Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiejz dnia 3 października 2018 r.w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o szczególnych zasadach rozwiązywania
z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników
Spis treści
Treść obwieszczenia
1.
Na podstawie art. 16 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych
i niektórych innych aktów prawnych ogłasza się w załączniku do niniejszego obwieszczenia jednolity tekst ustawy z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami
stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników , z uwzględnieniem zmian wprowadzonych:
1)
ustawą z dnia 12 października 2017 r. o zmianie ustawy o pracy na morzu oraz niektórych
innych ustaw ,
2)
ustawą z dnia 5 lipca 2018 r. o zmianie ustawy o związkach zawodowych oraz niektórych
innych ustaw
oraz zmian wynikających z przepisów ogłoszonych przed dniem 2 października 2018 r.
2.
Podany w załączniku do niniejszego obwieszczenia tekst jednolity ustawy nie obejmuje:
1)
odnośnika nr 1 oraz art. 7 ustawy z dnia 12 października 2017 r. o zmianie ustawy o pracy na morzu oraz
niektórych innych ustaw , które stanowią:
„
1) Niniejsza ustawa wdraża dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/1794 z dnia 6 października 2015 r.
zmieniającą dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/94/WE, 2009/38/WE i 2002/14/WE
oraz dyrektywy Rady 98/59/WE i 2001/23/WE w odniesieniu do marynarzy .
”
„
Art. 7.
Ustawa wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia.
”
;
2)
art. 23 ustawy z dnia 5 lipca 2018 r. o zmianie ustawy o związkach zawodowych oraz
niektórych innych ustaw , który stanowi:
„
Art. 23.
Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2019 r., z wyjątkiem art. 1 pkt 14 w zakresie
art. 253 ust. 6, który wchodzi w życie po upływie 12 miesięcy od dnia ogłoszenia.
”
.
Załącznik - Tekst jednolity ustawy z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników1)Niniejsza ustawa dokonuje w zakresie swojej regulacji wdrożenia dyrektywy 98/59/WE z dnia 20 lipca 1998 r. w sprawie zbliżenia ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do zwolnień grupowych (Dz. Urz. WE L 225 z 12.08.1998). Dane dotyczące ogłoszenia aktów prawa Unii Europejskiej, zamieszczone w niniejszej ustawie - z dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej - dotyczą ogłoszenia tych aktów w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej - wydanie specjalne.
Art. 1.
1.
Przepisy ustawy stosuje się w razie konieczności rozwiązania przez pracodawcę zatrudniającego
co najmniej 20 pracowników stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników,
w drodze wypowiedzenia dokonanego przez pracodawcę, a także na mocy porozumienia stron,
jeżeli w okresie nieprzekraczającym 30 dni zwolnienie obejmuje co najmniej:
1)
10 pracowników, gdy pracodawca zatrudnia mniej niż 100 pracowników,
2)
10% pracowników, gdy pracodawca zatrudnia co najmniej 100, jednakże mniej niż 300
pracowników,
3)
30 pracowników, gdy pracodawca zatrudnia co najmniej 300 lub więcej pracowników
- zwanego dalej „grupowym zwolnieniem”.
2.
Liczby odnoszące się do pracowników, o których mowa w ust. 1, obejmują pracowników,
z którymi w ramach grupowego zwolnienia następuje rozwiązanie stosunków pracy z inicjatywy
pracodawcy na mocy porozumienia stron, jeżeli dotyczy to co najmniej 5 pracowników.
Art. 2.
1.
Pracodawca jest obowiązany skonsultować zamiar przeprowadzenia grupowego zwolnienia
z zakładowymi organizacjami związkowymi działającymi u tego pracodawcy.
2.
Konsultacja, o której mowa w ust. 1, dotyczy w szczególności możliwości uniknięcia
lub zmniejszenia rozmiaru grupowego zwolnienia oraz spraw pracowniczych związanych
z tym zwolnieniem, w tym zwłaszcza możliwości przekwalifikowania lub przeszkolenia
zawodowego, a także uzyskania innego zatrudnienia przez zwolnionych pracowników.
3.
Pracodawca jest obowiązany zawiadomić na piśmie zakładowe organizacje związkowe o
przyczynach zamierzonego grupowego zwolnienia, liczbie zatrudnionych pracowników i
grupach zawodowych, do których oni należą, grupach zawodowych pracowników objętych
zamiarem grupowego zwolnienia, okresie, w ciągu którego nastąpi takie zwolnienie,
proponowanych kryteriach doboru pracowników do grupowego zwolnienia, kolejności dokonywania
zwolnień pracowników, propozycjach rozstrzygnięcia spraw pracowniczych związanych
z zamierzonym grupowym zwolnieniem, a jeżeli obejmują one świadczenia pieniężne, pracodawca
jest obowiązany dodatkowo przedstawić sposób ustalania ich wysokości.
