Wyrok Trybunału Konstytucyjnegoz dnia 14 grudnia 2017 r.
Treść wyroku
Trybunał Konstytucyjny w składzie:
Michał Warciński - przewodniczący,
Zbigniew Jędrzejewski,
Justyn Piskorski,
Małgorzata Pyziak-Szafnicka - sprawozdawca,
Andrzej Zielonacki,
po rozpoznaniu w trybie art. 92 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania
przed Trybunałem Konstytucyjnym , na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 grudnia 2017 r., wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich
o zbadanie zgodności:
1.
art. 219 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego w zakresie, w jakim przewiduje przeszukanie osoby, nie określając równocześnie granic
tego przeszukania, z art. 41 ust. 1 i art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji,
2.
art. 44 § 2 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. - Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia w zakresie, w jakim przewiduje przeszukanie osoby, nie określając równocześnie granic
tego przeszukania, z art. 41 ust. 1 i art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji,
3.
art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony
na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie, w jakim przewiduje przeprowadzenie kontroli osobistej, nie określając
równocześnie jej granic, z art. 41 ust. 1 i art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji,
4.
a)
art. 15 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji z art. 41 ust. 1 i art. 47 w związku z art. 31 ust. 3, a także z art. 50 Konstytucji,
b)
art. 15 ust. 7 ustawy o Policji z art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 i art. 78 Konstytucji,
5.
a)
art. 11 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej z art. 41 ust. 1 i art. 47 w związku z art. 31 ust. 3, a także z art. 50 Konstytucji,
b)
art. 11 ust. 2a lit. a ustawy o Straży Granicznej z art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 i art. 78 Konstytucji,
6.
a)
art. 11a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej z art. 50 Konstytucji,
b)
art. 11c ust. 1 ustawy o kontroli skarbowej z art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 i art. 78 Konstytucji,
7.
a)
art. 12 ust. 1 pkt 3a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o strażach gminnych z art. 41 ust. 1 i art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji,
b)
art. 20 ustawy o strażach gminnych z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji,
8.
art. 13 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 16 marca 2001 r. o Biurze Ochrony Rządu z art. 41 ust. 1 i art. 47 w związku z art. 31 ust. 3, a także z art. 50, art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 i art. 78 Konstytucji,
9.
a)
art. 17 ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. o Żandarmerii Wojskowej i
wojskowych organach porządkowych z art. 41 ust. 1 i art. 47 w związku z art. 31 ust. 3, a także z art. 50 Konstytucji,
b)
art. 24 ust. 1 ustawy o Żandarmerii Wojskowej i wojskowych organach porządkowych z
art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 i art. 78 Konstytucji,
10.
a)
art. 23 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego
oraz Agencji Wywiadu z art. 41 ust. 1 i art. 47 w związku z art. 31 ust. 3, a także z art. 50 Konstytucji,
b)
art. 23 ust. 7 pkt 1 ustawy o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu
z art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 i art. 78 Konstytucji,
11.
art. 44 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 9 czerwca 2006 r. o Służbie Kontrwywiadu Wojskowego
oraz Służbie Wywiadu Wojskowego z art. 41 ust. 1 i art. 47 w związku z art. 31 ust. 3, a także z art. 50, art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 i art. 78 Konstytucji,
12.
a)
art. 14 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 9 czerwca 2006 r. o Centralnym Biurze Antykorupcyjnym z art. 41 ust. 1 i art. 47 w związku z art. 31 ust. 3, a także z art. 50 Konstytucji,
b)
art. 14 ust. 7 pkt 1 ustawy o Centralnym Biurze Antykorupcyjnym z art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 i art. 78 Konstytucji,
13.
a)
art. 32 ust. 1 pkt 4 i art. 45 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie
Celnej z art. 41 ust. 1 i art. 47 w związku z art. 31 ust. 3, a także z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 i art. 78 Konstytucji,
b)
art. 32 ust. 1 pkt 9 oraz art. 46 ust. 3 pkt 4 ustawy o Służbie Celnej z art. 50 oraz z art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 i art. 78 Konstytucji,
14.
