Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiejz dnia 23 lutego 2021 r.w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o zasadach użycia lub pobytu Sił Zbrojnych
Rzeczypospolitej Polskiej poza granicami państwa
Spis treści
Treść obwieszczenia
1.
Na podstawie art. 16 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych
i niektórych innych aktów prawnych ogłasza się w załączniku do niniejszego obwieszczenia jednolity tekst ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o zasadach użycia lub pobytu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej
Polskiej poza granicami państwa , z uwzględnieniem zmiany wprowadzonej ustawą z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o weteranach działań poza granicami
państwa oraz niektórych innych ustaw oraz zmian wynikających z przepisów ogłoszonych przed dniem 18 lutego 2021 r.
2.
Podany w załączniku do niniejszego obwieszczenia tekst jednolity ustawy nie obejmuje
art. 20 ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o weteranach działań poza
granicami państwa oraz niektórych innych ustaw , który stanowi:
„
Art. 20.
Ustawa wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem art. 1 pkt
15, art. 2 pkt 3, art. 3 pkt 3, art. 5 pkt 1, art. 7, art. 9, art. 10 pkt 1, art.
13 pkt 1 i art. 14 pkt 1, które wchodzą w życie po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia.
”
.
Załącznik - Tekst jednolity ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o zasadach użycia lub pobytu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej poza granicami państwa
Art. 1.
Ustawa dotyczy użycia lub pobytu poza granicami państwa związków operacyjnych i taktycznych
oraz oddziałów i pododdziałów, zwanych dalej „jednostkami wojskowymi”.
Art. 2.
W rozumieniu ustawy:
1)
użycie Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej poza granicami państwa oznacza obecność
jednostek wojskowych poza granicami państwa w celu udziału w:
a)
konflikcie zbrojnym lub dla wzmocnienia sił państwa albo państw sojuszniczych,
b)
misji pokojowej,
c)
akcji zapobieżenia aktom terroryzmu lub ich skutkom;
2)
pobyt Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej poza granicami państwa oznacza obecność
jednostek wojskowych poza granicami państwa w celu udziału w:
a)
szkoleniach i ćwiczeniach wojskowych,
b)
akcjach ratowniczych, poszukiwawczych lub humanitarnych; przepisu tego nie stosuje
się do akcji ratowniczych regulowanych przepisami o ratownictwie na morzu,
c)
przedsięwzięciach reprezentacyjnych.
Art. 3.
1.
O użyciu jednostek wojskowych poza granicami państwa postanawia Prezydent Rzeczypospolitej
Polskiej, na wniosek:
1)
Rady Ministrów - w sytuacjach określonych w art. 2 pkt 1 lit. a i b;
2)
Prezesa Rady Ministrów - w sytuacjach określonych w art. 2 pkt 1 lit. c.
2.
O podjętym postanowieniu Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej niezwłocznie informuje
Marszałków Sejmu i Senatu.
Art. 4.
1.
O pobycie jednostek wojskowych poza granicami państwa decyzje podejmuje:
1)
Rada Ministrów - w sytuacjach określonych w art. 2 pkt 2 lit. a, jeżeli środki na
udział w szkoleniach i ćwiczeniach nie zostały uwzględnione w budżetach właściwych
ministerstw;
2)
minister właściwy do spraw obrony narodowej albo minister właściwy do spraw wewnętrznych
- w sytuacjach określonych w art. 2 pkt 2 w stosunku do podległych albo podporządkowanych
mu jednostek.
2.
O podjęciu decyzji o pobycie jednostek wojskowych poza granicami państwa Prezes Rady
Ministrów powiadamia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej.
Art. 5.
1.
W postanowieniu o użyciu jednostek wojskowych poza granicami państwa określa się:
1)
jednostki wojskowe, ich nazwy, liczebność oraz czas, przez jaki będą pozostawać poza
granicami państwa;
2)
cel skierowania jednostek wojskowych, zakres ich zadań oraz obszar działania;
3)
system kierowania i dowodzenia jednostkami wojskowymi oraz organ organizacji międzynarodowej,
któremu jednostki zostaną podporządkowane na czas operacji;
4)
organy administracji rządowej odpowiedzialne za współpracę z kierowniczymi organami
właściwej organizacji międzynarodowej w zakresie kierowania działalnością i zaopatrywania
jednostek wojskowych wykonujących zadania poza granicami państwa;
5)
uzbrojenie i sprzęt wojskowy;
6)
trasy i czas przemieszczania się jednostek wojskowych w przypadku tranzytu.
