Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsiz dnia 8 lutego 2019 r.w sprawie wprowadzenia „Krajowego programu zwalczania niektórych serotypów Salmonella
w stadach kur niosek gatunku Gallus gallus” na lata 2019 i 2020 1)Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi kieruje działem administracji rządowej - rolnictwo,
na podstawie § 1 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 27 czerwca
2018 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
(Dz. U. poz. 1250).
Spis treści
Treść rozporządzenia
Na podstawie art. 57 ust. 7 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu
chorób zakaźnych zwierząt zarządza się, co następuje:
§ 1.
Na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wprowadza się „Krajowy program zwalczania
niektórych serotypów Salmonella w stadach kur niosek gatunku Gallus gallus ” na lata 2019 i 2020, stanowiący załącznik do rozporządzenia.
§ 2.
Program, o którym mowa w § 1, stosuje się od dnia 1 stycznia 2019 r.
§ 3.
Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia.
1)
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi kieruje działem administracji rządowej - rolnictwo,
na podstawie § 1 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 27 czerwca
2018 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
(Dz. U. poz. 1250).
Załącznik nr 1 - Krajowy program zwalczania niektórych serotypów Salmonella w stadach kur niosek
1.
Zasady ogólne
1.1.
Cel „Krajowego programu zwalczania niektórych serotypów Salmonella w stadach kur niosek gatunku Gallus gallus” na lata 2019 i 2020, zwanego dalej „programem”
Zgodnie z art. 5 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 2160/2003 Parlamentu Europejskiego
i Rady z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie zwalczania salmonelli i innych określonych
odzwierzęcych czynników chorobotwórczych przenoszonych przez żywność (Dz. Urz. UE
L 325 z 12.12.2003, str. 1, z późn. zm. - Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz.
3, t. 41, str. 328), zwanego dalej „rozporządzeniem nr 2160/2003”, zadaniem krajowego
programu zwalczania choroby odzwierzęcej i odzwierzęcego czynnika chorobotwórczego
jest osiągnięcie odpowiedniego celu unijnego ograniczenia rozprzestrzeniania chorób
odzwierzęcych i odzwierzęcych czynników chorobotwórczych, wymienionych w kolumnie
1 załącznika I do rozporządzenia nr 2160/2003, w populacjach zwierząt wymienionych
w kolumnie 2 tego załącznika.
Cel unijny został określony w art. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 517/2011 z dnia
25 maja 2011 r. w sprawie wykonania rozporządzenia (WE) nr 2160/2003 Parlamentu Europejskiego
i Rady w odniesieniu do unijnego celu ograniczenia częstości występowania niektórych
serotypów salmonelli w stadach kur niosek gatunku Gallus gallus oraz zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 2160/2003 i rozporządzenie Komisji (UE)
nr 200/2010 (Dz. Urz. UE L 138 z 26.05.2011, str. 45, z późn. zm.), zwanego dalej
„rozporządzeniem nr 517/2011”, i dotyczy stad dorosłych kur niosek z wynikiem dodatnim
badań laboratoryjnych w odniesieniu do następujących serotypów Salmonella:
1)
Salmonella Enteritidis,
2)
Salmonella Typhimurium, w tym jednofazowej Salmonella Typhimurium o wzorze antygenowym 1,4,[5],12:i:- zwanych dalej „serotypami Salmonella objętymi programem”.
W art. 1 rozporządzenia nr 517/2011 określono roczną minimalną wartość procentową
ograniczenia liczby stad dorosłych kur niosek zakażonych serotypami Salmonella objętymi programem. W pierwszym roku realizacji programu na terytorium Rzeczypospolitej
Polskiej celem programu było zmniejszenie liczby stad dorosłych kur niosek gatunku
Gallus gallus z wynikiem dodatnim co najmniej o 40%, a w następnych latach odpowiednio o wartość
procentową określoną w art. 1 rozporządzenia nr 517/2011, albo gdy docelowo odsetek
stad z dodatnim wynikiem badań laboratoryjnych zostanie zredukowany do 2% lub poniżej
tej wartości.
Zgodnie z założeniami programu w trakcie jego realizacji przewiduje się w 2019 r.
nie więcej niż 57 dorosłych stad kur niosek gatunku Gallus gallus zakażonych serotypem Salmonella objętym programem.
Zgodnie z założeniami programu w trakcie jego realizacji przewiduje się w 2020 r.
nie więcej niż 47 dorosłych stad kur niosek gatunku Gallus gallus zakażonych serotypem Salmonella objętym programem.
Na potrzeby realizacji programu przyjmuje się, że stadem zakażonym w odniesieniu do
celu unijnego jest stado dorosłe, w którym w wyniku badania laboratoryjnego próbek
pobranych z inicjatywy posiadacza kur niosek, zwanego dalej „hodowcą”, lub pobranych
przez powiatowego lekarza weterynarii, zgodnie z ust. 2.2 oraz ust. 3.1 załącznika
do rozporządzenia nr 517/2011, wykryto w jednej próbce lub więcej niż w jednej próbce
serotypy Salmonella objęte programem (inne niż szczepy szczepionkowe) lub w którym stwierdzono zastosowanie
przez hodowcę środków przeciwdrobnoustrojowych, lub w którym stwierdzono efekt hamujący
wzrost bakterii.
Cel unijny będzie realizowany przez badanie laboratoryjne stad kur niosek gatunku
Gallus gallus objętych zakresem rozporządzenia nr 2160/2003, w tym stad w okresie odchowu.
Program został opracowany w celu uzyskania współfinansowania unijnego zgodnie z wymaganiami
określonymi w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 652/2014 z dnia
15 maja 2014 r. ustanawiającym przepisy w zakresie zarządzania wydatkami odnoszącymi
się do łańcucha żywnościowego, zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt oraz dotyczącymi
zdrowia roślin i materiału przeznaczonego do reprodukcji roślin, zmieniającym dyrektywy
Rady 98/56/WE, 2000/29/WE i 2008/90/WE, rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i
Rady (WE) nr 178/2002, (WE) nr 882/2004 i (WE) nr 396/2005, dyrektywę Parlamentu Europejskiego
i Rady 2009/128/WE i rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1107/2009
oraz uchylającym decyzje Rady 66/399/EWG, 76/894/EWG i 2009/470/WE (Dz. Urz. UE L
189 z 27.06.2014, str. 1, z późn. zm.).
1.2.
Populacja zwierząt i fazy produkcji, które muszą być objęte pobieraniem próbek
Próbki do badań laboratoryjnych będą pobierane z inicjatywy hodowcy i na jego koszt
w stadach kur niosek gatunku Gallus gallus u:
1)
piskląt jednodniowych;
2)
drobiu:
a)
na 2 tygodnie przed rozpoczęciem składania jaj lub przeniesieniem do jednostki produkcyjnej,
b)
w okresie nieśności przynajmniej co piętnaście tygodni.
Dane dotyczące liczby stad oraz liczby stad objętych programem w 2017 r. oraz założenia
w zakresie badania stad kur niosek gatunku Gallus gallus w latach 2019 i 2020 przedstawia tabela 1.
Dane dotyczące liczby gospodarstw utrzymujących powyżej 1000 sztuk kur niosek gatunku
Gallus gallus w 2017 r. oraz liczby stad w tych gospodarstwach przedstawia tabela 2.
Tab. 1. Dane dotyczące liczby stad oraz liczby stad objętych programem w 2017 r. oraz
założenia w zakresie badania stad kur niosek gatunku Gallus gallus w latach 2019 i 2020 (źródło: Inspekcja Weterynaryjna).
|
Tab. 2. Dane dotyczące liczby gospodarstw utrzymujących powyżej 1000 sztuk dorosłych
kur niosek gatunku Gallus gallus w 2017 r. oraz liczby stad w tych gospodarstwach, (źródło: Inspekcja Weterynaryjna)
|
1.3.
Obszary geograficzne i administracyjne, na których program będzie realizowany
Program będzie realizowany na całym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
1.4.
Zgodność programu ze szczególnymi wymogami określonymi w częściach C, D i E załącznika
II do rozporządzenia nr 2160/2003
Program jest zgodny z częścią D załącznika II do rozporządzenia nr 2160/2003. Część
E obowiązuje zgodnie z datą wskazaną w rozporządzeniu nr 2160/2003.
1.5.
Występowanie serotypów Salmonella na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
W okresie od dnia 1 października 2004 r. do dnia 30 września 2005 r. na terytorium
Rzeczypospolitej Polskiej przeprowadzono badania laboratoryjne podstawowe dotyczące
występowania pałeczek Salmonella w stadach kur niosek gatunku Gallus gallus zgodnie z decyzją Komisji 2004/665/WE z dnia 22 września 2004 r. dotyczącą badań podstawowych
nad występowaniem bakterii Salmonella w stadach kur niosek gatunku Gallus gallus (Dz. Urz. UE L 303 z 30.09.2004, str. 30). Do badania pobrano próbki w 440 stadach
kur niosek gatunku Gallus gallus utrzymywanych w 355 gospodarstwach.
Pałeczki Salmonella wykryto w 1 565 badanych próbkach, co stanowi 51% przebadanych próbek. Próbki kurzu
były częściej skażone niż próbki kału i próbki okładzin na obuwie, co wskazuje na
skażenie środowiska obiektu, w którym są utrzymywane kury nioski, zwanego dalej „kurnikiem”.
Wysoki odsetek gospodarstw zakażonych uzasadniał wdrożenie programu.
Zgodnie z raportem opublikowanym przez Europejski Urząd do spraw Bezpieczeństwa Żywności
(EFSA) pałeczki Salmonella spp. na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej stwierdzono w 76,2% badanych stad kur
niosek. Odsetek stad kur niosek zakażonych Salmonella Enteritidis i Salmonella Typhimurium wyniósł odpowiednio 54,6% i 2,1%.
Realizacja krajowych programów zwalczania niektórych serotypów Salmonella w stadach kur niosek gatunku Gallus gallus na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej rozpoczęła się w 2008 r. Wyniki realizacji
ww. programów przedstawia tabela 3.
Tab. 3. Wyniki realizacji krajowych programów zwalczania niektórych serotypów Salmonella w stadach kur niosek gatunku Gallus gallus w latach 2008-2017 (źródło: Inspekcja Weterynaryjna)
|
Do zakażeń u ludzi w 2016 r., zgodnie z danymi z raportu Europejskiego Urzędu do spraw
Bezpieczeństwa Żywności na temat tendencji i źródeł chorób odzwierzęcych, odzwierzęcych
czynników chorobotwórczych oraz ognisk przenoszonych przez żywność z 2016 r., dochodziło
najczęściej przez spożywanie skażonych produktów pochodzenia zwierzęcego, między innymi
jaj i produktów jajecznych oraz mięsa i przetworów mięsnych, w tym drobiowych.
