zarządza się, co następuje:

§ 1.

W rozporządzeniu Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 9 listopada 2015 r. w sprawie udzielania przez Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości pomocy finansowej w ramach Programu Operacyjnego Wiedza Edukacja Rozwój 2014-2020 (Dz. U. z 2020 r. poz. 1345) wprowadza się następujące zmiany:

1)

w § 2 w pkt 8 kropkę zastępuje się średnikiem i dodaje się pkt 9 i 10 w brzmieniu:

„

9)

uczestnikach szkolenia - należy przez to rozumieć osoby fizyczne będące przedsiębiorcami biorące udział w szkoleniu lub pracowników, których przedsiębiorcy skierowali na szkolenie;

10)

wkładzie prywatnym przedsiębiorcy - należy przez to rozumieć środki, które nie zostały uzyskane przez przedsiębiorcę w związku z otrzymanymi wcześniej innymi środkami publicznymi, w szczególności w formie kredytów preferencyjnych, dopłat do oprocentowania kredytów, gwarancji lub poręczeń udzielonych na warunkach korzystniejszych niż oferowane na rynku, a także środkami z funduszy strukturalnych Unii Europejskiej i Funduszu Spójności.

”

;

2)

w § 3 w ust. 1 wyraz „wykonawców” zastępuje się wyrazem „usługodawców”;

3)

w § 7:

a)

w ust. 1 pkt 2 otrzymuje brzmienie:

„

2)

pokrycie kosztów wynagrodzeń uczestników szkolenia, o których mowa w art. 31 ust. 3 lit. d rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014;

”

b)

ust. 4 otrzymuje brzmienie:

„

4.

Warunkiem udzielenia pomocy de minimis na usługi szkoleniowe w ramach wsparcia, o którym mowa w § 6 ust. 1 i 3, jest wniesienie przez mikroprzedsiębiorcę, małego lub średniego przedsiębiorcę wkładu prywatnego w wysokości co najmniej 10% kosztów usługi szkoleniowej w postaci:

1)

opłaty lub

2)

kosztów wynagrodzeń uczestników szkolenia, o których mowa w ust. 1 pkt 2.

”

c)

po ust. 4 dodaje się ust. 4a i 4b w brzmieniu:

„

4a.

W przypadku wniesienia wkładu prywatnego, o którym mowa w ust. 4 pkt 1, wartość pomocy de minimis dla mikroprzedsiębiorcy, małego lub średniego przedsiębiorcy stanowi różnica między kosztem usługi a wysokością opłaty. W przypadku wniesienia wkładu prywatnego, o którym mowa w ust. 4 pkt 2, wartość pomocy de minimis dla mikroprzedsiębiorcy, małego lub średniego przedsiębiorcy stanowi koszt usługi.

4b.

Warunkiem udzielenia pomocy de minimis na usługi doradcze w ramach wsparcia, o którym mowa w § 6 ust. 1 i 3, jest wniesienie przez mikroprzedsiębiorcę, małego lub średniego przedsiębiorcę wkładu prywatnego w wysokości co najmniej 10% kosztów usługi doradczej w postaci opłaty. Wartość pomocy de minimis dla mikroprzedsiębiorcy, małego lub średniego przedsiębiorcy stanowi różnica między kosztem usługi a wysokością opłaty.

”

d)

ust. 5 otrzymuje brzmienie:

„

5.

W przypadku gdy udzielenie pomocy, o której mowa w ust. 4 lub 4b, spowodowałoby przekroczenie dopuszczalnej wielkości pomocy de minimis , przedsiębiorca może skorzystać z pomocy publicznej, o której mowa w § 5, na zasadach określonych w art. 18 lub art. 31 rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014.

”

e)

ust. 8 otrzymuje brzmienie:

„

8.

Podstawą wyliczenia wielkości pomocy publicznej dla mikroprzedsiębiorcy, małego lub średniego przedsiębiorcy w przypadku wsparcia, o którym mowa w § 6 ust. 3, przeznaczonego na potrzeby danego przedsiębiorcy, są wydatki, o których mowa w ust. 1 pkt 1, 3 i 5, z zastrzeżeniem, że wydatki, o których mowa w ust. 1 pkt 6 i 7, stanowią podstawę do wyliczenia pomocy de minimis .

”

f)

dodaje się ust. 10 w brzmieniu:

„

10.

Wydatki na wynagrodzenia, o których mowa w ust. 1 pkt 2, nie mogą przekroczyć wysokości wkładu prywatnego wnoszonego przez przedsiębiorcę.

