Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiejz dnia 22 lutego 2019 r.w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o społeczno-zawodowych organizacjach
rolników
Spis treści
- Treść obwieszczenia
- Załącznik - Tekst jednolity ustawy z dnia 8 października 1982 r. o społeczno-zawodowych organizacjach
rolników
- Rozdział 1 - Przepisy ogólne
- Rozdział 2 - Uprawnienia i zadania organizacji rolników oraz zasady współdziałania tych organizacji z organami administracji państwowej i organizacjami działającymi na rzecz rolnictwa
- Rozdział 3 - Kółka rolnicze
- Rozdział 4
- Rozdział 5 - Rolnicze zrzeszenia branżowe
- Rozdział 6 - Gminne i wojewódzkie związki rolników, kółek i organizacji rolniczych
- Rozdział 7 - Związki rolniczych zrzeszeń branżowych
- Rozdział 8 - Krajowy Związek Rolników, Kółek i Organizacji Rolniczych
- Rozdział 9
- Rozdział 10 - Przepisy wprowadzające, przejściowe i końcowe
Treść obwieszczenia
1.
Na podstawie art. 16 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych
i niektórych innych aktów prawnych ogłasza się w załączniku do niniejszego obwieszczenia jednolity tekst ustawy z dnia 8 października 1982 r. o społeczno-zawodowych organizacjach rolników , z uwzględnieniem zmian wprowadzonych:
1)
ustawą z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym ,
2)
ustawą z dnia 24 lipca 1998 r. o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje
organów administracji publicznej - w związku z reformą ustrojową państwa ,
3)
ustawą z dnia 22 września 2006 r. o zmianie ustawy o społeczno-zawodowych organizacjach
rolników, ustawy o związkach zawodowych rolników indywidualnych oraz ustawy o izbach
rolniczych ,
4)
ustawą z dnia 15 maja 2015 r. o zmianie ustawy o izbach rolniczych oraz niektórych
innych ustaw ,
5)
ustawą z dnia 6 marca 2018 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo przedsiębiorców
oraz inne ustawy dotyczące działalności gospodarczej ,
6)
ustawą z dnia 9 listopada 2018 r. o kołach gospodyń wiejskich
oraz zmian wynikających z przepisów ogłoszonych przed dniem 19 lutego 2019 r.
2.
Podany w załączniku do niniejszego obwieszczenia tekst jednolity ustawy nie obejmuje:
1)
art. 88 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym , który stanowi:
„
Art. 88.
Ustawa wchodzi w życie w terminie i na zasadach określonych ustawą - Przepisy wprowadzające
ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym, z wyjątkiem:
1)
przepisów art. 6, art. 19 ust. 4, art. 48, art. 54, art. 83 i art. 87, które wchodzą
w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia,
2)
przepisów art. 85, które wchodzą w życie z dniem 1 stycznia 1998 r.
”
;
2)
art. 150 ustawy z dnia 24 lipca 1998 r. o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje
organów administracji publicznej - w związku z reformą ustrojową państwa , który stanowi:
„
Art. 150.
Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 1999 r., z wyjątkiem art. 26, art. 128 pkt
2, art. 139 pkt 1 i 10, art. 145 ust. 2 i 4, art. 146 ust. 2 i 4 oraz art. 147 ust.
2 i 3, które wchodzą w życie z dniem ogłoszenia, i art. 34 pkt 1, art. 36 pkt 23,
art. 48 pkt 1 i 3, art. 84, art. 97 pkt 1-3, 5-10 i 12-36 oraz art. 139 pkt 9 lit.
a), które wchodzą w życie z dniem 1 stycznia 2000 r.
”
;
3)
art. 4 i art. 5 ustawy z dnia 22 września 2006 r. o zmianie ustawy o społeczno-zawodowych
organizacjach rolników, ustawy o związkach zawodowych rolników indywidualnych oraz
ustawy o izbach rolniczych , które stanowią:
„
Art. 4.
1.
W roku 2006 dofinansowania kosztów związanych z uczestnictwem izb rolniczych, związków
zawodowych rolników indywidualnych oraz społeczno-zawodowych organizacji rolników
w ponadnarodowych organizacjach rolniczych reprezentujących interesy zawodowe rolników
indywidualnych wobec instytucji Unii Europejskiej dokonuje się z rezerwy ogólnej budżetu
państwa.
2.
W roku 2007 wysokość dofinansowania kosztów związanych z uczestnictwem izb rolniczych,
związków zawodowych rolników indywidualnych oraz społeczno-zawodowych organizacji
rolników w ponadnarodowych organizacjach rolniczych reprezentujących interesy zawodowe
rolników indywidualnych wobec instytucji Unii Europejskiej określi ustawa budżetowa.
Art. 5.
Ustawa wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.
”
;
4)
art. 5-7 ustawy z dnia 15 maja 2015 r. o zmianie ustawy o izbach rolniczych oraz niektórych
innych ustaw , które stanowią:
„
Art. 5.
W 2015 r. środki na dotację celową przeznaczone na pokrycie kosztów związanych z uczestnictwem
izb rolniczych, związków zawodowych rolników indywidualnych, społeczno-zawodowych
organizacji rolników, Krajowej Rady Spółdzielczej oraz stowarzyszeń zrzeszających
młodych rolników w organizacjach, o których mowa w art. 35b ust. 1a ustawy z dnia 14 grudnia 1995 r. o izbach rolniczych, są ustalone w budżecie państwa w części, którą dysponuje minister właściwy do spraw
rolnictwa.
Art. 6.
W 2015 r. z dotacji celowej dofinansowane są koszty związane z uczestnictwem izb rolniczych,
związków zawodowych rolników indywidualnych, społeczno-zawodowych organizacji rolników,
Krajowej Rady Spółdzielczej oraz stowarzyszeń zrzeszających młodych rolników w organizacjach,
o których mowa w art. 35b ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1995 r. o izbach rolniczych, poniesione od dnia 1 stycznia 2015 r.
