Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiejz dnia 16 września 2021 r.w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o osobach deportowanych do pracy przymusowej
oraz osadzonych w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik
Radzieckich
Spis treści
Treść obwieszczenia
1.
Na podstawie art. 16 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych
i niektórych innych aktów prawnych ogłasza się w załączniku do niniejszego obwieszczenia jednolity tekst ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o osobach deportowanych do pracy przymusowej oraz osadzonych
w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich , z uwzględnieniem zmian wprowadzonych ustawą z dnia 30 marca 2021 r. o zmianie ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej
oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych oraz niektórych innych ustaw oraz zmian wynikających z przepisów ogłoszonych przed dniem 9 września 2021 r.
2.
Podany w załączniku do niniejszego obwieszczenia tekst jednolity ustawy nie obejmuje
art. 16 ustawy z dnia 30 marca 2021 r. o zmianie ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej
oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych oraz niektórych innych ustaw , który stanowi:
„
Art. 16.
Ustawa wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem art. 11-15,
które wchodzą w życie z dniem 1 czerwca 2021 r.
”
.
Załącznik - Tekst jednolity ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o osobach deportowanych do pracy przymusowej oraz osadzonych w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich
Art. 1.
Ustawa reguluje:
1)
zasady, wysokość oraz tryb przyznawania świadczenia pieniężnego, zwanego dalej „świadczeniem”,
osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III
Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich;
2)
zasady wydawania legitymacji osoby deportowanej do pracy przymusowej lub osadzonej
w obozie pracy przez III Rzeszę lub Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich,
zwanej dalej „legitymacją”;
3)
inne niż wymienione w pkt 1 i 2 uprawnienia osób deportowanych do pracy przymusowej
oraz osadzonych w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik
Radzieckich.
Art. 1a.
1.
Świadczenie przysługuje osobom, które w okresie podlegania represjom określonym w
ustawie były obywatelami polskimi i są nimi obecnie.
2.
Świadczenie przysługuje wyłącznie osobom, które nie mają ustalonego prawa do dodatku:
1)
kombatanckiego, określonego w przepisach o kombatantach oraz niektórych osobach będących
ofiarami represji wojennych i okresu powojennego;
2)
za tajne nauczanie, przysługującego na podstawie odrębnych przepisów.
3.
Osobie uprawnionej równocześnie do świadczenia i do dodatku określonego w przepisach:
1)
o ubezpieczeniu społecznym rolników,
2)
o uprawnieniach przysługujących żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo
zatrudnionym w kopalniach węgla, kamieniołomach i zakładach wydobywania rud uranu
- przysługuje świadczenie albo jeden z dodatków - wyższy lub wybrany przez uprawnionego.
Art. 2.
Represją w rozumieniu ustawy jest:
1)
osadzenie w obozach pracy przymusowej w okresie wojny w latach 1939-1945 z przyczyn
politycznych, narodowościowych, rasowych i religijnych;
2)
deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy w granicach
terytorium państwa polskiego sprzed dnia 1 września 1939 r. lub z tego terytorium
na terytorium:
a)
III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945,
b)
Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich i terenów przez niego okupowanych w
okresie od dnia 17 września 1939 r. do dnia 5 lutego 1946 r. oraz po tym okresie do
końca 1948 r. z terytorium państwa polskiego w jego obecnych granicach.
Art. 3.
1.
Świadczenie przysługujące w wysokości ustalonej w wyniku podwyższenia wskaźnikiem
waloryzacji emerytur i rent od dnia 1 czerwca 2001 r., z uwzględnieniem waloryzacji
przypadających w okresie od dnia 1 czerwca 2002 r. do dnia 31 maja 2005 r., za każdy
pełny miesiąc trwania pracy, o której mowa w art. 2, nie więcej jednak łącznie niż
za 20 miesięcy, od dnia 1 czerwca 2005 r. wynosi kwotę:
1)
2)
3)
4)
5)
6)
7)
8)
9)
10)
11)
12)
13)
14)
15)
16)
17)
18)
19)
2.
Kwota świadczenia ulega podwyższeniu przy zastosowaniu wskaźnika waloryzacji emerytur
i rent od miesiąca, w którym jest przeprowadzana waloryzacja, z uwzględnieniem ust.