Informacje o zachorowaniach na choroby zakaźne, zakażeniach i zatruciach w Rzeczypospolitej
Polskiej są zbierane przez Zakład Epidemiologii Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego
- Państwowego Zakładu Higieny, a następnie publikowane na jego stronie internetowej
w postaci dwutygodniowych meldunków o zachorowaniach na choroby zakaźne, zakażeniach
i zatruciach.
1.6.
Struktura i organizacja organów Inspekcji Weterynaryjnej odpowiedzialnych za realizację
programu
Na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej właściwą władzą wykonawczą w zakresie realizacji
programów, o których mowa w art. 5 ust. 1 rozporządzenia nr 2160/2003, są organy Inspekcji
Weterynaryjnej, to jest Główny Lekarz Weterynarii, wojewódzcy lekarze weterynarii
oraz powiatowi lekarze weterynarii.
Obecnie funkcjonuje 16 wojewódzkich inspektoratów weterynarii i 305 powiatowych inspektoratów
weterynarii.
Struktura oraz kompetencje organów Inspekcji Weterynaryjnej zostały określone w ustawie
z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej (Dz. U. z 2018 r. poz. 1557).
Zgodnie z art. 57 ust. 8 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt
oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt (Dz. U. z 2018 r. poz. 1967) Główny Lekarz
Weterynarii nadzoruje realizację krajowych programów zwalczania niektórych serotypów
Salmonella w stadach drobiu, a w przypadku programu współfinansowanego ze środków pochodzących
z Unii Europejskiej informuje Komisję Europejską o postępach w jego realizacji zgodnie
z obowiązującymi przepisami Unii Europejskiej.
Na poziomie województwa nadzór nad realizacją programu jest wykonywany przez wojewódzkiego
lekarza weterynarii. Bezpośredni nadzór nad realizacją programu na poziomie powiatu
sprawuje powiatowy lekarz weterynarii, który jest również odpowiedzialny za wykonywanie
wszelkich czynności urzędowych w ramach programu.
Organy Inspekcji Weterynaryjnej przy wykonywaniu swoich zadań współdziałają z organami
Państwowej Inspekcji Sanitarnej, Państwowej Inspekcji Farmaceutycznej, Inspekcji Handlowej,
Inspekcji Transportu Drogowego, Inspekcji Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych
oraz odpowiednio z organami gminy, powiatu i województwa.
W ramach programu badania laboratoryjne są wykonywane przez laboratoria, o których
mowa w art. 25 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej.
Krajowe laboratorium referencyjne w zakresie badań laboratoryjnych przeprowadzanych
w ramach programu określa rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18
kwietnia 2012 r. w sprawie krajowych laboratoriów referencyjnych (Dz. U. z 2014 r.
poz. 256, z późn. zm.).
1.7.
Laboratoria, w których przeprowadza się badania laboratoryjne próbek pobranych w ramach
programu
Badanie laboratoryjne próbek pobranych w ramach programu przeprowadza się w laboratoriach
urzędowych wyznaczonych przez Głównego Lekarza Weterynarii, zgodnie z art. 25 ust.
3 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej.
W przypadkach uzasadnionych ekonomicznie lub organizacyjnie próbki pobrane w ramach
programu przez powiatowego lekarza weterynarii właściwego ze względu na miejsce prowadzenia
przez podmiot działalności nadzorowanej, zwanego dalej „powiatowym lekarzem weterynarii”,
mogą być przesłane do laboratorium urzędowego wyznaczonego przez Głównego Lekarza
Weterynarii zgodnie z art. 25 ust. 3 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji
Weterynaryjnej, znajdującego się w innym województwie.
W takiej sytuacji powiatowy lekarz weterynarii powiadamia wojewódzkiego lekarza weterynarii
o zamiarze przesłania tych próbek do innego województwa. Wojewódzki lekarz weterynarii,
na obszarze właściwości którego znajduje się gospodarstwo, w którym zostały pobrane
próbki, powiadamia wojewódzkiego lekarza weterynarii właściwego ze względu na położenie
laboratorium o zamiarze przesłania próbek.
Próbki pobrane z inicjatywy hodowcy mogą być również badane w laboratoriach urzędowych
innych niż wyznaczone, które zostały zatwierdzone przez Głównego Lekarza Weterynarii,
w trybie art. 25a ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej, w
kierunku metody badawczej wskazanej w ust. 1.8.
Wykaz laboratoriów zatwierdzonych przez Głównego Lekarza Weterynarii jest umieszczony,
zgodnie z art. 25 ust. 8 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej,
na stronie internetowej administrowanej przez Główny Inspektorat Weterynarii.
Krajowym laboratorium referencyjnym właściwym dla badań prowadzonych w kierunku salmonellozy
(w zakresie chorób odzwierzęcych), zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Rolnictwa
i Rozwoju Wsi z dnia 18 kwietnia 2012 r. w sprawie krajowych laboratoriów referencyjnych,
jest Laboratorium w Zakładzie Mikrobiologii Państwowego Instytutu Weterynaryjnego
- Państwowego Instytutu Badawczego w Puławach.
Do próbek przesyłanych do badań laboratoryjnych, pobranych w ramach kontroli urzędowych,
dołącza się pismo przewodnie sporządzone według wzoru określonego w załączniku nr
7 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 4 lipca 2017 r. w sprawie
sposobu prowadzenia dokumentacji związanej ze zwalczaniem chorób zakaźnych zwierząt
(Dz. U. poz. 1388).
W piśmie przewodnim, które jest dołączone do próbek kierowanych do badania laboratoryjnego
przez hodowcę, hodowca jest obowiązany umieścić informacje dotyczące:
1)
imienia i nazwiska oraz adresu hodowcy;
2)
numeru lub oznaczenia stada oraz weterynaryjnego numeru identyfikacyjnego gospodarstwa;
3)
liczby próbek oraz rodzaju pobranego materiału;
4)
daty i godziny pobrania próbek oraz ich wysłania do laboratorium;
5)
rodzaju zastosowanej szczepionki w stadzie kur niosek oraz terminu jej podania;
6)
stosowania środków przeciwdrobnoustrojowych;
7)
imienia i nazwiska osoby pobierającej próbki.
Laboratoria urzędowe wykonujące badania na potrzeby programu, w ramach badania bakteriologicznego,
oceniają każdorazowo efekt hamujący wzrost bakterii.
W przypadku wykrycia serotypu Salmonella innego niż objęty programem, określa się ten serotyp i podaje jego nazwę.
Z przeprowadzonych badań laboratoryjnych sporządza się sprawozdanie. W sprawozdaniu
należy umieścić informacje o stadzie (numer lub oznaczenie stada oraz weterynaryjny
numer identyfikacyjny gospodarstwa), rodzaju badanego materiału oraz o wyniku badania
laboratoryjnego każdej z badanych próbek, zgodnie z jednym z następujących sformułowań:
1)
w próbce nr ... nie stwierdzono pałeczek Salmonella spp. i nie stwierdzono efektu hamującego wzrost bakterii;
2)
w próbce nr ... nie stwierdzono pałeczek Salmonella spp. i stwierdzono efekt hamujący wzrost bakterii;
3)
w próbce nr ... stwierdzono pałeczki Salmonella ... (należy podać nazwę serowaru lub strukturę antygenową uzyskanego izolatu) i nie stwierdzono
efektu hamującego wzrost bakterii.
W przypadku gdy:
1)
pismo przewodnie dołączone do próbek kierowanych do badania laboratoryjnego nie zawierało
co najmniej informacji wymaganych zgodnie z niniejszym ustępem lub nie dołączono dodatkowych
informacji, o których mowa w akapicie ósmym niniejszego ustępu,
2)
ilość lub rodzaj materiału do badań nie spełnia wymogów systemu badawczego ustanowionego
w załączniku do rozporządzenia nr 517/2011,
3)
warunki transportu próbek do laboratorium nie spełniają wymogów określonych w ust.
3.1 załącznika do rozporządzenia nr 517/2011
- laboratorium urzędowe informuje o tym hodowcę przy przyjęciu próbek do badania laboratoryjnego;
w przypadku gdy hodowca zdecydował o przeprowadzeniu badania laboratoryjnego, w sprawozdaniu
z przeprowadzonych badań laboratoryjnych umieszcza się informację: „Badanie laboratoryjne
nie może być traktowane jako przeprowadzone zgodnie z Krajowym programem zwalczania
niektórych serotypów Salmonella w stadach kur niosek gatunku Gallus galluś”.
Laboratoria urzędowe wykonujące badania laboratoryjne w ramach programu oraz hodowcy
po uzyskaniu dodatniego wyniku badań laboratoryjnych lub stwierdzeniu efektu hamującego
wzrost bakterii w próbkach pobranych z inicjatywy hodowcy niezwłocznie informują o
tym powiatowego lekarza weterynarii.
Laboratoria urzędowe, wyznaczone zgodnie z art. 25 ust. 3 ustawy z dnia 29 stycznia
2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej, po uzyskaniu dodatniego wyniku badań laboratoryjnych
lub stwierdzeniu efektu hamującego wzrost bakterii w próbkach pobranych przez powiatowego
lekarza weterynarii informują o tym powiatowego lekarza weterynarii oraz wojewódzkiego
lekarza weterynarii właściwego ze względu na miejsce pobrania próbek.
Sprawozdania z badań laboratoryjnych próbek pobranych zarówno z inicjatywy hodowcy,
jak i pobranych przez powiatowego lekarza weterynarii są przesyłane do powiatowego
lekarza weterynarii.
Laboratoria urzędowe wykonujące badania w ramach programu, na koniec okresu sprawozdawczego,
na wniosek wojewódzkiego lekarza weterynarii, przygotowują sprawozdanie dotyczące
badań laboratoryjnych przeprowadzonych w ramach programu.
Laboratoria urzędowe wykonujące badania w ramach programu przechowują wszystkie izolaty
Salmonella wyizolowane w ramach programu przez co najmniej dwa lata. Spośród tych izolatów laboratoria
przesyłają do krajowego laboratorium referencyjnego właściwego dla badań prowadzonych
w kierunku salmonellozy (w zakresie chorób odzwierzęcych) jeden szczep reprezentujący
każdy stwierdzony serotyp wraz z kartą informacyjną lub -w przypadku gdy nie została
wykonana pełna identyfikacja serotypu - typ serologiczny, w celu wykonania badań potwierdzających.
1.8.
Metody stosowane do wykrywania serotypów Salmonella w stadach kur niosek gatunku Gallus gallus
Metody stosowane do wykrywania serotypów Salmonella w stadach kur niosek gatunku Gallus gallus są określone w ust. 3.2-3.4 załącznika do rozporządzenia nr 517/2011.
1.9.
Plany pobierania próbek w stadach kur niosek gatunku Gallus gallus oraz kontrole urzędowe pasz przeznaczonych dla tych stad
Pobieranie próbek w ramach programu odbywa się w gospodarstwie.
