Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiejz dnia 4 kwietnia 2019 r.w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Prawo o stowarzyszeniach
Spis treści
- Treść obwieszczenia
- Załącznik - Tekst jednolity ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach
- Rozdział 1 - Przepisy ogólne
- Rozdział 2 - Tworzenie stowarzyszeń
- Rozdział 3 - Nadzór nad stowarzyszeniami
- Rozdział 4 - Majątek stowarzyszenia
- Rozdział 5 - Likwidacja stowarzyszeń
- Rozdział 6 - Stowarzyszenia zwykłe
- Rozdział 7 - Przepisy szczególne, zmiana przepisów obowiązujących oraz przepisy przejściowe i końcowe
Treść obwieszczenia
1.
Na podstawie art. 16 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych
i niektórych innych aktów prawnych ogłasza się w załączniku do niniejszego obwieszczenia jednolity tekst ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. - Prawo o stowarzyszeniach , z uwzględnieniem zmiany wprowadzonej ustawą z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu
terroryzmu oraz zmian wynikających z przepisów ogłoszonych przed dniem 28 marca 2019 r.
2.
Podany w załączniku do niniejszego obwieszczenia tekst jednolity ustawy nie obejmuje
odnośnika nr 1 oraz art. 198 ustawy z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu
terroryzmu , które stanowią:
„
1) Niniejsza ustawa:
1)
w zakresie swojej regulacji wdraża dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/849 z dnia 20 maja 2015 r. w sprawie
zapobiegania wykorzystywaniu systemu finansowego do prania pieniędzy lub finansowania
terroryzmu, zmieniającą rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 648/2012
i uchylającą dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2005/60/WE oraz dyrektywę Komisji
2006/70/WE ;
2)
służy stosowaniu: rozporządzenia Rady (WE) nr 2580/2001 z dnia 27 grudnia 2001 r. w sprawie szczególnych
środków restrykcyjnych skierowanych przeciwko niektórym osobom i podmiotom mających
na celu zwalczanie terroryzmu , rozporządzenia Rady (WE) nr 881/2002 z dnia 27 maja 2002 r. wprowadzającego niektóre
szczególne środki ograniczające skierowane przeciwko niektórym osobom i podmiotom
związanym z organizacjami ISIL (Daisz) i Al-Kaida (Dz. Urz. UE L 139 z 29.05.2002,
str. 9, z późn. zm.), rozporządzenia (WE) nr 1889/2005 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 26 października
2005 r. w sprawie kontroli środków pieniężnych wwożonych do Wspólnoty lub wywożonych
ze Wspólnoty , rozporządzenia Rady (UE) nr 753/2011 z dnia 1 sierpnia 2011 r. w sprawie środków ograniczających
skierowanych przeciwko niektórym osobom, grupom, przedsiębiorstwom i podmiotom w związku
z sytuacją w Afganistanie , rozporządzenia Komisji (UE) nr 389/2013 z dnia 2 maja 2013 r. ustanawiającego rejestr
Unii zgodnie z dyrektywą 2003/87/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, decyzjami nr
280/2004/WE i nr 406/2009/WE Parlamentu Europejskiego i Rady oraz uchylającego rozporządzenia
Komisji (UE) nr 920/2010 i nr 1193/2011 (Dz. Urz. UE L 122 z 03.05.2013, str. 1 oraz
Dz. Urz. UE L 17 z 21.01.2017, str. 52), rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/847 z dnia 20 maja 2015 r.
w sprawie informacji towarzyszących transferom środków pieniężnych i uchylenia rozporządzenia
(WE) nr 1781/2006 .
”
„
Art. 198.
Ustawa wchodzi w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem rozdziału
6, art. 194 i art. 195, które wchodzą w życie po upływie 18 miesięcy od dnia ogłoszenia.
”
.
Załącznik - Tekst jednolity ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach
W celu stworzenia warunków do pełnej realizacji gwarantowanej przepisami Konstytucji wolności zrzeszania się zgodnie z Powszechną Deklaracją Praw Człowieka i Międzynarodowym
Paktem Praw Obywatelskich i Politycznych, umożliwienia obywatelom równego, bez względu
na przekonania, prawa czynnego uczestniczenia w życiu publicznym i wyrażania zróżnicowanych
poglądów oraz realizacji indywidualnych zainteresowań, a także uwzględniając tradycje
i powszechnie uznawany dorobek ruchu stowarzyszeniowego, stanowi się, co następuje:
Rozdział 1
Przepisy ogólne
Art. 1.
1.
Obywatele polscy realizują prawo zrzeszania się w stowarzyszeniach, zgodnie z przepisami
Konstytucji oraz porządkiem prawnym określonym w ustawach.
2.
W zakresie swoich celów statutowych stowarzyszenia mogą reprezentować interesy zbiorowe
swoich członków wobec organów władzy publicznej.
3.
Stowarzyszenia mają prawo wypowiadania się w sprawach publicznych.
Art. 2.
1.
Stowarzyszenie jest dobrowolnym, samorządnym, trwałym zrzeszeniem o celach niezarobkowych.
2.
Stowarzyszenie samodzielnie określa swoje cele, programy działania i struktury organizacyjne
oraz uchwala akty wewnętrzne dotyczące jego działalności.
3.
Stowarzyszenie opiera działalność na pracy społecznej swoich członków. Do prowadzenia
swych spraw stowarzyszenie może zatrudniać pracowników, w tym swoich członków.
Art. 3.
1.
Prawo tworzenia stowarzyszeń przysługuje obywatelom polskim mającym pełną zdolność
do czynności prawnych i niepozbawionym praw publicznych.
2.
Małoletni w wieku od 16 do 18 lat, którzy mają ograniczoną zdolność do czynności prawnych,
mogą należeć do stowarzyszeń i korzystać z czynnego i biernego prawa wyborczego, z
tym że w składzie zarządu stowarzyszenia większość muszą stanowić osoby o pełnej zdolności
do czynności prawnych.