a)
art. 23 pkt 4 lit. d ustawy z dnia 18 kwietnia 1985 r. o rybactwie śródlądowym z art. 50 Konstytucji,
b)
art. 23a ust. 8 ustawy o rybactwie śródlądowym z art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 i art. 78 Konstytucji,
15.
a)
art. 47 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach z art. 50 Konstytucji,
b)
art. 47 ust. 3b ustawy o lasach z art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 i art. 78 Konstytucji,
16.
a)
art. 39 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 13 października 1995 r. - Prawo łowieckie z art. 50 Konstytucji,
b)
art. 39 ust. 10 ustawy - Prawo łowieckie z art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 i art. 78 Konstytucji,
17.
a)
§ 16 ust. 1 pkt 2, ust. 2-5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lipca 2005 r.
w sprawie sposobu postępowania przy wykonywaniu niektórych uprawnień policjantów z art. 41 ust. 1 i art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji,
b)
§ 17 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie sposobu postępowania przy wykonywaniu
niektórych uprawnień policjantów z art. 50 Konstytucji,
18.
a)
§ 5 ust. 1-4, 6 i 7 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia
15 grudnia 2006 r. w sprawie kontroli granicznej dokonywanej przez funkcjonariuszy
Straży Granicznej z art. 41 ust. 1 i art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji,
b)
§ 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie kontroli
granicznej dokonywanej przez funkcjonariuszy Straży Granicznej z art. 50 Konstytucji,
19.
§ 10 ust. 1 pkt 2, ust. 3-6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 grudnia 2009 r.
w sprawie zakresu i sposobu wykonywania przez strażników gminnych (miejskich) niektórych
czynności z art. 41 ust. 1 i art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji,
20.
a)
§ 9 i § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 kwietnia 2002 r. w sprawie szczegółowego
trybu wykonywania czynności przez funkcjonariuszy Biura Ochrony Rządu oraz korzystania
przez nich z pomocy innych podmiotów z art. 41 ust. 1 i art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji,
b)
§ 11 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie szczegółowego trybu wykonywania czynności
przez funkcjonariuszy Biura Ochrony Rządu oraz korzystania przez nich z pomocy innych
podmiotów z art. 50 Konstytucji,
21.
a)
§ 19-21 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie
szczegółowego sposobu wykonywania niektórych uprawnień przez żołnierzy Żandarmerii
Wojskowej z art. 41 ust. 1 i art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji,
b)
§ 22 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej w sprawie szczegółowego sposobu wykonywania
niektórych uprawnień przez żołnierzy Żandarmerii Wojskowej z art. 50 Konstytucji,
22.
a)
§ 29 ust. 1-3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 kwietnia 2005 r. w sprawie wydawania
osobom poleceń określonego zachowania się, legitymowania, zatrzymywania, przeszukania,
kontroli osobistej, przeglądania bagaży i sprawdzania ładunku oraz rejestrowania zdarzeń
przez funkcjonariuszy Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z art. 41 ust. 1 i art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji,
b)
§ 30 i § 31 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wydawania osobom poleceń określonego
zachowania się, legitymowania, zatrzymywania, przeszukania, kontroli osobistej, przeglądania
bagaży i sprawdzania ładunku oraz rejestrowania zdarzeń przez funkcjonariuszy Agencji
Bezpieczeństwa Wewnętrznego z art. 50 Konstytucji,
23.
a)
§ 29 ust. 1-3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 25 lipca 2006 r. w sprawie wydawania
osobom poleceń określonego zachowania się, legitymowania, zatrzymywania, przeszukania,
kontroli osobistej, przeglądania bagaży i sprawdzania ładunku oraz obserwowania i
rejestrowania zdarzeń przez funkcjonariuszy Centralnego Biura Antykorupcyjnego z art. 41 ust. 1 i art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji,
b)
§ 30 i § 31 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wydawania osobom poleceń określonego
zachowania się, legitymowania, zatrzymywania, przeszukania, kontroli osobistej, przeglądania
bagaży i sprawdzania ładunku oraz obserwowania i rejestrowania zdarzeń przez funkcjonariuszy
Centralnego Biura Antykorupcyjnego z art. 50 Konstytucji,
24.
a)
§ 8-10 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 18 listopada 2009 r. w sprawie warunków
użycia urządzeń technicznych i psów służbowych podczas kontroli oraz sposobu przeprowadzania
przeszukania osoby i rewizji bagażu podróżnego z art. 41 ust. 1 i art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji,
b)
§ 11 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie warunków użycia urządzeń technicznych
i psów służbowych podczas kontroli oraz sposobu przeprowadzania przeszukania osoby
i rewizji bagażu podróżnego z art. 50 Konstytucji,
25.
