Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiejz dnia 28 września 2017 r.w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o stanie wojennym oraz o kompetencjach
Naczelnego Dowódcy Sił Zbrojnych i zasadach jego podległości konstytucyjnym organom
Rzeczypospolitej Polskiej
Spis treści
Treść obwieszczenia
1.
Na podstawie art. 16 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych
i niektórych innych aktów prawnych ogłasza się w załączniku do niniejszego obwieszczenia jednolity tekst ustawy z dnia 29 sierpnia 2002 r. o stanie wojennym oraz o kompetencjach Naczelnego
Dowódcy Sił Zbrojnych i zasadach jego podległości konstytucyjnym organom Rzeczypospolitej
Polskiej , z uwzględnieniem zmian wprowadzonych ustawą z dnia 16 listopada 2016 r. o zmianie ustawy o działach administracji rządowej
oraz niektórych innych ustaw
oraz zmian wynikających z przepisów ogłoszonych przed dniem 27 września 2017 r.
2.
Podany w załączniku do niniejszego obwieszczenia tekst jednolity ustawy nie obejmuje
art. 43 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o zmianie ustawy o działach administracji
rządowej oraz niektórych innych ustaw , który stanowi:
„
Art. 43.
Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem art. 39 ust.
2 i 3, które wchodzą w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia.
”
.
Załącznik - Tekst jednolity ustawy z dnia 29 sierpnia 2002 r. o stanie wojennym oraz o kompetencjach Naczelnego Dowódcy Sił Zbrojnych i zasadach jego podległości konstytucyjnym organom Rzeczypospolitej Polskiej
Rozdział 1
Przepisy ogólne
Art. 1.
Ustawa określa tryb wprowadzenia i zniesienia stanu wojennego, zasady działania organów
władzy publicznej oraz zakres ograniczeń wolności i praw człowieka i obywatela w czasie
stanu wojennego, a także kompetencje Naczelnego Dowódcy Sił Zbrojnych i zasady jego
podległości konstytucyjnym organom Rzeczypospolitej Polskiej.
Art. 2.
1.
W razie zewnętrznego zagrożenia państwa, w tym spowodowanego działaniami o charakterze
terrorystycznym lub działaniami w cyberprzestrzeni, zbrojnej napaści na terytorium
Rzeczypospolitej Polskiej lub gdy z umowy międzynarodowej wynika zobowiązanie do wspólnej
obrony przeciwko agresji, Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej może, na wniosek Rady
Ministrów, wprowadzić stan wojenny na części albo na całym terytorium państwa.
1a.
Przez zewnętrzne zagrożenie państwa, o którym mowa w ust. 1, rozumie się celowe działania,
godzące w niepodległość, niepodzielność terytorium, ważny interes gospodarczy Rzeczypospolitej
Polskiej lub zmierzające do uniemożliwienia albo poważnego zakłócenia normalnego funkcjonowania
państwa, podejmowane przez zewnętrzne w stosunku do niej podmioty.
1b.
Przez cyberprzestrzeń, o której mowa w ust. 1, rozumie się przestrzeń przetwarzania
i wymiany informacji tworzoną przez systemy teleinformatyczne, określone w art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów
realizujących zadania publiczne , wraz z powiązaniami pomiędzy nimi oraz relacjami z użytkownikami.
2.
We wniosku, o którym mowa w ust. 1, Rada Ministrów określa przyczyny i obszar, na
którym ma być wprowadzony stan wojenny, a także odpowiednie do stopnia i charakteru
zagrożenia, w zakresie dopuszczonym niniejszą ustawą, rodzaje ograniczeń wolności
i praw człowieka i obywatela.
Art. 3.
1.
Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej niezwłocznie rozpatruje wniosek, o którym mowa
w art. 2 ust. 1, a następnie wydaje rozporządzenie o wprowadzeniu stanu wojennego
albo postanawia odmówić wydania takiego rozporządzenia. Rozporządzenie o wprowadzeniu
stanu wojennego Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej przedstawia Sejmowi w ciągu 48
godzin od jego podpisania.
2.
W rozporządzeniu, o którym mowa w ust. 1, określa się przyczyny wprowadzenia oraz
obszar, na którym wprowadza się stan wojenny, a także - w zakresie dopuszczonym niniejszą
ustawą - rodzaje ograniczeń wolności i praw człowieka i obywatela.
Art. 4.
1.
Stan wojenny obowiązuje od dnia ogłoszenia rozporządzenia, o którym mowa w art. 3
ust. 1, w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej.
2.
W przypadku uchylenia rozporządzenia, o którym mowa w art. 3 ust. 1, przez Sejm Rzeczypospolitej
Polskiej uchwałę Sejmu w tej sprawie niezwłocznie ogłasza się w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej
Polskiej.
3.
Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej o wprowadzeniu stanu wojennego
oraz inne akty prawne dotyczące tego stanu podaje się do publicznej wiadomości, w
drodze obwieszczenia właściwego wojewody, przez rozplakatowanie w miejscach publicznych,
a także w sposób zwyczajowo przyjęty na danym obszarze.
Art. 5.
Redaktorzy naczelni dzienników oraz nadawcy programów radiowych i telewizyjnych są
obowiązani do niezwłocznego, nieodpłatnego podania do publicznej wiadomości rozporządzenia
Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej o wprowadzeniu stanu wojennego i innych aktów
prawnych dotyczących tego stanu przekazanych im przez wojewodę właściwego ze względu
na siedzibę redakcji lub nadawcy.
Art. 6.
Minister właściwy do spraw zagranicznych notyfikuje Sekretarzowi Generalnemu Organizacji
Narodów Zjednoczonych i Sekretarzowi Generalnemu Rady Europy wprowadzenie i przyczyny
wprowadzenia stanu wojennego, a także jego zniesienie.
Art. 7.