”

;

4)

w § 12b:

a)

w ust. 1 po pkt 2 dodaje się pkt 2a w brzmieniu:

„

2a)

pokrycie kosztów wynagrodzeń uczestników szkolenia, o których mowa w art. 31 ust. 3 lit. d rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014;

”

b)

ust. 4 otrzymuje brzmienie:

„

4.

Warunkiem udzielenia pomocy de minimis na usługi szkoleniowe w ramach wsparcia, o którym mowa w § 12a ust. 1, jest wniesienie przez mikroprzedsiębiorcę, małego lub średniego przedsiębiorcę wkładu prywatnego w wysokości co najmniej 20% kosztów usługi szkoleniowej w postaci:

1)

opłaty lub

2)

kosztów wynagrodzeń uczestników szkolenia, o których mowa w ust. 1 pkt 2a.

”

c)

po ust. 4 dodaje się ust. 4a i 4b w brzmieniu:

„

4a.

4b.

Warunkiem udzielenia pomocy de minimis na usługi doradcze w ramach wsparcia, o którym mowa w § 12a ust. 1, jest wniesienie przez mikroprzedsiębiorcę, małego lub średniego przedsiębiorcę wkładu prywatnego w wysokości co najmniej 20% kosztów usługi doradczej w postaci opłaty. Wartość pomocy de minimis dla mikroprzedsiębiorcy, małego lub średniego przedsiębiorcy stanowi różnica między kosztem usługi a wysokością opłaty.

”

d)

ust. 5 otrzymuje brzmienie:

„

5.

W przypadku gdy udzielenie pomocy, o której mowa w ust. 4 lub 4b, spowodowałoby przekroczenie dopuszczalnej wielkości pomocy de minimis , mikroprzedsiębiorca, mały lub średni przedsiębiorca może skorzystać z pomocy publicznej, o której mowa w § 5, na zasadach określonych w art. 18 lub art. 31 rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014.

”

e)

dodaje się ust. 8 w brzmieniu:

„

8.

Wydatki na wynagrodzenia, o których mowa w ust. 1 pkt 2a, nie mogą przekroczyć wysokości wkładu prywatnego wnoszonego przez przedsiębiorcę.

”

;

5)

w § 12d:

a)

w ust. 1 pkt 3 otrzymuje brzmienie:

„

3)

pokrycie kosztów wynagrodzeń uczestników szkolenia, o których mowa w art. 31 ust. 3 lit. d rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014;

”

b)

ust. 4 otrzymuje brzmienie:

„

4.

Warunkiem udzielenia pomocy de minimis na usługi szkoleniowe w ramach wsparcia, o którym mowa w § 12c ust. 1, jest wniesienie przez mikroprzedsiębiorcę, małego lub średniego przedsiębiorcę wkładu prywatnego w wysokości co najmniej 10% kosztów usługi szkoleniowej w postaci:

1)

opłaty lub

2)

kosztów wynagrodzeń uczestników szkolenia, o których mowa w ust. 1 pkt 3.

”

c)

po ust. 4 dodaje się ust. 4a i 4b w brzmieniu:

„

4a.

4b.

Warunkiem udzielenia pomocy de minimis na usługi doradcze w ramach wsparcia, o którym mowa w § 12c ust. 1, jest wniesienie przez mikroprzedsiębiorcę, małego lub średniego przedsiębiorcę wkładu prywatnego w wysokości co najmniej 10% kosztów usługi doradczej w postaci opłaty. Wartość pomocy de minimis dla mikroprzedsiębiorcy, małego lub średniego przedsiębiorcy stanowi różnica między kosztem usługi a wysokością opłaty.

”

d)

ust. 5 i 6 otrzymują brzmienie:

„

5.

6.

Podstawą wyliczenia wielkości pomocy de minimis lub pomocy publicznej dla mikroprzedsiębiorcy, małego lub średniego przedsiębiorcy w przypadku wsparcia, o którym mowa w § 12c ust. 1, są wydatki, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 4.

”

e)

dodaje się ust. 8 w brzmieniu:

„

8.

Wydatki na wynagrodzenia, o których mowa w ust. 1 pkt 3, nie mogą przekroczyć wysokości wkładu prywatnego wnoszonego przez przedsiębiorcę.