3.
Małoletni poniżej 16 lat mogą, za zgodą przedstawicieli ustawowych, należeć do stowarzyszeń
według zasad określonych w ich statutach, bez prawa udziału w głosowaniu na walnych
zebraniach członków oraz bez korzystania z czynnego i biernego prawa wyborczego do
władz stowarzyszenia. Jeżeli jednak jednostka organizacyjna stowarzyszenia zrzesza
wyłącznie małoletnich, mogą oni wybierać i być wybierani do władz tej jednostki.
Art. 4.
1.
Cudzoziemcy mający miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej mogą
zrzeszać się w stowarzyszeniach, zgodnie z przepisami obowiązującymi obywateli polskich.
2.
Cudzoziemcy niemający miejsca zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
mogą wstępować do stowarzyszeń, których statuty przewidują taką możliwość.
Art. 5.
1.
Stowarzyszenia międzynarodowe mogą być tworzone na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
według zasad określonych w ustawie.
2.
Stowarzyszenia mogą należeć do organizacji międzynarodowych na warunkach określonych
w ich statutach, jeżeli nie narusza to zobowiązań wynikających z umów międzynarodowych,
których Rzeczpospolita Polska jest stroną.
Art. 6.
1.
Tworzenie stowarzyszeń przyjmujących zasadę bezwzględnego posłuszeństwa ich członków
wobec władz stowarzyszenia jest zakazane.
2.
Nikogo nie wolno zmuszać do udziału w stowarzyszeniu lub ograniczać jego prawa do
wystąpienia ze stowarzyszenia. Nikt nie może ponosić ujemnych następstw z powodu przynależności
do stowarzyszenia albo pozostawania poza nim.
Art. 7.
1.
Przepisom ustawy nie podlegają:
1)
organizacje społeczne działające na podstawie odrębnych ustaw lub umów międzynarodowych,
których Rzeczpospolita Polska jest stroną;
2)
kościoły i inne związki wyznaniowe oraz ich osoby prawne;
3)
organizacje religijne, których sytuacja prawna jest uregulowana ustawami o stosunku
państwa do kościołów i innych związków wyznaniowych, działające w obrębie tych kościołów
i związków;
4)
komitety wyborcze utworzone w związku z wyborami do Sejmu, do Senatu, wyborem Prezydenta
Rzeczypospolitej Polskiej, wyborami do Parlamentu Europejskiego lub wyborami do organów
samorządu terytorialnego;
5)
partie polityczne.
2.
Do organizacji, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 3, w sprawach nieuregulowanych odrębnie
stosuje się przepisy ustawy.
Art. 8.
1.
Stowarzyszenie podlega obowiązkowi wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego, o ile przepis
ustawy nie stanowi inaczej.
2.
(uchylony)
3.
(uchylony)
4.
(uchylony)
5.
Nadzór nad działalnością stowarzyszeń należy do:
1)
wojewody właściwego ze względu na siedzibę stowarzyszenia - w zakresie nadzoru nad
działalnością stowarzyszeń jednostek samorządu terytorialnego,
2)
starosty właściwego ze względu na siedzibę stowarzyszenia - w zakresie nadzoru nad
innymi niż wymienione w pkt 1 stowarzyszeniami
- zwanych dalej „organami nadzorującymi”.
6.
Przepisy ustawy nie naruszają uprawnień prokuratora wynikających z innych ustaw.
Rozdział 2
Tworzenie stowarzyszeń
Art. 9.
Osoby w liczbie co najmniej siedmiu, zamierzające założyć stowarzyszenie, uchwalają
statut stowarzyszenia oraz wybierają komitet założycielski albo władze stowarzyszenia.
Art. 10.
1.
Statut stowarzyszenia określa w szczególności:
1)
nazwę stowarzyszenia, odróżniającą je od innych stowarzyszeń, organizacji i instytucji;
2)
teren działania i siedzibę stowarzyszenia;
3)
cele i sposoby ich realizacji;
4)
sposób nabywania i utraty członkostwa, przyczyny utraty członkostwa oraz prawa i obowiązki
członków;
5)
władze stowarzyszenia, tryb dokonywania ich wyboru, uzupełniania składu oraz ich kompetencje;
5a)
możliwość otrzymywania przez członków zarządu wynagrodzenia za czynności wykonywane
w związku z pełnioną funkcją;
6)
sposób reprezentowania stowarzyszenia, w szczególności sposób zaciągania zobowiązań
majątkowych, a także warunki ważności uchwał władz stowarzyszenia;
7)
sposób uzyskiwania środków finansowych oraz ustanawiania składek członkowskich;
8)
zasady dokonywania zmian statutu;
9)
sposób rozwiązania się stowarzyszenia.
2.
Ogólnokrajowe stowarzyszenia zrzeszające osoby wykonujące określony zawód lub zawody
pokrewne, podejmujące zadania w zakresie rozpowszechniania wiedzy specjalistycznej
i podnoszenia poziomu zawodowego w ramach wewnętrznego systemu potwierdzania kwalifikacji
i umiejętności - określają w statucie te zadania oraz zakres i sposób ich realizacji.
3.
Osoba prawna może być jedynie wspierającym członkiem stowarzyszenia.
Art. 10a.
1.
Stowarzyszenie może tworzyć terenowe jednostki organizacyjne. W takim przypadku statut
stowarzyszenia określa:
1)
zasady tworzenia oraz rozwiązania terenowej jednostki organizacyjnej;
2)
strukturę organizacyjną terenowej jednostki organizacyjnej;
3)
organy terenowej jednostki organizacyjnej, w tym zarząd, oraz tryb dokonywania ich
wyboru lub powoływania;
4)
możliwość otrzymywania przez członków zarządu terenowej jednostki organizacyjnej wynagrodzenia
za czynności wykonywane w związku z pełnioną funkcją, w przypadku gdy w statucie stowarzyszenia
przewidziano możliwość otrzymywania takiego wynagrodzenia przez członków zarządu stowarzyszenia.
