Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrówz dnia 26 września 2018 r.w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie przygotowania
zawodowego młodocianych i ich wynagradzania
Spis treści
Treść obwieszczenia
1.
Na podstawie art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych
innych aktów prawnych ogłasza się w załączniku do niniejszego obwieszczenia jednolity tekst rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego
młodocianych i ich wynagradzania , z uwzględnieniem zmian wprowadzonych rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 16 sierpnia 2017 r. zmieniającym rozporządzenie
w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania .
2.
Podany w załączniku do niniejszego obwieszczenia tekst jednolity rozporządzenia nie
obejmuje § 2 i § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 sierpnia 2017 r. zmieniającego rozporządzenie
w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania , które stanowią:
„
§ 2.
1.
Młodociany pracownik, który rozpoczął dokształcanie teoretyczne w zakresie zasadniczej
szkoły zawodowej przed dniem 1 września 2017 r., kontynuuje to dokształcanie na zasadach
określonych dla uczniów zasadniczych szkół zawodowych w ustawie z dnia 14 grudnia 2016 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo oświatowe .
2.
Młodociany zatrudniony u pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem, który przed dniem
1 września 2017 r. rozpoczął dokształcanie teoretyczne w dotychczasowej zasadniczej
szkole zawodowej, zdaje egzamin potwierdzający kwalifikacje w zawodzie z zakresu kwalifikacji
wyodrębnionej w tym zawodzie, a w przypadku gdy w zawodzie wyodrębniono więcej niż
jedną kwalifikację - egzaminy potwierdzające kwalifikacje w zawodzie z zakresu wszystkich
kwalifikacji wyodrębnionych w tym zawodzie, zgodnie z przepisami rozdziału 3b ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty , w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 sierpnia 2017 r.
3.
Młodociany zatrudniony u pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem, który przed dniem
1 września 2017 r. rozpoczął dokształcanie teoretyczne w zakresie zasadniczej szkoły
zawodowej w ośrodku dokształcania i doskonalenia zawodowego lub u pracodawcy, zdaje
egzamin eksternistyczny potwierdzający kwalifikacje w zawodzie z zakresu kwalifikacji
wyodrębnionej w tym zawodzie, a w przypadku gdy w zawodzie wyodrębniono więcej niż
jedną kwalifikację - egzaminy eksternistyczne potwierdzające kwalifikacje w zawodzie
z zakresu wszystkich kwalifikacji wyodrębnionych w tym zawodzie, zgodnie z przepisami
dotyczącymi egzaminów eksternistycznych.
4.
Młodociany zatrudniony u pracodawcy będącego rzemieślnikiem, który rozpoczął naukę
zawodu przed dniem 1 września 2017 r., zdaje egzamin kwalifikacyjny na tytuł czeladnika
przeprowadzany przez komisje egzaminacyjne izb rzemieślniczych, zgodnie z obowiązującymi
w dniu 31 sierpnia 2017 r. przepisami w sprawie egzaminu czeladniczego, egzaminu mistrzowskiego
oraz egzaminu sprawdzającego, przeprowadzanych przez komisje egzaminacyjne izb rzemieślniczych.
5.
Młodociany pracownik, który rozpoczął przyuczenie do wykonywania określonej pracy
przed dniem 1 września 2017 r., kontynuuje to przyuczenie na dotychczasowych zasadach.
§ 3.
Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 1 września 2017 r.
”
.
1)
Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2016 r.
poz. 1954, 1985 i 2169 oraz z 2017 r. poz. 60, 949 i 1292.
Załącznik - Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania
Na podstawie art. 191 § 3 i art. 195 § 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy zarządza się, co następuje:
Rozdział 1
Przepisy ogólne
§ 1.
1.
Przygotowanie zawodowe młodocianych pracowników, zwanych dalej „młodocianymi”, może
odbywać się przez:
1)
naukę zawodu;
2)
przyuczenie do wykonywania określonej pracy.
2.