Rutynowe pobieranie próbek w stadach kur niosek gatunku Gallus gallus z inicjatywy hodowcy, zgodnie z wymogami określonymi w części B załącznika II do rozporządzenia
nr 2160/2003, przeprowadza się:
1)
u piskląt jednodniowych w trakcie rozładunku ze środka transportu przed umieszczeniem
piskląt w kurniku, zgodnie z następującymi zasadami:
a)
próbki wyściółki wraz z mekonium z 10 pojemników transportowych z każdej dostawy (po
25 g z pojemnika) lub
b)
wymazy powierzchniowe z dna 10 pojemników (pulowane w laboratorium w 1 próbkę) - w
przypadku pojemników bez wyściółki, lub
c)
pisklęta padłe (w tym również w czasie transportu), nie więcej niż 20 sztuk - pulowane
w laboratorium w 1 próbkę;
2)
u drobiu, zgodnie z wymogami określonymi w ust. 2.1 załącznika do rozporządzenia nr
517/2011, na 2 tygodnie przed rozpoczęciem składania jaj lub przed przeniesieniem
do jednostki nieśnej;
3)
w okresie nieśności, zgodnie z wymaganiami określonymi w ust. 2.1 załącznika do rozporządzenia
nr 517/2011, przynajmniej co 15 tygodni, przy czym pierwsze pobranie próbek powinno
nastąpić między 22 a 26 tygodniem życia drobiu.
Procedura pobierania próbek została określona w ust. 2.2 załącznika do rozporządzenia
nr 517/2011, natomiast procedura transportu i przygotowania próbek została określona
w ust. 3.1 załącznika do rozporządzenia nr 517/2011.
Koszt pobrania, transportu oraz badania tych próbek w laboratorium ponosi hodowca.
Zgodnie z art. 7 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu
chorób zakaźnych zwierząt hodowca jest obowiązany do poinformowania powiatowego lekarza
weterynarii o każdej zmianie stanu prawnego lub faktycznego związanego z prowadzeniem
działalności nadzorowanej w zakresie dotyczącym wymagań weterynaryjnych. Hodowca przedkłada,
w formie pisemnej, właściwemu miejscowo powiatowemu lekarzowi weterynarii informację
o wstawieniu do kurnika nowego stada kur niosek, w terminie siedmiu dni od dnia zaistnienia
tego zdarzenia oraz harmonogram pobierania próbek w stadzie w celu zatwierdzenia.
Hodowca jest obowiązany do prowadzenia dokumentacji związanej z pobieraniem próbek,
zawierającej co najmniej informacje dotyczące:
1)
stada (liczba sztuk kur niosek, wiek);
2)
rodzaju próbek, daty i godziny pobrania próbek;
3)
danych osoby pobierającej próbki;
4)
daty i godziny wysłania próbek do laboratorium;
5)
nazwy i adresu laboratorium;
6)
wyników badań laboratoryjnych próbek pobranych w ramach programu.
Dokumentację tę hodowca przechowuje co najmniej przez 2 lata od dnia zbycia stada.
Powiatowy lekarz weterynarii nadzoruje prawidłowe pobieranie próbek z inicjatywy hodowcy
oraz kontroluje dokumentację prowadzoną przez hodowcę. Nadzór nad prawidłowością pobierania
próbek obejmuje kontrolę realizacji harmonogramu pobierania próbek oraz przeprowadzaną
okresowo kontrolę sposobu pobierania próbek, która jest prowadzona z częstotliwością
zależną od analizy ryzyka dokonanej przez powiatowego lekarza weterynarii.
Nadzór ten może odbywać się w trakcie kontroli urzędowych gospodarstw oraz w każdym
przypadku, gdy powiatowy lekarz weterynarii uzna, że zachodzi taka konieczność.
Powiatowy lekarz weterynarii pobiera próbki:
1)
we wszystkich stadach w gospodarstwie, pobierając próbki zgodnie z procedurą, która
została określona w ust. 2.1 lit. a załącznika do rozporządzenia nr 517/2011;
2)
w przypadkach określonych w ust. 2.1 lit. b - e załącznika do rozporządzenia nr 517/2011.
Procedura pobierania, transportu i przygotowania próbek została określona w ust. 2.2
oraz ust. 3.1 załącznika do rozporządzenia nr 517/2011.
Rutynowe pobranie próbek przez powiatowego lekarza weterynarii może zastąpić jedno
pobranie próbek w stadzie w ciągu jednego cyklu produkcyjnego przeprowadzone z inicjatywy
hodowcy.
Powiatowy lekarz weterynarii nie pobiera próbek w stadach, w których uzyskano dodatni
wynik badań laboratoryjnych w kierunku serotypów Salmonella objętych programem (innych niż szczepy szczepionkowe) lub wykryto efekt hamujący wzrost
bakterii w próbkach pobranych z inicjatywy hodowcy lub w próbkach pobranych przez
powiatowego lekarza weterynarii lub stwierdzono zastosowanie środków przeciwdrobnoustrojowych,
z wyjątkiem odstępstwa opisanego w ust. 3.2. programu.
W przypadku stwierdzenia efektu hamującego wzrost bakterii w próbkach pobranych przez
powiatowego lekarza weterynarii, opłaty związane z badaniem laboratoryjnym próbek
ponosi hodowca. Opłata zawiera:
1)
koszt badania laboratoryjnego w wysokości określonej w poz. 7 załącznika nr 2 do rozporządzenia
Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 grudnia 2006 r. w sprawie sposobu ustalania
i wysokości opłat za czynności wykonywane przez Inspekcję Weterynaryjną, sposobu i
miejsc pobierania tych opłat oraz sposobu przekazywania informacji w tym zakresie
Komisji Europejskiej (Dz. U. z 2013 r. poz. 388);
2)
koszt dojazdu związanego z pobraniem próbek i koszty dowozu próbek do laboratorium,
według stawek za 1 kilometr przebiegu pojazdu ustalonych zgodnie z przepisami w sprawie
warunków ustalania oraz sposobu dokonywania zwrotu kosztów używania do celów służbowych
samochodów osobowych, motocykli i motorowerów niebędących własnością pracodawcy;
3)
koszt użytych wyrobów medycznych stosowanych w medycynie weterynaryjnej.
Kontrole urzędowe pasz przeznaczonych dla stad kur niosek gatunku Gallus gallus w zakresie wykrywania serotypów Salmonella objętych programem zostały przewidziane w krajowym planie urzędowej kontroli pasz,
przygotowanym i wdrożonym zgodnie z art. 42 ustawy z dnia 22 lipca 2006 r. o paszach
(Dz. U. z 2019 r. poz. 269) oraz tytułem V rozporządzenia (WE) nr 882/2004 Parlamentu
Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych
w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi
zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt (Dz. Urz. UE L 165 z 30.04.2004, str. 1, z
późn. zm. - Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 45, str. 200), zwanego
dalej „rozporządzeniem nr 882/2004”.
2.
Wymagania dotyczące przedsiębiorstw żywnościowych objętych programem
2.1.
Wytyczne dotyczące dobrych praktyk produkcji zwierzęcej lub inne wytyczne w zakresie
bezpieczeństwa biologicznego
2.1.1.
Zarządzanie w zakresie higieny w gospodarstwach
Hodowcy są obowiązani do stosowania przepisów:
1)
rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 września 2003 r. w sprawie
szczegółowych warunków weterynaryjnych, jakie muszą spełniać gospodarstwa w przypadku,
gdy zwierzęta lub środki spożywcze pochodzenia zwierzęcego pochodzące z tych gospodarstw
są wprowadzane na rynek (Dz. U. poz. 1643), oraz
2)
rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 lutego 2010 r. w sprawie
wymagań i sposobu postępowania przy utrzymywaniu gatunków zwierząt gospodarskich,
dla których normy ochrony zostały określone w przepisach Unii Europejskiej (Dz. U.
poz. 344, z późn. zm.).
W gospodarstwie utrzymującym drób powinny znajdować się co najmniej:
1)
wydzielone miejsca do składowania:
a)
środków odkażających, zabezpieczone przed dostępem osób postronnych,
b)
obornika;
2)
miejsce zapewniające właściwe warunki do przetrzymywania produktów leczniczych weterynaryjnych,
zabezpieczone przed dostępem osób postronnych;
3)
odzież i obuwie przeznaczone tylko do obowiązkowego użycia w gospodarstwie;
4)
maty odkażające nasączone środkiem odkażającym przed wjazdem na teren gospodarstwa
oraz przed wejściami do poszczególnych kurników;
5)
środki odkażające w ilości niezbędnej do przeprowadzenia doraźnego odkażania.
W odniesieniu do warunków utrzymania drobiu oraz zasad zarządzania gospodarstwem powinny
zostać spełnione następujące środki bioasekuracji, polegające na:
1)
stosowaniu zasady „cały kurnik pełen lub cały kurnik pusty”;
2)
zapewnieniu odpowiednich warunków utrzymania w zakresie temperatury, wilgotności,
wymiany powietrza, dostępu światła;
3)
stosowaniu prawidłowej obsady kurnika;
4)
utrzymywaniu w jednym kurniku, w obrębie jednego stada, drobiu w jednakowym wieku;
5)
izolacji poszczególnych kurników przez zapewnienie osobnej obsługi, żywienia, wyposażenia
oraz sprzętu;
6)
zabezpieczeniu paszy przed dostępem gryzoni i dzikich ptaków;
7)
rejestrowaniu wejść osób postronnych na teren gospodarstwa;
8)
odkażaniu kół pojazdów wjeżdżających na teren gospodarstwa;
9)
regularnym aktualizowaniu planu zabezpieczenia gospodarstwa przed gryzoniami;
10)
rejestrowaniu prowadzonych regularnie czynności odkażania, dezynsekcji i deratyzacji.
Pomieszczenia, w których utrzymuje się drób, ich wyposażenie oraz sprzęt powinny być
wykonane z materiałów nieszkodliwych dla zdrowia drobiu oraz nadających się do oczyszczania
i odkażania.
2.1.2.
Zalecane środki zapobiegające zakażeniom przenoszonym przez zwierzęta, pasze, wodę
pitną, pracowników gospodarstw
Kurniki, w których jest utrzymywany drób, powinny być:
1)
zabezpieczone przed dostępem zwierząt innych niż utrzymywane w gospodarstwie;
2)
utrzymywane w czystości;
3)
oznakowane tablicą z napisem „Osobom nieupoważnionym wstęp wzbroniony”.
Odchody oraz niezjedzone resztki paszy powinny być usuwane z pomieszczeń tak często,
aby uniknąć zanieczyszczenia paszy lub wody.
Osoby zatrudnione do wykonywania czynności związanych z utrzymywaniem drobiu powinny:
1)
stosować odzież ochroną, oddzielną do pracy przy każdym stadzie w kurniku;
2)
posiadać aktualne badania na nosicielstwo pałeczek Salmonella]
3)
zostać przeszkolone w zakresie higieny osobistej oraz możliwych dróg przenoszenia
zakażenia za pośrednictwem odzieży oraz sprzętu.