Art. 7.
Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.
”
;
5)
art. 236 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo przedsiębiorców
oraz inne ustawy dotyczące działalności gospodarczej , który stanowi:
„
Art. 236.
Ustawa wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem:
1)
art. 184, który wchodzi w życie z dniem 1 lipca 2018 r.;
2)
art. 185, który wchodzi w życie z dniem 11 lipca 2019 r.;
3)
art. 188, który wchodzi w życie z dniem 1 października 2018 r.
”
;
6)
art. 34 i art. 37 ustawy z dnia 9 listopada 2018 r. o kołach gospodyń wiejskich , które stanowią:
„
Art. 34.
1.
Działające w dniu wejścia w życie ustawy koła gospodyń wiejskich mogą dostosować statuty do wymagań ustalonych w ustawie i wystąpić z wnioskiem o
dokonanie wpisu koła gospodyń wiejskich do rejestru zgodnie z przepisami ustawy.
2.
W okresie miesiąca od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, koła gospodyń wiejskich
działające na podstawie przepisów dotychczasowych, w szczególności na podstawie ustawy z dnia 8 października 1982 r. o społeczno-zawodowych organizacjach rolników oraz na podstawie ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. - Prawo o stowarzyszeniach , przy rejestracji w oparciu o przepisy niniejszej ustawy mają prawo pierwszeństwa
przed kołami, które miałyby zostać utworzone na podstawie przepisów niniejszej ustawy
na terenie tych samych wsi.
3.
Jeżeli w okresie miesiąca od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy zostanie złożony
wniosek o wpis do rejestru koła gospodyń wiejskich, które miałoby zostać utworzone
na podstawie przepisów niniejszej ustawy, a Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji
Rolnictwa ustali, że na terenie tej samej wsi utworzono już koło gospodyń wiejskich
na podstawie przepisów dotychczasowych, wówczas postępowanie o wpis do rejestru koła,
które miałoby zostać utworzone na podstawie przepisów niniejszej ustawy, zawiesza
się do chwili złożenia wniosku o wpis do rejestru koła działającego na podstawie przepisów
dotychczasowych albo złożenia oświadczenia przez to koło o rezygnacji z prawa pierwszeństwa,
nie dłużej jednak niż do upływu miesiąca od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy.
4.
Do kół gospodyń wiejskich działających na podstawie przepisów dotychczasowych, które
wystąpią o rejestrację w terminie określonym w ust. 2, ograniczenia określonego w
art. 4 ust. 1 nie stosuje się.
5.
Do wniosku o wpis koła gospodyń wiejskich do rejestru koła działające przed wejściem
w życie niniejszej ustawy mogą dołączyć dokumenty poświadczające ich dotychczasową
działalność, w szczególności statuty, zaświadczenia z organów jednostek samorządu
terytorialnego, samorządu sołeckiego lub innych instytucji albo osób godnych zaufania.
6.
Koła gospodyń wiejskich, które w okresie miesiąca od dnia wejścia w życie niniejszej
ustawy nie wystąpią z wnioskiem o dokonanie wpisu koła gospodyń wiejskich do rejestru
zgodnie z przepisami niniejszej ustawy, działają na podstawie przepisów dotychczasowych.
7.
Do czasu rejestracji w sposób, o którym mowa w ust. 1, koła gospodyń wiejskich istniejące
w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy działają na podstawie statutów dotychczasowych.
W razie sprzeczności między statutami dotychczasowymi a przepisami niniejszej ustawy,
stosuje się przepisy niniejszej ustawy.
”
„
Art. 37.
Ustawa wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia.
”
.
a)
Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 1997 r. poz. 769, z 1998 r.
poz. 668, z 2006 r. poz. 1472, z 2008 r. poz. 876, z 2014 r. poz. 434, z 2015 r. poz.
838 oraz z 2018 r. poz. 650.
Załącznik - Tekst jednolity ustawy z dnia 8 października 1982 r. o społeczno-zawodowych organizacjach rolników1)Preambuła w brzmieniu ustalonym przez art. 10 pkt 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo przedsiębiorców oraz inne ustawy dotyczące działalności gospodarczej (Dz. U. poz. 650), która weszła w życie z dniem 30 kwietnia 2018 r.
Rozdział 1
Przepisy ogólne
Art. 1.
1.
Rolnicy indywidualni i członkowie ich rodzin oraz inne osoby związane bezpośrednio
charakterem swej pracy z rolnictwem mogą zrzeszać się dobrowolnie, na zasadach ustalonych
w niniejszej ustawie, w społeczno-zawodowych organizacjach pełniących funkcje obrony
interesów zawodowych rolników indywidualnych.
2.
Organizacje, o których mowa w ust. 1, reprezentując potrzeby oraz broniąc zawodowych
i społecznych interesów rolników indywidualnych, działają na rzecz rozwoju indywidualnych
gospodarstw rolnych oraz wzrostu ich produkcji, zapewnienia opłacalności produkcji
rolniczej i należytego wyposażenia rolnictwa w środki produkcji, troszczą się o wysoką
rangę zawodu rolnika, a także o poprawę warunków życia i pracy ludności wiejskiej,
uczestniczą w kształtowaniu i realizacji polityki Państwa na rzecz postępu gospodarczego,
społecznego, socjalnego oraz kulturalnego i oświatowego wsi.
Art. 2.
12)W brzmieniu ustalonym przez art. 10 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 1..
Społeczno-zawodowe organizacje rolników działają zgodnie z konstytucyjnymi zasadami
ustrojowymi Rzeczypospolitej Polskiej, przepisami niniejszej ustawy i innymi powszechnie
obowiązującymi przepisami prawa, na podstawie zarejestrowanego statutu, zgodnego z
tymi zasadami i przepisami.
2.
Społeczno-zawodowe organizacje rolników są niezależne od organów administracji państwowej
oraz państwowych i społecznych jednostek organizacyjnych i organizacji; działają poprzez
ustalone w uchwalanych przez siebie statutach i wybierane w sposób demokratyczny organy,
a także określają w sposób samodzielny, w ramach obowiązujących przepisów prawa, zakres
i formy swojej działalności.
