Wyrok Trybunału Konstytucyjnegoz dnia 2 października 2018 r.
Treść wyroku
Trybunał Konstytucyjny w składzie:
Stanisław Rymar - przewodniczący,
Grzegorz Jędrejek,
Justyn Piskorski - sprawozdawca,
Michał Warciński,
Andrzej Zielonacki,
po rozpoznaniu w trybie art. 92 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania
przed Trybunałem Konstytucyjnym , na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 października 2018 r., wniosku Prezydenta Konfederacji
Lewiatan o zbadanie zgodności:
1)
art. 772 § 4 zdanie drugie ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy ,
2)
art. 30 ust. 5 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych w zakresie, w jakim uniemożliwia pracodawcy samodzielne podjęcie decyzji w sprawie
ustalenia regulaminu wynagradzania oraz regulaminu nagród i premiowania, jeżeli organizacje
związkowe albo organizacje związkowe reprezentatywne w rozumieniu art. 24125a ustawy - Kodeks pracy przedstawią wspólnie uzgodnione stanowisko w terminie 30 dni
- z:
a)
art. 2 Konstytucji, a w szczególności wywodzoną z niego zasadą określoności prawa, przez nałożenie na
pracodawców w art. 772 § 4 zdanie pierwsze ustawy - Kodeks pracy obowiązku wprowadzenia regulaminu wynagradzania przy jednoczesnym uzależnieniu w
art. 772 § 4 zdanie drugie ustawy - Kodeks pracy możliwości jego ustalenia od zgody zakładowej organizacji związkowej, a w przypadku,
w którym u danego pracodawcy występuje więcej niż jedna zakładowa organizacja związkowa
i organizacje te albo przynajmniej organizacje reprezentatywne uzgodniły jednolite
stanowisko, od zgody tych organizacji,
b)
art. 59 ust. 2 Konstytucji oraz art. 4 Konwencji (nr 98) dotyczącej stosowania zasad prawa organizowania się
i rokowań zbiorowych, przyjętej w Genewie dnia 1 lipca 1949 r. (Dz. U. z 1958 r. Nr 29, poz. 126 - zał.) i art. 6 pkt 2 Europejskiej Karty Społecznej,
sporządzonej w Turynie dnia 18 października 1961 r. , przez ograniczenie zasady dobrowolności rokowań oraz naruszenie równości stron w
rokowaniach nad ustaleniem bądź zmianą regulaminu wynagradzania, a w szczególności
uprzywilejowanie w tych rokowaniach strony związkowej - pracodawca jest bowiem w sytuacji,
w której musi osiągnąć porozumienie, aby uczynić zadość swojemu obowiązkowi ustawowemu,
c)
art. 20 w związku z art. 22 Konstytucji przez wyłączenie możliwości samodzielnego
ustalenia bądź zmiany regulaminu wynagradzania przez pracodawcę w przypadku braku
zgody zakładowej organizacji związkowej, a w przypadku, w którym u danego pracodawcy
występuje więcej niż jedna zakładowa organizacja związkowa i organizacje te albo przynajmniej
organizacje reprezentatywne uzgodniły jednolite stanowisko, bez zgody tych organizacji,
d)
art. 32 ust. 1 Konstytucji przez zróżnicowanie sytuacji prawnej pracodawców w zakresie
swobody kształtowania polityki płacowej, a tym samym kosztów działalności, co przekłada
się na ograniczenie swobody samej działalności gospodarczej w oparciu o kryterium
irrelewantne, jakim jest rodzaj źródła prawa pracy, którym są objęci - pracodawcy
objęci układem zbiorowym pracy mogą go wypowiedzieć, a objęci regulaminem wynagradzania
nie mogą go wypowiedzieć bądź uchylić, ani nawet zmienić bez zgody zakładowej organizacji
związkowej, a w przypadku, w którym u danego pracodawcy występuje więcej niż jedna
zakładowa organizacja związkowa i organizacje te, albo przynajmniej organizacje reprezentatywne
uzgodniły jednolite stanowisko, bez zgody tych organizacji, a także przez daleko idące
zróżnicowanie sytuacji prawnej pracowników w zakresie trwałości warunków ich wynagradzania
w oparciu o kryterium irrelewantne, jakim jest rodzaj źródła prawa pracy, którym są
objęci - warunki zatrudnienia pracowników objętych układem zbiorowym pracy mogą zostać
pogorszone w wyniku wypowiedzenia układu, a warunki wynikające z regulaminu wynagradzania
są niezmienne bez zgody zakładowej organizacji związkowej, a w przypadku, w którym
u danego pracodawcy występuje więcej niż jedna zakładowa organizacja związkowa i organizacje
te, albo przynajmniej organizacje reprezentatywne uzgodniły jednolite stanowisko,
bez zgody tych organizacji,
albo alternatywnie o zbadanie zgodności:
1)
art. 772 § 4 zdanie drugie ustawy - Kodeks pracy, rozumianego w ten sposób, że ustalenie bądź zmiana regulaminu wynagradzania przez
pracodawcę, u którego funkcjonuje zakładowa organizacja związkowa, uzależniona jest
od zgody tej organizacji,
2)
art. 30 ust. 5 ustawy o związkach zawodowych, rozumianego w ten sposób, że ustalenie bądź zmiana regulaminu wynagradzania, nagród
lub premiowania przez pracodawcę, u którego występuje więcej niż jedna zakładowa organizacja
związkowa, i organizacje te albo przynajmniej organizacje reprezentatywne uzgodniły
jednolite stanowisko, są uzależnione od zgody tych organizacji,
- z art. 2, art. 20 w związku z art. 22, art. 32 ust. 1 i art. 59 ust. 2 Konstytucji oraz art. 4 Konwencji dotyczącej stosowania zasad prawa organizowania się i rokowań
zbiorowych i art. 6 pkt 2 Europejskiej Karty Społecznej,
orzeka:
Art. 772 § 4 zdanie drugie ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy w związku z art. 30 ust. 5 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych jest zgodny z:
a)
art. 20 w związku z art. 22 oraz art. 59 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej,
b)
art. 4 Konwencji (nr 98) dotyczącej stosowania zasad prawa organizowania się i rokowań
zbiorowych, przyjętej w Genewie dnia 1 lipca 1949 r. (Dz. U. z 1958 r. Nr 29, poz.
126 - zał.),
c)
art. 6 pkt 2 Europejskiej Karty Społecznej, sporządzonej w Turynie dnia 18 października
1961 r. .
Ponadto postanawia:
na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania
przed Trybunałem Konstytucyjnym umorzyć postępowanie w pozostałym zakresie.
Orzeczenie zapadło jednogłośnie.