§ 16 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 8 lipca 2011 r. w sprawie warunków, sposobu
i szczegółowego trybu wykonywania niektórych czynności przez inspektorów i pracowników
kontroli skarbowej, sposobu i trybu współpracy z Policją w zakresie wykonywanych czynności
oraz wzorów dokumentów stosowanych w sprawach zatrzymania osoby i kontroli rodzaju
paliwa używanego do napędu pojazdu mechanicznego z art. 50 Konstytucji,
orzeka:
I
1.
Art. 219 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego w zakresie, w jakim przewiduje przeszukanie osoby, nie określając granic tego przeszukania,
jest niezgodny z art. 41 ust. 1 i art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
2.
Art. 44 § 2 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. - Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia w zakresie, w jakim przewiduje przeszukanie osoby, nie określając granic tego przeszukania,
jest niezgodny z art. 41 ust. 1 i art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji.
3.
Art. 15 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji w zakresie, w jakim uprawnia policjantów do dokonywania kontroli osobistej, nie określając
granic tej kontroli, jest niezgodny z art. 41 ust. 1 i art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji.
4.
Art. 15 ust. 7 ustawy o Policji w zakresie, w jakim nie przewiduje sądowej kontroli
zgodności z prawem dokonywania kontroli osobistej, jest niezgodny z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji.
5.
Art. 11 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej w zakresie, w jakim uprawnia funkcjonariuszy Straży Granicznej do dokonywania kontroli
osobistej, nie określając granic tej kontroli, jest niezgodny z art. 41 ust. 1 i art.
47 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji.
6.
Art. 11 ust. 2a lit. a ustawy o Straży Granicznej w zakresie, w jakim nie przewiduje
sądowej kontroli zgodności z prawem dokonywania kontroli osobistej, jest niezgodny
z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji.
7.
Art. 12 ust. 1 pkt 3a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o strażach gminnych w zakresie, w jakim uprawnia strażników gminnych do dokonywania kontroli osobistej,
nie określając granic tej kontroli, jest niezgodny z art. 41 ust. 1 i art. 47 w związku
z art. 31 ust. 3 Konstytucji.
8.
Art. 20 ustawy o strażach gminnych w zakresie, w jakim nie przewiduje sądowej kontroli
zgodności z prawem dokonywania kontroli osobistej, jest niezgodny z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji.
9.
Art. 13 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 16 marca 2001 r. o Biurze Ochrony Rządu :
a)
w zakresie, w jakim uprawnia funkcjonariuszy Biura Ochrony Rządu do dokonywania kontroli
osobistej, nie określając granic tej kontroli, jest niezgodny z art. 41 ust. 1 i art.
47 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji,
b)
w zakresie, w jakim nie przewiduje sądowej kontroli zgodności z prawem działań funkcjonariuszy
Biura Ochrony Rządu, jest niezgodny z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji.
10.
Art. 17 ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. o Żandarmerii Wojskowej i
wojskowych organach porządkowych w zakresie, w jakim uprawnia żołnierzy Żandarmerii Wojskowej do dokonywania kontroli
osobistej, nie określając granic tej kontroli, jest niezgodny z art. 41 ust. 1 i art.
47 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji.
11.
Art. 24 ust. 1 ustawy o Żandarmerii Wojskowej i wojskowych organach porządkowych w
zakresie, w jakim nie przewiduje sądowej kontroli zgodności z prawem dokonywania kontroli
osobistej, jest niezgodny z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji.
12.