2.
Terenowa jednostka organizacyjna prowadzi działalność na podstawie statutu stowarzyszenia.
Na zasadach i w trybie określonym w statucie stowarzyszenia terenowa jednostka organizacyjna
może przyjąć regulamin określający szczegółową jej organizację i sposób działania.
3.
Jeżeli statut stowarzyszenia tak stanowi, terenowa jednostka organizacyjna może uzyskać
osobowość prawną. W takim przypadku statut stowarzyszenia określa:
1)
warunki, które muszą być spełnione, aby mogła ona uzyskać osobowość prawną;
2)
zasady gospodarowania majątkiem;
3)
sposób reprezentowania, w szczególności zaciągania zobowiązań majątkowych oraz zawierania
umów z członkami jej zarządu;
4)
szczegółowe zasady likwidacji.
4.
Wniosek o wpis oraz wniosek o wykreślenie terenowej jednostki organizacyjnej, o której
mowa w ust. 3, z Krajowego Rejestru Sądowego składa zarząd stowarzyszenia.
5.
Terenowa jednostka organizacyjna uzyskuje osobowość prawną i może rozpocząć działalność
po wpisie do Krajowego Rejestru Sądowego.
6.
Z chwilą wykreślenia z Krajowego Rejestru Sądowego terenowej jednostki organizacyjnej
z osobowością prawną traci ona osobowość prawną, a stowarzyszenie wstępuje we wszystkie
prawa i obowiązki tej jednostki.
7.
W przypadku rozwiązania terenowej jednostki organizacyjnej posiadającej osobowość
prawną, przeprowadza się jej likwidację. Majątek pozostały po likwidacji pozostaje
majątkiem stowarzyszenia. Do likwidacji przepisy art. 36 i art. 37 stosuje się odpowiednio.
Art. 10b.
1.
W przypadku gdy działalność terenowej jednostki organizacyjnej posiadającej osobowość
prawną wykazuje rażące lub uporczywe naruszanie przepisów prawa lub statutu stowarzyszenia,
jeżeli statut stowarzyszenia tak stanowi, organ w nim wskazany może podjąć uchwałę
o powołaniu zarządu komisarycznego w tej jednostce.
2.
Zarząd komisaryczny powołuje się na okres niezbędny do usunięcia nieprawidłowości
związanych z rażącym lub uporczywym naruszaniem przepisów prawa lub statutu stowarzyszenia,
nie dłuższy jednak niż przewidziany w statucie stowarzyszenia.
3.
Uchwała o powołaniu zarządu komisarycznego wskazuje sposób reprezentacji terenowej
jednostki organizacyjnej przez ten zarząd.
4.
Z dniem podjęcia uchwały o powołaniu zarządu komisarycznego członkowie zarządu terenowej
jednostki organizacyjnej zostają odwołani z mocy prawa.
5.
Zarząd stowarzyszenia składa wniosek o wpis zarządu komisarycznego do Krajowego Rejestru
Sądowego, w terminie 7 dni od dnia podjęcia uchwały, o której mowa w ust. 1, oraz
zawiadamia o jej podjęciu organ nadzorujący, właściwy ze względu na siedzibę terenowej
jednostki organizacyjnej. Po ustaniu przyczyny powołania zarządu komisarycznego albo
upływu okresu, na jaki został on ustanowiony zarząd stowarzyszenia składa wniosek
o jego wykreślenie z Krajowego Rejestru Sądowego.
Art. 11.
1.
Najwyższą władzą stowarzyszenia jest walne zebranie członków. W sprawach, w których
statut nie określa właściwości władz stowarzyszenia, podejmowanie uchwał należy do
walnego zebrania członków.
2.
Statut może przewidywać zamiast walnego zebrania członków zebranie delegatów lub zastąpienie
walnego zebrania członków zebraniem delegatów, jeżeli liczba członków przekroczy określoną
w statucie wielkość. W takich przypadkach statut określa zasady wyboru delegatów i
czas trwania ich kadencji.
3.
Stowarzyszenie jest obowiązane posiadać zarząd i organ kontroli wewnętrznej.
4.
W umowach między stowarzyszeniem a członkiem zarządu oraz w sporach z nim stowarzyszenie
reprezentuje członek organu kontroli wewnętrznej wskazany w uchwale tego organu lub
pełnomocnik powołany uchwałą walnego zebrania członków (zebrania delegatów).
Art. 12.
1.
Zarząd składa wniosek o wpis stowarzyszenia do Krajowego Rejestru Sądowego wraz ze
statutem, listą założycieli, zawierającą imiona i nazwiska, datę i miejsce urodzenia,
miejsce zamieszkania oraz własnoręczne podpisy założycieli, protokołem z wyboru władz
stowarzyszenia oraz adresem siedziby stowarzyszenia.
2.
Wniosek, o którym mowa w ust. 1, podpisują wszyscy członkowie zarządu.
Art. 13.
(uchylony)
Art. 14.
(uchylony)
Art. 15.
(uchylony)
Art. 16.
1.
Sąd rejestrowy wydaje postanowienie o wpisie stowarzyszenia do Krajowego Rejestru
Sądowego po stwierdzeniu, że jego statut jest zgodny z przepisami prawa i założyciele
spełniają wymagania określone ustawą.
2.
Sąd rejestrowy przed wydaniem postanowienia o wpisie, jeżeli uzna za niezbędne dokonanie
dodatkowych ustaleń, wyznacza w tym celu posiedzenie wyjaśniające.