2.1.3.
Higiena transportu zwierząt do gospodarstw i z gospodarstw
Zalecenia dotyczące transportu drobiu:
1)
drób powinien być przewożony zgodnie z przepisami ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o
ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt, ustawy z dnia
21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (Dz. U. z 2019 r. poz. 122) oraz rozporządzenia
Rady (WE) nr 1/2005 z dnia 22 grudnia 2004 r. w sprawie ochrony zwierząt podczas transportu
i związanych z tym działań oraz zmieniającego dyrektywy 64/432/EWG i 93/119/WE oraz
rozporządzenie (WE) nr 1255/97 (Dz. Urz. UE L 3 z 05.01.2005, str. 1, z późn. zm.);
2)
transport do gospodarstwa powinien odbywać się w pojazdach oraz w kontenerach lub
pojemnikach transportowych, które zostały dokładnie oczyszczone i odkażone przed załadunkiem
drobiu przy użyciu dopuszczonego do obrotu środka odkażającego w stężeniu umożliwiającym
inaktywację pałeczek Salmonella]
3)
bezpośrednio po rozładunku drobiu w gospodarstwie albo w rzeźni pojazdy oraz kontenery
lub pojemniki transportowe powinny być oczyszczone i odkażone przy użyciu dopuszczonego
do obrotu środka odkażającego w stężeniu umożliwiającym inaktywację pałeczek Salmonella.
2.2.
Nadzór weterynaryjny nad gospodarstwami
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób
zakaźnych zwierząt ustanawia nadzór organów administracji publicznej nad prowadzeniem
działalności związanej z utrzymywaniem drobiu, określa warunki zapewniające odpowiedni
poziom bezpieczeństwa epizootycznego dla prowadzenia tego rodzaju działalności oraz
określa katalog środków nadzoru. Katalog ten obejmuje kompetencje organów administracji
weterynaryjnej do wydawania aktów administracyjnych (decyzji administracyjnych) oraz
prowadzenia działań faktycznych o charakterze materialno-technicznym.
Podjęcie działalności nadzorowanej w zakresie utrzymywania zwierząt gospodarskich
w celu umieszczenia tych zwierząt lub produktów pochodzących z tych zwierząt lub od
tych zwierząt na rynku jest dozwolone po uprzednim zgłoszeniu, w formie pisemnej,
zamiaru jej prowadzenia powiatowemu lekarzowi weterynarii właściwemu ze względu na
przewidywane miejsce jej prowadzenia.
Podmioty prowadzące działalność nadzorowaną są obowiązane do poinformowania powiatowego
lekarza weterynarii o zaprzestaniu prowadzenia określonego rodzaju działalności nadzorowanej,
a także o każdej zmianie stanu prawnego lub faktycznego związanego z prowadzeniem
tej działalności w zakresie dotyczącym wymagań weterynaryjnych. Informacja taka powinna
zostać przekazana w formie pisemnej, w terminie siedmiu dni od dnia zaistnienia takiego
zdarzenia.
Podmioty prowadzące działalność podlegającą nadzorowi organów Inspekcji Weterynaryjnej
są obowiązane zapewnić spełnienie następujących wymagań weterynaryjnych: lokalizacyjnych,
zdrowotnych, higienicznych, sanitarnych, organizacyjnych, technicznych lub technologicznych
zabezpieczających przed zagrożeniem epizootycznym, epidemicznym lub zapewniających
właściwą jakość produktów.
W ramach nadzoru sprawowanego przez organy Inspekcji Weterynaryjnej nad działalnością
nadzorowaną określoną w art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia
zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt pracownikom tej Inspekcji, jak
również osobom wyznaczonym do wykonywania w jej imieniu określonych zadań, przysługuje
prawo przeprowadzenia w każdym czasie kontroli w zakresie spełnienia przez podmioty
nadzorowane wymagań weterynaryjnych. Uprawnienia kontrolne, oprócz prawa wstępu na
teren prowadzenia przez podmiot działalności nadzorowanej, obejmują, zgodnie z art.
19 ust. 3 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej, także prawo
do nieodpłatnego pobierania próbek do badań oraz żądania pisemnych lub ustnych informacji
w zakresie objętym przedmiotem kontroli, w tym okazywania i udostępniania dokumentów
lub danych informatycznych związanych z tą kontrolą.
Jeżeli w wyniku kontroli zostaną stwierdzone uchybienia w spełnieniu wymagań weterynaryjnych
przez podmioty nadzorowane, organy Inspekcji Weterynaryjnej mają kompetencje do doprowadzenia
wadliwego stanu faktycznego do stanu nakazanego w przepisach prawa weterynaryjnego.
Inspekcja Weterynaryjna działa w tym zakresie łącząc realizację funkcji kontrolnych
z uprawnieniami władczymi dającymi możliwość wydawania decyzji administracyjnych,
w tym nakazów i zakazów.
W przypadku stwierdzenia, że przy prowadzeniu działalności nadzorowanej są naruszone
wymagania weterynaryjne, powiatowy lekarz weterynarii, zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy
z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych
zwierząt, wydaje jedną z następujących decyzji administracyjnych:
1)
nakazującą usunięcie uchybień w określonym terminie;
2)
nakazującą wstrzymanie działalności do czasu usunięcia uchybień;
3)
zakazującą umieszczania na rynku zwierząt lub handlu zwierzętami będącymi przedmiotem
działalności albo zakazującą produkcji, umieszczania na rynku lub handlu określonymi
produktami, wytwarzanymi przy prowadzeniu tej działalności.
O zakresie przedmiotowym decyzji rozstrzyga powiatowy lekarz weterynarii. Nie jest
to jednak uznanie swobodne. Dokonując bowiem rozstrzygnięcia, organ Inspekcji Weterynaryjnej
ma na względzie wynikające z naruszenia prawa weterynaryjnego zagrożenie zdrowia publicznego
lub zdrowia zwierząt. W przypadku gdy podmiot prowadzący działalność nadzorowaną nie
zastosuje się do nakazu lub zakazu określonego w decyzji powiatowy lekarz weterynarii
wydaje decyzję zakazującą prowadzenia określonego rodzaju działalności nadzorowanej
i skreśla podmiot z rejestru podmiotów prowadzących działalność nadzorowaną.
2.3.
Wpis gospodarstw do rejestru
Zgodnie z art. 11 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz
zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt powiatowy lekarz weterynarii prowadzi rejestr
podmiotów prowadzących działalność nadzorowaną, o której mowa w ust. 2.2.
Dodatkowo prowadzenie działalności polegającej na utrzymywaniu drobiu w celu pozyskiwania
jaj konsumpcyjnych przeznaczonych do wprowadzenia na rynek podlega rejestracji na
podstawie ustawy z dnia 16 grudnia 2005 r. o produktach pochodzenia zwierzęcego (Dz.
U. z 2017 r. poz. 242, z późn. zm.). Rejestr prowadzi się zgodnie z rozporządzeniem
Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie rejestru zakładów
produkujących produkty pochodzenia zwierzęcego lub wprowadzających na rynek te produkty
oraz wykazów takich zakładów (Dz. U. poz. 2192). Ponadto podmiotom tym nadaje się
weterynaryjny numer identyfikacyjny zgodnie z rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i
Rozwoju Wsi z dnia 15 grudnia 2016 r. w sprawie sposobu ustalania weterynaryjnego
numeru identyfikacyjnego (Dz. U. poz. 2161).
2.4.
Prowadzenie dokumentacji w gospodarstwach
Zgodnie z rozporządzeniem Komisji (WE) nr 589/2008 z dnia 23 czerwca 2008 r. ustanawiającym
szczegółowe zasady wykonywania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w sprawie norm
handlowych w odniesieniu do jaj (Dz. Urz. UE L 163 z 24.06.2008, str. 6, z późn. zm.)
producenci ewidencjonują:
1)
informacje na temat metod chowu drobiu, określając w odniesieniu do każdej stosowanej
metody chowu:
a)
datę umieszczenia drobiu w kurniku, wiek kur niosek gatunku Gallus gallus w tym dniu oraz ich liczbę,
b)
datę uboju oraz liczbę poddanych ubojowi kur niosek gatunku Gallus gallus,
c)
dzienną produkcję jaj,
d)
liczbę lub masę jaj sprzedanych lub dostarczonych w inny sposób każdego dnia oraz
e)
nazwy i adresy kupujących;
2)
w przypadkach gdy na jajach klasy „A” i ich opakowaniach jest podana informacja na
temat sposobu żywienia kur niosek gatunku Gallus gallus, producenci, bez uszczerbku dla wymagań określonych w części A.III załącznika I do
rozporządzenia (WE) nr 852/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia
2004 r. w sprawie higieny środków spożywczych (Dz. Urz. UE L 139 z 30.04.2004, str.
1, z późn. zm. - Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 13, t. 34, str. 319),
ewidencjonują dla każdego sposobu żywienia:
a)
ilość oraz rodzaj dostarczonych pasz gotowych lub mieszanych na miejscu,
b)
datę dostawy paszy.
Jeżeli w jednym gospodarstwie stosuje się kilka różnych metod chowu drobiu, informacje
określone w pkt 1 i 2 podaje się w podziale na poszczególne kurniki.
Zamiast prowadzenia ewidencji sprzedaży i dostaw, producenci mogą założyć rejestr
faktur i specyfikacji wysyłkowych prowadzony zgodnie z pkt 1 i 2.
Producenci przechowują informacje, o których mowa w pkt 1 i 2, przez co najmniej 12
miesięcy od momentu ich utworzenia.
Zgodnie z art. 69 ust. 3 ustawy z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne (Dz.
U. z 2017 r. poz. 2211, z późn. zm.), jeżeli tkanki i produkty pochodzące od zwierząt
są przeznaczone do spożycia przez ludzi, to posiadacze tych zwierząt lub osoby odpowiedzialne
za te zwierzęta są obowiązani do posiadania dokumentacji w formie ewidencji nabycia,
posiadania i stosowania produktów leczniczych weterynaryjnych oraz leczenia zwierząt
prowadzonej zgodnie z przepisami ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia
zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt.
Szczegółowy zakres i sposób prowadzenia przez lekarzy weterynarii dokumentacji lekarsko-weterynaryjnej
wykonywanych czynności leczniczych i profilaktycznych oraz stosowanych produktów leczniczych,
jak również zakres i sposób prowadzenia ewidencji leczenia zwierząt przez posiadacza
zwierząt gospodarskich, a także tryb dokonywania wpisów w tej ewidencji przez lekarzy
weterynarii leczących zwierzęta zostały określone w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa
i Rozwoju Wsi z dnia 29 września 2011 r. w sprawie zakresu i sposobu prowadzenia dokumentacji
lekarsko-weterynaryjnej i ewidencji leczenia zwierząt oraz wzorów tej dokumentacji
i ewidencji (Dz. U. poz. 1347).