Art. 23 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego
oraz Agencji Wywiadu w zakresie, w jakim uprawnia funkcjonariuszy Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego
do dokonywania kontroli osobistej, nie określając granic tej kontroli, jest niezgodny
z art. 41 ust. 1 i art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji.
13.
Art. 23 ust. 7 pkt 1 ustawy o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu
w zakresie, w jakim nie przewiduje sądowej kontroli zgodności z prawem dokonywania
kontroli osobistej, jest niezgodny z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji.
14.
Art. 44 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 9 czerwca 2006 r. o Służbie Kontrwywiadu Wojskowego
oraz Służbie Wywiadu Wojskowego :
a)
w zakresie, w jakim uprawnia funkcjonariuszy Służby Kontrwywiadu Wojskowego i Służby
Wywiadu Wojskowego do dokonywania kontroli osobistej, nie określając granic tej kontroli,
jest niezgodny z art. 41 ust. 1 i art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji,
b)
w zakresie, w jakim nie przewiduje sądowej kontroli zgodności z prawem działań funkcjonariuszy
Służby Kontrwywiadu Wojskowego i Służby Wywiadu Wojskowego, jest niezgodny z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji.
15.
Art. 14 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 9 czerwca 2006 r. o Centralnym Biurze Antykorupcyjnym w zakresie, w jakim uprawnia funkcjonariuszy Centralnego Biura Antykorupcyjnego do
dokonywania kontroli osobistej, nie określając granic tej kontroli, jest niezgodny
z art. 41 ust. 1 i art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji.
16.
Art. 14 ust. 7 pkt 1 ustawy o Centralnym Biurze Antykorupcyjnym w zakresie, w jakim
nie przewiduje sądowej kontroli zgodności z prawem dokonywania kontroli osobistej,
jest niezgodny z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji.
17.
§ 5 ust. 1-4, 6 i 7 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia
15 grudnia 2006 r. w sprawie kontroli granicznej dokonywanej przez funkcjonariuszy
Straży Granicznej jest niezgodny z art. 41 ust. 1 i art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji.
18.
§ 10 ust. 1 pkt 2, ust. 3-6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 grudnia 2009 r.
w sprawie zakresu i sposobu wykonywania przez strażników gminnych (miejskich) niektórych
czynności jest niezgodny z art. 41 ust. 1 i art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji.
19.
§ 9 i § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 kwietnia 2002 r. w sprawie szczegółowego
trybu wykonywania czynności przez funkcjonariuszy Biura Ochrony Rządu oraz korzystania
przez nich z pomocy innych podmiotów są niezgodne z art. 41 ust. 1 i art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji.
20.
§ 19-21 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie
szczegółowego sposobu wykonywania niektórych uprawnień przez żołnierzy Żandarmerii
Wojskowej są niezgodne z art. 41 ust. 1 i art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji.
21.
§ 29 ust. 1-3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 kwietnia 2005 r. w sprawie wydawania
osobom poleceń określonego zachowania się, legitymowania, zatrzymywania, przeszukania,
kontroli osobistej, przeglądania bagaży i sprawdzania ładunku oraz rejestrowania zdarzeń
przez funkcjonariuszy Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego jest niezgodny z art. 41 ust. 1 i art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji.
22.
§ 29 ust. 1-3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 25 lipca 2006 r. w sprawie wydawania
osobom poleceń określonego zachowania się, legitymowania, zatrzymywania, przeszukania,
kontroli osobistej, przeglądania bagaży i sprawdzania ładunku oraz obserwowania i
rejestrowania zdarzeń przez funkcjonariuszy Centralnego Biura Antykorupcyjnego jest niezgodny z art. 41 ust. 1 i art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji.
II
1.
Przepisy wymienione w części I w punktach 1-16, w zakresach tam wskazanych, tracą
moc obowiązującą z upływem 18 (osiemnastu) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku
Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej.
2.
Przepisy wymienione w części I w punktach 17-22 tracą moc obowiązującą z upływem 12
(dwunastu) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej.
Ponadto postanawia:
na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 2, 3 i 4 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie
postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym umorzyć postępowanie w pozostałym zakresie.
Orzeczenie zapadło jednogłośnie.