4.
3.
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ogłasza w formie komunikatu w Dzienniku Urzędowym
Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski” co najmniej na 12 dni roboczych przed najbliższym
terminem waloryzacji należną od tego terminu kwotę świadczenia, o którym mowa w ust.
1.
4.
W 2002 r. świadczenie nie podlega waloryzacji.
Art. 4.
1.
Uprawnienie do świadczenia jest przyznawane decyzją Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów
i Osób Represjonowanych na podstawie wniosku zainteresowanej osoby i dokumentów oraz
dowodów potwierdzających rodzaj i okres represji.
1a.
Wniosek, o którym mowa w ust. 1, zawiera imię lub imiona oraz nazwisko, nazwisko rodowe,
datę i miejsce urodzenia, imiona rodziców, aktualne obywatelstwo i obywatelstwo w
czasie podlegania represjom, numer PESEL, adres miejsca zamieszkania lub adres korespondencyjny
wnioskodawcy, numer telefonu lub adres poczty elektronicznej, o ile wnioskodawca je
posiada.
2.
Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych może upoważnić inne osoby
będące pracownikami Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych do wydawania
decyzji, o których mowa w ust. 1.
3.
(uchylony)
4.
W zakresie postępowania dotyczącego ustalenia lub odmowy przyznania świadczenia mają
zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.
6.
(uchylony)
Art. 5.
1.
Świadczenie wypłaca właściwy organ emerytalno-rentowy, na wniosek osoby uprawnionej
złożony w tym organie wraz z decyzją stwierdzającą uprawnienie do tego świadczenia:
1)
osobie pobierającej emeryturę lub rentę - wraz z tą emeryturą lub rentą;
2)
osobie mającej ustalone prawo do emerytury lub renty, której wypłata została zawieszona
- kwartalnie, w trzecim miesiącu kwartału.
2.
Wypłata świadczenia następuje za okres nie dłuższy niż 3 miesiące kalendarzowe poprzedzające
miesiąc zgłoszenia wniosku, o którym mowa w ust. 1.
2a.
Na wniosek osoby uprawnionej do świadczenia, zamieszkałej za granicą w państwie członkowskim
Unii Europejskiej, państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu
(EFTA) lub w państwie, z którym Rzeczpospolitą Polską łączy umowa międzynarodowa w
dziedzinie ubezpieczeń społecznych przewidująca transfer emerytur lub rent, świadczenie
wypłaca się z emeryturą, uposażeniem w stanie spoczynku lub innymi świadczeniami,
w państwie zamieszkania, na rachunek bankowy tej osoby za granicą lub w innej formie
wskazanej przez organ emerytalny lub rentowy, w terminach i trybie ustalonym przez
ten organ. Wypłata dokonywana jest w walucie wymienialnej.
2b.
Przepis ust. 1 stosuje się również do osób uprawnionych do świadczenia, zamieszkałych
za granicą w państwie, z którym Rzeczypospolitej Polskiej nie łączy umowa międzynarodowa
w dziedzinie ubezpieczeń społecznych przewidująca transfer emerytur i rent.
3.
Prezes Rady Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, tryb wypłacania świadczenia
osobom niemającym ustalonego prawa do emerytury lub renty oraz osobom pobierającym
świadczenia o charakterze rentowym z instytucji zagranicznych.
Art. 5a.
1.
Osobom uprawnionym do świadczenia, znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej,
zdrowotnej oraz w związku z zaistnieniem zdarzeń losowych, może być przyznana pomoc
pieniężna - jednorazowa lub okresowa.
2.
Pomoc pieniężna jednorazowa może być przyznana w szczególności na:
13)W brzmieniu ustalonym przez art. 6 pkt 1 ustawy z dnia 30 marca 2021 r. o zmianie ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 794), która weszła w życie z dniem 30 maja 2021 r.)
pokrycie - w części lub całości - kosztów zakupu wyrobów medycznych;
2)
dostosowanie pomieszczeń mieszkalnych do rodzaju niepełnosprawności.
3.