3.
Sąd rejestrowy oddala wniosek o wpis stowarzyszenia do Krajowego Rejestru Sądowego,
jeżeli nie spełnia ono warunków określonych w przepisach prawa.
4.
O wpisie stowarzyszenia do Krajowego Rejestru Sądowego sąd zawiadamia właściwy organ
nadzorujący, przesyłając mu jednocześnie odpis postanowienia o wpisie, statut stowarzyszenia,
listę założycieli i podjęte uchwały.
5.
O wykreśleniu stowarzyszenia z Krajowego Rejestru Sądowego sąd zawiadamia właściwy
organ nadzorujący, przesyłając mu odpis postanowienia o wykreśleniu.
Art. 17.
1.
Stowarzyszenie uzyskuje osobowość prawną i może rozpocząć działalność po wpisie do
Krajowego Rejestru Sądowego.
2.
Za czynności niezbędne do rozpoczęcia działalności przez stowarzyszenie dokonane na
rzecz stowarzyszenia przed jego wpisem do Krajowego Rejestru Sądowego członkowie zarządu
odpowiadają wobec osób trzecich solidarnie. Po wpisie do Krajowego Rejestru Sądowego
za zobowiązania wynikające z tych czynności stowarzyszenie odpowiada tak jak za zaciągnięte
przez siebie.
3.
Postępowanie w sprawach o wpis lub zmianę wpisu stowarzyszenia oraz terenowej jednostki
organizacyjnej do rejestru stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych,
fundacji oraz samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej Krajowego Rejestru
Sądowego jest wolne od opłat sądowych.
Art. 18.
(uchylony)
Art. 19.
(uchylony)
Art. 20.
1.
Zarząd terenowej jednostki organizacyjnej stowarzyszenia jest obowiązany, w terminie
14 dni od chwili jej powołania, zawiadomić o tym organ nadzorujący właściwy ze względu
na siedzibę tej jednostki, podając skład zarządu i adres siedziby jednostki, oraz
doręczyć statut stowarzyszenia.
2.
Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio w razie zmian w składzie zarządu i adresie
siedziby terenowej jednostki organizacyjnej stowarzyszenia oraz w statucie stowarzyszenia.
Art. 21.
1.
Zarząd stowarzyszenia ma obowiązek niezwłocznie zawiadomić sąd rejestrowy o zmianie
statutu. W sprawie wpisu zmiany statutu stowarzyszenia do Krajowego Rejestru Sądowego
stosuje się odpowiednio zasady i tryb przewidziane dla wpisu stowarzyszenia do tego
rejestru. Sąd rejestrowy dokonuje wpisu zmian statutu do Krajowego Rejestru Sądowego
po stwierdzeniu, że są one zgodne z obowiązującym statutem.
2.
O wpisie zmiany statutu stowarzyszenia sąd zawiadamia właściwy organ nadzorujący,
przesyłając mu odpis postanowienia i tekst jednolity zmienionego statutu.
Art. 22.
1.
Stowarzyszenia w liczbie co najmniej trzech mogą założyć związek stowarzyszeń. Założycielami
i członkami związku mogą być także inne osoby prawne, z tym że osoby prawne mające
cele zarobkowe mogą być członkami wspierającymi.
2.
Do związków, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy.
Art. 23.
(uchylony)
Art. 24.
(uchylony)
Rozdział 3
Nadzór nad stowarzyszeniami
Art. 25.
1.
Organ nadzorujący sprawuje nadzór nad działalnością stowarzyszeń wyłącznie w zakresie
zgodności ich działania z przepisami prawa i postanowieniami statutu.
2.
Organ nadzorujący ma prawo w wyznaczonym terminie żądać:
1)
dostarczenia przez zarząd stowarzyszenia odpisów uchwał walnego zebrania członków
(zebrania delegatów);
2)
niezbędnych wyjaśnień od władz stowarzyszenia.
3.
Organ nadzorujący jest obowiązany wskazać uzasadnienie żądań, o których mowa w ust.
2.
Art. 25a1)Dodany przez art. 161 ustawy z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (Dz. U. poz. 723), która weszła w życie z dniem 13 lipca 2018 r..
1.
Organ, o którym mowa w art. 8 ust. 5, sprawuje kontrolę nad działalnością stowarzyszenia
będącego instytucją obowiązaną w rozumieniu przepisów o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy
oraz finansowaniu terroryzmu w zakresie zgodności jego działania z przepisami tej
ustawy.
2.
Do kontroli, o której mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy rozdziału 12 ustawy z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz
finansowaniu terroryzmu .
Art. 26.
W przypadku niezastosowania się stowarzyszenia do żądań określonych w art. 25 ust.
2 sąd, na wniosek organu nadzorującego, może nałożyć grzywnę w wysokości jednorazowo
nieprzekraczającej 5000 zł. Od grzywny można zwolnić, jeżeli po jej wymierzeniu stowarzyszenie
niezwłocznie zastosuje się do żądań organu nadzorującego. Stowarzyszenie, w terminie
7 dni, może wystąpić do sądu o zwolnienie od grzywny.
Art. 27.
Organem nadzorującym terenową jednostkę organizacyjną stowarzyszenia jest organ określony
w art. 8 ust. 5, właściwy ze względu na siedzibę tej jednostki.
Art. 28.
W razie stwierdzenia, że działalność stowarzyszenia jest niezgodna z prawem lub narusza
postanowienia statutu w sprawach, o których mowa w art. 10 ust. 1, art. 10a ust. 1
i 3 i art. 10b, organ nadzorujący, w zależności od rodzaju i stopnia stwierdzonych
nieprawidłowości, może wystąpić o ich usunięcie w określonym terminie, udzielić ostrzeżenia
władzom stowarzyszenia lub wystąpić do sądu na podstawie art. 29.
