Rozporządzenie Ministra Rozwoju i Finansówz dnia 12 października 2017 r.zmieniające rozporządzenie w sprawie zasad tworzenia rezerw na ryzyko związane z działalnością
banków 1)Minister Rozwoju i Finansów kieruje działem administracji rządowej - finanse publiczne,
na podstawie § 1 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 30 września
2016 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Rozwoju i Finansów (Dz.
U. poz. 1595).
Treść rozporządzenia
Na podstawie art. 81 ust. 2 pkt 8 lit. c ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości zarządza się, co następuje:
§ 1.
W rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie zasad tworzenia
rezerw na ryzyko związane z działalnością banków wprowadza się następujące zmiany:
1)
w § 1:
a)
pkt 2 otrzymuje brzmienie:
„
2)
ekspozycje kredytowe - bilansowe należności z tytułu kredytów i pożyczek, skupionych
wierzytelności, czeków i weksli, zrealizowanych gwarancji, innych wierzytelności o
podobnym charakterze oraz udzielone zobowiązania pozabilansowe o charakterze finansowym
i gwarancyjnym;
”
,
b)
po pkt 2 dodaje się pkt 2a w brzmieniu:
„
2a)
odpisy aktualizujące należności związane z ekspozycjami kredytowymi - odpisy aktualizujące
odnoszące się do odsetek, także skapitalizowanych, od ekspozycji kredytowych;
”
,
c)
po pkt 6 dodaje się pkt 6a w brzmieniu:
„
6a)
rezerwy celowe - rezerwy na ryzyko związane z działalnością banków odnoszące się do
ekspozycji kredytowych, z wyłączeniem należności z tytułu odsetek, także skapitalizowanych;
”
;
2)
w § 2:
a)
w ust. 1 wprowadzenie do wyliczenia otrzymuje brzmienie:
„
Banki tworzą rezerwy celowe oraz odpisy aktualizujące należności związane z ekspozycjami
kredytowymi w odniesieniu do ekspozycji kredytowych zaklasyfikowanych do:
”
,
b)
ust. 4 otrzymuje brzmienie:
„
4.
Obowiązek tworzenia rezerw celowych oraz odpisów aktualizujących należności związanych
z ekspozycjami kredytowymi nie dotyczy ekspozycji kredytowych stanowiących udzielone
zobowiązania pozabilansowe w przypadku, gdy postanowienia umowy:
1)
gwarantują bankowi swobodę w podjęciu decyzji o uruchomieniu środków w ramach zobowiązania
lub
2)
uzależniają uruchomienie środków w ramach zobowiązania od terminowej obsługi już wykorzystanej
części i niebudzącej obaw sytuacji ekonomiczno-finansowej dłużnika w przypadku, gdy
wymagane jest stosowanie tego kryterium, lub
3)
uzależniają uruchomienie środków w ramach zobowiązania od złożenia zabezpieczeń wymienionych
w załączniku nr 2 do rozporządzenia, umożliwiających pomniejszenie podstawy tworzenia
rezerw celowych oraz odpisów aktualizujących należności związanych z ekspozycjami
kredytowymi o kwotę odpowiadającą uruchamianym środkom lub klasyfikowanie ekspozycji
kredytowej do kategorii „normalne”.
”
;
3)
w § 3 ust. 1-4 otrzymują brzmienie:
„
1.
Rezerwy celowe na ryzyko związane z ekspozycjami kredytowymi wynikającymi z pożyczek
i kredytów detalicznych, zaklasyfikowanymi do kategorii „normalne”, oraz odpisy aktualizujące
należności związane z tymi ekspozycjami kredytowymi tworzy się w wysokości co najmniej
wymaganego poziomu rezerw oraz odpisów, stanowiącego 1,5% podstawy tworzenia rezerw
celowych oraz odpisów aktualizujących należności związanych z ekspozycjami kredytowymi.
2.
Rezerwy celowe na ryzyko związane z ekspozycjami kredytowymi, zaklasyfikowanymi do
kategorii „pod obserwacją”, „poniżej standardu”, „wątpliwe” i „stracone” oraz odpisy
aktualizujące należności związane z tymi ekspozycjami kredytowymi tworzy się na podstawie
indywidualnej oceny ryzyka obciążającego daną ekspozycję, jednak w wysokości co najmniej
wymaganego poziomu rezerw oraz odpisów, stanowiącego w relacji do podstawy tworzenia
rezerw celowych oraz odpisów aktualizujących należności związanych z ekspozycjami
kredytowymi:
1)
1,5% - w przypadku kategorii „pod obserwacją”;
2)
20% - w przypadku kategorii „poniżej standardu”;
3)
50% - w przypadku kategorii „wątpliwe”;
4)
100% - w przypadku kategorii „stracone”.