Pomoc pieniężna okresowa może być przyznana w szczególności na:
1)
zaspokojenie potrzeb bytowych i ochronę zdrowia w przypadku długotrwałej choroby powodującej
wzrost kosztów utrzymania, zakupu leków, środków opatrunkowych oraz dojazdów do zakładów
leczniczych na zabiegi medyczne i rehabilitacyjne;
2)
opłacenie pomocy pielęgnacyjnej niezbędnej z uwagi na wiek oraz stan zdrowia.
44)W brzmieniu ustalonym przez art. 6 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 3..
Pomoc pieniężna jednorazowa może być przyznana, jeżeli:
1)
dochód osoby samotnie gospodarującej nie przekracza kwoty odpowiadającej 290% najniższej
emerytury, ogłaszanej przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na podstawie art. 94 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach
z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych , zwanej dalej „najniższą emeryturą”;
2)
dochód na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty odpowiadającej 220% najniższej emerytury;
3)
dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w rodzinie nie przekracza
kwoty odpowiadającej 350% najniższej emerytury, w przypadku gdy wnioskodawca jest
osobą całkowicie niezdolną do pracy oraz do samodzielnej egzystencji.
54)W brzmieniu ustalonym przez art. 6 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 3..
Pomoc pieniężna okresowa może być przyznana, jeżeli:
1)
dochód osoby samotnie gospodarującej nie przekracza kwoty odpowiadającej 220% najniższej
emerytury;
2)
dochód na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty odpowiadającej 150% najniższej emerytury.
64)W brzmieniu ustalonym przez art. 6 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 3..
Pomoc pieniężna jednorazowa jest przyznawana do wysokości 150% najniższej emerytury,
przy czym pomoc przeznaczona na pokrycie kosztów zakupu wyrobów medycznych jest przyznawana
do wysokości 350% najniższej emerytury, a na dostosowanie pomieszczeń mieszkalnych
do rodzaju niepełnosprawności jest przyznawana do wysokości 450% najniższej emerytury.
7.
Pomoc pieniężna okresowa jest przyznawana do wysokości 100% najniższej emerytury miesięcznie.
8.
Pomoc pieniężna okresowa jest przyznawana na okres do 6 miesięcy i nie częściej niż
raz na 12 miesięcy.
95)W brzmieniu ustalonym przez art. 6 pkt 3 ustawy, o której mowa w odnośniku 3..
Pomoc pieniężna jednorazowa jest przyznawana nie częściej niż 2 razy w roku kalendarzowym.
10.
Pomoc pieniężna jest przyznawana na wniosek osoby uprawnionej w drodze decyzji administracyjnej
wydawanej przez Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych.
11.
Wniosek o przyznanie pomocy pieniężnej zawiera imię lub imiona oraz nazwisko, datę
urodzenia, numer PESEL, dane teleadresowe: adres miejsca zamieszkania lub adres korespondencyjny,
numer telefonu lub adres poczty elektronicznej, nazwę banku i numer rachunku bankowego
lub nazwę spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej i numer rachunku w spółdzielczej
kasie oszczędnościowo-kredytowej, na który ma zostać wypłacona pomoc pieniężna, dochód
netto wnioskodawcy, a także imię, nazwisko, stopień pokrewieństwa oraz dochód netto
osób, z którymi wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe.
12.
Do wniosku o przyznanie pomocy pieniężnej należy dołączyć odpowiednio kopie dokumentów,
które będą stanowić podstawę ustalenia stanu zdrowia, sytuacji rodzinnej i materialnej
wnioskodawcy lub osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe z wnioskodawcą:
1)
orzeczenia o inwalidztwie, o niezdolności do pracy lub o stopniu niepełnosprawności;
2)
dokumentu potwierdzającego wysokość dochodu netto, w szczególności aktualnej decyzji
o waloryzacji renty lub emerytury lub zaświadczenia pracodawcy o wysokości wynagrodzenia
za pracę;
3)
nakazu płatniczego podatku rolnego oraz zaświadczenia z urzędu gminy o wielkości gospodarstwa
rolnego w hektarach przeliczeniowych;
4)
zaświadczenia o kontynuowaniu przez dziecko wnioskodawcy nauki w gimnazjum, szkole
ponadgimnazjalnej, szkole ponadpodstawowej lub szkole wyższej;
5)
decyzji o uznaniu lub odmowie uznania danej osoby za bezrobotną oraz utracie statusu
bezrobotnego, przyznaniu, odmowie przyznania, wstrzymaniu lub wznowieniu wypłaty oraz
utracie lub pozbawieniu prawa do zasiłku, stypendium i innych finansowanych z Funduszu
Pracy świadczeń niewynikających z zawartych umów albo oświadczenia o pozostawaniu
w ewidencji bezrobotnych lub poszukujących pracy.