1.
Wprowadzenie stanu wojennego wywołuje skutki określone w niniejszej ustawie i w innych
przepisach dotyczących stanu wojennego w stosunku do organów władzy publicznej, obywateli
polskich zamieszkałych lub czasowo przebywających na obszarze, na którym został wprowadzony
stan wojenny, osób prawnych oraz jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości
prawnej mających siedzibę lub prowadzących działalność gospodarczą na obszarze objętym
stanem wojennym.
2.
W przypadku gdy niniejsza ustawa, a także inne ustawy albo ratyfikowane umowy międzynarodowe
nie stanowią inaczej oraz nie zabrania tego powszechnie uznany zwyczaj międzynarodowy,
przepis ust. 1 stosuje się również do cudzoziemców przebywających na obszarze, na
którym został wprowadzony stan wojenny, oraz do ich mienia, jak również mienia innych
państw.
Art. 8.
1.
Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej, na wniosek Rady Ministrów, w drodze rozporządzenia,
znosi stan wojenny, jeżeli ustaną przyczyny, dla których stan wojenny został wprowadzony,
oraz zostanie przywrócone normalne funkcjonowanie państwa.
2.
Przepisy art. 4 ust. 1 i 3 stosuje się odpowiednio do rozporządzenia, o którym mowa
w ust. 1.
Rozdział 2
Zasady działania organów władzy publicznej
Art. 9.
W czasie stanu wojennego organy władzy publicznej działają w dotychczasowych strukturach
organizacyjnych państwa i w ramach przysługujących im kompetencji, z zastrzeżeniem
przepisów niniejszej ustawy.
Art. 10.
1.
(uchylony)
2.
Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej w czasie stanu wojennego w szczególności:
1)
postanawia, na wniosek Rady Ministrów, o przejściu organów władzy publicznej na określone
stanowiska kierowania;
2)
postanawia, na wniosek Rady Ministrów, o stanach gotowości bojowej Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej
Polskiej, zwanych dalej „Siłami Zbrojnymi”;
3)
określa, na wniosek Rady Ministrów, zadania Sił Zbrojnych w czasie stanu wojennego;
4)
może mianować, na wniosek Prezesa Rady Ministrów, Naczelnego Dowódcę Sił Zbrojnych;
5)
zatwierdza, na wniosek Naczelnego Dowódcy Sił Zbrojnych, plany operacyjnego użycia
Sił Zbrojnych;
6)
uznaje, na wniosek Naczelnego Dowódcy Sił Zbrojnych, określone obszary Rzeczypospolitej
Polskiej za strefy bezpośrednich działań wojennych.
Art. 11.
1.
Rada Ministrów w czasie stanu wojennego w szczególności:
1)
zarządza uruchomienie systemu kierowania obroną państwa;
2)
zarządza przejście na wojenne, określone w odrębnych przepisach, zasady działania
organów władzy publicznej;
3)
określa, na wniosek Naczelnego Dowódcy Sił Zbrojnych, zasady działania organów władzy
publicznej w strefie bezpośrednich działań wojennych;
4)
może zawiesić funkcjonowanie organów władzy publicznej w strefie bezpośrednich działań
wojennych;
5)
może przekazać organom wojskowym określone kompetencje organów władzy publicznej w
strefie bezpośrednich działań wojennych.
2.
Jeżeli w czasie stanu wojennego Rada Ministrów nie może zebrać się na posiedzenie,
konstytucyjne kompetencje Rady Ministrów wykonuje Prezes Rady Ministrów.
Art. 12.
Minister Obrony Narodowej w czasie stanu wojennego w szczególności:
1)
dokonuje oceny zagrożeń wojennych i możliwości obronnych oraz formułuje i przedstawia
właściwym organom propozycje dotyczące obrony państwa;
2)
koordynuje realizację zadań organów administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego
wynikających z zadań dotyczących obrony państwa;
3)
przedstawia właściwym organom potrzeby w zakresie świadczeń organów państwowych i
jednostek samorządu terytorialnego, przedsiębiorców i innych jednostek organizacyjnych
oraz osób fizycznych, na rzecz Sił Zbrojnych i obrony państwa;
4)
sprawuje ogólny nadzór nad realizacją zadań obronnych wykonywanych przez organy administracji
rządowej i jednostki samorządu terytorialnego;
5)
organizuje mobilizacyjne rozwinięcie, uzupełnianie i wyposażanie Sił Zbrojnych;
6)
współdziała z ministrem właściwym do spraw wewnętrznych w zakresie świadczeń, o których
mowa w pkt 3;
7)
koordynuje realizację zadań państwa-gospodarza wynikających z umów międzynarodowych.
Art. 13.
1.
W czasie stanu wojennego wojewoda kieruje realizacją zadań obronnych i obroną cywilną
na terenie województwa.
2.
Wojewoda w czasie stanu wojennego w szczególności:
1)
ocenia zagrożenia;
2)
wprowadza, w zakresie nienależącym do właściwości innych organów, ograniczenia wolności
i praw człowieka i obywatela oraz łagodzi i uchyla te ograniczenia;
3)
występuje z wnioskami do właściwych organów o wprowadzenie ograniczeń wolności i praw
człowieka i obywatela, jak również o ich złagodzenie lub uchylenie;
4)
określa zadania wynikające z przepisów stanu wojennego;
5)
koordynuje i kontroluje działalność organów władzy publicznej, przedsiębiorców oraz
innych jednostek organizacyjnych działających na obszarze województwa;
6)
może nakładać zadania i nakazywać jednostkom samorządu terytorialnego dokonywanie
określonych wydatków, na zasadach określonych w odrębnych przepisach.
3.