”

;

6)

w § 12e w ust. 1 wprowadzenie do wyliczenia otrzymuje brzmienie:

„

Agencja może udzielić wsparcia na realizację projektów polegających na dofinansowaniu dla mikroprzedsiębiorców, małych lub średnich przedsiębiorców lub dużych przedsiębiorców oraz ich pracowników uczestnictwa w usługach szkoleniowych lub doradczych, a także zakupu wartości niematerialnych i prawnych, które są bezpośrednio związane ze świadczeniem lub uczestnictwem w zdalnych usługach szkoleniowych lub doradczych, w zakresie wynikającym z rekomendacji sektorowych rad do spraw kompetencji:

”

;

7)

w § 12f:

a)

w ust. 1:

-

po pkt 2 dodaje się pkt 2a w brzmieniu:

„

2a)

pokrycie kosztów wynagrodzeń uczestników szkolenia, o których mowa w art. 31 ust. 3 lit. d rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014;

”

,
-

po pkt 3 dodaje się pkt 3a w brzmieniu:

„

3a)

pokrycie kosztów zakupu wartości niematerialnych i prawnych, które są bezpośrednio związane ze świadczeniem lub uczestnictwem w zdalnych usługach szkoleniowych lub doradczych, w zakresie wynikającym z rekomendacji sektorowych rad do spraw kompetencji;

”

,

b)

ust. 4 otrzymuje brzmienie:

„

4.

Warunkiem udzielenia pomocy de minimis na usługi szkoleniowe w ramach wsparcia, o którym mowa w § 12e ust. 1, jest wniesienie przez przedsiębiorcę wkładu prywatnego w wysokości co najmniej 20% kosztów usługi szkoleniowej w postaci:

1)

opłaty lub

2)

kosztów wynagrodzeń uczestników szkolenia, o których mowa w ust. 1 pkt 2a.

”

c)

po ust. 4 dodaje się ust. 4a i 4b w brzmieniu:

„

4a.

W przypadku wniesienia wkładu prywatnego, o którym mowa w ust. 4 pkt 1, wartość pomocy de minimis dla przedsiębiorcy stanowi różnica między kosztem usługi a wysokością opłaty. W przypadku wniesienia wkładu prywatnego, o którym mowa w ust. 4 pkt 2, wartość pomocy de minimis dla przedsiębiorcy stanowi koszt usługi.

4b.

Warunkiem udzielenia pomocy de minimis na usługi doradcze lub zakup wartości niematerialnych i prawnych w ramach wsparcia, o którym mowa w § 12e ust. 1, jest wniesienie przez przedsiębiorcę wkładu prywatnego w wysokości co najmniej 20% kosztów usługi doradczej lub zakupu wartości niematerialnych i prawnych w postaci opłaty. Wartość pomocy de minimis dla przedsiębiorcy stanowi różnica między kosztem usługi lub zakupu wartości niematerialnych i prawnych a wysokością opłaty.

”

d)

ust. 5 i 6 otrzymują brzmienie:

„

5.

Jeżeli wsparcie, o którym mowa w ust. 4 lub 4b, uzyskane przez przedsiębiorcę w ramach pomocy de minimis spowodowałoby przekroczenie dopuszczalnej wielkości tej pomocy, wsparcie to może stanowić pomoc publiczną dla mikroprzedsiębiorcy, małego lub średniego przedsiębiorcy z zachowaniem warunków określonych w art. 18 rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 lub pomoc publiczną z zachowaniem warunków określonych w art. 31 rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014, z zastrzeżeniem ust. 6 pkt 2.

6.

W przypadku uczestnictwa w usługach, o których mowa w § 12e ust. 1, podstawą wyliczenia wielkości pomocy dla przedsiębiorcy są w odniesieniu do:

1)

pomocy de minimis - wydatki, o których mowa w ust. 1 pkt 2, 3 i 3a;

2)

pomocy publicznej - wydatki, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3.

”

e)

dodaje się ust. 8 w brzmieniu:

„

8.

Wydatki na wynagrodzenia, o których mowa w ust. 1 pkt 2a, nie mogą przekroczyć wysokości wkładu prywatnego wnoszonego przez przedsiębiorcę.

”

;

8)

w § 12h:

a)

w ust. 1 uchyla się pkt 3,

b)

ust. 6 otrzymuje brzmienie:

„

6.

Podstawą wyliczenia wielkości pomocy de minimis lub pomocy publicznej dla mikroprzedsiębiorcy, małego lub średniego przedsiębiorcy w przypadku wsparcia, o którym mowa w § 12g ust. 1, są wydatki, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 4.

”

;

9)

w § 12i:

a)

ust. 1 otrzymuje brzmienie:

„

1.