13.
W szczególnie uzasadnionych przypadkach Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
może przyznać pomoc pieniężną na innych warunkach niż określone w ust. 4-7 i ust.
9.
Art. 5b.
1.
Do spraw związanych z przyznawaniem pomocy pieniężnej przepisy art. 6 pkt 3, 10, 14 i 16, art. 8 ust. 3-13, art. 11 ust. 1, art. 12, art. 13, art.
98, art. 100, art. 104, art. 105, art. 106 ust. 1, 3a i 5, art. 107 ust. 5b-5d i art.
109 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej stosuje się odpowiednio.
2.
Jako kwotę dochodu, o którym mowa w art. 8 ust. 9 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, przyjmuje się kwotę ustaloną zgodnie z art. 9 ust. 6 tej ustawy.
3.
Do dochodu nie wlicza się pozostałych świadczeń pieniężnych, o których mowa w art. 36 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, kwoty zasiłku pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 16 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych , kwoty dodatku pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 75 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń
Społecznych, oraz pomocy pieniężnej.
Art. 6.
Świadczenie i pomoc pieniężna są finansowane ze środków budżetu państwa.
Art. 6a.
1.
Legitymację wydaje Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wraz z
wydaniem decyzji, o której mowa w art. 4 ust. 1.
2.
Legitymacja jest dokumentem potwierdzającym prawo do korzystania z uprawnień, o których
mowa w art. 6b i art. 6c, oraz z uprawnień, o których mowa w art. 47c ust. 1 i art. 57 ust. 2 pkt 10 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach
opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych .
3.
W legitymacji ujawnia się imię (imiona), nazwisko i PESEL jej posiadacza.
4.
Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia,
wzór legitymacji, mając na względzie konieczność zapewnienia sprawności postępowania
przy wydawaniu tej legitymacji i zapewnienie jej trwałości.
Art. 6b.
Osobie deportowanej do pracy przymusowej lub osadzonej w obozie pracy przez III Rzeszę
lub Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich przysługuje prawo pierwszeństwa
do środowiskowej opieki socjalnej, w tym w uzyskaniu miejsca w domu pomocy społecznej.
Art. 6c.
Samorząd terytorialny może udzielać pomocy osobom deportowanym do pracy przymusowej
lub osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę lub Związek Socjalistycznych Republik
Radzieckich, w zakresie udogodnień komunikacyjnych, świadczeń mieszkaniowych, kulturalnych,
zdrowotnych i oświatowych.
Art. 7.
W sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy o emeryturach
i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Art. 8.
(pominięty)
Art. 9.
(pominięty)
Art. 10.
Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia6)Ustawa została ogłoszona w dniu 23 lipca 1996 r., z wyjątkiem przepisów art. 4 ust. 1 i art. 5 ust. 1, które wchodzą w życie po upływie
3 miesięcy od dnia ogłoszenia.
1)
Aktualną kwotę świadczenia ogłasza w formie komunikatu w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej
Polskiej „Monitor Polski” Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie art.
3 ust. 3 niniejszej ustawy.
2)
Utracił moc z dniem 27 czerwca 2003 r. na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego
z dnia 17 czerwca 2003 r. sygn. akt P 24/02 (Dz. U. poz. 1060).
3)
W brzmieniu ustalonym przez art. 6 pkt 1 ustawy z dnia 30 marca 2021 r. o zmianie
ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów
politycznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 794), która weszła w życie
z dniem 30 maja 2021 r.
4)
W brzmieniu ustalonym przez art. 6 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 3.
5)
W brzmieniu ustalonym przez art. 6 pkt 3 ustawy, o której mowa w odnośniku 3.
6)
Ustawa została ogłoszona w dniu 23 lipca 1996 r.