W zakresie działań, o których mowa w ust. 2, wojewodzie są podporządkowane wszystkie
jednostki organizacyjne administracji rządowej i samorządowej działające na obszarze
województwa oraz inne siły i środki wydzielone do jego dyspozycji i skierowane do
wykonywania zadań związanych z obroną państwa i województwa, a także związanych z
obroną cywilną.
Art. 14.
1.
Jeżeli organy gminy, powiatu lub samorządu województwa nie wykazują dostatecznej skuteczności
w wykonywaniu zadań publicznych lub w realizacji działań wynikających z przepisów
o wprowadzeniu stanu wojennego, Prezes Rady Ministrów, na wniosek właściwego wojewody,
może zawiesić te organy do czasu zniesienia stanu wojennego lub na czas określony
i ustanowić w ich miejsce zarząd komisaryczny sprawowany przez komisarza rządowego.
2.
Komisarza rządowego powołuje i odwołuje Prezes Rady Ministrów na wniosek wojewody.
3.
Komisarz rządowy z dniem powołania przejmuje wykonywanie zadań i kompetencji zawieszonych
organów gminy, powiatu lub samorządu województwa.
4.
Stan zawieszenia organów gminy, powiatu lub samorządu województwa ustaje z upływem
czasu określonego przez Prezesa Rady Ministrów oraz z mocy prawa z dniem zniesienia
stanu wojennego.
Art. 15.
Decyzje wydane przez organy władzy publicznej na podstawie niniejszej ustawy lub przepisów
wykonawczych podlegają natychmiastowemu wykonaniu. Przepisy o postępowaniu egzekucyjnym
w administracji stosuje się odpowiednio.
Rozdział 3
Naczelny Dowódca Sił Zbrojnych
Art. 16.
1.
Naczelny Dowódca Sił Zbrojnych podlega Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej.
2.
Naczelny Dowódca Sił Zbrojnych dowodzi Siłami Zbrojnymi oraz innymi jednostkami organizacyjnymi,
podporządkowanymi mu zgodnie z narodowymi planami użycia Sił Zbrojnych do obrony państwa.
3.
Naczelny Dowódca Sił Zbrojnych w szczególności:
1)
dowodzi siłami, o których mowa w ust. 2, w celu odparcia zbrojnej napaści na terytorium
Rzeczypospolitej Polskiej;
2)
zapewnia współdziałanie podległych mu Sił Zbrojnych z siłami sojuszniczymi w planowaniu
i prowadzeniu działań wojennych;
3)
określa, w ramach swojej właściwości, potrzeby Sił Zbrojnych w zakresie wsparcia ich
przez pozamilitarną część systemu obronnego państwa;
4)
wyznacza organy wojskowe do realizacji zadań administracji rządowej i samorządowej
w strefie bezpośrednich działań wojennych oraz określa, z wyjątkiem postanowień Rady
Ministrów, o których mowa w art. 11 ust. 1 pkt 5, ich zadania i kompetencje.
Art. 17.
Naczelny Dowódca Sił Zbrojnych przejmuje dowodzenie siłami, o których mowa w art.
16 ust. 2, z chwilą jego mianowania przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, o
ile Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej nie określi innego terminu przejęcia dowodzenia.
Rozdział 4
Zakres ograniczeń wolności i praw człowieka i obywatela
Art. 18.
1.
Na obszarze, na którym został wprowadzony stan wojenny, ograniczeniom wolności i praw
człowieka i obywatela podlegają wszystkie osoby fizyczne zamieszkałe lub przebywające
tam chociażby czasowo, a także ograniczenia te stosuje się odpowiednio wobec osób
prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej mających
siedzibę lub prowadzących działalność na obszarze objętym stanem wojennym.
2.
Rodzaje ograniczeń wolności i praw człowieka i obywatela określone w rozporządzeniu,
o którym mowa w art. 3 ust. 1, powinny odpowiadać charakterowi oraz intensywności
zagrożeń stanowiących przyczyny wprowadzenia stanu wojennego, a także zapewniać skuteczne
przywrócenie normalnego funkcjonowania państwa.
Art. 19.
W czasie stanu wojennego można zawiesić prawo do:
1)
strajków pracowniczych i innych form protestu w odniesieniu do określonych kategorii
pracowników lub w określonych dziedzinach;
2)
strajków i innych niż strajki form akcji protestacyjnych rolników;
3)
akcji protestacyjnych studentów organizowanych przez studenckie samorządy, stowarzyszenia
lub organizacje.
Art. 20.
1.
W czasie stanu wojennego w przypadku osób, których działalność zagraża bezpieczeństwu
lub obronności państwa, można dokonać przeszukania tych osób lub przeszukania ich
mieszkania, a także zajęcia przedmiotów wykorzystywanych do prowadzenia tej działalności.
2.
Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio do przeszukania innych pomieszczeń, pojazdów,
statków powietrznych oraz jednostek pływających, należących do osób, o których mowa
w ust. 1.
3.
Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, organy właściwe do stosowania ograniczeń
wolności i praw człowieka i obywatela, o których mowa w ust. 1 i 2, a także tryb postępowania
w tych sprawach, mając na względzie potrzeby obronne Rzeczypospolitej Polskiej oraz
poszanowanie godności osób, o których mowa w ust. 1.
Art. 21.
1.
W czasie stanu wojennego może być wprowadzona:
1)
cenzura prewencyjna środków społecznego przekazu obejmująca materiały prasowe w rozumieniu
ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. - Prawo prasowe , z zastrzeżeniem ust. 7;
2)
kontrola zawartości przesyłek, listów, paczek i przekazów przekazywanych w ramach
usług pocztowych o charakterze powszechnym lub usług kurierskich;
3)
kontrola treści korespondencji telekomunikacyjnej i rozmów telefonicznych lub sygnałów
przesyłanych w sieciach telekomunikacyjnych;
4)
emisja sygnałów uniemożliwiających nadawanie lub odbiór przekazów radiowych, telewizyjnych
lub dokonywanych poprzez urządzenia i sieci telekomunikacyjne, których treść może
zwiększyć zagrożenie bezpieczeństwa lub obronności państwa.