Wymienione wyżej dokumenty lekarz weterynarii, posiadacz zwierzęcia oraz osoba odpowiedzialna
za zwierzęta przechowują przez okres 5 lat od dnia jej sporządzenia, zgodnie z art.
69 ust. 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne.
Wzór dokumentacji obrotu detalicznego produktami leczniczymi weterynaryjnymi został
określony w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października
2008 r. w sprawie sposobu prowadzenia dokumentacji obrotu detalicznego produktami
leczniczymi weterynaryjnymi i wzoru tej dokumentacji (Dz. U. poz. 1236).
2.5.
Dokumenty, w które zaopatruje się drób
W handlu, jak również przy przywozie, dokumenty są wystawiane zgodnie z:
1)
rozporządzeniem Komisji (WE) nr 599/2004 z dnia 30 marca 2004 r. dotyczącym przyjęcia
zharmonizowanego wzoru świadectwa i sprawozdania z kontroli związanych z wewnątrzwspólnotowym
handlem zwierzętami i produktami pochodzenia zwierzęcego (Dz. Urz. UE L 94 z 31.03.2004,
str. 44 - Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 43, str. 354);
2)
rozporządzeniem Komisji (WE) nr 798/2008 z dnia 8 sierpnia 2008 r. ustanawiającym
wykaz państw trzecich, terytoriów, stref lub grup, z których dopuszczalny jest przywóz
do i tranzyt przez terytorium Wspólnoty drobiu i produktów drobiowych oraz wymogów
dotyczących świadectw weterynaryjnych (Dz. Urz. UE L 226 z 23.08.2008, str. 1, z późn.
zm.);
3)
ustawą z dnia 27 sierpnia 2003 r. o weterynaryjnej kontroli granicznej (Dz. U. z 2019 r.
poz. 260);
4)
ustawą z dnia 10 grudnia 2003 r. o kontroli weterynaryjnej w handlu (Dz. U. z 2015 r.
poz. 519, z późn. zm.);
5)
ustawą z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób
zakaźnych zwierząt.
Zgodnie z art. 18 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady
z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego,
powołującego Europejski Urząd do spraw Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego
procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz. Urz. UE L 31 z 01.02.2002, str.
1, z późn. zm. - Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 6, str. 463)
podmioty działające na rynku powinny zapewnić możliwość śledzenia żywności, pasz,
zwierząt hodowlanych oraz wszelkich substancji przeznaczonych do dodania do żywności
lub pasz. W tym celu podmioty te powinny utworzyć systemy i procedury umożliwiające
przekazanie takich informacji na żądanie właściwych władz.
Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 931/2011 z dnia 19 września 2011 r. w sprawie
wymogów dotyczących możliwości śledzenia ustanowionych rozporządzeniem (WE) nr 178/2002
Parlamentu Europejskiego i Rady w odniesieniu do żywności pochodzenia zwierzęcego
(Dz. Urz. UE L 242 z 20.09.2011, str. 2) wprowadza obowiązek udostępniania przez przedsiębiorstwa
sektora spożywczego swoim odbiorcom określonych informacji na temat przesyłek żywności,
które muszą być również przekazywane na żądanie właściwym organom kontrolnym. Informacje
na temat przesyłek, zgodnie z art. 3 ust. 1 tego rozporządzenia, powinny zawierać:
1)
dokładny opis żywności;
2)
wolumen lub ilość żywności;
3)
nazwę i adres przedsiębiorstwa sektora spożywczego wysyłającego żywność;
4)
nazwę i adres właściciela wysyłanej żywności, jeżeli jest inny niż podmiot wysyłający;
5)
nazwę i adres odbiorcy żywności;
6)
nazwę i adres właściciela otrzymywanej żywności, jeżeli jest inny niż jej odbiorca;
7)
odniesienie identyfikujące serię, partię lub przesyłkę;
8)
datę wysyłki.
Zgodnie z art. 7 rozporządzenia (WE) nr 853/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z
dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczególne przepisy dotyczące higieny w odniesieniu
do żywności pochodzenia zwierzęcego (Dz. Urz. UE L 139 z 30.04.2004, str. 55, z późn.
zm. - Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 45, str. 14), przesyłki
produktów pochodzenia zwierzęcego zaopatruje się w świadectwa zdrowia lub inne dokumenty
określone w prawodawstwie unijnym.
Wywóz zwierząt i produktów pochodzenia zwierzęcego odbywa się zgodnie z wymaganiami
uzgodnionymi z właściwymi władzami danego państwa.
Dodatkowo dla każdej przesyłki zwierząt przemieszczanej na terytorium Unii Europejskiej,
w tym podlegającej wywozowi, wystawia się w systemie TRACES świadectwo zdrowia dla
zwierząt w handlu wewnątrzwspólnotowym.
2.6.
Inne środki stosowane w celu zapewnienia identyfikacji zwierząt
W celu zapewnienia identyfikacji drobiu przemieszczanego na terytorium Unii Europejskiej
wystawia się w systemie TRACES świadectwo zdrowia dla zwierząt w handlu wewnątrzwspólnotowym
zawierające szczegółowe dane dotyczące przesyłki tego drobiu, w szczególności miejsce
pochodzenia i przeznaczenia.
W przypadku przesyłek przeznaczonych do państw trzecich dane dotyczące przesyłki są
również wprowadzane do systemu TRACES. W systemie odnotowywana jest również kontrola
dobrostanu na granicy.
Przy przywozie dla każdej przesyłki jest wystawiany dokument CVED zgodny z rozporządzeniem
Komisji (WE) nr 282/2004 z dnia 18 lutego 2004 r. wprowadzającym dokument zgłoszenia
i kontroli weterynaryjnych dotyczących zwierząt wwożonych do Wspólnoty pochodzących
z krajów trzecich (Dz. Urz. UE L 49 z 19.02.2004, str. 11, z późn. zm. - Dz. Urz.
UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 42, str. 462), którego oryginał towarzyszy
przesyłce drobiu do miejsca przeznaczenia. Dodatkowo wersja elektroniczna dokumentu
CVED jest wprowadzana do systemu TRACES.
3.
Środki przewidziane programem
Środki podjęte przez właściwe organy w odniesieniu do zwierząt lub produktów, u których
albo w których wykryto pałeczki Salmonella spp., w szczególności środki podjęte w celu ochrony zdrowia publicznego, a także wszelkie
podjęte środki zapobiegawcze, takie jak szczepienia
3.1.
W przypadku uzyskania dodatniego wyniku badań laboratoryjnych w kierunku serotypów
Salmonella objętych programem (innych niż szczepy szczepionkowe) próbek pobranych z inicjatywy
hodowcy lub wykrycia efektu hamującego wzrost bakterii, hodowca jest obowiązany do:
1)
niezwłocznego zawiadomienia o tym fakcie powiatowego lekarza weterynarii;
2)
pozostawienia drobiu w miejscu jego stałego przebywania i niewprowadzania tam innego
drobiu;
3)
uniemożliwienia osobom postronnym dostępu do kurnika lub miejsc, w których znajduje
się drób lub w którym znajdują się jego zwłoki;
4)
wstrzymania się od wywożenia, wynoszenia i zbywania mięsa oraz produktów pochodzących
od drobiu, jego zwłok, paszy, ściółki, odchodów pochodzących od tego drobiu oraz innych
przedmiotów znajdujących się w miejscu utrzymywania drobiu;
5)
udostępnienia organom Inspekcji Weterynaryjnej drobiu do badań i zabiegów weterynaryjnych,
a także udzielania pomocy przy wykonywaniu tych badań i zabiegów;
6)
udzielania powiatowemu lekarzowi weterynarii wyjaśnień i informacji, które mogą mieć
znaczenie dla wykrycia choroby i źródeł zakażenia lub zapobiegania rozprzestrzenianiu
się choroby lub zakażenia;
7)
udostępnienia powiatowemu lekarzowi weterynarii dokumentacji dotyczącej stada, w szczególności
dokumentacji potwierdzającej zakup piskląt, ściółki, paszy, sprzedaży drobiu i jaj
oraz dokumentacji związanej z ewidencją leczenia;
8)
zwiększenia standardów zoohigienicznych.
3.2.
W przypadku uzyskania dodatniego wyniku badań laboratoryjnych w kierunku serotypów
Salmonella objętych programem (innych niż szczepy szczepionkowe) próbek pobranych z inicjatywy
hodowcy lub wykrycia efektu hamującego wzrost bakterii powiatowy lekarz weterynarii,
zgodnie z art. 42 ust. 6 oraz art. 44 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie
zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt:
1)
przeprowadza dochodzenie epizootyczne, zgodnie z art. 42 ust. 7 ustawy z dnia 11 marca
2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt;
2)
pobiera próbki do badań laboratoryjnych we wszystkich pozostałych stadach kur niosek
gatunku Gallus gallus w gospodarstwie w sposób, który jest określony w załączniku do rozporządzenia nr 517/2011;
3)
przeprowadza badania laboratoryjne w celu ustalenia źródła zakażenia stada serotypami
Salmonella objętymi programem:
a)
paszy,
b)
wody z ujęć własnych gospodarstwa.
W przypadku gdy powiatowy lekarz weterynarii ma powody, aby zakwestionować wyniki
badania próbek pobranych z inicjatywy hodowcy (wyniki fałszywie dodatnie), po przeprowadzeniu
analizy ryzyka obejmującej co najmniej:
1)
ocenę możliwości wzajemnego zanieczyszczenia podczas pobierania próbek przez hodowcę;
2)
ocenę możliwości zanieczyszczenia krzyżowego w laboratorium w trakcie badania;
3)
poziom bezpieczeństwa biologicznego w gospodarstwie;
4)
ocenę sytuacji epizootycznej pod względem występowania pałeczek Salmonella spp. w gospodarstwie
- może pobrać próbki do badania w stadzie, w którym uzyskano dodatni wynik badań laboratoryjnych
próbek pobranych z inicjatywy hodowcy lub wykryto efekt hamujący wzrost bakterii.
Procedura pobierania próbek przez powiatowego lekarza weterynarii została określona
w ust. 4 w lit. b w części D załącznika II do rozporządzenia nr 2160/2003.
W celu wykluczenia zastosowania przez hodowcę środków przeciwdrobnoustrojowych lub
inhibitorów wzrostu bakterii powiatowy lekarz weterynarii pobiera dodatkowe próbki
w obrębie każdego kurnika na terenie gospodarstwa w następujący sposób: drób wybiera
się losowo, w liczbie do pięciu sztuk drobiu na kurnik, chyba że powiatowy lekarz
weterynarii uzna za konieczne pobranie próbek większej liczby sztuk drobiu. W przypadku
potwierdzania lub wykluczania wystąpienia zakażenia serotypami Salmonella objętymi programem w stadzie piskląt jednodniowych dodatkowe próbki wykluczające zastosowanie
przez hodowcę środków przeciwdrobnoustrojowych lub inhibitorów wzrostu bakterii nie
są pobierane.