4.
Pracodawca przekazuje zakładowym organizacjom związkowym informacje, o których mowa
w ust. 3, w terminie umożliwiającym tym organizacjom zgłoszenie w ramach konsultacji
propozycji dotyczących spraw określonych w ust. 2.
5.
W trakcie konsultacji pracodawca jest obowiązany przekazać zakładowym organizacjom
związkowym także inne niż określone w ust. 3 informacje, jeżeli mogą one mieć wpływ
na przebieg konsultacji oraz treść porozumienia, o którym mowa w art. 3.
6.
Pracodawca przekazuje na piśmie właściwemu powiatowemu urzędowi pracy informacje,
o których mowa w ust. 3, z wyłączeniem informacji dotyczących sposobu ustalania wysokości
świadczeń pieniężnych przysługujących pracownikom.
6a2)Dodany przez art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 12 października 2017 r. o zmianie ustawy o pracy na morzu oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2181), która weszła w życie z dniem 28 grudnia 2017 r..
W przypadku zamiaru przeprowadzenia grupowego zwolnienia dotyczącego członków załogi
statku morskiego o polskiej przynależności pracodawca przekazuje informacje, o których
mowa w ust. 6, powiatowemu urzędowi pracy właściwemu ze względu na siedzibę armatora.
7.
Jeżeli u danego pracodawcy nie działają zakładowe organizacje związkowe, uprawnienia
tych organizacji w zakresie wynikającym z ust. 1-5 przysługują przedstawicielom pracowników
wyłonionym w trybie przyjętym u danego pracodawcy.
Art. 3.
1.
W terminie nie dłuższym niż 20 dni od dnia zawiadomienia, o którym mowa w art. 2 ust.
3, pracodawca i zakładowe organizacje związkowe zawierają porozumienie.
2.
W porozumieniu, o którym mowa w ust. 1, określa się zasady postępowania w sprawach
dotyczących pracowników objętych zamiarem grupowego zwolnienia, a także obowiązki
pracodawcy w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia innych spraw pracowniczych związanych
z zamierzonym grupowym zwolnieniem.
33)W tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku 4..
Jeżeli nie jest możliwe uzgodnienie treści porozumienia z wszystkimi zakładowymi organizacjami
związkowymi, pracodawca uzgadnia treść porozumienia z organizacjami związkowymi reprezentatywnymi
w rozumieniu art. 24125a Kodeksu pracy.
34)W brzmieniu ustalonym przez art. 8 ustawy z dnia 5 lipca 2018 r. o zmianie ustawy o związkach zawodowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1608), która wejdzie w życie z dniem 1 stycznia 2019 r..
Jeżeli nie jest możliwe uzgodnienie treści porozumienia ze wszystkimi zakładowymi
organizacjami związkowymi, pracodawca uzgadnia treść porozumienia z organizacjami
związkowymi reprezentatywnymi w rozumieniu art. 253 ust. 1 lub 2 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych , z których każda zrzesza co najmniej 5% pracowników zatrudnionych u pracodawcy.
4.
Jeżeli nie jest możliwe zawarcie porozumienia zgodnie z ust. 1 i 3, zasady postępowania
w sprawach dotyczących pracowników objętych zamiarem grupowego zwolnienia ustala pracodawca
w regulaminie, uwzględniając, w miarę możliwości, propozycje przedstawione w ramach
konsultacji przez zakładowe organizacje związkowe.
5.
Jeżeli u danego pracodawcy nie działają zakładowe organizacje związkowe, zasady postępowania
w sprawach dotyczących pracowników objętych zamiarem grupowego zwolnienia ustala pracodawca
w regulaminie, po konsultacji z przedstawicielami pracowników wyłonionymi w trybie
przyjętym u danego pracodawcy.
Art. 4.
1.
Pracodawca - po zawarciu porozumienia, a w razie niezawarcia porozumienia po spełnieniu
obowiązku, o którym mowa w art. 3 ust. 4 lub 5 - zawiadamia na piśmie właściwy powiatowy
urząd pracy o przyjętych ustaleniach dotyczących grupowego zwolnienia, w tym o liczbie
zatrudnionych i zwalnianych pracowników oraz o przyczynach ich zwolnienia, okresie,
w ciągu którego ma być dokonane zwolnienie, a także o przeprowadzonej konsultacji
zamierzonego grupowego zwolnienia z zakładowymi organizacjami związkowymi lub z przedstawicielami
pracowników wyłonionymi w trybie przyjętym u danego pracodawcy.