2.
Funkcję organów cenzury i kontroli pełnią właściwi wojewodowie, którzy mogą nakazać
organom administracji publicznej działającym na obszarze województwa wykonywanie czynności
technicznych niezbędnych do prowadzenia cenzury lub kontroli.
3.
Organy cenzury i kontroli są uprawnione do zatrzymywania w całości lub w części publikacji,
przesyłek pocztowych i kurierskich oraz korespondencji telekomunikacyjnej, a także
do przerywania rozmów telefonicznych i transmisji sygnałów przesyłanych w sieciach
telekomunikacyjnych, jeżeli ich zawartość lub treść może zwiększyć zagrożenie bezpieczeństwa
lub obronności państwa.
4.
Zatrzymane publikacje, przesyłki lub korespondencję telekomunikacyjną doręcza się
adresatom po zniesieniu stanu wojennego, z zastrzeżeniem ust. 5.
5.
Zatrzymane publikacje, przesyłki pocztowe i kurierskie oraz korespondencję telekomunikacyjną,
których treść lub zawartość pochodzi z przestępstwa, była przeznaczona do popełnienia
przestępstwa albo została objęta zakazem posiadania, organ cenzury i kontroli przekazuje
niezwłocznie, a najpóźniej bezpośrednio po zniesieniu stanu wojennego, organom właściwym
do prowadzenia postępowania karnego lub orzeczenia przepadku rzeczy.
6.
Decyzje organów cenzury i kontroli są ostateczne i mogą być zaskarżone bezpośrednio
do sądu administracyjnego. Przepisu art. 52 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie stosuje się.
7.
Cenzura prewencyjna nie obejmuje należących do kościołów i innych związków wyznaniowych
środków społecznego przekazu stanowiących źródła informacji na temat religii i służących
wypełnianiu funkcji religijnych.
8.
Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, określi:
1)
tryb postępowania organów cenzury i kontroli, uwzględniając potrzebę zapewnienia sprawności
i szybkości działania;
2)
organy właściwe w sprawach, o których mowa w ust. 1 pkt 4, oraz tryb postępowania
tych organów, uwzględniając potrzebę zapewnienia niejawności stosowanych metod i technik
działania.
Art. 22.
1.
W czasie stanu wojennego mogą być zawieszone prawa do:
1)
organizowania i przeprowadzania wszelkiego rodzaju zgromadzeń;
2)
organizowania i przeprowadzania imprez masowych oraz prowadzonych w ramach działalności
kulturalnej imprez artystycznych i rozrywkowych niebędących imprezami masowymi;
3)
zrzeszania się poprzez nakazanie okresowego zaniechania działalności zarejestrowanych
stowarzyszeń, partii politycznych, związków zawodowych, organizacji społeczno-zawodowych
rolników, organizacji pracodawców, ruchów obywatelskich oraz innych dobrowolnych zrzeszeń
i fundacji, których działalność może utrudnić realizację zadań obronnych.
2.
Przepis ust. 1 pkt 1 nie dotyczy zgromadzeń organizowanych przez kościoły i inne związki
wyznaniowe oraz organizacje religijne działające w obrębie świątyń, budynków kościelnych,
w innych pomieszczeniach służących organizowaniu i publicznemu sprawowaniu kultu,
a także zgromadzeń organizowanych przez organy państwa lub organy samorządu terytorialnego.
3.
Informacja o zgłoszeniu zbiórki publicznej, która ma być przeprowadzona na obszarze,
na którym wprowadzono stan wojenny, może zostać zamieszczona na ogólnopolskim elektronicznym
portalu zbiórek publicznych, tylko wówczas, gdy w ocenie ministra właściwego do spraw
administracji publicznej, przeprowadzenie zbiórki nie utrudni realizacji celów wprowadzenia
stanu wojennego.
Art. 23.
1.
Na obszarze obowiązywania stanu wojennego na osobę, która ukończyła 18 lat, przebywającą
w miejscu publicznym może być nałożony obowiązek posiadania przy sobie dowodu osobistego
lub innego dokumentu stwierdzającego tożsamość, a na osobę uczącą się, która nie ukończyła
18 lat - legitymacji szkolnej.
2.
W czasie stanu wojennego mogą być wprowadzone nakazy lub zakazy:
1)
przebywania lub opuszczania w ustalonym czasie oznaczonych miejsc, obiektów i obszarów;
2)
uzyskania zezwolenia organów administracji publicznej na zmianę miejsca pobytu stałego
i czasowego;
3)
zgłoszenia w ustalonym terminie organom ewidencji ludności lub Policji przybycia do
określonej miejscowości;
4)
utrwalania przy pomocy środków technicznych wyglądu lub innych cech określonych miejsc,
obiektów lub obszarów.
Art. 24.
1.