W przypadku zakwestionowania wyników badania próbek pobranych z inicjatywy hodowcy
i pobierania próbek przez powiatowego lekarza weterynarii, powiatowy lekarz weterynarii:
1)
nakazuje, w drodze decyzji administracyjnej:
a)
izolację drobiu znajdującego się w gospodarstwie w poszczególnych kurnikach, w których
drób jest utrzymywany,
b)
zastosowanie produktów biobójczych umieszczonych w Wykazie Produktów Biobójczych,
o którym mowa w art. 7 ustawy z dnia 9 października 2015 r. o produktach biobójczych
(Dz. U. z 2018 r. poz. 2231), przed wejściami do kurnika i wyjściami z niego, jak
również wjazdami na teren gospodarstwa i wyjazdami z tego gospodarstwa,
c)
przetrzymywanie jaj w warunkach uniemożliwiających rozprzestrzenienie zakażenia; jeżeli
nie istnieje możliwość przetrzymywania jaj w magazynie gospodarstwa, to powiatowy
lekarz weterynarii informuje hodowcę o możliwości skierowania jaj do przetworzenia
przy zastosowaniu obróbki cieplnej; przemieszczenie jaj odbywa się za zgodą powiatowego
lekarza weterynarii wydanej w porozumieniu z powiatowym lekarzem weterynarii sprawującym
nadzór nad zakładem, w którym jaja te będą przetworzone; sposób postępowania z jajami
jest określony w ust. 2 w części D załącznika II do rozporządzenia nr 2160/2003;
2)
zakazuje, w drodze decyzji administracyjnej:
a)
wywożenia jaj z gospodarstwa z wyłączeniem przemieszczania bezpośrednio do zakładu
wytwarzającego lub przetwarzającego produkty jajeczne, o którym mowa w przepisach
o wymaganiach weterynaryjnych dla produktów pochodzenia zwierzęcego; sposób postępowania
z jajami jest określony w ust. 2 w części D załącznika II do rozporządzenia nr 2160/2003,
b)
stosowania produktów biobójczych, produktów leczniczych weterynaryjnych i innych środków
utrudniających izolację pałeczek Salmonella w stadzie przed pobraniem próbek przez powiatowego lekarza weterynarii,
c)
wywożenia z gospodarstwa, bez jego zgody, mięsa, zwłok drobiu, paszy, ściółki, odchodów
pochodzących od tego drobiu oraz innych przedmiotów znajdujących się w miejscu utrzymywania
drobiu,
d)
przemieszczania drobiu z gospodarstwa i do gospodarstwa oraz ze stada i do stada w
obrębie gospodarstwa, chyba że drób, na wniosek hodowcy, zostanie przemieszczony do
rzeźni w celu poddania ubojowi; przy przemieszczaniu kur niosek gatunku Gallus gallus do rzeźni stosuje się świadectwo zdrowia zgodne ze wzorem określonym w załączniku
do programu, a stado jest traktowane jak stado z dodatnim wynikiem badania laboratoryjnego
w kierunku serotypów Salmonella objętych programem (innych niż szczepy szczepionkowe).
Powyższe nakazy i zakazy są stosowane do czasu potwierdzenia lub wykluczenia przez
powiatowego lekarza weterynarii wystąpienia w stadzie kur niosek zakażenia serotypami
Salmonella objętymi programem i wykluczenia zastosowania przez hodowcę środków przeciwdrobnoustrojowych.
3.3.
W przypadku uzyskania dodatniego wyniku badań laboratoryjnych w kierunku serotypów
Salmonella objętych programem (innych niż szczepy szczepionkowe) lub w przypadku wykrycia efektu
hamującego wzrost bakterii w próbkach pobranych z inicjatywy hodowcy lub w próbkach
pobranych przez powiatowego lekarza weterynarii lub stwierdzenia zastosowania środków
przeciwdrobnoustrojowych w wyniku badania laboratoryjnego próbek pobranych przez powiatowego
lekarza weterynarii, zgodnie z ust. 1.9, powiatowy lekarz weterynarii, w drodze decyzji
administracyjnej, zgodnie z art. 44 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie
zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt:
1)
nakazuje:
a)
unieszkodliwienie zwłok wszystkich sztuk drobiu padłego, zgodnie z przepisami rozporządzenia
Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1069/2009 z dnia 21 października 2009 r. określającego
przepisy sanitarne dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego i produktów
pochodnych, nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi, i uchylającego rozporządzenie
(WE) nr 1774/2002 (rozporządzenie o produktach ubocznych pochodzenia zwierzęcego)
(Dz. Urz. UE L 300 z 14.11.2009, str. 1, z późn. zm.), zwanego dalej „rozporządzeniem
1069/2009”, oraz przyjętymi środkami wykonawczymi, zgodnie z art. 40 tego rozporządzenia,
b)
w przypadku przeznaczenia jaj do spożycia przez ludzi, o ile możliwe jest przeznaczenie
jaj do spożycia przez ludzi zgodnie z przepisami odrębnymi, przemieszczanie jaj ze
stada zakażonego lub w którym wykryto efekt hamujący wzrost bakterii, lub w którym
stwierdzono zastosowanie środków przeciwdrobnoustrojowych, wyłącznie do zakładu przetwórczego,
w którym zostaną poddane obróbce cieplnej gwarantującej wyeliminowanie wszystkich
serotypów Salmonella mających znaczenie dla zdrowia publicznego; sposób postępowania z jajami jest określony
w ust. 2 w części D załącznika II do rozporządzenia nr 2160/2003,
c)
zniszczenie pasz lub ich zagospodarowanie przez zastosowanie środków kontroli gwarantujących
pełną inaktywację pałeczek Salmonella w przypadku, gdy uzyskano dodatni wynik badania laboratoryjnego próbek paszy w kierunku
obecności serotypów Salmonella objętych programem,
d)
zniszczenie lub zagospodarowanie ściółki oraz odchodów, które mogły ulec skażeniu,
w sposób, który wyklucza zanieczyszczenie pałeczkami Salmonella, zgodnie z rozporządzeniem 1069/2009 oraz przyjętymi środkami wykonawczymi zgodnie
z art. 40 tego rozporządzenia,
e)
izolację drobiu znajdującego się w gospodarstwie w poszczególnych kurnikach, w których
drób jest utrzymywany,
f)
zastosowanie właściwych produktów biobójczych przed wejściami do kurnika i wyjściami
z niego, jak również wjazdami na teren gospodarstwa i wyjazdami z tego gospodarstwa,
g)
przetrzymywanie jaj w warunkach uniemożliwiających rozprzestrzenienie zakażenia,
h)
po zakończeniu cyklu produkcyjnego oczyszczenie i odkażenie kurników, w których był
przetrzymywany drób ze stada zakażonego lub w którym wykryto efekt hamujący wzrost
bakterii, lub w którym stwierdzono zastosowanie środków przeciwdrobnoustroj owych,
otoczenia kurników, środków transportu oraz pozostałych przedmiotów, które mogły ulec
skażeniu pod nadzorem powiatowego lekarza weterynarii,
i)
podjęcie przez hodowcę działań mających na celu poprawę warunków zoohigienicznych
oraz bezpieczeństwa epizootycznego w gospodarstwie, o których mowa w ust. 2.1; 2)
zakazuje:
a)
wprowadzania drobiu do gospodarstwa oraz wyprowadzania drobiu z gospodarstwa bez jego
zgody,
b)
przemieszczania drobiu ze stada zakażonego lub w którym wykryto efekt hamujący wzrost
bakterii, lub w którym stwierdzono zastosowanie środków przeciwdrobnoustrojowych,
chyba że drób, na wniosek hodowcy, zostanie przemieszczony do rzeźni w celu poddania
ubojowi.
3.4.
W przypadku uzyskania dodatniego wyniku badań laboratoryjnych w kierunku serotypów
Salmonella objętych programem (innych niż szczepy szczepionkowe) lub stwierdzenia efektu hamującego
wzrost bakterii w próbkach pobranych we wszystkich stadach w gospodarstwie, przy pobieraniu
próbek zgodnie z procedurą, która została określona w ust. 2.1 lit. a załącznika do
rozporządzenia nr 517/2011 albo w próbkach pobranych zgodnie z pkt 2.1 lit. b-c i
e załącznika do rozporządzenia nr 517/2011, w stadzie kur niosek gatunku Gallus gallus, powiatowy lekarz weterynarii:
1)
podejmuje działania opisane w ust. 3.2 w akapicie pierwszym w pkt 1-3;
2)
nakazuje, w drodze decyzji administracyjnej, podjęcie działań, o których mowa w ust.
3.3;
3)
zakazuje, w drodze decyzji administracyjnej, działań, o których mowa w ust. 3.3.
3.5.
W przypadku uzyskania dodatniego wyniku badań laboratoryjnych w kierunku serotypów
Salmonella objętych programem (innych niż szczepy szczepionkowe) lub w przypadku wykrycia efektu
hamującego wzrost bakterii w próbkach pobranych z inicjatywy hodowcy lub w próbkach
pobranych przez powiatowego lekarza weterynarii lub stwierdzenia zastosowania środków
przeciwdrobnoustrojowych w wyniku badania laboratoryjnego próbek pobranych przez powiatowego
lekarza weterynarii, zgodnie z ust. 1.9, koszty:
1)
oczyszczenia i odkażenia kurników, w których był przetrzymywany drób ze stada zakażonego
serotypem Salmonella objętym programem, ich otoczenia, środków transportu oraz pozostałych przedmiotów,
które mogły ulec skażeniu,
2)
podjęcia działań mających na celu poprawę warunków zoohigienicznych oraz bezpieczeństwa
epizootycznego w gospodarstwie
- są ponoszone przez hodowcę.
3.6.
W przypadku stwierdzenia przez powiatowego lekarza weterynarii, że stado kur niosek
gatunku Gallus gallus nie jest badane przez hodowcę zgodnie z wymaganiami ustanowionymi w rozporządzeniu
nr 517/2011 oraz w programie, uznaje on stado za stado o nieznanym statusie pod względem
Salmonella oraz wydaje decyzję administracyjną, na podstawie przepisu art. 54 rozporządzenia
nr 882/2004, zakazującą wprowadzenia na rynek jaj konsumpcyjnych pochodzących ze stada
o nieznanym statusie pod względem Salmonella, z wyjątkiem kierowania takich jaj do zakładu przetwórstwa, w którym zostaną poddane
obróbce cieplnej gwarantującej zniszczenie pałeczek Salmonella. Sposób postępowania z jajami pochodzącymi ze stad o nieznanym statusie zdrowotnym
został określony w ust. 2 w części D załącznika II do rozporządzenia nr 2160/2003.