Agencja może udzielić mikroprzedsiębiorcy, małemu lub średniemu przedsiębiorcy, który doświadcza okresowych trudności w prowadzeniu działalności gospodarczej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z wyłączeniem przedsiębiorców spełniających kryteria przedsiębiorstwa znajdującego się w trudnej sytuacji, o którym mowa w art. 2 pkt 18 rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014, pomocy finansowej w formie finansowania kosztów usług szkoleniowych lub doradczych świadczonych przez usługodawców wybranych przez Agencję w trybie określonym w przepisach o zamówieniach publicznych lub przez usługodawców wpisanych do rejestru, o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 9 listopada 2000 r. o utworzeniu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości.

”

b)

w ust. 3 w pkt 1 wyraz „informacyjnych” zastępuje się wyrazem „szkoleniowych”,

c)

dodaje się ust. 5 w brzmieniu:

„

5.

Jeżeli pomoc, o której mowa w ust. 1, uzyskana przez przedsiębiorcę w ramach pomocy de minimis spowodowałoby przekroczenie dopuszczalnej wielkości tej pomocy, pomoc ta może stanowić pomoc publiczną dla mikroprzedsiębiorcy, małego lub średniego przedsiębiorcy z zachowaniem warunków określonych w art. 18 rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 lub pomoc publiczną z zachowaniem warunków określonych w art. 31 rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014.

”

;

10)

w § 12j:

a)

ust. 1 otrzymuje brzmienie:

„

1.

Agencja może udzielić przedsiębiorcy prowadzącemu działalność gospodarczą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, potwierdzoną wpisem do odpowiedniego rejestru, pomocy finansowej w formie finansowania kosztów usług szkoleniowych lub doradczych świadczonych przez usługodawców wybranych przez Agencję w trybie określonym w przepisach o zamówieniach publicznych.

”

b)

w ust. 4 po pkt 1 dodaje się pkt 1a w brzmieniu:

„

1a)

pokrycie kosztów wynagrodzeń uczestników szkolenia, o których mowa w art. 31 ust. 3 lit. d rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014;

”

c)

ust. 5 otrzymuje brzmienie:

„

5.

Warunkiem udzielenia pomocy de minimis na usługi szkoleniowe w ramach pomocy, o której mowa w ust. 1, jest wniesienie przez mikroprzedsiębiorcę, małego lub średniego przedsiębiorcę wkładu prywatnego w wysokości co najmniej 20% kosztów usługi szkoleniowej oraz co najmniej 50% kosztów tej usługi w przypadku dużych przedsiębiorców w postaci:

1)

opłaty lub

2)

kosztów wynagrodzeń uczestników szkolenia, o których mowa w ust. 4 pkt 1a.

”

d)

po ust. 5 dodaje się ust. 5a i 5b w brzmieniu:

„

5a.

W przypadku wniesienia wkładu prywatnego, o którym mowa w ust. 5 pkt 1, wartość pomocy de minimis dla przedsiębiorcy stanowi różnica między kosztem usługi a wysokością opłaty. W przypadku wniesienia wkładu prywatnego, o którym mowa w ust. 5 pkt 2, wartość pomocy de minimis dla przedsiębiorcy stanowi koszt usługi.

5b.

Warunkiem udzielenia pomocy de minimis na usługi doradcze w ramach pomocy, o której mowa w ust. 1, jest wniesienie przez mikroprzedsiębiorcę, małego lub średniego przedsiębiorcę wkładu prywatnego w postaci opłaty w wysokości co najmniej 20% kosztów usługi doradczej oraz co najmniej 50% kosztów tej usługi w przypadku dużych przedsiębiorców. Wartość pomocy de minimis dla przedsiębiorcy stanowi różnica między kosztem usługi a wysokością opłaty.

”

e)

ust. 6 otrzymuje brzmienie:

„

6.

Jeżeli pomoc, o której mowa w ust. 5 lub 5b, uzyskana przez przedsiębiorcę w ramach pomocy de minimis spowodowałoby przekroczenie dopuszczalnej wielkości tej pomocy, pomoc ta może stanowić pomoc publiczną dla mikroprzedsiębiorcy, małego lub średniego przedsiębiorcy z zachowaniem warunków określonych w art. 18 rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 lub pomoc publiczną z zachowaniem warunków określonych w art. 31 rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014.

”

f)

dodaje się ust. 7 w brzmieniu:

„

7.

Wydatki na wynagrodzenia, o których mowa w ust. 4 pkt 1a, nie mogą przekroczyć wysokości wkładu prywatnego wnoszonego przez przedsiębiorcę.