Art. 3.
Społeczno-zawodowymi organizacjami rolników, zwanymi dalej „organizacjami rolników”,
są:
1)
kółka rolnicze;
3)
rolnicze zrzeszenia branżowe;
4)
związki rolników, kółek i organizacji rolniczych;
5)
związki rolniczych zrzeszeń branżowych.
Rozdział 2
Uprawnienia i zadania organizacji rolników oraz zasady współdziałania tych organizacji z organami administracji państwowej i organizacjami działającymi na rzecz rolnictwa
Art. 4.
1.
Organizacje rolników, reprezentując potrzeby oraz interesy zawodowe i społeczne rolników
indywidualnych, uczestniczą w:
1)
kształtowaniu i realizacji polityki rolnej i społecznej w zakresie: rozwoju i ochrony
własności indywidualnych gospodarstw rolnych, gospodarki ziemią, ochrony gruntów rolnych,
gospodarki wodnej, nasiennictwa i hodowli zwierząt, infrastruktury rolniczej i społecznej
wsi, ochrony środowiska naturalnego, rzeczowych ubezpieczeń rolnych, systemu kredytowego
i podatkowego w stosunku do indywidualnych gospodarstw rolnych, ochrony zdrowia ludności
wiejskiej, zabezpieczenia socjalnego mieszkańców wsi, rozwoju oświaty, kultury, sportu
oraz turystyki na wsi;
2)
ustalaniu poziomu i zasad kształtowania cen na środki produkcji rolniczej i usług
dla rolnictwa, określaniu wielkości i zasad zaopatrzenia gospodarstw indywidualnych
w środki produkcji oraz w ocenie ich jakości;
3)
ustalaniu warunków kontraktacji oraz cen skupu i sprzedaży produktów rolnych, usług
produkcyjnych dla rolnictwa i usług dla ludności wiejskiej oraz norm i zasad klasyfikacji
produktów rolnych;
4)
ustalaniu zasad i warunków kooperacji w rolnictwie;
5)
opracowywaniu planów społeczno-gospodarczych w części dotyczącej wsi i rolnictwa,
a także planów zagospodarowania przestrzennego gmin i wsi;
6)
sprawowaniu społecznej kontroli nad funkcjonowaniem jednostek organizacyjnych obsługujących
rolnictwo i mieszkańców wsi.
2.
Uprawnienia, o których mowa w ust. 1, organizacje rolników realizują poprzez: przedkładanie
właściwym organom państwowym i państwowym jednostkom organizacyjnym oraz organizacjom
spółdzielczym i innym organizacjom powołanym do wykonywania zadań na rzecz rolnictwa
indywidualnego swego stanowiska w postaci opinii, wniosków, postulatów i żądań, inicjowanie
regulacji prawnych oraz opiniowanie projektów lub udział w opracowywaniu aktów prawnych
oraz udział w negocjacjach w sprawach wymienionych w ust. 1.
3.
Organizacje rolników prowadzą analizę kosztów produkcji rolniczej i kosztów utrzymania
oraz kształtowania się dochodów rolników.
Art. 5.
14)Ze zmianą wprowadzoną przez art. 45 ustawy z dnia 24 lipca 1998 r. o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej - w związku z reformą ustrojową państwa (Dz. U. poz. 668), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 1999 r..
Organy administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego oraz państwowe
jednostki organizacyjne, a także organizacje spółdzielcze i inne organizacje powołane
do wykonywania zadań na rzecz rolnictwa indywidualnego zobowiązane są do współdziałania
z organizacjami rolników w sprawach określonych w art. 4 ust. 1 i 3.
24)Ze zmianą wprowadzoną przez art. 45 ustawy z dnia 24 lipca 1998 r. o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej - w związku z reformą ustrojową państwa (Dz. U. poz. 668), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 1999 r..
Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, określa obowiązki organów administracji rządowej
i jednostek samorządu terytorialnego oraz zasady ich współdziałania z organizacjami
rolników w sprawach wymienionych w art. 4 ust. 1 i 3, w tym formy obowiązkowego zwracania
się do tych organizacji o opinie w określonych sprawach.
Art. 6.
1.
Organy, jednostki organizacyjne i organizacje wymienione w art. 5 ust. 1 obowiązane
są ustosunkować się, bez zbędnej zwłoki, najpóźniej w terminie jednego miesiąca, do
przedstawianych przez organizację rolników opinii, wniosków, postulatów bądź żądań
w sprawach określonych w art. 4 ust. 1, a w wypadku braku możliwości ustosunkowania
się do nich w tym terminie - zawiadomić o terminie ustosunkowania się do przedłożonej
sprawy.
2.
W wypadku gdy zajęte przez właściwy organ, jednostkę organizacyjną bądź organizację
stanowisko w określonej sprawie nie zadowala organizacji rolników, która przedstawiła
opinię, wniosek, postulat bądź żądanie, może ona wnieść sprzeciw do właściwego organu,
jednostki organizacyjnej bądź organizacji wyższego stopnia; sprzeciw powinien być
rozpatrzony w terminie jednego miesiąca.
Art. 7.
1.
Jeżeli postępowanie określone w art. 6 ust. 2 nie doprowadzi do rozwiązania sprawy
objętej sprzeciwem, każda ze stron może żądać wszczęcia postępowania pojednawczego.
Postępowanie to prowadzi powołana w tym celu komisja w składzie sześciu członków,
wyznaczonych w równej liczbie przez każdą ze stron.
2.
Rozwiązanie sporu w tym postępowaniu winno nastąpić w ciągu siedmiu dni - w razie
sporu obejmującego jedną organizację rolników i w ciągu dziesięciu dni - w razie sporu
wykraczającego poza sprawy jednej organizacji rolników.
3.