Art. 29.
1.
Sąd, na wniosek organu nadzorującego lub prokuratora, może:
1)
udzielić upomnienia władzom stowarzyszenia;
2)
uchylić niezgodną z prawem lub statutem uchwałę stowarzyszenia;
3)
rozwiązać stowarzyszenie, jeżeli jego działalność wykazuje rażące lub uporczywe naruszanie
prawa albo postanowień statutu i nie ma warunków do przywrócenia działalności zgodnej
z prawem lub statutem.
2.
Sąd rozpoznając wniosek, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, może na wniosek lub z własnej
inicjatywy wydać zarządzenie tymczasowe o zawieszeniu w czynnościach zarządu stowarzyszenia,
wyznaczając przedstawiciela do prowadzenia bieżących spraw stowarzyszenia.
3.
Rozpoznając wniosek o rozwiązanie stowarzyszenia, sąd może zobowiązać władze stowarzyszenia
do usunięcia nieprawidłowości w określonym terminie i zawiesić postępowanie. W razie
bezskutecznego upływu terminu, sąd, na wniosek organu nadzorującego lub z własnej
inicjatywy, podejmie zawieszone postępowanie.
Art. 30.
1.
Jeżeli stowarzyszenie nie posiada zarządu zdolnego do działań prawnych, sąd, na wniosek
organu nadzorującego lub z własnej inicjatywy, ustanawia dla niego kuratora.
2.
Kurator jest obowiązany do zwołania w okresie nie dłuższym niż 6 miesięcy walnego
zebrania członków (zebrania delegatów) stowarzyszenia w celu wyboru zarządu. Do czasu
wyboru zarządu, kurator reprezentuje stowarzyszenie w sprawach majątkowych wymagających
bieżącego załatwienia.
2a.
W szczególnie uzasadnionych przypadkach, na wniosek organu nadzorującego lub z własnej
inicjatywy, sąd może przedłużyć okres, na jaki został ustanowiony kurator, nie dłużej
niż o 6 miesięcy, jeżeli jego czynności nie mogły zostać zakończone przed upływem
okresu, o którym mowa w ust. 2.
3.
Wynagrodzenie kuratora pokrywa się z majątku stowarzyszenia.
Art. 31.
1.
Sąd wydaje postanowienie o rozwiązaniu stowarzyszenia na wniosek organu nadzorującego,
w przypadku gdy:
1)
liczba członków stowarzyszenia jest mniejsza niż liczba członków wymaganych do jego
założenia;
2)
stowarzyszenie nie posiada przewidzianych w ustawie władz i nie ma warunków do ich
wyłonienia w okresie nie dłuższym niż 12 miesięcy.
2.
Sąd wydaje postanowienie o rozwiązaniu stowarzyszenia na wniosek kuratora, jeżeli
pomimo podejmowanych przez kuratora czynności, nie wybrano władz stowarzyszenia i
nie ma warunków do ich wyłonienia, w okresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 2.
Art. 32.
1.
Wnioski, o których mowa w art. 29 ust. 1 oraz art. 31, rozpoznaje sąd rejestrowy na
rozprawie.
2.
Wnioski organu nadzorującego wnoszone do sądu w ramach sprawowanego nadzoru, są wolne
od opłat sądowych.
Rozdział 4
Majątek stowarzyszenia
Art. 33.
1.
Majątek stowarzyszenia powstaje ze składek członkowskich, darowizn, spadków, zapisów,
dochodów z własnej działalności, dochodów z majątku stowarzyszenia oraz z ofiarności
publicznej.
2.
Stowarzyszenie, z zachowaniem obowiązujących przepisów, może przyjmować darowizny,
spadki i zapisy oraz korzystać z ofiarności publicznej.
Art. 34.
Stowarzyszenie może prowadzić działalność gospodarczą, według ogólnych zasad określonych
w odrębnych przepisach. Dochód z działalności gospodarczej stowarzyszenia służy realizacji
celów statutowych i nie może być przeznaczony do podziału między jego członków.
Art. 35.
Stowarzyszenie może otrzymywać dotację według zasad określonych w odrębnych przepisach.
Rozdział 5
Likwidacja stowarzyszeń
Art. 36.
1.
W razie rozwiązania się stowarzyszenia na podstawie własnej uchwały, likwidatorami
stowarzyszenia są członkowie jego zarządu, jeżeli statut lub, w razie braku odpowiednich
postanowień statutu, uchwała ostatniego walnego zebrania członków (zebrania delegatów)
tego stowarzyszenia nie stanowi inaczej.
2.
W razie rozwiązania stowarzyszenia przez sąd, zarządza on jego likwidację, wyznaczając
likwidatora.
Art. 37.
1.
Obowiązkiem likwidatora jest przeprowadzenie likwidacji w możliwie najkrótszym czasie,
w sposób zabezpieczający majątek likwidowanego stowarzyszenia przed nieuzasadnionym
uszczupleniem.
2.
Likwidator w szczególności powinien:
1)
zawiadomić sąd o wszczęciu likwidacji i wyznaczeniu likwidatora, z podaniem swego
nazwiska, imienia i miejsca zamieszkania, jeżeli nie zachodzą warunki określone w
art. 36 ust. 2;
2)
dokonywać czynności prawnych niezbędnych do przeprowadzenia likwidacji, podając do
publicznej wiadomości o wszczęciu postępowania likwidacyjnego;
3)
po zakończeniu likwidacji zgłosić sądowi wniosek o wykreślenie stowarzyszenia z Krajowego
Rejestru Sądowego.
3.
Jeżeli likwidacja nie zostanie zakończona w ciągu roku od dnia jej zarządzenia, likwidatorzy
przedstawiają przyczyny opóźnienia sądowi, który w razie uznania opóźnienia za usprawiedliwione
przedłuża termin likwidacji lub zarządza zmianę likwidatorów.