Nauka zawodu ma na celu przygotowanie młodocianego do pracy w charakterze wykwalifikowanego
pracownika lub czeladnika i obejmuje praktyczną naukę zawodu, która jest organizowana
u pracodawcy na zasadach ustalonych w odrębnych przepisach, oraz dokształcanie teoretyczne.
3.
Przyuczenie do wykonywania określonej pracy ma na celu przygotowanie młodocianego
do pracy w charakterze przyuczonego pracownika i może dotyczyć wybranych prac związanych
z nauką zawodu, o której mowa w § 6 ust. 2 i 3.
§ 2.
1.
Przygotowanie zawodowe młodocianych może prowadzić:
1)
pracodawca,
2)
osoba prowadząca zakład pracy w imieniu pracodawcy,
3)
osoba zatrudniona u pracodawcy
- pod warunkiem posiadania kwalifikacji wymaganych od instruktorów praktycznej nauki
zawodu, określonych w przepisach dotyczących praktycznej nauki zawodu.
2.
Kwalifikacje, o których mowa w ust. 1, nie dotyczą pracodawców, w imieniu których
przygotowanie zawodowe młodocianych prowadzą uprawnieni do tego pracownicy.
§ 3.
Pracodawca jest obowiązany zawrzeć z młodocianym na piśmie umowę o pracę w celu przygotowania
zawodowego, stosownie do przepisów art. 195 § 1 Kodeksu pracy.
§ 3a.
O zawarciu umowy, o której mowa w § 3, pracodawca zawiadamia wójta (burmistrza, prezydenta
miasta) właściwego ze względu na miejsce zamieszkania młodocianego, a w przypadku
pracodawcy będącego rzemieślnikiem - również izbę rzemieślniczą właściwą ze względu
na siedzibę rzemieślnika.
§ 3b.
Ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o „izbie rzemieślniczej”, należy przez to rozumieć
także cech, jeżeli sprawuje on nadzór nad przebiegiem przygotowania zawodowego w rzemiośle
pracowników młodocianych na podstawie upoważnienia udzielonego przez izbę rzemieślniczą,
zgodnie z przepisami ustawy z dnia 22 marca 1989 r. o rzemiośle .
§ 3c.
Przepisy § 1 ust. 2, § 2, 3, 5, 8-10, § 11 ust. 6, § 14 i § 15 ust. 3 odnoszące się
do pracodawców stosuje się odpowiednio do pracodawców będących rzemieślnikami.
§ 4.
W razie konieczności wypowiedzenia młodocianemu umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego odbywanego w formie nauki zawodu pracodawca
zawiadamia przedstawiciela ustawowego młodocianego lub jego opiekuna oraz szkołę, jeżeli młodociany dokształca się w szkole,
a także izbę rzemieślniczą, jeżeli pracodawcą jest rzemieślnik, w celu umożliwienia
młodocianemu kontynuowania nauki zawodu w dotychczasowym lub zbliżonym zawodzie.
Rozdział 2
Nauka zawodu
§ 51)W brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 sierpnia 2017 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania (Dz. U. poz. 1641), które weszło w życie z dniem 1 września 2017 r..
1.
Umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego odbywanego w formie nauki zawodu zawiera
pracodawca z młodocianym w terminie przyjęć kandydatów do branżowych szkół I stopnia.
2.
Jeżeli młodociany nie dokształca się w branżowej szkole I stopnia, umowa o pracę,
o której mowa w ust. 1, może być zawarta w innym terminie.
§ 6.
1.
Nauka zawodu trwa nie dłużej niż 36 miesięcy, z zastrzeżeniem § 12.
2.
Zawody, w których odbywa się nauka zawodu, określają przepisy dotyczące klasyfikacji
zawodów szkolnictwa zawodowego.
3.
Nauka zawodu u pracodawców będących rzemieślnikami może odbywać się także w zawodach
odpowiadających danemu rodzajowi rzemiosła, nieujętych w klasyfikacji zawodów szkolnictwa
zawodowego, określonych w przepisach dotyczących klasyfikacji zawodów i specjalności
dla potrzeb rynku pracy.