Rozwiązanie sporu następuje w drodze porozumienia, które wiąże strony. W razie nieosiągnięcia
porozumienia komisja sporządza protokół rozbieżności, ze wskazaniem stanowisk stron.
Art. 8.
1.
Jeżeli spór nie został rozwiązany w trybie określonym w art. 7, strony obowiązane
są poddać go rozstrzygnięciu przez kolegium arbitrażu społecznego przy sądzie rejestrowym
właściwym dla wiodącej w sporze organizacji rolników.
2.
W skład kolegium wchodzą: przewodniczący wyznaczony spośród sędziów danego sądu przez
prezesa sądu oraz sześciu członków wyznaczonych po trzech członków przez każdą ze
stron. Strony powinny dążyć do wskazania osób bezpośrednio niezainteresowanych rozstrzygnięciem
sprawy.
3.
Prezes sądu wyznacza bezzwłocznie termin posiedzenia, o którym zawiadamia strony sporu
lub ich przedstawicieli.
4.
Jeżeli rozstrzygnięcie sporu wymaga wiadomości specjalnych, kolegium może zasięgnąć
opinii ekspertów.
5.
Orzeczenie kolegium zapada większością głosów.
6.
Rada Państwa 5)Rada Państwa działała do dnia objęcia urzędu przez Prezydenta, na podstawie art. 3
ust. 1 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. o zmianie Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej
Ludowej (Dz. U. poz. 101), która weszła w życie z dniem 8 kwietnia 1989 r. ustali w formie regulaminu tryb postępowania przed kolegiami arbitrażu społecznego.
Art. 9.
1.
W wypadku gdy w sprawach, o których mowa w art. 6 ust. 1, nie zostanie osiągnięte
porozumienie w trybie przewidzianym w art. 6 ust. 2 oraz art. 7 i 8, a ich przedmiotem
są istotne prawa i interesy rolników, dla poparcia swoich żądań organizacja rolników
jako środek wyjątkowy może podjąć akcję protestacyjną.
2.
Akcja protestacyjna, o której mowa w ust. 1, może być podjęta na podstawie uchwały
członków danej organizacji rolników, przyjętej większością głosów, a gdy chodzi o
związki organizacji rolników - na podstawie uchwał właściwych organów statutowych
organizacji zrzeszonych w takim związku, opowiadających się w większości za akcją
protestacyjną. Podjęcie akcji protestacyjnej wymaga ponadto uzgodnienia z właściwym
statutowym organem organizacji rolników wyższego stopnia, której dana organizacja
jest członkiem.
3.
Krajowy Związek Rolników, Kółek i Organizacji Rolniczych może podjąć akcję protestacyjną
o zasięgu szerszym niż jedno województwo, na podstawie uchwały właściwego statutowego
organu związku.
4.
O podjęciu akcji protestacyjnej jej organizator informuje organ, jednostkę organizacyjną
bądź organizację, o której mowa w art. 6 ust. 2, z siedmiodniowym wyprzedzeniem.
5.
Udział rolników w akcji protestacyjnej jest dobrowolny. Nikt nie może być ani przymuszony
do udziału, ani do odmowy udziału w takiej akcji.
6.
Organizator akcji protestacyjnej obowiązany jest zapewnić właściwy przebieg akcji
protestacyjnej; działania podejmowane w ramach akcji protestacyjnej nie mogą zagrażać
życiu i zdrowiu ludzkiemu oraz powodować zniszczenia lub uszkodzenia mienia.
7.
W czasie trwania akcji protestacyjnej nie mogą być wstrzymane dostawy środków żywności
dla zaspokojenia potrzeb ludności oraz potrzeb w zakresie obronności i bezpieczeństwa
Państwa.
Art. 10.
1.
Organizacje rolników uprawnione są do wykonywania przez upoważnionych swoich przedstawicieli
kontroli społecznej jednostek organizacyjnych i organizacji w zakresie:
1)
zaopatrzenia gospodarstw rolnych w środki produkcji i materiały inwestycyjne;
2)
realizacji umów kontraktacyjnych oraz skupu produktów rolnych;
3)
świadczenia usług dla rolnictwa i ludności wiejskiej;
4)
realizowanych na potrzeby gospodarstw rolnych inwestycji melioracyjnych, wodnych,
energetycznych i innych;
5)
likwidacji szkód losowych i łowieckich.
2.
Organy, jednostki organizacyjne i organizacje poddane kontroli, o której mowa w ust.
1, obowiązane są umożliwić wykonywanie tej kontroli.
3.
Rada Ministrów, po zasięgnięciu opinii Krajowego Związku Rolników, Kółek i Organizacji
Rolniczych, w drodze rozporządzenia, określa obowiązki organów, jednostek organizacyjnych
i organizacji w zakresie kontroli, o której mowa w ust. 1, sposób ujmowania i przedstawiania
wyników tych kontroli oraz tryb realizacji wniosków pokontrolnych.
Art. 11.
1.
W zakresie działalności na rzecz rozwoju indywidualnych gospodarstw rolnych oraz postępu
gospodarczego, społecznego i socjalnego na wsi, a także kształtowania społecznych
wzorów postępowania i postaw obywatelskich, organizacje rolników mogą, w szczególności:
16)Ze zmianą wprowadzoną przez art. 28 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 3.)