Stado kur niosek gatunku Gallus gallus o nieznanym statusie może zostać uznane za niezakażone serotypami Salmonella objętymi programem w przypadku uzyskania ujemnego wyniku badania próbek pobranych
przez powiatowego lekarza weterynarii zgodnie z procedurą określoną w ust. 4 w lit.
b w części D załącznika II do rozporządzenia nr 2160/2003. Próbki do badań są pobierane
przez powiatowego lekarza weterynarii na wniosek hodowcy. Koszty pobrania próbek,
dojazdu do gospodarstwa oraz transportu próbek do laboratorium, jak również badania
próbek w laboratorium są ponoszone przez hodowcę.
3.7.
W przypadku uzyskania dodatniego wyniku badań laboratoryjnych w kierunku serotypów
Salmonella objętych programem (innych niż szczepy szczepionkowe) lub stwierdzenia efektu hamującego
wzrost bakterii lub stwierdzenia zastosowania przez hodowcę środków przeciwdrobnoustrojowych,
przy przemieszczaniu kur niosek gatunku Gallus gallus do rzeźni stosuje się świadectwo zdrowia zgodne ze wzorem określonym w załączniku
do programu.
W związku z tym, że rozporządzenie Komisji (WE) nr 2073/2005 z dnia 15 listopada 2005 r.
w sprawie kryteriów mikrobiologicznych dotyczących środków spożywczych (Dz. Urz. UE
L 338 z 22.12.2005, str. 1, z późn. zm.) wskazuje pałeczki Salmonella spp. jako kryterium bezpieczeństwa żywności w mięsie mielonym i surowych wyrobach
z mięsa drobiowego, w drobiowym mięsie odkostnionym mechanicznie oraz w produktach
z mięsa drobiowego hodowca jest obowiązany do wpisywania w łańcuchu żywnościowym dla
drobiu wyników dodatnich wszystkich stwierdzonych serotypów Salmonella, w tym nieobjętych programem.
Przy przemieszczaniu do rzeźni kur niosek, które nie były badane zgodnie z wymaganiami
określonymi w rozporządzeniu nr 517/2011 oraz w programie, w przypadku przeprowadzenia
badania przedubojowego na terenie gospodarstwa pochodzenia w pkt 4 świadectwa zdrowia,
którego wzór został określony w załączniku I sekcja IV rozdział X lit. A rozporządzenia
(WE) nr 854/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego
szczególne przepisy dotyczące organizacji urzędowych kontroli w odniesieniu do produktów
pochodzenia zwierzęcego przeznaczonych do spożycia przez ludzi (Dz. Urz. UE L 139
z 30.04.2004, str. 206, z późn. zm. - Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz.
3, t. 45, str. 75), zwanego dalej „rozporządzeniem nr 854/2004”, należy zaznaczyć
fakt pochodzenia drobiu ze stada o nieznanym statusie zdrowotnym pod względem Salmonella.
W przypadku uzyskania dodatniego wyniku badań laboratoryjnych w kierunku serotypów
Salmonella objętych programem (innych niż szczepy szczepionkowe) lub stwierdzenia efektu hamującego
wzrost bakterii lub stwierdzenia zastosowania przez hodowcę środków przeciwdrobnoustrojowych:
1)
badanie przedubojowe kur z tego stada przeprowadza się zgodnie z:
a)
sekcją I rozdziałem II częścią A ust. 1 i częścią B ust. 1-3 oraz
b)
sekcją IV rozdziałem V częścią A ust. 4
- załącznika I do rozporządzenia nr 854/2004;
2)
ubój kur z tego stada przeprowadza się w sposób określony w sekcji II rozdział III
ust. 7 załącznika I do rozporządzenia nr 854/2004;
3)
ocenę mięsa oraz sposób postępowania z mięsem pozyskanym z kur z takiego stada przeprowadza
się w sposób określony w sekcji II rozdział V załącznika I do rozporządzenia nr 854/2004;
4)
wymagania, jakie powinno spełniać świeże mięso pozyskane z kur z takiego stada, są
określone w ust. 1 i 3 w części E załącznika II do rozporządzenia nr 2160/2003.
3.8.
Przed ponownym umieszczeniem drobiu w kurniku powiatowy lekarz weterynarii pobiera
próbki w celu stwierdzenia skuteczności wykonanego oczyszczania i odkażania. Próbki
do badań laboratoryjnych stanowią:
1)
4 wymazy powierzchniowe z podłoża, w szczególności z miejsc popękanych, zagłębień
lub połączeń konstrukcyjnych - w laboratorium łączone w 1 próbkę zbiorczą oraz
2)
4 wymazy powierzchniowe z kątów narożnych badanego pomieszczenia pobrane od poziomu
podłogi do wysokości 1 m - w laboratorium łączone w 1 próbkę zbiorczą, oraz
3)
3 wymazy powierzchniowe z urządzenia służącego do karmienia - każdy wymaz pobrany
z 5 metrów taśmy lub rynienki paszowej lub 6 wybranych losowo karmideł - w laboratorium
łączone w 1 próbkę zbiorczą, oraz
4)
2 wymazy powierzchniowe z systemu wentylacyjnego (każdy wymaz może być pobrany z 3
wlotów lub wylotów tego systemu) - w laboratorium łączone w 1 próbkę zbiorczą, oraz
5)
2 wymazy powierzchniowe z magazynu jaj (z powierzchni sortownie, stołów) lub z końcowych
5 metrów systemu przeznaczonego do zbierania zniesionych jaj (taśmy) - w laboratorium
łączone w 1 próbkę zbiorczą.
W przypadku uzyskania dodatniego wyniku badania laboratoryjnego pobranych próbek koszty
pobrania kolejnych próbek do badania skuteczności wykonanego oczyszczania i odkażania,
dojazdu do gospodarstwa oraz transportu próbek do laboratorium, jak również badania
próbek w laboratorium są ponoszone przez hodowcę.
Ponowne umieszczenie drobiu w kurniku może odbyć się tylko po uzyskaniu ujemnych wyników
badań próbek pobranych przez powiatowego lekarza weterynarii.
3.9.
Powiatowy lekarz weterynarii, w przypadku gospodarstw, w których znajdują się dwa
lub więcej niż dwa stada drobiu, może zastosować środki, o których mowa w ust. 3.3,
również w stosunku do tych stad drobiu w gospodarstwie, które nie są utrzymywane w
kurnikach:
1)
gwarantujących całkowite odizolowanie od pomieszczeń, w których znajduje się drób
zakażony;
2)
w których czynności związane z utrzymywaniem drobiu, w tym karmienie drobiu, odbywają
się w sposób uniemożliwiający szerzenie się pałeczek Salmonella.
3.10.
Powiatowy lekarz weterynarii powiadamia niezwłocznie państwowego powiatowego inspektora
sanitarnego właściwego ze względu na miejsce prowadzenia działalności o uzyskaniu
dodatniego wyniku badań laboratoryjnych próbek pobranych w stadzie kur niosek gatunku
Gallus gallus w kierunku serotypu Salmonella objętego programem, zgodnie z art. 51 ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r.
o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt.
3.11.
Powiatowy lekarz weterynarii przeprowadza również, zgodnie z ust. 2.1 lit. b załącznika
do rozporządzenia nr 517/2011, pobieranie próbek w stadach kur niosek gatunku Gallus gallus w wieku 22-26 tygodni, utrzymywanych w kurnikach, w których u poprzedniego stada wykryto
serotyp Salmonella objęty programem.
3.12.
Zasady stosowania środków zwalczających drobnoustroje, przeprowadzania szczepień oraz
przyznawania odstępstw od obowiązku szczepień są określone w rozporządzeniu Komisji
(WE) nr 1177/2006 z dnia 1 sierpnia 2006 r. w sprawie wykonania rozporządzenia (WE)
nr 2160/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady w odniesieniu do wymogów dotyczących
stosowania szczególnych metod kontroli w ramach krajowych programów zwalczania salmonelli
u drobiu (Dz. Urz. UE L 212 z 02.08.2006, str. 3, z późn. zm.), zwanym dalej „rozporządzeniem
nr 1177/2006”. Zakaz stosowania środków zwalczających drobnoustroje dotyczy serotypów
Salmonella objętych programem, z wyjątkiem przypadków określonych w art. 2 ust. 2 wyżej wymienionego
rozporządzenia.
4.
Środki wdrażane w ramach programu
4.1.
Środki i prawodawstwo w zakresie wpisu gospodarstw do rejestru
Zgodnie z art. 11 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz
zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt, powiatowy lekarz weterynarii prowadzi rejestr
podmiotów prowadzących działalność nadzorowaną.
4.2.
Środki i prawodawstwo w zakresie powiadamiania o chorobie
Środki stosowane w zakresie powiadamiania o chorobie wynikają z art. 42 ust. 1-9 ustawy
z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych
zwierząt.
Zgodnie z art. 51 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz
zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt, organy Inspekcji Weterynaryjnej prowadzą system
zbierania, przechowywania, analizowania, przetwarzania danych i przekazywania danych
o chorobach zakaźnych zwierząt, w tym o chorobach objętych programem.
Powiatowy lekarz weterynarii przekazuje sąsiednim powiatowym lekarzom weterynarii
oraz wojewódzkiemu lekarzowi weterynarii informację o powzięciu podejrzenia lub potwierdzeniu
wystąpienia serotypu Salmonella objętego programem po powzięciu podejrzenia lub stwierdzeniu jego wystąpienia w stadzie
kur niosek gatunku Gallus gallus. Wojewódzki lekarz weterynarii przekazuje następnie tę informację Głównemu Lekarzowi
Weterynarii.
Ponadto powiatowy lekarz weterynarii powiadamia państwowego powiatowego inspektora
sanitarnego właściwego dla miejsca prowadzenia działalności o wystąpieniu serotypu
Salmonella objętego programem w stadzie kur niosek gatunku Gallus gallus.
4.3.
Środki i prawodawstwo w zakresie kontroli choroby
Prawodawstwo w zakresie kontroli choroby:
1)
rozporządzenie nr 2160/2003;
2)
ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób
zakaźnych zwierząt;
3)
rozporządzenie nr 1177/2006;
4)
rozporządzenie nr 517/2011.
4.4.
Pomoc finansowa z budżetu państwa w ramach realizacji programu
Odszkodowanie i zwrot faktycznie poniesionych wydatków związanych z wykonywaniem nakazów
zawartych w decyzji powiatowego lekarza weterynarii, o której mowa w ust. 3.3. programu,
w związku ze zwalczaniem choroby zakaźnej zwierząt są przyznawane zgodnie z art. 49
ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób
zakaźnych zwierząt.
4.5.