2.
W przypadku konieczności przedłużenia lub skrócenia okresu użycia jednostek wojskowych
poza granicami państwa, przepisy art. 3 lub art. 4 stosuje się odpowiednio.
Art. 6.
W skład jednostek wojskowych wykonujących zadania poza granicami państwa wchodzą żołnierze
w czynnej służbie wojskowej oraz pracownicy.
Art. 6a.
1.
Wymiar czasu pracy pracowników świadczących pracę w strefie działań wojennych jest
określony ich zadaniami służbowymi. Do tych pracowników nie stosuje się przepisów
działu szóstego ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy .
2.
Zadania służbowe pracowników są ustalane przez przełożonych w sposób pozwalający na
ich wykonywanie w ramach 40 godzin pracy w tygodniu. Wykonywanie zadań służbowych
nie może przekraczać przeciętnie 48 godzin w tygodniu, w przeciętnie pięciodniowym
tygodniu pracy, w okresie rozliczeniowym wynoszącym 4 miesiące.
3.
Czasem pracy jest czas, w którym pracownik pozostaje w dyspozycji przełożonego w miejscu
pracy lub w innym miejscu wyznaczonym do wykonywania pracy.
4.
Pracownikowi przysługuje prawo do co najmniej:
1)
8 godzin nieprzerwanego odpoczynku w każdej dobie;
2)
24 godzin nieprzerwanego odpoczynku w okresie siedmiodniowym;
3)
dnia wolnego od pracy w niedzielę raz na 4 tygodnie oraz w święta określone w przepisach
ustawy z dnia 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy ;
4)
60 minut odpoczynku przed rozpoczęciem pracy obejmującej wykonywanie zadań służbowych
w nocy;
5)
trwającej 30 minut przerwy w pracy, jeżeli dobowy wymiar czasu pracy wynosi co najmniej
6 godzin.
5.
Przepisy ust. 2 i 4 nie mają zastosowania do pracowników realizujących zadania wynikające
z celu skierowania jednostki wojskowej, związane z zapewnieniem bezpieczeństwa jednostki
wojskowej oraz z ochroną życia i zdrowia ludzkiego.
6.
Ze względu na szczególny charakter pracy świadczonej w strefie działań wojennych rozkład
czasu pracy pracownika może przewidywać pracę zmianową.
7.
Okres rozliczeniowy jest liczony indywidualnie dla pracownika od pierwszego dnia świadczenia
przez niego pracy w strefie działań wojennych.
Art. 7.
1.
Osoby wchodzące w skład jednostek wojskowych wykonujących zadania poza granicami państwa
podlegają na terytorium państwa obcego przepisom dyscyplinarnym, karnym i porządkowym
obowiązującym w Rzeczypospolitej Polskiej.
2.
Żołnierze i pracownicy wchodzący w skład jednostek wojskowych są obowiązani do przestrzegania
prawa państwa przyjmującego oraz wiążącego Rzeczpospolitą Polską prawa międzynarodowego.
Art. 7a.
Żołnierze pełniący służbę w jednostce wojskowej, o której mowa w art. 2 pkt 1, użytej
poza granicami państwa mają prawo stosowania środków przymusu bezpośredniego, użycia
broni i innego uzbrojenia dozwolonego na mocy wiążących Rzeczpospolitą Polską ratyfikowanych
umów międzynarodowych oraz międzynarodowego prawa zwyczajowego, w sposób oraz w granicach
zasad określonych przez organ organizacji międzynarodowej, któremu jednostka została
podporządkowana na czas operacji, z uwzględnieniem celu jej użycia poza granicami
państwa oraz zastrzeżeń zgłoszonych przez upoważniony organ państwowy.
Art. 7b.
1.