Art. 38.
Majątek zlikwidowanego stowarzyszenia przeznacza się na cel określony w statucie lub
w uchwale walnego zebrania członków (zebrania delegatów) o likwidacji stowarzyszenia.
W razie braku postanowienia statutu lub uchwały w tej sprawie, sąd orzeka o przeznaczeniu
majątku na określony cel społeczny.
Art. 39.
Koszty likwidacji pokrywa się z majątku likwidowanego stowarzyszenia.
Rozdział 6
Stowarzyszenia zwykłe
Art. 40.
1.
Uproszczoną formą stowarzyszenia jest stowarzyszenie zwykłe, nieposiadające osobowości
prawnej.
1a.
Stowarzyszenie zwykłe może we własnym imieniu nabywać prawa, w tym własność i inne
prawa rzeczowe, zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozywane.
1b.
Każdy członek odpowiada za zobowiązania stowarzyszenia zwykłego bez ograniczeń całym
swoim majątkiem solidarnie z pozostałymi członkami oraz ze stowarzyszeniem. Odpowiedzialność
ta powstaje z chwilą, gdy egzekucja z majątku stowarzyszenia zwykłego okaże się bezskuteczna.
1c.
Przepis ust. 1b nie stanowi przeszkody do wniesienia powództwa przeciwko członkowi,
zanim egzekucja z majątku stowarzyszenia zwykłego okaże się bezskuteczna.
2.
Osoby w liczbie co najmniej trzech, zamierzające założyć stowarzyszenie zwykłe, uchwalają
regulamin działalności, określający w szczególności nazwę stowarzyszenia zwykłego,
cel lub cele, teren i środki działania, siedzibę, przedstawiciela reprezentującego
stowarzyszenie zwykłe albo zarząd, zasady dokonywania zmian regulaminu działalności,
sposób nabycia i utraty członkostwa, a także sposób rozwiązania stowarzyszenia zwykłego.
3.
Stowarzyszenie zwykłe, które zamierza posiadać zarząd, określa w regulaminie działalności
tryb jego wyboru oraz uzupełniania składu, kompetencje, warunki ważności jego uchwał
oraz sposób reprezentowania stowarzyszenia zwykłego, w szczególności zaciągania zobowiązań
majątkowych.
4.
Stowarzyszenie zwykłe, które zamierza posiadać organ kontroli wewnętrznej, określa
w regulaminie działalności tryb jego wyboru, uzupełniania składu oraz jego kompetencje.
5.
Przedstawiciel reprezentujący stowarzyszenie zwykłe albo zarząd składają na piśmie
organowi nadzorującemu właściwemu ze względu na siedzibę stowarzyszenia zwykłego wniosek
o wpis do ewidencji stowarzyszeń zwykłych, zwanej dalej „ewidencją”, dołączając:
1)
regulamin działalności;
2)
listę założycieli stowarzyszenia zwykłego, zawierającą ich imiona i nazwiska, datę
i miejsce urodzenia, miejsce zamieszkania oraz własnoręczne podpisy założycieli;
3)
imię i nazwisko, adres zamieszkania oraz numer PESEL przedstawiciela reprezentującego
stowarzyszenie zwykłe albo członków zarządu;
4)
imię i nazwisko, adres zamieszkania oraz numer PESEL członków organu kontroli wewnętrznej,
o ile regulamin działalności przewiduje ten organ;
5)
adres siedziby stowarzyszenia zwykłego.
6.
Jeżeli wniosek o wpis składa zarząd, podpisują go wszyscy członkowie zarządu.
Art. 40a.
1.
Stowarzyszenie zwykłe powstaje i może rozpocząć działalność z chwilą wpisu do ewidencji.
2.
Organ nadzorujący dokonuje wpisu do ewidencji w terminie 7 dni od dnia:
1)
wpływu wniosku o wpis, jeżeli nie został złożony wniosek, o którym mowa w art. 41;
2)
uprawomocnienia się orzeczenia odrzucającego albo oddalającego wniosek, o którym mowa
w art. 41.
3.
Jeżeli wniosek o wpis zawiera braki, organ nadzorujący wzywa do jego uzupełnienia
w terminie 14 dni od dnia otrzymania wezwania. Termin na dokonanie wpisu, o którym
mowa w ust. 2, liczy się od dnia uzupełnienia wniosku o wpis. Nieuzupełnienie wniosku
o wpis w terminie 14 dni powoduje jego bezskuteczność.
4.
Organ nadzorujący informuje niezwłocznie przedstawiciela reprezentującego stowarzyszenie
zwykłe albo zarząd o dokonaniu wpisu do ewidencji albo bezskuteczności wniosku o wpis.
5.
W przypadku gdy organ nadzorujący nie dokona wpisu do ewidencji w terminie 7 dni od
dnia wpływu wniosku o wpis lub uzupełnienia jego braków i nie został złożony wniosek,
o którym mowa w art. 41, przedstawicielowi reprezentującemu stowarzyszenie zwykłe
albo zarządowi przysługuje prawo wniesienia skargi na bezczynność do sądu administracyjnego.
6.
Do rozpoznania skargi, o której mowa w ust. 5, stosuje się przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , z tym że:
1)
organ nadzorujący przekazuje akta sprawy i odpowiedź na skargę w terminie 14 dni od
dnia wniesienia skargi;
2)
sąd rozpoznaje skargę w terminie 30 dni od dnia otrzymania akt sprawy wraz z odpowiedzią
na skargę.
Art. 40b.
1.