W czasie stanu wojennego mogą być wprowadzone ograniczenia wolności i praw człowieka
i obywatela w zakresie:
1)
dostępu do towarów konsumpcyjnych, poprzez całkowitą lub częściową reglamentację zaopatrzenia
ludności;
1a)
swobody uzgadniania cen przez strony umowy, poprzez zakazanie okresowego podwyższania
cen na towary lub usługi określonego rodzaju albo nakazanie stosowania cen ustalonych
na towary lub usługi mające podstawowe znaczenie dla kosztów utrzymania konsumentów;
2)
wolności działalności gospodarczej, poprzez nakazanie okresowego zaniechania prowadzenia
działalności gospodarczej określonego rodzaju albo ustanowienie obowiązku uzyskania
zezwolenia na rozpoczęcie działalności gospodarczej określonego rodzaju;
3)
działalności edukacyjnej, poprzez okresowe zawieszenie zajęć dydaktycznych w szkołach,
włącznie ze szkołami wyższymi, z wyjątkiem szkół duchownych i seminariów duchownych;
4)
obrotu krajowymi środkami płatniczymi, obrotu dewizowego oraz działalności kantorowej;
5)
funkcjonowania systemów łączności oraz działalności telekomunikacyjnej i pocztowej,
poprzez nakazanie wyłączenia urządzeń łączności lub zawieszenia świadczenia usług,
na czas określony, a także poprzez nakazanie niezwłocznego złożenia do depozytu właściwego
organu administracji rządowej radiowych i telewizyjnych urządzeń nadawczych i nadawczo-odbiorczych
lub ustalenie innego sposobu ich zabezpieczenia przed wykorzystaniem w sposób zagrażający
bezpieczeństwu lub obronności państwa;
6)
prawa posiadania broni palnej, amunicji i materiałów wybuchowych oraz innych rodzajów
broni lub określonych przedmiotów, poprzez nakazanie niezwłocznego złożenia do depozytu
właściwego organu administracji rządowej albo zakazanie noszenia;
7)
dostępu do informacji publicznej.
2.
Określone w ust. 1 ograniczenia wolności i praw człowieka i obywatela ustalone przez
Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w rozporządzeniu, o którym mowa w art. 3 ust.
1, wprowadza się i stosuje w drodze rozporządzeń wydawanych przez:
1)
Radę Ministrów - w przypadku ograniczeń określonych w ust. 1 pkt 1, 1a, 2 i 7;
2)
właściwego ministra - w przypadku jeżeli ograniczenie określone w ust. 1 pkt 3 dotyczy
szkół jemu podległych;
3)
ministra właściwego do spraw finansów publicznych, po zasięgnięciu opinii Prezesa
Narodowego Banku Polskiego - w przypadku ograniczenia określonego w ust. 1 pkt 4;
4)
ministra właściwego do spraw łączności i ministra właściwego do spraw informatyzacji,
działających w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw wewnętrznych, Ministrem
Obrony Narodowej i ministrem właściwym do spraw finansów publicznych oraz po zasięgnięciu
opinii Prezesa Narodowego Banku Polskiego w odniesieniu do bankowych systemów telekomunikacyjnych
- w przypadku ograniczeń określonych w ust. 1 pkt 5;
5)
ministra właściwego do spraw wewnętrznych oraz Ministra Obrony Narodowej w odniesieniu
do żołnierzy zawodowych - w przypadku ograniczeń określonych w ust. 1 pkt 6;
6)
właściwego wojewodę - w przypadku stosowania ograniczenia określonego w ust. 1 pkt
3 do szkół, z wyłączeniem szkół wyższych.
3.
W rozporządzeniach, o których mowa w ust. 2, określa się szczegółowy tryb i sposoby
oraz obszarowy, podmiotowy i przedmiotowy zakres wprowadzenia i stosowania ograniczeń
wolności i praw człowieka i obywatela, uwzględniając w możliwym stopniu minimalizację
indywidualnych i społecznych uciążliwości wynikających ze stosowania tych ograniczeń.
Art. 25.
1.
W czasie stanu wojennego można:
1)
nakładać na przedsiębiorców dodatkowe zadania, których realizacja jest niezbędna dla
bezpieczeństwa lub obronności państwa oraz zapewnienia zaopatrzenia ludności;
2)
wprowadzić zarząd komisaryczny dla przedsiębiorców, w tym z udziałem kapitału zagranicznego,
jeżeli przedmiotem ich działalności jest wytwarzanie wyrobów lub świadczenie usług
o szczególnym znaczeniu dla bezpieczeństwa lub obronności państwa;
3)
nałożyć na osoby fizyczne i osoby prawne prowadzące gospodarstwa rolne obowiązek wykonywania
świadczeń polegających na dostawach na rzecz określonych podmiotów produktów rolno-spożywczych
oraz na uprawie określonych gatunków roślin i hodowli zwierząt;
4)
wprowadzić najem lokali i budynków na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale
w stosunku do wszystkich lokali i budynków, a w uzasadnionych przypadkach także dokwaterowywanie
osób do lokalu mieszkalnego lub budynku;
5)
wprowadzić zajęcie nieruchomości niezbędnych dla Sił Zbrojnych lub obrony państwa.
2.
Określone w ust. 1 ograniczenia wolności i praw człowieka i obywatela ustalone przez
Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w rozporządzeniu, o którym mowa w art. 3 ust.
1, wprowadza się i stosuje w drodze:
1)
rozporządzeń Rady Ministrów - w przypadku ograniczeń określonych w ust. 1 pkt 3-5;
2)
decyzji organów administracji rządowej, o których mowa w art. 25a ust. 2 - w przypadku
ograniczeń określonych w ust. 1 pkt 1 i 2.
3.
W rozporządzeniach, o których mowa w ust. 2 pkt 1, określa się szczegółowy tryb i
sposoby oraz obszarowy, podmiotowy i przedmiotowy zakres wprowadzenia i stosowania
ograniczeń wolności i praw człowieka i obywatela, uwzględniając w możliwym stopniu
minimalizację indywidualnych i społecznych uciążliwości wynikających ze stosowania
tych ograniczeń.
Art. 25a.
1.
Zarząd komisaryczny ustanawia się w celu zapewnienia skuteczności wytwarzania wyrobów
lub świadczenia usług o szczególnym znaczeniu dla bezpieczeństwa lub obronności państwa.
2.