3.
Komisja Nadzoru Finansowego, na wniosek banku, może zezwolić na utworzenie rezerw
celowych oraz odpisów aktualizujących należności związanych z ekspozycjami kredytowymi
w innej wysokości niż określona w ust. 1 i 2, w szczególności na podstawie modeli
ryzyka kredytowego, informując ministra właściwego do spraw instytucji finansowych
o udzielonym zezwoleniu.
4.
Rezerwy celowe oraz odpisy aktualizujące należności związane z ekspozycjami kredytowymi
tworzy się, aktualizuje co do wysokości oraz rozwiązuje najpóźniej w ostatnim dniu
miesiąca kończącego kwartał, w którym dokonano przeglądu i klasyfikacji ekspozycji
kredytowych.
”
;
4)
w § 4 ust. 1-3 otrzymują brzmienie:
„
1.
Podstawę tworzenia rezerw celowych oraz odpisów aktualizujących należności związanych
z ekspozycjami kredytowymi stanowi wartość bilansowa ekspozycji kredytowej bez uwzględnienia
utworzonych rezerw celowych oraz odpisów aktualizujących należności związanych z ekspozycjami
kredytowymi, ale z uwzględnieniem przewidywanej w związku z restrukturyzacją zadłużenia
kwoty umorzenia części ekspozycji kredytowej.
2.
Podstawę tworzenia rezerw celowych na ryzyko związane z ekspozycjami kredytowymi,
zaklasyfikowanymi do kategorii „pod obserwacją” lub grupy „zagrożone”, oraz odpisów
aktualizujących należności związanych z tymi ekspozycjami kredytowymi można pomniejszyć,
z zastrzeżeniem § 5, o wartość zabezpieczeń wymienionych w:
1)
ust. 3 pkt 3, 16-20 oraz w zakresie pojazdów samochodowych - pkt 23 i 24 załącznika
nr 2 do rozporządzenia - w przypadku ekspozycji kredytowych wynikających z pożyczek
i kredytów detalicznych;
2)
ust. 3 załącznika nr 2 do rozporządzenia - w przypadku pozostałych ekspozycji kredytowych.
3.
Przeglądów i aktualizacji wartości zabezpieczeń, o które pomniejszono podstawę tworzenia
rezerw celowych oraz odpisów aktualizujących należności związanych z ekspozycjami
kredytowymi, dokonuje się, z zastrzeżeniem ust. 4, w trybie obowiązującym dla przeglądów
i klasyfikacji ekspozycji kredytowych.
”
;
5)
w § 5:
a)
w ust. 1 pkt 1 otrzymuje brzmienie:
„
1)
wartość zabezpieczenia jest możliwa do uzyskania, w wysokości uwzględnianej do pomniejszenia
podstawy tworzenia rezerw oraz odpisów aktualizujących należności związanych z ekspozycjami
kredytowymi, podczas ewentualnego postępowania egzekucyjnego, biorąc pod uwagę ograniczenia
prawne, ekonomiczne i faktyczne, mogące wpływać na rzeczywistą możliwość zaspokojenia
się banku z przedmiotu zabezpieczenia;
”
,
b)
w ust. 2 wprowadzenie do wyliczenia otrzymuje brzmienie:
„
Kwota, o którą można pomniejszyć podstawę tworzenia rezerw celowych oraz odpisów aktualizujących
należności związanych z ekspozycjami kredytowymi, w przypadku zabezpieczeń w postaci:
”
,
c)
w ust. 4 pkt 1 i 2 otrzymują brzmienie:
„
1)
w przypadku ekspozycji kredytowych zabezpieczonych zabezpieczeniami wymienionymi w
ust. 3 pkt 16 załącznika nr 2 do rozporządzenia, kwota, o którą można pomniejszyć
podstawę tworzenia rezerw celowych oraz odpisów aktualizujących należności związanych
z ekspozycjami kredytowymi, nie może być większa niż limit pomniejszenia dla poszczególnych
okresów opóźnienia w spłacie, określony w tabeli nr 1 załącznika nr 3 do rozporządzenia;
2)
w przypadku ekspozycji kredytowych zabezpieczonych zabezpieczeniami, wymienionymi
w ust. 3 załącznika nr 2 do rozporządzenia, z wyłączeniem określonych w pkt 1, kwota,
o którą można pomniejszyć podstawę tworzenia rezerw celowych oraz odpisów aktualizujących
należności związanych z ekspozycjami kredytowymi, nie może być większa niż limit pomniejszenia
dla poszczególnych okresów opóźnienia w spłacie, określony w tabeli nr 2 załącznika
nr 3 do rozporządzenia.