inicjować i udzielać pomocy w rozwijaniu i wdrażaniu postępu rolniczego, technicznego
i socjalnego w indywidualnych gospodarstwach rolnych i wiejskich gospodarstwach domowych
oraz upowszechniać doświadczenia przodujących rolników;
2)
udzielać pomocy w podnoszeniu produkcji gospodarstw rolnych oraz rozwijaniu przez
nie specjalizacji i kooperacji;
3)
udzielać rolnikom rady i pomocy w wyborze oraz stosowaniu racjonalnych form i metod
gospodarowania, stosowaniu właściwych zabiegów i środków agrotechnicznych, zootechnicznych
oraz technologii w produkcji rolniczej, przechowalnictwie i przetwórstwie produktów
rolnych;
4)
udzielać pomocy w prawidłowej organizacji gospodarstw i prowadzeniu rachunkowości
rolnej;
5)
rozwijać różnorodne formy współdziałania produkcyjnego i pomocy sąsiedzkiej;
6)
upowszechniać wiedzę zawodową i społeczną wśród rolników oraz młodzieży wiejskiej;
7)
uczestniczyć w organizowaniu praktyk rolniczych dla uczniów i studentów szkół rolniczych;
8)
organizować poradnictwo prawne na rzecz rolników;
9)
inicjować działania zmierzające do poprawy warunków życia i pracy ludności wiejskiej;
10)
udzielać pomocy rodzinom wiejskim w wychowywaniu i kształceniu oraz zapewnianiu właściwego
wypoczynku dzieciom i młodzieży wiejskiej;
11)
podejmować działania w zakresie poprawy stanu zdrowia ludności wiejskiej oraz opieki
społecznej na wsi;
12)
upowszechniać racjonalne metody prowadzenia gospodarstw domowych i żywienia rodziny;
13)
oddziaływać na kształtowanie etyki zawodowej i podnoszenie społecznej rangi zawodu
rolnika;
14)
rozwijać działalność oświatową i kulturalną na wsi.
2.
W wypadkach gdy jest to uzasadnione celami i zadaniami określonymi w niniejszej ustawie
i statutach poszczególnych organizacji rolników, organizacje te mogą występować, na
zasadach określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego, do właściwych organów administracji państwowej z żądaniem o wszczęcie postępowania
administracyjnego bądź o dopuszczenie do udziału w toczącym się postępowaniu administracyjnym
w określonej sprawie indywidualnej. Przedstawiciel organizacji rolników może być pełnomocnikiem
rolnika w sprawach związanych z prowadzeniem gospodarstwa.
3.
Rada Ministrów może określać formy i zakres pomocy ze strony Państwa organizacjom
rolników w prowadzeniu przez nie działalności wymienionej w ust. 1.
Art. 12.
1.
Organizacje rolników mogą inicjować, organizować i prowadzić działalność gospodarczą
i socjalną, w zakresie określonym w statutach, na zasadach przewidzianych w odrębnych
przepisach, a w szczególności:
1)
inicjować i prowadzić działalność usługową, produkcyjną i handlową na potrzeby rolników
i ludności wiejskiej;
2)
inicjować i organizować pomoc dla rolników i ludności wiejskiej w wytwarzaniu materiałów
budowlanych z surowców miejscowych oraz pomagać w zaspokajaniu potrzeb w zakresie
maszyn i sprzętu;
3)
inicjować i organizować kooperację produkcyjną służącą intensyfikacji i specjalizacji
produkcji rolniczej oraz zagospodarowywaniu lasów stanowiących własność rolników indywidualnych;
4)
prowadzić placówki opiekuńczo-wychowawcze, opieki zdrowotnej i społecznej;
5)
inicjować i organizować czyny społeczne.
2.
Rada Ministrów, po zasięgnięciu opinii Krajowego Związku Rolników, Kółek i Organizacji
Rolniczych, w drodze rozporządzenia, określa warunki i formy organizowania i prowadzenia
przez organizacje rolników działalności gospodarczej, określonej w ust. 1 pkt 1-3.
Art. 13.
W zakresie spraw określonych w art. 11 ust. 1 i art. 12 ust. 1 organizacje rolników
współdziałają z innymi organizacjami społecznymi i gospodarczymi rolników, a także
państwowymi przedsiębiorstwami gospodarki rolnej i rolniczymi spółdzielniami produkcyjnymi
oraz innymi jednostkami i organizacjami działającymi na rzecz rolnictwa; w razie potrzeby
organizacje rolników zawierają z tymi organizacjami odpowiednie porozumienia i umowy
o współpracy bądź realizacji wspólnych zadań.
Art. 14.
Organizacje rolników zajmujące się działalnością gospodarczą prowadzą rachunkowość
oraz ewidencję ujmującą ich działalność gospodarczą, stan i zmiany składników majątkowych
oraz sporządzają rachunek wyników tej działalności.
Art. 14a7)Dodany przez art. 1 ustawy z dnia 22 września 2006 r. o zmianie ustawy o społeczno-zawodowych organizacjach rolników, ustawy o związkach zawodowych rolników indywidualnych oraz ustawy o izbach rolniczych (Dz. U. poz. 1472), która weszła w życie z dniem 7 listopada 2006 r..
1.
Organizacje rolników mogą przystępować do:
1)
międzynarodowych organizacji rolniczych;
2)
ponadnarodowych organizacji rolniczych reprezentujących interesy zawodowe rolników
indywidualnych wobec instytucji Unii Europejskiej.
28)W brzmieniu ustalonym przez art. 3 ustawy z dnia 15 maja 2015 r. o zmianie ustawy o izbach rolniczych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 838), która weszła w życie z dniem 3 lipca 2015 r..
Koszty związane z uczestnictwem organizacji rolników w organizacjach, o których mowa
w ust. 1 pkt 2, są w latach 2014-2020 dofinansowywane na zasadach określonych w przepisach
o izbach rolniczych.
Rozdział 3
Kółka rolnicze
Art. 15.
1.
Kółko rolnicze jest dobrowolną, niezależną i samorządną, społeczno-zawodową organizacją
rolników indywidualnych, reprezentującą całokształt ich interesów zawodowych i społecznych.
2.
Terenem działalności kółka rolniczego może być jedna bądź więcej sąsiadujących ze
sobą wsi. Terenem działalności kółka rolniczego może być także miasto.
3.
Członkiem kółka rolniczego może być:
1)
osoba prowadząca indywidualne gospodarstwo rolne jako jego właściciel, posiadacz bądź
użytkownik;
2)
pełnoletni członek rodziny rolnika wymienionego w pkt 1, pracujący w prowadzonym przez
niego gospodarstwie rolnym;
3)
osoba, która przekazała gospodarstwo rolne za emeryturę lub rentę.
4.