§ 7.
Zatrudnienie młodocianego odbywającego naukę zawodu jest dopuszczalne tylko przy pracach
objętych programem praktycznej nauki zawodu.
§ 8.
Pracodawca zatrudniający młodocianego w celu nauki zawodu:
1)
realizuje program nauczania dopuszczony do użytku w szkole uwzględniający podstawę
programową kształcenia w zawodach określonych w klasyfikacji zawodów szkolnictwa zawodowego
w zakresie nauczanego zawodu lub realizuje program zapewniający spełnienie wymagań
egzaminacyjnych określonych w standardach będących podstawą przeprowadzania egzaminu
kwalifikacyjnego na tytuł czeladnika w zawodach nieujętych w klasyfikacji zawodów
szkolnictwa zawodowego, określonych w przepisach dotyczących klasyfikacji zawodów
i specjalności na potrzeby rynku pracy;
2)
zapewnia, aby osoby szkolące młodocianych posiadały kwalifikacje, o których mowa w
§ 2 ust. 1.
§ 9.
Pracodawca zatrudniający w celu nauki zawodu większą liczbę młodocianych, niż wynika
to z jego potrzeb, może zawierać z młodocianymi umowy o pracę w celu przygotowania
zawodowego na czas określony, jednak nie krótszy niż okres kształcenia określony w
przepisach, o których mowa w § 6 ust. 2, lub okres kształcenia wymagany do przystąpienia
do egzaminu kwalifikacyjnego na tytuł czeladnika. Przepis § 8 pkt 1 stosuje się odpowiednio.
§ 10.
1.
Pracodawca zatrudniający młodocianych w celu przygotowania zawodowego odbywanego w
formie nauki zawodu:
12)W brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 2 rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 1.)
kieruje ich na dokształcanie teoretyczne do branżowej szkoły I stopnia albo
2)
kieruje ich na dokształcanie teoretyczne do ośrodka dokształcania i doskonalenia zawodowego,
albo
3)
organizuje dokształcanie teoretyczne we własnym zakresie.
2.
W przypadku organizowania dokształcania teoretycznego, o którym mowa w ust. 1 pkt
3, pracodawca realizuje obowiązkowe zajęcia edukacyjne z zakresu teoretycznego kształcenia
zawodowego wynikające z odpowiedniego programu, o których mowa w § 8 pkt 1.
3.
Młodocianym zatrudnionym w celu nauki zawodu i dokształcającym się w ośrodkach dokształcania
i doskonalenia zawodowego, znajdujących się w innej miejscowości niż miejsce zamieszkania
i miejsce pracy młodocianych, pracodawca może sfinansować koszty dojazdu i pobytu
w ośrodku.
§ 11.
1.
Wiedza i umiejętności nabyte przez młodocianego podczas nauki zawodu są sprawdzane
w trakcie egzaminu.
23)W brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 3 rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 1..
Młodociany zatrudniony u pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem dokształcający się
w branżowej szkole I stopnia zdaje egzamin potwierdzający kwalifikacje w zawodzie
z zakresu kwalifikacji wyodrębnionej w tym zawodzie, zgodnie z przepisami w sprawie
szczegółowych warunków i sposobu przeprowadzania egzaminu potwierdzającego kwalifikacje
w zawodzie.
33)W brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 3 rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 1..
Młodociany zatrudniony u pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem dokształcający się
w ośrodku dokształcania i doskonalenia zawodowego lub u pracodawcy zdaje egzamin eksternistyczny
potwierdzający kwalifikacje w zawodzie z zakresu kwalifikacji wyodrębnionej w tym
zawodzie, zgodnie z przepisami w sprawie egzaminów eksternistycznych.
43)W brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 3 rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 1..