Organem administracji rządowej właściwym do powołania i odwołania zarządcy komisarycznego
jest:
1)
dla przedsiębiorstw państwowych - organ założycielski;
2)
dla spółek handlowych, w których Skarb Państwa posiada co najmniej 50% akcji lub udziałów
- minister wykonujący prawa z tytułu posiadania akcji lub udziałów należących do Skarbu
Państwa, z zastrzeżeniem pkt 4;
3)
dla pozostałych spółek - właściwy terytorialnie wojewoda, z zastrzeżeniem pkt 4;
4)
dla przedsiębiorców o szczególnym znaczeniu gospodarczo-obronnym w rozumieniu art. 3 ustawy z dnia 23 sierpnia 2001 r. o organizowaniu zadań na rzecz obronności
państwa realizowanych przez przedsiębiorców - ministrowie określeni w przepisach wydanych na podstawie art. 6 tej ustawy.
3.
Funkcję zarządcy komisarycznego może pełnić osoba posiadająca kwalifikacje i doświadczenie
zawodowe w zakresie organizacji i funkcjonowania przedsiębiorców.
4.
Koszty osobowe związane ze sprawowaniem zarządu komisarycznego obciążają organ administracji
rządowej, który zarząd ustanowił. Pozostałe koszty obciążają przedsiębiorcę i stanowią
koszty uzyskania przychodu.
5.
Zarządcy komisarycznemu przysługuje prawo uczestniczenia w pracach organów przedsiębiorcy
oraz prawo uzyskiwania od tych organów informacji niezbędnych do wykonywania jego
funkcji.
6.
Decyzje organów przedsiębiorcy w sprawach wytwarzania wyrobów lub świadczenia usług
o szczególnym znaczeniu dla bezpieczeństwa lub obronności państwa wymagają zgody zarządcy
komisarycznego.
7.
Zarządca komisaryczny może wydawać polecenia w formie pisemnej organom przedsiębiorcy
w sprawach związanych z wytwarzaniem wyrobów lub świadczeniem usług o szczególnym
znaczeniu dla bezpieczeństwa lub obronności państwa. Polecenia wydane przez zarządcę
komisarycznego podlegają natychmiastowemu wykonaniu.
8.
Od polecenia wydanego przez zarządcę komisarycznego przysługuje odwołanie do organu
administracji rządowej, który zarząd ustanowił. Termin wniesienia odwołania wynosi
trzy dni. Wniesienie odwołania nie wstrzymuje wykonania polecenia.
9.
Organ administracji rządowej rozpatruje odwołanie w terminie trzech dni od daty jego
wniesienia. Decyzja organu administracji rządowej w sprawie odwołania jest ostateczna.
Art. 26.
1.
W czasie stanu wojennego może być wprowadzony:
1)
całkowity albo częściowy zakaz lub ograniczenie przewozu osób i rzeczy w transporcie
drogowym, kolejowym, lotniczym, morskim i żegludze śródlądowej;
2)
całkowity albo częściowy zakaz lotów polskich i obcych statków powietrznych nad terytorium
lądowym i morzem terytorialnym Rzeczypospolitej Polskiej;
3)
całkowity albo częściowy zakaz lub ograniczenie ruchu polskich i obcych jednostek
pływających na morskich wodach wewnętrznych, na morzu terytorialnym i na śródlądowych
drogach wodnych;
4)
całkowity albo częściowy zakaz lub ograniczenie ruchu wszelkich pojazdów na drogach
publicznych;
5)
obowiązek wykonywania przez przewoźników przewozu na potrzeby obronności i bezpieczeństwa
państwa.
2.
Określone w ust. 1 ograniczenia wolności i praw człowieka i obywatela ustalone przez
Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w rozporządzeniu, o którym mowa w art. 3 ust.
1, wprowadza się i stosuje w drodze rozporządzeń wydawanych przez:
12)Ze zmianą wprowadzoną przez art. 13 pkt 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o zmianie ustawy o działach administracji rządowej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1954), która weszła w życie z dniem 17 grudnia 2016 r.)
ministrów właściwych do spraw transportu, żeglugi śródlądowej i gospodarki morskiej,
w porozumieniu z Ministrem Obrony Narodowej i ministrem właściwym do spraw wewnętrznych
- w przypadku ograniczeń określonych w ust. 1 pkt 1 i 3-5;
2)
Ministra Obrony Narodowej, w porozumieniu z ministrami właściwymi do spraw transportu
i gospodarki morskiej - w przypadku ograniczenia określonego w ust. 1 pkt 2.
3.
W rozporządzeniach, o których mowa w ust. 2, określa się szczegółowy tryb i sposoby
oraz obszarowy, podmiotowy i przedmiotowy zakres wprowadzenia i stosowania ograniczeń
wolności i praw człowieka i obywatela, uwzględniając w możliwym stopniu minimalizację
indywidualnych i społecznych uciążliwości wynikających ze stosowania tych ograniczeń.
Art. 27.
1.
W czasie stanu wojennego można zająć lub zarekwirować na potrzeby obronne państwa
środki transportu drogowego, kolejowego, lotniczego oraz statki morskie i żeglugi
śródlądowej.
23)Ze zmianą wprowadzoną przez art. 13 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 2..
Ministrowie właściwi do spraw transportu, żeglugi śródlądowej i gospodarki morskiej,
w porozumieniu z Ministrem Obrony Narodowej i ministrem właściwym do spraw wewnętrznych,
w drodze rozporządzenia, określą tryb zajmowania lub rekwirowania oraz zwrotu środków
transportu, o których mowa w ust. 1, a także organy właściwe w tych sprawach, z uwzględnieniem
konieczności udokumentowania przeprowadzonej czynności i wydania stosownego potwierdzenia
posiadaczowi środka transportu, a także pouczenia o możliwości ubiegania się o odszkodowanie
za szkody wynikłe z wprowadzonego ograniczenia.
Art. 28.
1.
W czasie stanu wojennego można:
1)
zamykać lub ograniczać ruch osobowy i towarowy przez przejścia graniczne;
2)
wprowadzić szczególne zasady wydawania dokumentów uprawniających obywateli polskich
do przekraczania granicy państwowej;
3)
wprowadzić szczególne zasady wydawania dokumentów uprawniających cudzoziemców do przekraczania
granicy państwowej oraz przebywania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
2.