Szczegółowe zasady i warunki wstępowania i występowania członków kółek rolniczych
określają statuty kółek; statut może przewidywać przyjmowanie na członków kółka rolniczego
także innych osób niż wymienione w ust. 3, związanych bezpośrednio charakterem swojej
pracy z rolnictwem.
Art. 16.
1.
Statut kółka rolniczego powinien określać:
1)
nazwę i siedzibę kółka;
2)
podmiotowy i terytorialny zakres jego działania;
3)
cele i zadania kółka oraz środki ich realizacji;
4)
zakres i przedmiot działalności gospodarczej;
5)
sposób wstępowania i występowania członków oraz utraty członkostwa;
6)
prawa i obowiązki członków;
7)
sposób ustanawiania składek członkowskich;
8)
strukturę organizacyjną kółka;
9)
organy kółka, ich kompetencje, okres kadencji oraz tryb ich wyboru i odwoływania przed
upływem kadencji;
10)
warunki podejmowania i ważności uchwał organów kółka;
11)
sposób reprezentowania kółka na zewnątrz;
12)
majątek kółka oraz sposób dysponowania tym majątkiem;
13)
sposób zaciągania przez kółko zobowiązań majątkowych;
14)
zasady podziału nadwyżki z prowadzonej działalności gospodarczej;
15)
sposób zmiany statutu;
16)
tryb likwidacji kółka.
2.
W strukturze organizacyjnej kółka statut może przewidywać powoływanie sekcji, kół
bądź zespołów specjalistycznych, odpowiadających zainteresowaniom członków (producentów
określonych upraw, hodowców i innych), oraz zespołów młodych rolników i innych.
Art. 17.
1.
Z inicjatywą założenia kółka rolniczego może wystąpić co najmniej dziesięć osób, w
tym co najmniej osiem osób prowadzących gospodarstwa rolne jako ich właściciele, posiadacze
lub użytkownicy.
2.
Osoby, o których mowa w ust. 1, będące członkami założycielami, wybierają spośród
siebie komitet założycielski oraz uchwalają statut kółka rolniczego.
Art. 18.
19)W brzmieniu ustalonym przez art. 67 pkt 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. poz. 769), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2001 r..
Kółko rolnicze podlega obowiązkowi rejestracji w Krajowym Rejestrze Sądowym, zwanym
dalej „rejestrem”.
2.
Rejestracji podlegają także zmiany statutu kółka rolniczego; przez zmianę statutu
rozumie się również uchwalenie przez istniejące kółko nowego statutu.
3.
Z chwilą dokonania rejestracji, o której mowa w ust. 1, kółko rolnicze nabywa osobowość
prawną.
Art. 19.
1.
Organ rejestrowy wpisuje do rejestru kółko i jego statut oraz zmiany statutu już istniejącego,
gdy odpowiadają one wymaganiom określonym w ustawie.
2.
Jeżeli organ rejestrowy stwierdzi, że statut lub jego zmiany nie spełniają wymogu
określonego w ust. 1, uzależni rejestrację kółka rolniczego i jego statutu lub zmiany
statutu od dokonania odpowiednich poprawek, wyznaczając w tym celu stosowny termin.
3.
Kółko rolnicze podlega wykreśleniu z rejestru, jeżeli:
1)
podjęta zostanie, zgodnie ze statutem, uchwała o rozwiązaniu kółka;
2)
uchwalona zmiana statutu nie odpowiada wymaganiom określonym w ustawie, a kółko rolnicze,
mimo wskazania przez organ rejestrowy na zaistniałe uchybienia, nie podejmie uchwały
usuwającej te uchybienia bądź nie odstąpi od zmiany statutu;
3)
liczba członków kółka osiągnie stan poniżej liczby określonej w art. 17 ust. 1;
4)
w innych wypadkach przewidzianych w ustawie.
Art. 20.
1.
Do czasu rejestracji kółka rolniczego, a następnie do czasu wyboru zgodnie ze statutem
jego organów w imieniu kółka działa jego komitet założycielski.
2.
Za czynności dokonane w imieniu kółka rolniczego przed jego rejestracją członkowie
komitetu założycielskiego odpowiadają wobec osób trzecich solidarnie, zaś za zobowiązania
wynikające z tych czynności po rejestracji kółka - odpowiada kółko rolnicze tak jak
za zobowiązania zaciągnięte przez siebie, z tym że członkowie komitetu założycielskiego
odpowiadają za nie wobec kółka według przepisów prawa cywilnego.
Art. 21.
1.
Kółko rolnicze może zrzeszać się w gminnym bądź wojewódzkim związku rolników, kółek
i organizacji rolniczych, a w wypadku nieprzystąpienia do takiego związku zrzesza
się w Krajowym Związku Rolników, Kółek i Organizacji Rolniczych.
2.
Kółko rolnicze może być założycielem i członkiem spółdzielni powoływanej w celu świadczenia
usług dla rolnictwa oraz innych rodzajów usług wynikających z potrzeb środowiska wiejskiego.
3.
Do spółdzielni, o której mowa w ust. 2, stosuje się przepisy ustawy - Prawo spółdzielcze.
Rozdział 5
Rolnicze zrzeszenia branżowe
Art. 23.
1.
Rolnicze zrzeszenie branżowe jest dobrowolną, niezależną i samorządną, społeczno-zawodową
organizacją, reprezentującą i broniącą praw i interesów rolników indywidualnych specjalizujących
się w określonej gałęzi produkcji roślinnej lub zwierzęcej.
2.
Terenem działania rolniczego zrzeszenia branżowego może być jedna bądź więcej wsi,
teren gminy (miasta) lub większej liczby gmin (miast) danego województwa, jedno województwo
albo więcej województw.
3.
Do członkostwa w rolniczym zrzeszeniu branżowym stosuje się odpowiednio przepisy art.
15 ust. 3 i 4.
Art. 24.
Członek rolniczego zrzeszenia branżowego może być równocześnie członkiem kółka rolniczego.