Młodociany zatrudniony u pracodawcy będącego rzemieślnikiem zdaje egzamin kwalifikacyjny
na tytuł czeladnika przeprowadzany przez komisje egzaminacyjne izb rzemieślniczych,
zgodnie z przepisami w sprawie egzaminu czeladniczego, egzaminu mistrzowskiego oraz
egzaminu sprawdzającego, przeprowadzanych przez komisje egzaminacyjne izb rzemieślniczych.
5.
(uchylony).
6.
Pracodawca zatrudniający młodocianych:
1)
pokrywa koszty przeprowadzenia egzaminów, o których mowa w ust. 2-4, zdawanych w pierwszym
wyznaczonym terminie;
2)
może pokryć koszty egzaminu poprawkowego.
7.
(uchylony).
§ 124)W brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 4 rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 1..
1.
Jeżeli młodociany dokształcający się w branżowej szkole I stopnia nie otrzymał promocji
do klasy programowo wyższej lub nie ukończył szkoły, pracodawca, na wniosek młodocianego,
albo izba rzemieślnicza, na wniosek pracodawcy będącego rzemieślnikiem i młodocianego,
może przedłużyć czas trwania nauki zawodu, nie więcej jednak niż o 12 miesięcy, w
celu umożliwienia dokończenia nauki w szkole, a w innych uzasadnionych przypadkach
nie więcej niż o 6 miesięcy.
2.
Pracodawca, na wniosek młodocianego, a jeżeli pracodawcą jest rzemieślnik - izba rzemieślnicza,
na wniosek pracodawcy będącego rzemieślnikiem i młodocianego, może wyrazić zgodę na
skrócenie czasu trwania nauki zawodu, nie więcej jednak niż o 12 miesięcy, jeżeli
młodociany nie dokształca się w branżowej szkole I stopnia.
§ 13.
Osoby, które przed ukończeniem nauki zawodu osiągnęły pełnoletność, kończą tę naukę
na warunkach określonych dla młodocianych.
§ 14.
1.
W razie przerwania nauki zawodu i podjęcia jej w tym samym lub zbliżonym zawodzie
u tego samego albo innego pracodawcy czas odbytej poprzednio nauki zawodu wlicza się
młodocianemu do okresu wymaganego do odbycia przygotowania zawodowego, jeżeli przerwa
w nauce zawodu nie trwała dłużej niż 12 miesięcy, a w przypadku podjęcia nauki zawodu
u innego pracodawcy - dodatkowo po sprawdzeniu stopnia opanowania zawodu.
2.
Zaliczenia praktycznej nauki zawodu dokonuje pracodawca, który przyjął młodocianego
w celu dokończenia nauki zawodu, a zaliczenia przedmiotów teoretycznych - w zakresie
zrealizowanym w okresie odbywania przygotowania zawodowego u poprzedniego pracodawcy
- dokonuje podmiot prowadzący teoretyczne kształcenie zawodowe tego młodocianego w
czasie odbywania przez niego przygotowania zawodowego ponownie u tego samego albo
u innego pracodawcy.
3.
Przepisy ust. 1 i 2 dotyczą odpowiednio młodocianych, którzy rozpoczęli naukę zawodu
na innej podstawie niż umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego, lecz nauki tej
nie ukończyli.
Rozdział 3
Przyuczenie do wykonywania określonej pracy
§ 15.
1.
Przyuczenie młodocianego do wykonywania określonej pracy może trwać od 3 do 6 miesięcy.
25)W brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 5 rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 1..
W odniesieniu do młodocianych uczestników Ochotniczych Hufców Pracy okres ustalony
w ust. 1 może być przedłużony do czasu ukończenia ośmioletniej szkoły podstawowej
i trwać łącznie nie dłużej niż 22 miesiące.
3.