W ewidencji zamieszcza się:
1)
nazwę stowarzyszenia zwykłego, jego cel lub cele, teren i środki działania oraz adres
siedziby;
2)
imię i nazwisko przedstawiciela reprezentującego stowarzyszenie zwykłe albo członków
zarządu oraz sposób reprezentowania stowarzyszenia zwykłego przez zarząd, o ile regulamin
działalności przewiduje ten organ;
3)
imię i nazwisko członków organu kontroli wewnętrznej, o ile regulamin działalności
przewiduje ten organ;
4)
informacje o regulaminie działalności i jego zmianach;
5)
informację o posiadaniu statusu organizacji pożytku publicznego;
6)
informacje o przekształceniu lub rozwiązaniu stowarzyszenia zwykłego;
7)
imię i nazwisko likwidatora stowarzyszenia zwykłego;
8)
informacje o zastosowaniu wobec stowarzyszenia zwykłego środków, o których mowa w
rozdziale 3.
2.
Stowarzyszenie zwykłe składa organowi nadzorującemu, w terminie 7 dni od dnia wystąpienia
zdarzenia uzasadniającego zmianę danych, wniosek o zamieszczenie w ewidencji zmienionych
danych, o których mowa w ust. 1, załączając dokumenty stanowiące podstawę zmiany.
Przepisy o wpisie do ewidencji stosuje się odpowiednio.
3.
Stowarzyszenie zwykłe ma obowiązek informować o zmianie adresu zamieszkania osób,
o których mowa w art. 40 ust. 5 pkt 3 i 4.
4.
Ewidencja jest jawna i udostępniana na stronie podmiotowej organu nadzorującego w
Biuletynie Informacji Publicznej. Każdy ma prawo otrzymania zaświadczeń z ewidencji.
5.
Dokumenty złożone do organu nadzorującego stanowią akta ewidencyjne, które są dostępne
dla osób mających interes prawny.
6.
Ewidencja może być prowadzona w systemie teleinformatycznym.
7.
Minister właściwy do spraw administracji publicznej określi, w drodze rozporządzenia,
sposób prowadzenia ewidencji, jej wzór oraz szczegółową treść wpisów w ewidencji w
zakresie, o którym mowa w ust. 1, biorąc pod uwagę konieczność zapewnienia przejrzystości,
kompletności i dostępności do danych zawartych w ewidencji.
Art. 41.
Sąd rejestrowy, na wniosek organu nadzorującego lub prokuratora, może zakazać założenia
stowarzyszenia zwykłego, jeżeli nie spełnia ono warunków określonych w przepisach
prawa.
Art. 41a.
1.
Stowarzyszenie zwykłe reprezentuje przedstawiciel reprezentujący stowarzyszenie zwykłe
albo zarząd.
2.
Podejmowanie przez przedstawiciela reprezentującego stowarzyszenie zwykłe albo zarząd
czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu wymaga uprzedniej zgody wszystkich
członków stowarzyszenia zwykłego oraz udzielenia przez nich pełnomocnictwa do dokonania
tych czynności.
3.
Czynnościami przekraczającymi zakres zwykłego zarządu są w szczególności:
1)
nabycie oraz zbycie nieruchomości lub prawa użytkowania wieczystego;
2)
ustanowienie ograniczonego prawa rzeczowego;
3)
zawarcie umowy kredytu albo pożyczki;
4)
przejęcie długu, uznanie długu, zwolnienie z długu, przystąpienie do długu, zawarcie
umowy poręczenia lub zawarcie innej podobnej umowy;
5)
zaciągnięcie innych zobowiązań przekraczających wartość 10 000 zł.
Art. 42.
1.
Stowarzyszenie zwykłe nie może:
1)
powoływać terenowych jednostek organizacyjnych;
2)
zrzeszać osób prawnych;
3)
prowadzić działalności gospodarczej;
4)
prowadzić odpłatnej działalności pożytku publicznego.
2.
Stowarzyszenie zwykłe uzyskuje środki na działalność ze składek członkowskich, darowizn,
spadków, zapisów, dochodów z majątku stowarzyszenia oraz ofiarności publicznej.
3.
Stowarzyszenie zwykłe może otrzymywać dotacje na zasadach określonych w odrębnych
przepisach.
Art. 42a.
1.
Stowarzyszenie zwykłe liczące co najmniej siedmiu członków, może przekształcić się
w stowarzyszenie.
2.
Przekształcenie stowarzyszenia zwykłego wymaga zgody wszystkich członków stowarzyszenia
zwykłego, wyrażonej w drodze uchwały, zawierającej:
1)
nazwę i siedzibę stowarzyszenia;
2)
powołanie władz stowarzyszenia;
3)
przyjęcie statutu stowarzyszenia, który stanowi załącznik do uchwały;
4)
sprawozdanie finansowe stowarzyszenia zwykłego sporządzone na określony dzień w miesiącu
poprzedzającym podjęcie uchwały o przekształceniu, które stanowi załącznik do uchwały.
3.
Informację o podjęciu uchwały o przekształceniu przedstawiciel reprezentujący stowarzyszenie
zwykłe albo zarząd stowarzyszenia niezwłocznie podaje do publicznej wiadomości oraz
zawiadamia o podjęciu tej uchwały wierzycieli stowarzyszenia zwykłego.
Art. 42b.
1.
Stowarzyszenie zwykłe zawiadamia członków o zamiarze przekształcenia nie później niż
na miesiąc przed planowanym dniem podjęcia uchwały o przekształceniu.
2.
Do zawiadomienia, o którym mowa w ust. 1, należy dołączyć:
1)
projekt statutu stowarzyszenia;
2)
informacje o aktywach i pasywach stowarzyszenia zwykłego.
Art. 42c.
1.
Przekształcenie stowarzyszenia zwykłego następuje z chwilą wpisu stowarzyszenia do
Krajowego Rejestru Sądowego.
2.
Sąd rejestrowy przesyła niezwłocznie właściwemu organowi nadzorującemu odpis postanowienia
o wpisie do Krajowego Rejestru Sądowego wraz z zaświadczeniem o wpisie stowarzyszenia.