Określone w ust. 1 ograniczenia wolności i praw człowieka i obywatela ustalone przez
Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w rozporządzeniu, o którym mowa w art. 3 ust.
1, wprowadza i stosuje, w drodze rozporządzenia, minister właściwy do spraw wewnętrznych,
w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw zagranicznych i Ministrem Obrony Narodowej,
uwzględniając w możliwym stopniu minimalizację indywidualnych i społecznych uciążliwości
wynikających ze stosowania tych ograniczeń.
Art. 29.
1.
W czasie stanu wojennego może być wprowadzony powszechny obowiązek wykonywania pracy
przez osoby, które ukończyły 16 lat, a nie przekroczyły 65 lat i są zdolne do wykonywania
pracy ze względu na stan zdrowia oraz warunki osobiste i rodzinne.
2.
Ograniczenie, o którym mowa w ust. 1, wprowadza Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia,
określając kategorie osób niepodlegających powszechnemu obowiązkowi wykonywania pracy
oraz tryb i warunki dokonywania przeniesień osób do pracy w innych miejscowościach,
uwzględniając minimalizację uciążliwości wynikających dla tych osób ze stosowania
tego ograniczenia.
Art. 30.
W czasie stanu wojennego redaktorzy naczelni dzienników oraz nadawcy programów radiowych
i telewizyjnych są obowiązani, na żądanie organów administracji publicznej, do nieodpłatnego,
niezwłocznego publikowania lub zamieszczania komunikatów, decyzji i postanowień tych
organów związanych z obronnością państwa i bezpieczeństwem obywateli.
Rozdział 5
Przepisy karne
Art. 31.
Kto w czasie stanu wojennego, będąc członkiem stowarzyszenia, partii politycznej,
związku zawodowego, organizacji społeczno-zawodowej rolników, organizacji pracodawców,
ruchów obywatelskich lub innych dobrowolnych zrzeszeń lub fundacji, których działalność
została zawieszona, nie zaprzestał udziału w ich działalności, podlega karze pozbawienia
wolności do lat 3.
Art. 32.
1.
Kto w czasie stanu wojennego organizuje strajk, akcję protestacyjną lub inną formę
protestu, o których mowa w art. 19 pkt 1-3, albo nimi kieruje, podlega karze pozbawienia
wolności od 3 miesięcy do lat 5.
2.
Kto w czasie stanu wojennego w celu przeprowadzenia strajku, akcji protestacyjnej
lub innej formy protestu, o których mowa w ust. 1, albo w czasie ich trwania przemocą,
groźbą bezprawną lub podstępem zmusza inną osobę do zaniechania wykonywania pracy,
podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.
3.
Kto w czasie stanu wojennego w celu przeprowadzenia strajku, akcji protestacyjnej
lub innej formy protestu, o których mowa w ust. 1, niszczy, uszkadza lub czyni niezdatnymi
do użytku obiekty lub urządzenia przedsiębiorców, instytucji lub innych jednostek
organizacyjnych albo uniemożliwia lub utrudnia prawidłowe ich funkcjonowanie, podlega
karze pozbawienia wolności od roku do lat 10.
Art. 33.
1.
Kto w czasie stanu wojennego:
1)
wbrew zakazowi określonemu w art. 22 ust. 1 pkt 1 organizuje lub przeprowadza zgromadzenie,
2)
wbrew zakazowi określonemu w art. 22 ust. 1 pkt 2 organizuje lub przeprowadza imprezę
masową albo inną imprezę artystyczną lub rozrywkową, niebędącą imprezą masową,
3)
wbrew obowiązkowi określonemu w art. 23 ust. 1 nie posiada przy sobie dowodu osobistego
lub innego dokumentu stwierdzającego tożsamość,
4)
wbrew nakazowi lub zakazowi określonemu w art. 23 ust. 2 pkt 1 przebywa lub nie opuszcza
w ustalonym czasie oznaczonego miejsca, obiektu lub obszaru,
5)
wbrew nakazowi określonemu w art. 23 ust. 2 pkt 2 zmienia miejsce pobytu stałego lub
czasowego bez wymaganego zezwolenia,
6)
wbrew nakazowi określonemu w art. 23 ust. 2 pkt 3 nie zgłasza w ustalonym terminie
organowi ewidencji ludności lub Policji przybycia do określonej miejscowości,
7)
wbrew zakazowi określonemu w art. 23 ust. 2 pkt 4 utrwala przy pomocy środków technicznych
wygląd lub inną cechę określonego miejsca, obiektu lub obszaru,
8)
wbrew nakazowi określonemu w art. 24 ust. 1 pkt 1 narusza zasady reglamentacji żywności,
8a)
wbrew zakazowi określonemu w art. 24 ust. 1 pkt 1a podwyższa ceny na towary lub usługi
określonego rodzaju albo nie stosuje się do nakazu stosowania cen w wysokości ustalonej
na towary lub usługi określonego rodzaju,
9)
wbrew obowiązkowi określonemu w art. 24 ust. 1 pkt 2 nie stosuje się do nakazu okresowego
zaniechania prowadzenia działalności gospodarczej określonego rodzaju albo bez wymaganego
zezwolenia rozpoczyna działalność gospodarczą określonego rodzaju,
10)
wbrew zakazowi określonemu w art. 24 ust. 1 pkt 3 organizuje lub przeprowadza zajęcia
dydaktyczne w szkołach,
11)
wbrew zakazowi określonemu w art. 24 ust. 1 pkt 4 nie stosuje się do wprowadzonych
ograniczeń w obrocie krajowymi środkami płatniczymi, obrocie dewizowym oraz działalności
kantorowej,
12)