Czas trwania, zakres oraz program przyuczenia do wykonywania określonej pracy ustala
pracodawca, biorąc pod uwagę wybrane treści programu nauczania uwzględniającego podstawę
programową kształcenia w zawodach określonych w klasyfikacji zawodów szkolnictwa zawodowego
lub programu zapewniającego spełnienie wymagań egzaminacyjnych określonych w standardach
będących podstawą przeprowadzania egzaminu kwalifikacyjnego na tytuł czeladnika w
zawodach nieujętych w klasyfikacji zawodów szkolnictwa zawodowego, określonych w przepisach
dotyczących klasyfikacji zawodów i specjalności na potrzeby rynku pracy.
§ 16.
1.
Przyuczenie do wykonywania określonej pracy kończy się egzaminem sprawdzającym.
2.
Młodociani zatrudnieni u pracodawców niebędących rzemieślnikami składają egzamin,
o którym mowa w ust. 1, bezpośrednio u swoich pracodawców.
3.
Młodociani zatrudnieni u pracodawców będących rzemieślnikami składają egzamin, o którym
mowa w ust. 1, przed komisją egzaminacyjną izby rzemieślniczej, na zasadach określonych
przez Związek Rzemiosła Polskiego.
§ 17.
1.
Jeżeli wynik egzaminu jest pozytywny, pracodawca lub izba rzemieślnicza wydaje zaświadczenie
stwierdzające nabycie umiejętności w wykonywaniu prac, których dotyczyło przyuczenie,
oraz określające jego rodzaj, czas trwania i uzyskaną ocenę.
2.
W razie negatywnego wyniku egzaminu pracodawca, a w odniesieniu do pracodawcy będącego
rzemieślnikiem - izba rzemieślnicza ustala, na jaki okres należy przedłużyć przyuczenie
do wykonywania określonej pracy, z tym jednak, że okres ten nie może przekroczyć 3
miesięcy.
§ 18.
Młodocianemu, który ukończył przyuczenie do wykonywania określonej pracy z wynikiem
pozytywnym i podjął naukę zawodu obejmującą zakres przyuczenia do wykonywania określonej
pracy, zalicza się okres przyuczenia do okresu praktycznej nauki zawodu.
§ 18a.
Osoby, które przed ukończeniem przyuczenia do wykonywania określonej pracy osiągnęły
pełnoletność, kończą przyuczenie na warunkach określonych dla młodocianych.
Rozdział 4
Zasady wynagradzania młodocianych
§ 19.
1.
Młodocianemu w okresie nauki zawodu przysługuje wynagrodzenie obliczane w stosunku
procentowym do przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w poprzednim
kwartale, obowiązującego od pierwszego dnia następnego miesiąca po ogłoszeniu przez
Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej
„Monitor Polski”.
2.
Stosunek procentowy wynagrodzenia, o którym mowa w ust. 1, wynosi:
1)
w pierwszym roku nauki - nie mniej niż 4%;
2)
w drugim roku nauki - nie mniej niż 5%;
3)
w trzecim roku nauki - nie mniej niż 6%.
§ 20.
Młodocianym odbywającym przyuczenie do wykonywania określonej pracy przysługuje nie
mniej niż 4% wynagrodzenia, o którym mowa w § 19 ust. 1.
Rozdział 5
Przepisy przejściowe i końcowe
§ 21.
(pominięty).
§ 22.
(pominięty).
§ 23.
Tracą moc:
1)
rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 12 października 1989 r. w sprawie przygotowania
zawodowego młodocianych w uspołecznionych zakładach pracy i ich wynagradzania ;
2)
rozporządzenie Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych z dnia 30 grudnia 1974 r. w
sprawie nauki zawodu i przyuczenia do wykonywania określonych prac przez młodocianych
w rzemieślniczych zakładach pracy .
§ 24.
Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 2 czerwca 1996 r.
1)
W brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 sierpnia
2017 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych
i ich wynagradzania (Dz. U. poz. 1641), które weszło w życie z dniem 1 września 2017 r.
2)
W brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 2 rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 1.
3)
W brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 3 rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 1.
4)
W brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 4 rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 1.
5)
W brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 5 rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 1.