”

;

11)

w § 12l:

a)

w ust. 1:

-

uchyla się pkt 3,
-

pkt 6 otrzymuje brzmienie:

„

6)

zakup środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych niezbędnych do realizacji projektu;

”

,
-

po pkt 6 dodaje się pkt 6a w brzmieniu:

„

6a)

pokrycie kosztów amortyzacji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych niezbędnych do realizacji projektu;

”

,

b)

ust. 2 otrzymuje brzmienie:

„

2.

Wydatki, o których mowa w ust. 1 pkt 6-7, nie mogą łącznie przekroczyć 10% wydatków kwalifikowalnych projektu.

”

c)

ust. 6 otrzymuje brzmienie:

„

6.

Podstawą wyliczenia wielkości pomocy de minimis lub pomocy publicznej dla przedsiębiorcy w przypadku wsparcia, o którym mowa w § 12k ust. 1, są wydatki, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 4.

”

;

12)

w § 13:

a)

ust. 1 otrzymuje brzmienie:

„

1.

Agencja, z zastrzeżeniem ust. 1a i 2, udziela pomocy finansowej w trybie konkursowym, o którym mowa w art. 38 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (Dz. U. z 2020 r. poz. 818).

”

b)

po ust. 1 dodaje się ust. 1a w brzmieniu:

„

1a.

Agencja udziela pomocy finansowej, o której mowa w § 12i, samodzielnie lub za pośrednictwem usługodawców wybranych w trybie określonym w przepisach o zamówieniach publicznych. Agencja lub usługodawca kieruje ofertę korzystania z pomocy w sposób zapewniający równe traktowanie mikroprzedsiębiorców, małych lub średnich przedsiębiorców w ubieganiu się o pomoc, w szczególności przez zamieszczenie na stronie internetowej ogłoszenia o możliwości korzystania z pomocy.

”

c)

w ust. 2 skreśla się wyrazy „§ 12i oraz”.

§ 2.

1.

Do umów o udzielenie bezzwrotnego wsparcia finansowego zawartych w wyniku naborów ogłoszonych przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe.

2.

Do umów o udzielenie pomocy de minimis lub pomocy publicznej zawartych lub zawieranych w ramach rekrutacji ogłoszonej przez beneficjenta przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe.

3.

Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości, na wniosek beneficjentów, może dokonać zmiany umów o udzielenie bezzwrotnego wsparcia finansowego, o których mowa w ust. 1, z uwzględnieniem warunków określonych w rozporządzeniu, o którym mowa w § 1, w brzmieniu nadanym niniejszym rozporządzeniem, przy czym zmiana nie może dotyczyć umów o udzielenie pomocy de minimis lub pomocy publicznej, o których mowa w ust. 2, oraz nie może powodować zwiększenia kwoty przyznanego dofinansowania.

§ 3.

Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia.

Minister Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej kieruje działem administracji rządowej - rozwój regionalny, na podstawie § 1 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 6 października 2020 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej (Dz. U. poz. 1719). Zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (Dz. U. z 2020 r. poz. 818) minister właściwy do spraw rozwoju regionalnego pełni funkcję Instytucji Zarządzającej Programem Operacyjnym Wiedza Edukacja Rozwój 2014-2020.

Tekst Programu Operacyjnego Wiedza Edukacja Rozwój 2014-2020 został zaakceptowany decyzją wykonawczą Komisji Europejskiej z dnia 17 grudnia 2014 r. przyjmującą niektóre elementy programu operacyjnego „Wiedza Edukacja Rozwój na lata 2014-2020” do wsparcia z Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach celu „Inwestycje na rzecz wzrostu i zatrudnienia w Polsce” oraz przyjęty uchwałą nr 91/2014 Rady Ministrów z dnia 8 stycznia 2014 r. w sprawie przyjęcia projektu Programu Operacyjnego Wiedza Edukacja Rozwój na lata 2014-2020.

Tekst pochodzi z oficjalnego rejestru ELI (api.sejm.gov.pl). Prawnet nie jest wydawcą tego aktu.

Treść rozporządzenia

§ 1.

1)

9)

10)

2)

3)

a)

2)

b)

4.

1)

2)

c)

4a.

4b.

d)

5.

e)

8.

f)

10.

4)

a)

2a)

b)

4.

1)

2)

c)

4a.

4b.

d)

5.

e)

8.

5)

a)

3)

b)

4.

1)

2)

c)

4a.

4b.

d)

5.

6.

e)

8.

6)

7)

a)

2a)

3a)

b)

4.

1)

2)

c)

4a.

4b.

d)

5.

6.

1)

2)

e)

8.

8)

a)

b)

6.

9)

a)

1.

b)

c)