wbrew obowiązkowi określonemu w art. 24 ust. 1 pkt 5 nie stosuje się do nakazu wyłączenia
na czas określony urządzeń łączności lub zawieszenia usług albo nakazu niezwłocznego
złożenia do depozytu radiowych i telewizyjnych urządzeń nadawczych i nadawczo-odbiorczych
lub innego sposobu ich zabezpieczenia,
13)
wbrew obowiązkowi określonemu w art. 24 ust. 1 pkt 6 nie stosuje się do nakazu niezwłocznego
złożenia do depozytu broni palnej, amunicji, materiałów wybuchowych, innych rodzajów
broni lub określonych przedmiotów albo zakazu ich noszenia,
14)
wbrew obowiązkowi określonemu w art. 24 ust. 1 pkt 7 nie stosuje się do wprowadzonych
ograniczeń w dostępie do informacji publicznej,
15)
wbrew obowiązkowi określonemu w art. 25 ust. 1 pkt 1 uchyla się od wykonania dodatkowego
zadania gospodarczego,
16)
wbrew obowiązkowi określonemu w art. 25 ust. 1 pkt 3 nie wykonuje świadczenia polegającego
na dostawie na rzecz określonego podmiotu produktów rolno-spożywczych, nie uprawia
określonego gatunku roślin lub nie hoduje określonego gatunku zwierząt albo utrudnia
lub udaremnia wykonywanie tego obowiązku przez osobę do tego zobowiązaną,
17)
w warunkach określonych w art. 25 ust. 1 pkt 4 uniemożliwia osobie uprawnionej zajęcie
przydzielonego lokalu lub budynku albo uporczywie utrudnia korzystanie z przydzielonej
części lokalu mieszkalnego lub budynku,
18)
wbrew obowiązkowi określonemu w art. 26 ust. 1 pkt 1 nie stosuje się do całkowitego
lub częściowego zakazu przewozu osób lub rzeczy w transporcie drogowym, kolejowym,
lotniczym, morskim lub żegludze śródlądowej, albo do ograniczenia w tym przewozie,
19)
wbrew obowiązkowi określonemu w art. 26 ust. 1 pkt 2 nie stosuje się do całkowitego
albo częściowego zakazu lotów polskich i obcych statków powietrznych nad terytorium
lądowym lub morzem terytorialnym Rzeczypospolitej Polskiej,
20)
wbrew obowiązkowi określonemu w art. 26 ust. 1 pkt 3 nie stosuje się do całkowitego
albo częściowego zakazu ruchu polskich i obcych jednostek pływających na morskich
wodach wewnętrznych, morzu terytorialnym lub na śródlądowych drogach wodnych albo
do ograniczenia w tym ruchu,
21)
wbrew obowiązkowi określonemu w art. 26 ust. 1 pkt 4 nie stosuje się do całkowitego
albo częściowego zakazu ruchu pojazdów na drodze publicznej, albo do ograniczenia
w tym ruchu,
22)
wbrew obowiązkowi określonemu w art. 26 ust. 1 pkt 5 nie wykonuje przewozu na potrzeby
obronności i bezpieczeństwa państwa,
23)
wbrew obowiązkowi określonemu w art. 29 ust. 1 uchyla się od wykonywania pracy
- podlega karze aresztu albo grzywny.
2.
Rozpoznawanie spraw określonych w ust. 1 następuje w trybie przepisów o postępowaniu
w sprawach o wykroczenia w postępowaniu przyśpieszonym.
Art. 34.
1.
Niewykonane w całości lub w części do dnia zniesienia stanu wojennego lub uchylenia
odpowiednich ograniczeń wolności i praw człowieka i obywatela kary za przestępstwa
i wykroczenia wymierzone na podstawie przepisów ustawy podlegają wykonaniu.
2.
Postępowania w sprawach, o których mowa w art. 31-33, wszczęte i niezakończone orzeczeniem
kończącym postępowanie do dnia zniesienia stanu wojennego lub uchylenia odpowiednich
ograniczeń wolności i praw człowieka i obywatela, prowadzi się na podstawie przepisów
ustawy, a wymierzone kary podlegają wykonaniu.
3.
Po zniesieniu stanu wojennego postępowanie w sprawach o wykroczenia określone w niniejszej
ustawie prowadzi się na zasadach ogólnych.
Rozdział 6
Zmiany w przepisach obowiązujących i przepisy końcowe
Art. 35-37.
(pominięte)
Art. 38.
Tracą moc:
1)
dekret z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym ;
2)
ustawa z dnia 25 stycznia 1982 r. o szczególnej regulacji prawnej w okresie stanu
wojennego ;
3)
ustawa z dnia 18 grudnia 1982 r. o szczególnej regulacji prawnej w okresie zawieszenia
stanu wojennego .
Art. 39.
Ustawa wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia4)Ustawa została ogłoszona w dniu 25 września 2002 r..
1)
Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 1988 r. poz. 324, z 1989 r.
poz. 187, z 1990 r. poz. 173, z 1991 r. poz. 442, z 1996 r. poz. 542, z 1997 r. poz.
554 i 770, z 1999 r. poz. 999, z 2001 r. poz. 1198, z 2002 r. poz. 1271, z 2004 r.
poz. 1181, z 2005 r. poz. 377, z 2007 r. poz. 590, z 2010 r. poz. 1228 i 1551, z 2011 r.
poz. 459, 934, 1204 i 1660, z 2012 r. poz. 1136 oraz z 2013 r. poz. 771.
2)
Ze zmianą wprowadzoną przez art. 13 pkt 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o zmianie
ustawy o działach administracji rządowej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz.
1954), która weszła w życie z dniem 17 grudnia 2016 r.
3)
Ze zmianą wprowadzoną przez art. 13 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 2.
4)
Ustawa została ogłoszona w dniu 25 września 2002 r.