Art. 25.
Do rolniczych zrzeszeń branżowych w sprawach nieuregulowanych w art. 23 i 24 stosuje
się odpowiednio przepisy dotyczące kółek rolniczych.
Art. 26.
Rolnicze zrzeszenie branżowe może zrzeszać się w związku rolniczych zrzeszeń branżowych,
a w wypadku nieprzystąpienia do takiego związku zrzesza się we właściwym krajowym
związku branżowym.
Rozdział 6
Gminne i wojewódzkie związki rolników, kółek i organizacji rolniczych
Art. 27.
Gminne i wojewódzkie związki rolników, kółek i organizacji rolniczych są dobrowolnymi,
niezależnymi i samorządnymi zrzeszeniami:
1)
związki gminne - kółek rolniczych, rolniczych zrzeszeń branżowych oraz innych społecznych
i gospodarczych organizacji rolników;
2)
związki wojewódzkie - gminnych związków rolników, kółek i organizacji rolniczych oraz
rolniczych zrzeszeń branżowych i związków rolniczych zrzeszeń branżowych, a także
innych społecznych i gospodarczych organizacji rolników.
Art. 28.
1.
Z inicjatywą założenia gminnego związku rolników, kółek i organizacji rolniczych mogą
wystąpić co najmniej trzy kółka rolnicze, zaś wojewódzkiego związku rolników, kółek
i organizacji rolniczych - co najmniej pięć gminnych związków rolników, kółek i organizacji
rolniczych, zwanych dalej „kółkami założycielami oraz związkami założycielami”.
2.
Gminny związek rolników, kółek i organizacji rolniczych zakładany jest na podstawie
uchwał walnych zebrań kółek założycieli, zaś wojewódzki związek rolników, kółek i
organizacji rolniczych na podstawie uchwał walnych zgromadzeń delegatów związków założycieli.
Art. 29.
1.
W sprawie założenia gminnego bądź wojewódzkiego związku rolników, kółek i organizacji
rolniczych - kółka założyciele oraz związki założyciele działają poprzez osoby wchodzące
w skład ich organów wykonawczych.
2.
Osoby wymienione w ust. 1 pełnią rolę zgromadzenia założycieli gminnego bądź wojewódzkiego
związku rolników, kółek i organizacji rolniczych.
3.
Zgromadzenie założycieli gminnego bądź wojewódzkiego związku rolników, kółek i organizacji
rolniczych wybiera spośród siebie komitet założycielski zakładanego związku oraz uchwala
jego statut.
Art. 30.
Do gminnych i wojewódzkich związków rolników, kółek i organizacji rolniczych w sprawach
nieuregulowanych w art. 27-29 stosuje się odpowiednio przepisy ustawy dotyczące kółek
rolniczych.
Rozdział 7
Związki rolniczych zrzeszeń branżowych
Art. 31.
1.
Związki rolniczych zrzeszeń branżowych zrzeszają wyspecjalizowane w określonej bądź
pokrewnej gałęzi produkcji roślinnej lub zwierzęcej rolnicze zrzeszenia branżowe.
2.
Terenem działalności związków, o których mowa w ust. 1, może być rejon, województwo,
okręg bądź teren całego kraju.
3.
Krajowe związki rolniczych zrzeszeń branżowych mogą zrzeszać się w Krajowym Związku
Rolników, Kółek i Organizacji Rolniczych.
Art. 32.
Do związków rolniczych zrzeszeń branżowych w sprawach nieuregulowanych w art. 31 stosuje
się odpowiednio przepisy dotyczące gminnych i wojewódzkich związków rolników, kółek
i organizacji rolniczych.
Rozdział 8
Krajowy Związek Rolników, Kółek i Organizacji Rolniczych
Art. 33.
1.
Krajowy Związek Rolników, Kółek i Organizacji Rolniczych, zwany dalej „Krajowym Związkiem”,
jest ogólnopolskim, niezależnym i samorządnym zrzeszeniem kółek rolniczych, związków
rolników, kółek i organizacji rolniczych oraz na zasadach dobrowolności - krajowych
związków rolniczych zrzeszeń branżowych i innych organizacji rolników.
2.
Krajowy Związek stanowi naczelną reprezentację rolników indywidualnych.
3.
Krajowy Związek posiada osobowość prawną.
Art. 34.
1.
Statut Krajowego Związku jest uchwalany przez krajowy zjazd delegatów kółek rolniczych,
związków rolników, kółek i organizacji rolniczych oraz innych zrzeszonych w nim organizacji.
Krajowy zjazd uchwala także zmiany w statucie.
2.
W wypadku uchwalenia zmiany statutu dotychczasowego bądź nowego statutu, do czasu
ich rejestracji obowiązuje statut dotychczasowy.
3.
Statut Krajowego Związku powinien określać w szczególności:
1)
cele i zadania Krajowego Związku;
2)
szczegółowe zasady, zakres i tryb jego działania;
3)
prawa i obowiązki organizacji członkowskich;
4)
sposób ustanawiania składek członkowskich;
5)
organy Krajowego Związku, tryb i zasady ich wyboru, okres kadencji, kompetencje, tryb
działania oraz odwoływania członków tych organów przed upływem kadencji;
6)
warunki podejmowania i ważności uchwał organów Krajowego Związku;
7)
sposób reprezentowania Krajowego Związku na zewnątrz oraz zaciąganie przez ten Związek
zobowiązań majątkowych;
8)
majątek i fundusze Krajowego Związku oraz zasady gospodarowania tym majątkiem i funduszami;
9)
sposób zmiany statutu.
4.
Statut Krajowego Związku podlega rejestracji.
Art. 35.
1.
Krajowy Związek jest organem lustracyjnym kółek rolniczych, związków rolników, kółek
i organizacji rolniczych oraz zrzeszonych w nim rolniczych zrzeszeń branżowych i związków
rolniczych zrzeszeń branżowych.
2.