Żołnierze, o których mowa w art. 7a, niezależnie od warunków stosowania środków przymusu
bezpośredniego, warunków użycia broni i innego uzbrojenia, wynikających z zasad określonych
przez organ organizacji międzynarodowej lub z celu użycia jednostki wojskowej poza
granicami państwa, mają prawo stosowania środków przymusu bezpośredniego, użycia broni
i innego uzbrojenia:
1)
w celu odparcia bezpośredniego i bezprawnego zamachu na życie, zdrowie lub wolność
osoby oraz w celu przeciwdziałania czynnościom zmierzającym bezpośrednio do takiego
zamachu;
2)
przeciwko osobie niepodporządkowującej się wezwaniu do natychmiastowego porzucenia
broni lub innego niebezpiecznego narzędzia, którego użycie może zagrozić życiu, zdrowiu
lub wolności osoby;
3)
przeciwko osobie, która usiłuje bezprawnie, przemocą odebrać broń żołnierzowi lub
innej osobie uprawnionej do posiadania broni;
4)
w celu odparcia gwałtownego, bezpośredniego i bezprawnego zamachu na jednostkę wojskową
polską lub sojuszniczą;
5)
w celu odparcia niebezpiecznego, bezpośredniego, gwałtownego zamachu na obiekty i
urządzenia ważne dla Sił Zbrojnych;
6)
w celu odparcia zamachu na mienie, stwarzającego jednocześnie bezpośrednie zagrożenie
życia, zdrowia lub wolności osoby;
7)
w bezpośrednim pościgu za osobą, wobec której stosowanie środków przymusu bezpośredniego,
użycie broni i innego uzbrojenia było dopuszczalne w przypadkach określonych w pkt
1-5;
8)
w celu ujęcia osoby, o której mowa w pkt 1-3 i 6, jeżeli schroniła się w miejscu trudno
dostępnym, a z okoliczności towarzyszących wynika, że może użyć broni lub innego niebezpiecznego
narzędzia, których użycie zagrozić może życiu, zdrowiu lub wolności osoby;
9)
w celu ujęcia lub udaremnienia ucieczki osoby zatrzymanej, jeżeli:
a)
istnieje uzasadnione podejrzenie, że osoba zatrzymana może użyć broni palnej, materiałów
wybuchowych lub niebezpiecznego narzędzia,
b)
zatrzymanie nastąpiło w związku z uzasadnionym podejrzeniem lub stwierdzeniem popełnienia
czynów, o których mowa w pkt 1-7
- z zastrzeżeniem ust. 3.
2.
Broni palnej nie używa się w przypadku określonym w ust. 1 pkt 7 w stosunku do kobiet
o widocznej ciąży, osób, których wygląd wskazuje na wiek do 13 lat, starców oraz osób
o widocznym kalectwie, chyba że okoliczności wskazują na konieczność użycia broni
w stosunku do tych osób.
3.
Żołnierze, o których mowa w art. 7a, mają prawo do wyprzedzającego stosowania środków
przymusu bezpośredniego, użycia broni, innego uzbrojenia oraz wszelkich innych dozwolonych
prawem międzynarodowym środków dla zapewnienia samoobrony, ochrony sprzętu i miejsca
stacjonowania.
4.
W działaniach oddziałów i pododdziałów Sił Zbrojnych stosowanie środków przymusu bezpośredniego,
użycie broni i innego uzbrojenia może nastąpić tylko na rozkaz dowódcy jako szczególny
i ostateczny środek.
5.
Użycie broni i innego uzbrojenia powinno następować w sposób i z natężeniem proporcjonalnym
do zagrożenia, wyrządzający możliwie najmniejszą szkodę i nie narażać innych osób,
a w szczególności osoby cywilne, na niebezpieczeństwo utraty życia lub zdrowia. O
ile sytuacja na to pozwala oraz nie wynika to wprost z celu realizacji zadania, użycie
broni i innego uzbrojenia przeciwko osobie nie powinno zmierzać do pozbawienia jej
życia.
Art. 7c.
Minister Obrony Narodowej określa, w drodze zarządzenia niepodlegającego ogłoszeniu,
dla każdej operacji zagranicznej z udziałem Sił Zbrojnych:
1)
które z zasad dotyczących użycia środków przymusu bezpośredniego, użycia broni i innego
uzbrojenia, zawartych w niniejszej ustawie oraz wynikających z wiążących Rzeczpospolitą
Polską ratyfikowanych umów międzynarodowych, międzynarodowego prawa zwyczajowego i
planu operacji opracowanego przez organizację międzynarodową odpowiedzialną za jej
prowadzenie, mają być stosowane przez żołnierzy Polskich Kontyngentów Wojskowych,
w celu zrealizowania zadań operacji,
2)
sposób, tryb dokumentowania oraz meldowania o zastosowaniu środków przymusu bezpośredniego
oraz użycia broni i innego uzbrojenia
- mając na uwadze cel użycia Sił Zbrojnych poza granicami państwa, sytuację i warunki
na terytorium, na którym jest prowadzona operacja zagraniczna, oraz niezbędne w tych
warunkach prawo do samoobrony.