”
;
6)
§ 6 otrzymuje brzmienie:
„
§ 6.
W przypadku gdy bank posiada wobec dłużnika ekspozycje kredytowe stanowiące zarówno
należności bilansowe, jak i udzielone zobowiązania pozabilansowe, jeżeli warunki umowy
nie stanowią inaczej, posiadane zabezpieczenia uwzględnia się w pierwszej kolejności
w ustalaniu podstawy tworzenia rezerwy celowej na należności bilansowe oraz odpisów
aktualizujących należności związanych z ekspozycjami kredytowymi.
”
;
7)
§ 7-9 otrzymują brzmienie:
„
§ 7.
Wymagany poziom rezerw celowych na ryzyko związane z ekspozycjami kredytowymi oraz
odpisów aktualizujących należności związanych z tymi ekspozycjami kredytowymi:
1)
wynikającymi z pożyczek i kredytów detalicznych, zaklasyfikowanymi do kategorii „normalne”
- pomniejsza się o kwotę równą 25% rezerwy na ryzyko ogólne;
2)
zaklasyfikowanymi do kategorii „pod obserwacją” - pomniejsza się o kwotę równą 25%
rezerwy na ryzyko ogólne.
§ 8.
Rezerwy celowe oraz odpisy aktualizujące należności związane z ekspozycjami kredytowymi
tworzy się w ciężar kosztów.
§ 9.
1.
Rezerwy celowe oraz odpisy aktualizujące należności związane z ekspozycjami kredytowymi
rozwiązuje się po wygaśnięciu przyczyn ich utworzenia.
2.
Rezerwę celową oraz odpisy aktualizujące należności związane z ekspozycjami kredytowymi
zmniejsza się odpowiednio do:
1)
zmniejszenia się kwoty ekspozycji kredytowej;
2)
zmiany kategorii ekspozycji kredytowej na kategorię o niższym stopniu ryzyka w wyniku
dokonanej klasyfikacji;
3)
wzrostu wartości zabezpieczenia pomniejszającego podstawę tworzenia rezerw celowych
oraz odpisów aktualizujących należności związanych z ekspozycjami kredytowymi;
4)
wzrostu wartości rezerwy na ryzyko ogólne.
3.
Ekspozycje kredytowe stanowiące należności umorzone, przedawnione lub nieściągalne
odpisuje się w ciężar utworzonych na nie rezerw celowych oraz odpisów aktualizujących
należności związanych z ekspozycjami kredytowymi.
”
;
8)
w § 10:
a)
w ust. 1 pkt 5 otrzymuje brzmienie:
„
5)
przykład zastosowania modelu ryzyka kredytowego do klasyfikacji ekspozycji kredytowych
oraz wyznaczania wymaganego poziomu rezerw celowych oraz odpisów aktualizujących należności
związanych z ekspozycjami kredytowymi za okres poprzedniego kwartału wraz z wynikami
weryfikacji historycznej.
”
,
b)
w ust. 3 pkt 2 otrzymuje brzmienie:
„
2)
zostać cofnięte, jeśli bank nie zapewnia właściwego zarządzania ryzykiem kredytowym,
a w szczególności, jeśli na podstawie przeprowadzonej weryfikacji stwierdzono, że
w okresie ostatnich 12 miesięcy rzeczywiste straty są wyższe od rezerw celowych oraz
odpisów aktualizujących należności związanych z ekspozycjami kredytowymi obliczonych
na podstawie modelu ryzyka kredytowego.
”
;
9)
§ 11 otrzymuje brzmienie:
„
§ 11.
W przypadku utworzenia rezerw celowych oraz odpisów aktualizujących należności związanych
z ekspozycjami kredytowymi w wysokości niższej niż wymagany poziom rezerw celowych
oraz odpisów aktualizujących
należności związanych z ekspozycjami kredytowymi, z zastrzeżeniem § 2 ust. 5 oraz
§ 3 ust. 3, zarząd banku niezwłocznie zawiadamia Komisję Nadzoru Finansowego o przyczynach
takiego stanu i niezwłocznie uzupełnia brakujące rezerwy celowe oraz odpisy aktualizujące
należności związane z ekspozycjami kredytowymi, przy czym uzupełnienie nie może nastąpić
później niż do końca danego roku obrotowego.