Właściwy organ nadzorujący z urzędu wykreśla stowarzyszenie zwykłe z ewidencji.
3.
Wniosek o wpis stowarzyszenia do Krajowego Rejestru Sądowego składają i podpisują
wszyscy członkowie zarządu. Do wniosku dołącza się uchwałę o przekształceniu wraz
z zaświadczeniem o wpisie stowarzyszenia zwykłego do ewidencji, wydanym nie wcześniej
niż na 3 miesiące przed dniem podjęcia uchwały o przekształceniu.
4.
Stowarzyszenie zwykłe zostaje rozwiązane bez przeprowadzenia postępowania likwidacyjnego
z chwilą wpisu stowarzyszenia do Krajowego Rejestru Sądowego.
Art. 42d.
1.
Z chwilą wpisu stowarzyszenia do Krajowego Rejestru Sądowego wstępuje ono we wszystkie
prawa i obowiązki stowarzyszenia zwykłego, a członkowie stowarzyszenia zwykłego stają
się członkami stowarzyszenia.
2.
Ujawnienie w księgach wieczystych lub rejestrach publicznych przejścia na stowarzyszenie
praw ujawnionych w tych księgach lub rejestrach następuje na wniosek stowarzyszenia.
3.
Członkowie przekształcanego stowarzyszenia zwykłego odpowiadają na dotychczasowych
zasadach, solidarnie ze stowarzyszeniem za zobowiązania stowarzyszenia zwykłego, powstałe
przed dniem przekształcenia, przez okres roku, licząc od dnia przekształcenia. Odpowiedzialność
ta powstaje z chwilą, gdy egzekucja z majątku stowarzyszenia okaże się bezskuteczna.
Przepis art. 40 ust. 1c stosuje się odpowiednio.
Art. 42e.
Do przekształcenia stowarzyszenia zwykłego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące
utworzenia stowarzyszenia.
Art. 43.
W sprawach nieuregulowanych odmiennie w tym rozdziale do stowarzyszenia zwykłego stosuje
się odpowiednio przepisy ustawy, z tym że:
1)
nie stosuje się przepisów art. 9-12, art. 16, art. 17, art. 20-22 oraz art. 27;
2)
ilekroć w ustawie jest mowa o statucie, należy przez to rozumieć regulamin stowarzyszenia
zwykłego.
Rozdział 7
Przepisy szczególne, zmiana przepisów obowiązujących oraz przepisy przejściowe i końcowe
Art. 44.
1.
(uchylony)
2.
Działalność stowarzyszeń na terenach i w obiektach znajdujących się w zarządzie lub
użytkowaniu organów wojskowych albo resortu spraw wewnętrznych wymaga zezwolenia,
odpowiednio, Ministra Obrony Narodowej lub ministra właściwego do spraw wewnętrznych
albo organów przez nich określonych.
Art. 45.
Osoby pragnące założyć stowarzyszenie prowadzące działalność bezpośrednio związaną
z obronnością albo bezpieczeństwem państwa lub ochroną porządku publicznego są obowiązane
uzgodnić zakres tej działalności, odpowiednio, z Ministrem Obrony Narodowej lub ministrem
właściwym do spraw wewnętrznych albo organami przez nich określonymi.
Art. 46.
(uchylony)
Art. 47.
-50. (pominięte)
Art. 51.
1.
Do czasu odrębnego uregulowania statusu prawnego związków wyznaniowych oraz zakonów
i kongregacji duchownych, do których miały zastosowanie przepisy rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 października 1932 r. - Prawo
o stowarzyszeniach , stosuje się wobec nich przepisy tego rozporządzenia.
2.
Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio do nowo powstających związków wyznaniowych
oraz zakonów i kongregacji duchownych.
Art. 52.
1.
Działające w dniu wejścia ustawy w życie stowarzyszenia zarejestrowane i stowarzyszenia
wyższej użyteczności stają się stowarzyszeniami w rozumieniu jej przepisów. Statuty
tych stowarzyszeń, stanowiące podstawę ich działania, zachowują moc z zastrzeżeniem
ust. 2.
2.
Tracą moc postanowienia statutów stowarzyszeń, o których mowa w ust. 1, sprzeczne
z przepisami ustawy.
Art. 53.
(uchylony)
Art. 54.
(pominięty)
Art. 55.
1.
W sprawach uregulowanych niniejszą ustawą, niezakończonych decyzją ostateczną przed
dniem jej wejścia w życie, stosuje się przepisy tej ustawy.
2.
Postępowanie likwidacyjne stowarzyszeń wszczęte przed dniem wejścia ustawy w życie
prowadzi się na podstawie dotychczasowych przepisów.
Art. 56.
Tracą moc:
1)
rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 października 1932 r. - Prawo
o stowarzyszeniach , z zastrzeżeniem art. 51 niniejszej ustawy;
2)
dekret z dnia 5 sierpnia 1949 r. o zmianie niektórych przepisów prawa o stowarzyszeniach , z wyjątkiem art. 2 ust. 2 lit. a i c.
Art. 57.
Ustawa wchodzi w życie z dniem ogłoszenia3)Ustawa została ogłoszona w dniu 10 kwietnia 1989 r..
1)
Dodany przez art. 161 ustawy z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy
oraz finansowaniu terroryzmu (Dz. U. poz. 723), która weszła w życie z dniem 13 lipca
2018 r.
2)
Zmiany wymienionego rozporządzenia zostały ogłoszone w Dz. U. z 1946 r. poz. 30, z
1949 r. poz. 293 i 335, z 1950 r. poz. 401 i 489, z 1964 r. poz. 276 oraz z 1985 r.
poz. 167.
3)
Ustawa została ogłoszona w dniu 10 kwietnia 1989 r.