Art. 8.
1.
Pisemna zgoda żołnierza niezawodowego do pełnienia służby poza granicami państwa jest
wymagana tylko w przypadkach określonych w art. 2 pkt 1 lit. b oraz w pkt 2 lit. b.
2.
Pisemna zgoda, o której mowa w ust. 1, nie jest wymagana w przypadku żołnierzy pełniących
służbę wojskową w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny.
Art. 9.
1.
Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia:
1)
warunki i tryb zatrudniania pracowników w jednostkach wojskowych wykonujących zadania
poza granicami państwa, z uwzględnieniem specyfiki związanej z wykonywaniem pracy
w takich jednostkach wojskowych;
2)
(uchylony);
3)
szczegółowe zasady i tryb finansowania przygotowania i działania jednostek wojskowych,
z uwzględnieniem przepisów o finansach publicznych;
4)
uposażenie oraz inne należności pieniężne otrzymywane przez żołnierzy wyznaczonych
do pełnienia służby poza granicami państwa, wynagrodzenie i inne należności pieniężne
oraz świadczenia otrzymywane przez pracowników wojska zatrudnionych w jednostkach
wojskowych, z uwzględnieniem w szczególności prawa do świadczeń odszkodowawczych,
wynikających z odrębnych ustaw, dodatków zagranicznego i wojennego w zależności od
celu użycia tych jednostek poza granicami państwa, oraz do bezpłatnych świadczeń zdrowotnych,
zaopatrzenia w leki i artykuły sanitarne, a także bezpłatnego przewozu z kraju i z
powrotem w związku z rozpoczęciem i zakończeniem misji oraz w przypadkach losowych;
5)
warunki otrzymywania świadczeń opieki zdrowotnej, o których mowa w art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej
finansowanych ze środków publicznych , oraz sposób i tryb finansowania ponoszonych kosztów, uwzględniając zasady wydatkowania
środków publicznych.
2.
Rada Ministrów zapewni środki finansowe na użycie lub pobyt jednostek wojskowych poza
granicami państwa w przypadkach określonych w art. 2, jeżeli środki na ten cel nie
zostały uwzględnione w budżecie Ministerstwa Obrony Narodowej albo urzędu obsługującego
ministra właściwego do spraw wewnętrznych.
3.
Minister właściwy do spraw zagranicznych, w drodze obwieszczenia, ogłasza strefy działań
wojennych oraz dzień rozpoczęcia i zakończenia w nich działań wojennych.
Art. 9a.
W przypadku śmierci pracownika podczas pobytu poza granicami państwa albo jeżeli pracownik
zmarł w następstwie wypadku lub choroby pozostających w związku z wykonywaną pracą
poza granicami państwa stosuje się odpowiednio przepisy art. 73 ust. 2 pkt 3, art. 74 ust. 2 pkt 7, art. 84 ust. 1a, 1aa i 1ab oraz art. 99
ust. 2 i 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych .
Art. 9b2)Dodany przez art. 9 ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o weteranach działań poza granicami państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1726), która weszła w życie z dniem 11 października 2019 r.; wszedł w życie 11 marca 2020 r..
1.
Pracownik wykonujący poza granicami państwa zadania, o których mowa w art. 2 pkt 1, w przypadku odniesienia ran, kontuzji, urazu psychicznego lub schorzenia
lub ze względu na jego stan psychofizyczny zgodnie ze wskazaniami lekarza - po powrocie
do kraju - może być skierowany na bezpłatny turnus leczniczo-profilaktyczny wraz z
pełnoletnim najbliższym członkiem rodziny w rozumieniu art. 4 pkt 12 ustawy z dnia
19 sierpnia 2011 r. o weteranach działań poza granicami państwa .
2.
Turnus leczniczo-profilaktyczny trwa 14 dni kalendarzowych i obejmuje działania leczniczo-rehabilitacyjne
i profilaktykę zdrowotną, w tym profilaktykę psychologiczną.
3.