Środki i prawodawstwo w zakresie bezpieczeństwa biologicznego obowiązujące w gospodarstwach:
1)
rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 września 2003 r. w sprawie
szczegółowych warunków weterynaryjnych, jakie muszą spełniać gospodarstwa w przypadku,
gdy zwierzęta lub środki spożywcze pochodzenia zwierzęcego pochodzące z tych gospodarstw
są wprowadzane na rynek;
2)
rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 lutego 2010 r. w sprawie
wymagań i sposobu postępowania przy utrzymywaniu gatunków zwierząt gospodarskich,
dla których normy ochrony zostały określone w przepisach Unii Europejskiej.
Ponadto zaleca się stosowanie w gospodarstwie środków bioasekuracji. Są one określone
w zasadach dobrej praktyki produkcyjnej (GMP) i dobrej praktyki higienicznej (GHP).
5.
Ogólny opis kosztów i korzyści
Główną korzyścią z realizacji programu dla właścicieli stad kur niosek gatunku Gallus gallus oraz podmiotów zajmujących się obrotem drobiem oraz jajami konsumpcyjnymi będzie możliwość
prowadzenia swobodnego handlu oraz wywozu drobiu i jaj konsumpcyjnych do państw trzecich.
Zgodnie z częścią D załącznika II do rozporządzenia nr 2160/2003 jaja nie mogą być
przeznaczone do konsumpcji, jeżeli nie pochodzą ze stada kur niosek gatunku Gallus gallus objętego programem lub stado objęto ograniczeniami urzędowymi nałożonymi między innymi
w związku z realizacją programu.
Zgodnie z rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1237/2007 z dnia 23 października 2007 r.
zmieniającym rozporządzenie (WE) nr 2160/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady oraz
decyzję 2006/696/WE w odniesieniu do wprowadzania na rynek jaj pochodzących ze stad
kur niosek zakażonych salmonellą (Dz. Urz. UE L 280 z 24.10.2007, str. 5) restrykcje
w stosunku do stad nieobjętych programem lub zakażonych zaczęły obowiązywać od początku
2009 r. Osiągnięcie celu, czyli ograniczenie liczby zakażonych stad, zwiększy konkurencyjność
polskich jaj konsumpcyjnych na rynku Unii Europejskiej, jak również na rynkach państw
trzecich. Ponadto należy podkreślić, że salmonelloza jest najczęściej notowaną chorobą
odzwierzęcą, a jaja konsumpcyjne są głównym źródłem zachorowań u ludzi. Realizacja
programu ograniczy liczbę zakażeń u ludzi, a w związku z tym zredukuje koszty leczenia
tej choroby.
Szacunkowe koszty realizacji programu w 2019 r. wyniosą 478 079,77 zł. W związku z
powyższym strona polska będzie występowała do Komisji Europejskiej z wnioskiem o współfinansowanie
tego programu ze środków Unii Europejskiej w odniesieniu do 75% kosztów kwalifikowalnych,
tj. od kwoty 438 255,59 zł.
Koszty realizacji programu zostaną dostosowane do wielkości wydatków przewidzianych
na zwalczanie chorób zakaźnych zwierząt w projekcie ustawy budżetowej na rok 2019
w ramach limitu wydatków właściwych części budżetowych.
Szacunkowe koszty realizacji programu w 2020 r. wyniosą 467 078,11 zł. W związku z
powyższym strona polska będzie występowała do Komisji Europejskiej z wnioskiem o współfinansowanie
tego programu ze środków Unii Europejskiej w odniesieniu do 75% kosztów kwalifikowalnych,
tj. od kwoty 428 346,53 zł.
Koszty realizacji programu zostaną dostosowane do wielkości wydatków przewidzianych
na zwalczanie chorób zakaźnych zwierząt w projekcie ustawy budżetowej na rok 2020
w ramach limitu wydatków właściwych części budżetowych.
Program jest współfinansowany ze środków Unii Europejskiej na zasadach określonych
w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 652/2014 z dnia 15 maja 2014 r.
ustanawiającym przepisy w zakresie zarządzania wydatkami odnoszącymi się do łańcucha
żywnościowego, zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt oraz dotyczącymi zdrowia roślin
i materiału przeznaczonego do reprodukcji roślin, zmieniającym dyrektywy Rady 98/56/WE,
2000/29/WE i 2008/90/WE, rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 178/2002,
(WE) nr 882/2004 i (WE) nr 396/2005, dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/128/WE
i rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1107/2009 oraz uchylającym
decyzję Rady 66/399/EWG, 76/894/EWG i 2009/470/WE. Zgodnie z art. 5 ust. 1 tego rozporządzenia
w przypadku, gdy wkład finansowy Unii Europejskiej przybiera formę dotacji, nie może
on przekraczać 50% kosztów kwalifikowanych. Jednocześnie, zgodnie z art. 5 ust. 2
lit. b rozporządzenia nr 652/2014 maksymalna stawka, o której mowa w art. 5 ust. 1
tego rozporządzenia, może zostać zwiększona do 75% kosztów kwalifikowanych w odniesieniu
do państw członkowskich, których dochód narodowy brutto na mieszkańca na podstawie
najnowszych danych Eurostatu wynosi mniej niż 90% średniej dochodu w Unii Europejskiej.
Polska należy do takich krajów i dlatego założono, że kwota dotacji na przedmiotowy
program osiągnie poziom 75% kosztów kwalifikowanych.
Finansowanie programu odbywa się ze środków budżetowych określonych w części 83 -rezerwy
celowej, działu 758 - różne rozliczenia, rozdziału 75818 - rezerwy ogólne i celowe
poz. 12, przeznaczonej na zwalczanie chorób zakaźnych zwierząt (w tym finansowanie
programów zwalczania chorób zakaźnych zwierząt), badania monitoringowe pozostałości
chemicznych i biologicznych w tkankach zwierząt, produktach pochodzenia zwierzęcego
i paszach, finansowanie zadań zleconych przez Komisję Europejską oraz dofinansowanie
kosztów realizacji zadań Inspekcji Weterynaryjnej, w tym na wypłatę wynagrodzeń dla
lekarzy, wyznaczonych na podstawie art. 16 ustawy o Inspekcji Weterynaryjnej lub poz.
8 w części podlegającej refundacji ze środków Unii Europejskiej oraz środków budżetowych
określonych w części 85 - budżety wojewodów, działu 010 - rolnictwo i łowiectwo, rozdziału
01022 - zwalczanie chorób zakaźnych zwierząt oraz badania monitoringowe pozostałości
chemicznych i biologicznych w tkankach zwierząt i produktach pochodzenia zwierzęcego.
Szacunkowe koszty realizacji programu wyrażone w złotych zostały przeliczone na euro
według prognozowanego kursu euro zawartego w wytycznych Ministra Finansów dotyczących
stosowania jednolitych wskaźników makroekonomicznych będących podstawą oszacowania
skutków finansowych projektowanych ustaw - aktualizacja październik 2018 r.
6.
Założenia programu
6.1.
Założenia związane z badaniami laboratoryjnymi
6.1.1.
Założenia w zakresie badań laboratoryjnych
Rok: 2019
|
Rok: 2020
|
6.1.2.
Założenia w zakresie badania laboratoryjnego stad
Rok: 2019 i 2020
|
7.
Szczegółowa analiza kosztów programu
Rok: 20191)
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
1)Analiza obejmuje szacunki kosztów ponoszonych w ramach programu. Wszystkie wartości
są podane bez VAT. Koszt programu obliczono według kursu euro 4,15 zł zgodnie z wytycznymi
Ministra Finansów dotyczącymi stosowania jednolitych wskaźników makroekonomicznych
będących podstawą oszacowania skutków finansowych projektowanych ustaw - aktualizacja
październik 2018 r.
Są to szacunkowe koszty, które zostaną dostosowane do wielkości wydatków przewidzianych
na zwalczanie chorób zakaźnych zwierząt w projekcie ustawy budżetowej na rok 2019
w ramach limitu wydatków właściwych części budżetowych.
Finansowanie programu odbywa się ze środków budżetowych określonych w części 83 -
rezerwy celowej, działu 758 - różne rozliczenia, rozdziału 75818 - rezerwy ogólne
i celowe poz. 12, przeznaczonej na zwalczanie chorób zakaźnych zwierząt (w tym finansowanie
programów zwalczania chorób zakaźnych zwierząt), badania monitoringowe pozostałości
chemicznych i biologicznych w tkankach zwierząt, produktach pochodzenia zwierzęcego
i paszach, finansowanie zadań zleconych przez Komisję Europejską oraz dofinansowanie
kosztów realizacji zadań Inspekcji Weterynaryjnej, w tym na wypłatę wynagrodzeń dla
lekarzy, wyznaczonych na podstawie art. 16 ustawy o Inspekcji Weterynaryjnej lub poz.
8 w części podlegającej refundacji ze środków Unii Europejskiej oraz środków budżetowych
określonych w części 85 - budżety wojewodów, działu 010 - rolnictwo i łowiectwo, rozdziału
01022 - zwalczanie chorób zakaźnych zwierząt oraz badania monitoringowe pozostałości
chemicznych i biologicznych w tkankach zwierząt i produktach pochodzenia zwierzęcego.
Rok: 20202)
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
2) Analiza obejmuje szacunki kosztów ponoszonych w ramach programu. Wszystkie wartości
są podane bez VAT. Koszt programu obliczono według kursu euro 4,15 zł zgodnie z wytycznymi
Ministra Finansów dotyczącymi stosowania jednolitych wskaźników makroekonomicznych
będących podstawą oszacowania skutków finansowych projektowanych ustaw - aktualizacja
październik 2018 r.
Są to szacunkowe koszty, które zostaną dostosowane do wielkości wydatków przewidzianych
na zwalczanie chorób zakaźnych zwierząt w projekcie ustawy budżetowej na rok 2020
w ramach limitu wydatków właściwych części budżetowych.
Finansowanie programu odbywa się ze środków budżetowych określonych w części 83 -
rezerwy celowej, działu 758 - różne rozliczenia, rozdziału 75818 - rezerwy ogólne
i celowe poz. 12, przeznaczonej na zwalczanie chorób zakaźnych zwierząt (w tym finansowanie
programów zwalczania chorób zakaźnych zwierząt), badania monitoringowe pozostałości
chemicznych i biologicznych w tkankach zwierząt, produktach pochodzenia zwierzęcego
i paszach, finansowanie zadań zleconych przez Komisję Europejską oraz dofinansowanie
kosztów realizacji zadań Inspekcji Weterynaryjnej, w tym na wypłatę wynagrodzeń dla
lekarzy, wyznaczonych na podstawie art. 16 ustawy o Inspekcji Weterynaryjnej lub poz.
8 w części podlegającej refundacji ze środków Unii Europejskiej oraz środków budżetowych
określonych w części 85 - budżety wojewodów, działu 010 - rolnictwo i łowiectwo, rozdziału
01022 - zwalczanie chorób zakaźnych zwierząt oraz badania monitoringowe pozostałości
chemicznych i biologicznych w tkankach zwierząt i produktach pochodzenia zwierzęcego.