1a5)Dodany przez art. 3 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 2..
W przypadku zamiaru przeprowadzenia grupowego zwolnienia dotyczącego członków załogi
statku morskiego o polskiej przynależności pracodawca przekazuje informacje, o których
mowa w ust. 1, powiatowemu urzędowi pracy właściwemu ze względu na siedzibę armatora.
2.
Kopię zawiadomienia, o którym mowa w ust. 1, pracodawca przekazuje zakładowym organizacjom
związkowym. Zakładowe organizacje związkowe mogą przedstawić właściwemu powiatowemu
urzędowi pracy swoją opinię w sprawie grupowego zwolnienia.
3.
Jeżeli u danego pracodawcy nie działają zakładowe organizacje związkowe, przepis ust.
2 stosuje się odpowiednio do przedstawicieli pracowników wyłonionych w trybie przyjętym
u danego pracodawcy.
4.
W razie zakończenia działalności pracodawcy wskutek prawomocnego orzeczenia sądowego
zawiadomienie, o którym mowa w ust. 1, jest wymagane, gdy z takim wnioskiem wystąpi
właściwy powiatowy urząd pracy.
Art. 5.
1.
Przy wypowiadaniu pracownikom stosunków pracy w ramach grupowego zwolnienia nie stosuje
się art. 38 i 41 Kodeksu pracy, z zastrzeżeniem ust. 2-4, a także przepisów odrębnych dotyczących szczególnej ochrony
pracowników przed wypowiedzeniem lub rozwiązaniem stosunku pracy, z zastrzeżeniem
ust. 5.
2.
W razie niezawarcia porozumienia, o którym mowa w art. 3, przy wypowiadaniu pracownikom stosunków pracy, a także warunków pracy i płacy,
stosuje się art. 38 Kodeksu pracy.
3.
Wypowiedzenie pracownikom stosunków pracy w sytuacjach, o których mowa w art. 41 Kodeksu pracy, jest dopuszczalne w czasie urlopu trwającego co najmniej 3 miesiące, a także w czasie
innej usprawiedliwionej nieobecności pracownika w pracy, jeżeli upłynął już okres
uprawniający pracodawcę do rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia.
4.
Wypowiedzenie pracownikom warunków pracy i płacy w sytuacjach, o których mowa w art. 41 Kodeksu pracy, jest dopuszczalne niezależnie od okresu trwania urlopu lub innej usprawiedliwionej
nieobecności pracownika w pracy.
5.
W okresie objęcia szczególną ochroną przed wypowiedzeniem lub rozwiązaniem stosunku
pracy pracodawca może jedynie wypowiedzieć dotychczasowe warunki pracy i płacy pracownikowi:
1)
któremu brakuje nie więcej niż 4 lata do osiągnięcia wieku emerytalnego, pracownicy
w ciąży, pracownikowi w okresie urlopu macierzyńskiego, urlopu na warunkach urlopu
macierzyńskiego, urlopu rodzicielskiego oraz urlopu ojcowskiego;
2)
będącemu członkiem rady pracowniczej przedsiębiorstwa państwowego;
3)
będącemu członkiem zarządu zakładowej organizacji związkowej;
4)
będącemu członkiem zakładowej organizacji związkowej, upoważnionemu do reprezentowania
tej organizacji wobec pracodawcy albo organu lub osoby dokonującej za pracodawcę czynności
w sprawach z zakresu prawa pracy;
4a)
będącemu członkiem specjalnego zespołu negocjacyjnego lub europejskiej rady zakładowej;
4b)
będącemu członkiem specjalnego zespołu negocjacyjnego, organu przedstawicielskiego
lub przedstawicielem pracowników w spółce europejskiej;
4c)
będącemu członkiem specjalnego zespołu negocjacyjnego, organu przedstawicielskiego
lub przedstawicielem pracowników w spółdzielni europejskiej;
4d)
będącemu członkiem specjalnego zespołu negocjacyjnego, zespołu przedstawicielskiego
albo przedstawicielem pracowników w radzie nadzorczej spółki powstałej w wyniku połączenia
transgranicznego spółek;
5)
będącemu społecznym inspektorem pracy;
6)
powołanemu do odbycia czynnej służby wojskowej, służby zastępczej, zasadniczej służby
wojskowej albo przeszkolenia wojskowego;
7)
będącemu członkiem rady pracowników lub określonym w porozumieniu, o którym mowa w
art. 24 ustawy z dnia 7 kwietnia 2006 r. o informowaniu pracowników i przeprowadzaniu
z nimi konsultacji , przedstawicielem pracowników uprawnionym do uzyskiwania od pracodawcy informacji
i prowadzenia z nim konsultacji.