Kolejny pobyt pracownika, o którym mowa w ust. 1, na turnusie leczniczo-profilaktycznym
po uczestnictwie w wykonywaniu tych samych zadań, o których mowa w art. 2 pkt 1, może
odbyć się pod warunkiem poddania się leczeniu specjalistycznemu, ambulatoryjnemu lub
stacjonarnemu albo konsultacji specjalistycznej zakończonej wskazaniem uczestnictwa
w turnusie leczniczo-profilaktycznym jako niezbędnym do kontynuacji leczenia.
4.
Osoby skierowane na turnus leczniczo-profilaktyczny mogą skorzystać z prawa do turnusu
leczniczo-profilaktycznego w czasie pozostawania w stosunku pracy w jednostkach organizacyjnych
podległych Ministrowi Obrony Narodowej lub przez niego nadzorowanych.
5.
Pełne koszty uczestnictwa w turnusie leczniczo-profilaktycznym pracownika oraz 50%
kosztów uczestnictwa pełnoletniego najbliższego członka rodziny pokrywa się z budżetu
państwa z części pozostającej w dyspozycji Ministra Obrony Narodowej.
6.
Koszty uczestnictwa w turnusie leczniczo-profilaktycznym pracownika oraz pełnoletniego
najbliższego członka rodziny są finansowane na podstawie umowy zawartej z kierownikiem
podmiotu prowadzącego turnus.
7.
Umowa jest zawierana z uwzględnieniem zasad wydatkowania środków publicznych określonych
w art. 44 ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych i określa w szczególności:
1)
warunki i organizację turnusu leczniczo-profilaktycznego oraz liczbę uczestników;
2)
okres jej obowiązywania;
3)
kwotę zobowiązania i możliwość jej weryfikacji oraz zasady rozliczeń;
4)
zasady zwrotu środków finansowych i stosowania kar umownych w przypadku niewłaściwego
wykonania umowy;
5)
sposób i tryb kontroli wykonania umowy.
8.
Skierowanie na turnus leczniczo-profilaktyczny zawiera następujące dane:
1)
pracownika:
a)
imię i nazwisko,
b)
numer PESEL,
c)
miejsce zamieszkania,
d)
miejsce zatrudnienia,
e)
numer telefonu kontaktowego;
2)
pełnoletniego najbliższego członka rodziny:
a)
imię i nazwisko,
b)
datę urodzenia,
c)
stopień pokrewieństwa.
9.
Minister Obrony Narodowej określi, w drodze rozporządzenia:
1)
tryb kierowania pracownika wraz z pełnoletnim najbliższym członkiem rodziny na turnus
leczniczo-profilaktyczny,
2)
podmiot kierujący na turnus leczniczo-profilaktyczny,
3)
ramowy program turnusu leczniczo-profilaktycznego,
4)
podmiot prowadzący turnus leczniczo-profilaktyczny,
5)
rodzaje i wzory dokumentów wystawianych w związku z kierowaniem na turnus leczniczo-profilaktyczny
- uwzględniając potrzeby pracownika wynikające z jego aktualnego stanu zdrowia i stanu
psychofizycznego, w tym konieczność zapewnienia pełnej rekonwalescencji oraz umożliwienie
dalszego leczenia lub rehabilitacji po zakończeniu pobytu na turnusie leczniczo-profilaktycznym.
Art. 10.
1.
Przepisy ustawy stosuje się także do żołnierzy i pracowników wojska, którzy w dniu
wejścia w życie ustawy pełnią służbę lub wykonują obowiązki poza granicami państwa
na podstawie ustawy z dnia 19 lutego 1998 r. o zasadach użycia Sił Zbrojnych poza granicami Rzeczypospolitej
Polskiej w 1998 r. .
2.
W stosunku do żołnierzy pełniących służbę w jednostkach wojskowych w sprawach nieuregulowanych
w niniejszej ustawie mają zastosowanie przepisy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.
Art. 11.
(pominięty)
Art. 12.
(pominięty)
Art. 13.
Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 1999 r.
1)
Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2020 r.
poz. 1492, 1493, 1578, 1875, 2112, 2345 i 2401 oraz z 2021 r. poz. 97 i 159.
2)
Dodany przez art. 9 ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o weteranach działań
poza granicami państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1726), która weszła
w życie z dniem 11 października 2019 r.; wszedł w życie 11 marca 2020 r.
3)
Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2019 r.
poz. 1622, 1649, 2020 i 2473 oraz z 2020 r. poz. 284, 374, 568, 695, 1175 i 2320.