”
;
10)
w załączniku nr 2 do rozporządzenia:
a)
w ust. 1:
-
-po pkt 1 dodaje się pkt 1a w brzmieniu:„
1a)
gwarancja lub poręczenie podmiotu, którego zobowiązania lub działalność objęta jest gwarancją, poręczeniem lub innym mechanizmem wsparcia, udzielonym przez Skarb Państwa na podstawie odrębnych przepisów, spełniającym wymogi ochrony kredytowej w rozumieniu art. 213-215 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 575/2013 z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie wymogów ostrożnościowych dla instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych, zmieniającego rozporządzenie (UE) nr 648/2012 2)Zmiany wymienionego rozporządzenia zostały ogłoszone w Dz. Urz. UE L 208 z 02.08.2013, str. 68, Dz. Urz. UE L 321 z 30.11.2013, str. 6, Dz. Urz. UE L 165 z 04.06.2014, str. 31, Dz. Urz. UE L 11 z 17.01.2015, str. 37, Dz. Urz. UE L 143 z 09.06.2015, str. 7, Dz. Urz. UE L 328 z 12.12.2015, str. 108, Dz. Urz. UE L 151 z 08.06.2016, str. 4, Dz. Urz. UE L 171 z 29.06.2016, str. 153, Dz. Urz. UE L 336 z 10.12.2016, str. 36, Dz. Urz. UE L 20 z 25.01.2017, str. 4 oraz Dz. Urz. UE L 144 z 07.06.2017, str. 14., zwanego dalej „rozporządzeniem nr 575/2013”;”, -
-pkt 3a otrzymuje brzmienie:„
3a)
umowa ubezpieczenia eksportowego lub gwarancja ubezpieczeniowa Korporacji Ubezpieczeń Kredytów Eksportowych S.A., objęta w sposób bezpośredni lub pośredni systemem gwarantowania wypłat przez Skarb Państwa, zawarta lub udzielona na podstawie przepisów o gwarantowanych przez Skarb Państwa ubezpieczeniach eksportowych, dla określonej umowy dotyczącej ekspozycji kredytowych - do wysokości iloczynu procentu, w jakim ryzyko wystąpienia zdarzenia objęte jest ochroną ubezpieczeniową lub gwarancyjną, i sumy odpowiednio ubezpieczenia lub gwarancji, jeżeli konieczność tworzenia rezerw celowych oraz odpisów aktualizujących należności związanych z ekspozycjami kredytowymi jest następstwem zdarzeń objętych tym ubezpieczeniem lub gwarancją;”, -
-pkt 5 i 6 otrzymują brzmienie:„
5)
zastaw rejestrowy na prawach z papierów wartościowych emitowanych przez:a)
Skarb Państwa lub Narodowy Bank Polski,b)
banki centralne lub rządy państw będących członkiem OECD,c)
podmiot, którego zobowiązania lub działalność objęte są gwarancją, poręczeniem lub innym mechanizmem wsparcia, udzielonym przez Skarb Państwa na podstawie odrębnych przepisów, spełniającym wymogi ochrony kredytowej w rozumieniu art. 213-215 rozporządzenia nr 575/2013- według ich wartości godziwej;6)
przeniesienie na bank, do czasu spłaty zadłużenia wraz z należnymi odsetkami i prowizją, prawa własności papierów wartościowych emitowanych przez:a)
Skarb Państwa lub Narodowy Bank Polski,b)
banki centralne lub rządy państw będących członkiem OECD,c)
podmiot, którego zobowiązania lub działalność objęte są gwarancją, poręczeniem lub innym mechanizmem wsparcia, udzielonym przez Skarb Państwa na podstawie odrębnych przepisów, spełniającym wymogi ochrony kredytowej w rozumieniu art. 213-215 rozporządzenia nr 575/2013- według ich wartości godziwej;”,
b)
w ust. 3:
-
-wprowadzenie do wyliczenia otrzymuje brzmienie:„Zabezpieczenia umożliwiające pomniejszenie podstawy tworzenia rezerw celowych oraz odpisów aktualizujących należności związanych z ekspozycjami kredytowymi:”,
-
-po pkt 1 dodaje się pkt 1a w brzmieniu:„
1a)
gwarancja lub poręczenie podmiotu, którego zobowiązania lub działalność objęta jest gwarancją, poręczeniem lub innym mechanizmem wsparcia, udzielonym przez Skarb Państwa na podstawie odrębnych przepisów, spełniającym wymogi ochrony kredytowej w rozumieniu art. 213-215 rozporządzenia nr 575/2013;”, -