6.
Jeżeli wypowiedzenie warunków pracy i płacy powoduje obniżenie wynagrodzenia, pracownikom,
o których mowa w ust. 5, przysługuje, do końca okresu, w którym korzystaliby ze szczególnej
ochrony przed wypowiedzeniem lub rozwiązaniem stosunku pracy, dodatek wyrównawczy
obliczony według zasad wynikających z Kodeksu pracy.
7.
(uchylony)
Art. 6.
1.
Wypowiedzenie pracownikowi stosunku pracy w ramach grupowego zwolnienia może nastąpić
nie wcześniej niż po dokonaniu przez pracodawcę zawiadomienia, o którym mowa w art.
4 ust. 1, a w przypadku gdy nie jest ono wymagane - nie wcześniej niż po zawarciu
porozumienia lub spełnieniu obowiązku, o którym mowa w art. 3 ust. 4 lub 5.
2.
Rozwiązanie z pracownikiem stosunku pracy w ramach grupowego zwolnienia może nastąpić
nie wcześniej niż po upływie 30 dni od dnia zawiadomienia, o którym mowa w art. 4
ust. 1, a w przypadku gdy nie jest ono wymagane - nie wcześniej niż po upływie 30
dni od dnia zawarcia porozumienia lub spełnienia obowiązku, o którym mowa w art. 3
ust. 4 lub 5. Nie dotyczy to przypadków rozwiązania z pracownikami stosunków pracy
w razie zakończenia działalności pracodawcy wskutek prawomocnego orzeczenia sądowego.
Art. 7.
Przy rozwiązywaniu z pracownikami stosunków pracy w ramach grupowego zwolnienia z
powodu ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy stosuje się przepisy art. 411 §1, art. 177 § 4 i 5, art. 1868 i art. 196 pkt 2 Kodeksu pracy, a także odrębne przepisy regulujące rozwiązywanie z pracownikami stosunków pracy
z takiego powodu.
Art. 8.
1.
Pracownikowi, w związku z rozwiązaniem stosunku pracy w ramach grupowego zwolnienia,
przysługuje odprawa pieniężna w wysokości:
1)
jednomiesięcznego wynagrodzenia, jeżeli pracownik był zatrudniony u danego pracodawcy
krócej niż 2 lata;
2)
dwumiesięcznego wynagrodzenia, jeżeli pracownik był zatrudniony u danego pracodawcy
od 2 do 8 lat;
3)
trzymiesięcznego wynagrodzenia, jeżeli pracownik był zatrudniony u danego pracodawcy
ponad 8 lat.
2.
Przy ustalaniu okresu zatrudnienia, o którym mowa w ust. 1, przepis art. 36 § 11Kodeksu pracy stosuje się odpowiednio.
3.
Odprawę pieniężną ustala się według zasad obowiązujących przy obliczaniu ekwiwalentu
pieniężnego za urlop wypoczynkowy.
4.
Wysokość odprawy pieniężnej nie może przekraczać kwoty 15-krotnego minimalnego wynagrodzenia
za pracę, ustalanego na podstawie odrębnych przepisów, obowiązującego w dniu rozwiązania
stosunku pracy.
Art. 9.
1.
W razie ponownego zatrudniania pracowników w tej samej grupie zawodowej pracodawca
powinien zatrudnić pracownika, z którym rozwiązał stosunek pracy w ramach grupowego
zwolnienia, jeżeli zwolniony pracownik zgłosi zamiar podjęcia zatrudnienia u tego
pracodawcy w ciągu roku od dnia rozwiązania z nim stosunku pracy.
2.
Pracodawca powinien ponownie zatrudnić pracownika, o którym mowa w ust. 1, w okresie
15 miesięcy od dnia rozwiązania z nim stosunku pracy w ramach grupowego zwolnienia.
Art. 10.
1.
Przepisy art. 5 ust. 3-6 i art. 8 stosuje się odpowiednio w razie konieczności rozwiązania
przez pracodawcę zatrudniającego co najmniej 20 pracowników stosunków pracy z przyczyn
niedotyczących pracowników, jeżeli przyczyny te stanowią wyłączny powód uzasadniający
wypowiedzenie stosunku pracy lub jego rozwiązanie na mocy porozumienia stron, a zwolnienia
w okresie nieprzekraczającym 30 dni obejmują mniejszą liczbę pracowników niż określona
w art. 1.