W wykonaniu zadań wynikających z przepisu ust. 1 Krajowy Związek uprawniony jest do
przeprowadzania lustracji organizacji wymienionych w tym przepisie; lustracja obejmuje
badanie wszystkich rodzajów działalności tych organizacji pod względem legalności,
celowości, gospodarności i rzetelności.
3.
Krajowy Związek może upoważnić określone wojewódzkie związki rolników, kółek i organizacji
rolniczych oraz zrzeszone w nim krajowe związki rolniczych zrzeszeń branżowych do
wykonywania w imieniu Krajowego Związku lustracji określonych organizacji rolników.
4.
Na podstawie wyników lustracji Krajowy Związek uprawniony jest do stawiania wniosków
i zaleceń polustracyjnych.
5.
Wyniki lustracji rozpatruje najbliższe po przeprowadzeniu lustracji walne zebranie
(zjazd) danej organizacji. Krajowy Związek, w wyniku przeprowadzonej lustracji, może
zalecić zwołanie nadzwyczajnego walnego zebrania (zjazdu).
6.
Krajowy Związek określa zasady, zakres i tryb przeprowadzania lustracji oraz obowiązki
organizacji wymienionych w ust. 1 związane z lustracją.
7.
Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, określa organy właściwe do przeprowadzania
lustracji rolniczych zrzeszeń branżowych i związków rolniczych zrzeszeń branżowych
niezrzeszonych w Krajowym Związku oraz zasady, zakres i tryb przeprowadzania lustracji
przez te organy.
Rozdział 10
Przepisy wprowadzające, przejściowe i końcowe
Art. 41.
1.
Centralny Związek Kółek i Organizacji Rolniczych, Niezależny Samorządny Związek Zawodowy
Rolników Indywidualnych, z dniem wejścia w życie ustawy, staje się Krajowym Związkiem
Rolników, Kółek i Organizacji Rolniczych.
2.
W terminie nie dłuższym niż dwa lata od dnia wejścia w życie ustawy Krajowy Związek
Rolników, Kółek i Organizacji Rolniczych zwoła krajowy zjazd delegatów kółek rolniczych,
związków rolników, kółek i organizacji rolniczych oraz innych zrzeszonych w nim organizacji,
który uchwali statut Krajowego Związku oraz dokona wyboru jego organów. W tym też
terminie statut powinien być przedstawiony do rejestracji.
3.
Do czasu rejestracji statutu, o którym mowa w ust. 2, Krajowy Związek działa na podstawie
statutu dotychczasowego. Jednakże w razie sprzeczności między statutem dotychczasowym
a przepisami niniejszej ustawy stosuje się przepisy tej ustawy.
4.
Przepisy ust. 2 i 3 stosuje się odpowiednio do krajowych związków rolniczych zrzeszeń
branżowych niezrzeszonych w Krajowym Związku Rolników, Kółek i Organizacji Rolniczych.
Art. 42.
1.
Działające w dniu wejścia w życie ustawy kółka rolnicze i rolnicze zrzeszenia branżowe
oraz gminne i wojewódzkie związki kółek i organizacji rolniczych, a także związki
rolniczych zrzeszeń branżowych dostosują swoje statuty do wymagań ustalonych w ustawie
i wystąpią o rejestrację danej organizacji i jej statutu nie później niż w terminie
roku od dnia wejścia w życie ustawy.
2.
Do czasu rejestracji statutów, o których mowa w ust. 1, organizacje rolników wymienione
w tym przepisie działają na podstawie statutów dotychczasowych. Jednakże w razie sprzeczności
między statutami dotychczasowymi a przepisami niniejszej ustawy stosuje się przepisy
tej ustawy.
Art. 43.
Traci moc ustawa z dnia 6 maja 1981 r. o rejestracji kółek rolniczych oraz związków kółek i
organizacji rolniczych .
Art. 44.
Ustawa wchodzi w życie z dniem ogłoszenia12)Ustawa została ogłoszona w dniu 11 października 1982 r..
1)
Preambuła w brzmieniu ustalonym przez art. 10 pkt 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r.
- Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo przedsiębiorców oraz inne ustawy dotyczące
działalności gospodarczej (Dz. U. poz. 650), która weszła w życie z dniem 30 kwietnia
2018 r.
2)
W brzmieniu ustalonym przez art. 10 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 1.
3)
Przez art. 28 pkt 1 ustawy z dnia 9 listopada 2018 r. o kołach gospodyń wiejskich
(Dz. U. poz. 2212), która weszła w życie z dniem 29 listopada 2018 r.
4)
Ze zmianą wprowadzoną przez art. 45 ustawy z dnia 24 lipca 1998 r. o zmianie niektórych
ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej - w związku z reformą
ustrojową państwa (Dz. U. poz. 668), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 1999 r.
5)
Rada Państwa działała do dnia objęcia urzędu przez Prezydenta, na podstawie art. 3
ust. 1 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. o zmianie Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej
Ludowej (Dz. U. poz. 101), która weszła w życie z dniem 8 kwietnia 1989 r.
6)
Ze zmianą wprowadzoną przez art. 28 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 3.
7)
Dodany przez art. 1 ustawy z dnia 22 września 2006 r. o zmianie ustawy o społeczno-zawodowych
organizacjach rolników, ustawy o związkach zawodowych rolników indywidualnych oraz
ustawy o izbach rolniczych (Dz. U. poz. 1472), która weszła w życie z dniem 7 listopada
2006 r.
8)
W brzmieniu ustalonym przez art. 3 ustawy z dnia 15 maja 2015 r. o zmianie ustawy
o izbach rolniczych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 838), która weszła w
życie z dniem 3 lipca 2015 r.
9)
W brzmieniu ustalonym przez art. 67 pkt 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym
Rejestrze Sądowym (Dz. U. poz. 769), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2001 r.
10)
Rozdział uchylony przez art. 28 pkt 3 ustawy, o której mowa w odnośniku 3.
11)
Rozdział uchylony przez art. 67 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 9.
12)
Ustawa została ogłoszona w dniu 11 października 1982 r.