-pkt 6 i 7 otrzymują brzmienie:„
6)
umowa ubezpieczenia eksportowego lub gwarancja ubezpieczeniowa Korporacji Ubezpieczeń Kredytów Eksportowych S.A., objęta w sposób bezpośredni lub pośredni systemem gwarantowania wypłat przez Skarb Państwa, zawarta lub udzielona na podstawie przepisów o gwarantowanych przez Skarb Państwa ubezpieczeniach eksportowych, dla określonej umowy dotyczącej ekspozycji kredytowych - do wysokości iloczynu procentu, w jakim ryzyko wystąpienia zdarzenia objęte jest ochroną ubezpieczeniową lub gwarancyjną, i sumy odpowiednio ubezpieczenia lub gwarancji, jeżeli konieczność tworzenia rezerw celowych oraz odpisów aktualizujących należności związanych z ekspozycjami kredytowymi jest następstwem zdarzeń objętych tym ubezpieczeniem lub gwarancją;7)
cesja praw do świadczeń wynikających z umów ubezpieczenia eksportowego lub cesja praw wynikających z gwarancji ubezpieczeniowych, objęta w sposób bezpośredni lub pośredni systemem gwarantowania wypłat przez Skarb Państwa, zawartych lub udzielonych na podstawie przepisów o gwarantowanych przez Skarb Państwa ubezpieczeniach eksportowych - do wysokości iloczynu procentu, w jakim ryzyko wystąpienia zdarzenia jest objęte ochroną ubezpieczeniową lub gwarancyjną, i sumy odpowiednio ubezpieczenia lub gwarancji, jeżeli konieczność tworzenia rezerw celowych oraz odpisów aktualizujących należności związanych z ekspozycjami kredytowymi jest następstwem zdarzeń objętych tym ubezpieczeniem lub gwarancją;”, -
-pkt 17 otrzymuje brzmienie:„
17)
przeniesienie na bank, do czasu spłaty zadłużenia wraz z należnymi odsetkami i prowizją, prawa własności:a)
papierów wartościowych emitowanych przez Skarb Państwa lub Narodowy Bank Polski,b)
papierów wartościowych emitowanych przez banki centralne lub rządy państw będących członkiem OECD,c)
bankowych papierów wartościowych emitowanych przez inne banki,d)
papierów wartościowych emitowanych przez podmiot, którego zobowiązania lub działalność objęte są gwarancją, poręczeniem lub innym mechanizmem wsparcia, udzielonym przez Skarb Państwa na podstawie odrębnych przepisów, spełniającym wymogi ochrony kredytowej w rozumieniu art. 213-215 rozporządzenia nr 575/2013- według ich wartości godziwej;”.
§ 2.
Przepisy rozporządzenia mają zastosowanie po raz pierwszy do sprawozdań finansowych
sporządzanych za rok obrotowy rozpoczynający się od dnia 1 stycznia 2017 r., z wyjątkiem
§ 1 pkt 10 lit. a tiret pierwsze i trzecie oraz § 1 pkt 10 lit. b tiret drugie i czwarte,
które mają zastosowanie po raz pierwszy do rezerw celowych oraz odpisów aktualizujących
należności związanych z ekspozycjami kredytowymi tworzonych od dnia 1 stycznia 2018 r.
§ 3.
Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.
1)
Minister Rozwoju i Finansów kieruje działem administracji rządowej - finanse publiczne,
na podstawie § 1 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 30 września
2016 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Rozwoju i Finansów (Dz.
U. poz. 1595).
2)
Zmiany wymienionego rozporządzenia zostały ogłoszone w Dz. Urz. UE L 208 z 02.08.2013,
str. 68, Dz. Urz. UE L 321 z 30.11.2013, str. 6, Dz. Urz. UE L 165 z 04.06.2014, str.
31, Dz. Urz. UE L 11 z 17.01.2015, str. 37, Dz. Urz. UE L 143 z 09.06.2015, str. 7,
Dz. Urz. UE L 328 z 12.12.2015, str. 108, Dz. Urz. UE L 151 z 08.06.2016, str. 4,
Dz. Urz. UE L 171 z 29.06.2016, str. 153, Dz. Urz. UE L 336 z 10.12.2016, str. 36,
Dz. Urz. UE L 20 z 25.01.2017, str. 4 oraz Dz. Urz. UE L 144 z 07.06.2017, str. 14.