2.
W przypadku określonym w ust. 1 pracodawca może rozwiązać stosunki pracy, w drodze
wypowiedzenia, z pracownikami, których stosunek pracy podlega z mocy odrębnych przepisów
szczególnej ochronie przed wypowiedzeniem lub rozwiązaniem i wobec których jest dopuszczalne
wypowiedzenie stosunku pracy w ramach grupowego zwolnienia, pod warunkiem niezgłoszenia
sprzeciwu przez zakładową organizację związkową w terminie 14 dni od dnia otrzymania
zawiadomienia o zamierzonym wypowiedzeniu.
3.
Pracodawca może wypowiedzieć warunki pracy i płacy pracownikom, o których mowa w ust.
2, jeżeli z przyczyn określonych w ust. 1 nie jest możliwe dalsze ich zatrudnianie na dotychczasowych stanowiskach pracy.
W takim przypadku stosuje się art. 38 Kodeksu pracy.
4.
Jeżeli wypowiedzenie warunków pracy i płacy w okolicznościach określonych w ust. 3
powoduje obniżenie wynagrodzenia, pracownikom przysługuje, przez okres nieprzekraczający
6 miesięcy, dodatek wyrównawczy obliczony według zasad wynikających z Kodeksu pracy. Prawo do dodatku wyrównawczego nie przysługuje pracownikom, których szczególna ochrona
przed wypowiedzeniem umowy o pracę wynika z art. 41 Kodeksu pracy.
5.
Przepisów ust. 1-4 nie stosuje się do pracowników będących posłami, senatorami lub
radnymi, w okresie, w którym ich stosunek pracy podlega z mocy odrębnych przepisów
szczególnej ochronie przed wypowiedzeniem lub rozwiązaniem.
Art. 11.
Przepisów ustawy nie stosuje się do pracowników zatrudnionych na podstawie mianowania.
Art. 12.
Przy rozwiązywaniu stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników, w zakresie
nieuregulowanym w niniejszej ustawie, a także przy rozpatrywaniu sporów związanych
z naruszeniem przepisów niniejszej ustawy stosuje się przepisy Kodeksu pracy.
Art. 13-27.
(pominięte)
Art. 28.
1.
Do trwających w dniu wejścia w życie ustawy postępowań dotyczących rozwiązywania z
pracownikami stosunków pracy na podstawie przepisów ustawy wymienionej w art. 29 stosuje
się dotychczasowe przepisy.
2.
Pracownikom, których stosunki pracy ulegną rozwiązaniu poczynając od dnia wejścia
w życie ustawy, w następstwie postępowań, o których mowa w ust. 1, przysługuje odprawa
pieniężna na zasadach określonych w dotychczasowych przepisach, chyba że odprawa pieniężna
przysługująca na podstawie niniejszej ustawy jest dla nich korzystniejsza.
3.
Pracownicy otrzymujący dodatek wyrównawczy w dniu wejścia w życie ustawy, którzy nie
byliby uprawnieni do dodatku wyrównawczego na podstawie niniejszej ustawy, zachowują
prawo do tego dodatku na zasadach określonych w dotychczasowych przepisach.
Art. 29.
Traci moc ustawa z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami
stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy .
Art. 30.
Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2004 r., z wyjątkiem art. 15, który wchodzi
w życie z dniem 1 lipca 2003 r.
1)
Niniejsza ustawa dokonuje w zakresie swojej regulacji wdrożenia dyrektywy 98/59/WE
z dnia 20 lipca 1998 r. w sprawie zbliżenia ustawodawstw państw członkowskich odnoszących
się do zwolnień grupowych (Dz. Urz. WE L 225 z 12.08.1998). Dane dotyczące ogłoszenia
aktów prawa Unii Europejskiej, zamieszczone w niniejszej ustawie - z dniem uzyskania
przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej - dotyczą ogłoszenia tych
aktów w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej - wydanie specjalne.
2)
Dodany przez art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 12 października 2017 r. o zmianie ustawy o
pracy na morzu oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2181), która weszła w życie
z dniem 28 grudnia 2017 r.
3)
W tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku 4.
4)
W brzmieniu ustalonym przez art. 8 ustawy z dnia 5 lipca 2018 r. o zmianie ustawy
o związkach zawodowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1608), która wejdzie
w życie z dniem 1 stycznia 2019 r.
5)
Dodany przez art. 3 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 2.