Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiejz dnia 19 kwietnia 2016 r.w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o gospodarce komunalnej
Spis treści
Treść obwieszczenia
1.
Na podstawie art. 16 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych
i niektórych innych aktów prawnych ogłasza się w załączniku do niniejszego obwieszczenia jednolity tekst ustawy z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej , z uwzględnieniem zmiany wprowadzonej ustawą z dnia 9 października 2015 r. o związkach metropolitalnych
oraz zmian wynikających z przepisów ogłoszonych przed dniem 18 kwietnia 2016 r.
2.
Podany w załączniku do niniejszego obwieszczenia tekst jednolity ustawy nie obejmuje
art. 73 ustawy z dnia 9 października 2015 r. o związkach metropolitalnych , który stanowi:
„
Art. 73.
Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2016 r.
”
.
Załącznik - Tekst jednolity ustawy z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej
Rozdział 1
Przepisy ogólne
Art. 1.
1.
Ustawa określa zasady i formy gospodarki komunalnej jednostek samorządu terytorialnego,
polegające na wykonywaniu przez te jednostki zadań własnych, w celu zaspokojenia zbiorowych
potrzeb wspólnoty samorządowej.
2.
Gospodarka komunalna obejmuje w szczególności zadania o charakterze użyteczności publicznej,
których celem jest bieżące i nieprzerwane zaspokajanie zbiorowych potrzeb ludności
w drodze świadczenia usług powszechnie dostępnych.
Art. 1a.
Ilekroć w ustawie jest mowa o jednostkach samorządu terytorialnego - należy przez
to rozumieć:
a)
gminę w znaczeniu ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym lub
b)
powiat w znaczeniu ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym lub
c)
województwo w znaczeniu ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa .
Art. 2.
Gospodarka komunalna może być prowadzona przez jednostki samorządu terytorialnego
w szczególności w formach samorządowego zakładu budżetowego lub spółek prawa handlowego.
Art. 3.
1.
Jednostki samorządu terytorialnego w drodze umowy mogą powierzać wykonywanie zadań
z zakresu gospodarki komunalnej osobom fizycznym, osobom prawnym lub jednostkom organizacyjnym
nieposiadającym osobowości prawnej, z uwzględnieniem przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych , w trybie przepisów ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o partnerstwie publiczno-prywatnym , przepisów ustawy z dnia 9 stycznia 2009 r. o koncesji na roboty budowlane lub usługi , przepisów ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień publicznych , przepisów ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie i ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o publicznym transporcie zbiorowym albo na zasadach ogólnych.
2.
Jeżeli do prowadzenia danego rodzaju działalności na podstawie innych ustaw jest wymagane
uzyskanie zezwolenia, jednostki samorządu terytorialnego mogą powierzyć wykonywanie
zadań wyłącznie podmiotowi posiadającemu wymagane zezwolenie.
Art. 4.
1.
Jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej, organy stanowiące jednostek samorządu
terytorialnego postanawiają o:
1)
wyborze sposobu prowadzenia i form gospodarki komunalnej;
2)
wysokości cen i opłat albo o sposobie ustalania cen i opłat za usługi komunalne o
charakterze użyteczności publicznej oraz za korzystanie z obiektów i urządzeń użyteczności
publicznej jednostek samorządu terytorialnego.
2.
Uprawnienia, o których mowa w ust. 1 pkt 2, organy stanowiące jednostek samorządu
terytorialnego mogą powierzyć organom wykonawczym tych jednostek.
Art. 52)W brzmieniu ustalonym przez art. 59 ustawy z dnia 9 października 2015 r. o związkach metropolitalnych (Dz. U. poz. 1890), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2016 r..
Przepisy ustawy stosuje się odpowiednio do wykonywania zadań, o których mowa w art.
1, przez związki międzygminne, związki powiatów, związki powiatowo-gminne (związki
komunalne), przez związki metropolitalne, przez miasto stołeczne Warszawę oraz w ramach
porozumień komunalnych.
Rozdział 2
Samorządowe zakłady budżetowe
Art. 6.
1.
Organy stanowiące jednostek samorządu terytorialnego mogą tworzyć, łączyć, przekształcać
w inną formę organizacyjno-prawną i likwidować samorządowe zakłady budżetowe zgodnie
z przepisami ustawy oraz przepisami ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych.
2.
Samorządowe zakłady budżetowe prowadzą gospodarkę finansową na zasadach określonych
w przepisach ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych.
Art. 7.
Działalność wykraczająca poza zadania o charakterze użyteczności publicznej nie może
być prowadzona w formie samorządowego zakładu budżetowego.
Art. 8.
Do pracowników samorządowych zakładów budżetowych stosuje się przepisy o pracownikach
samorządowych, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej.
Rozdział 3
Spółki z udziałem jednostek samorządu terytorialnego
Art. 9.
1.
Jednostki samorządu terytorialnego mogą tworzyć spółki z ograniczoną odpowiedzialnością
lub spółki akcyjne, a także mogą przystępować do takich spółek.
2.
Jednostki samorządu terytorialnego mogą także tworzyć spółki komandytowe lub komandytowo-akcyjne,
o których mowa w art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o partnerstwie publiczno-prywatnym.
Art. 10.
1.
Poza sferą użyteczności publicznej gmina może tworzyć spółki prawa handlowego i przystępować
do nich, jeżeli łącznie zostaną spełnione następujące warunki:
1)
istnieją niezaspokojone potrzeby wspólnoty samorządowej na rynku lokalnym;
2)
występujące w gminie bezrobocie w znacznym stopniu wpływa ujemnie na poziom życia
wspólnoty samorządowej, a zastosowanie innych działań i wynikających z obowiązujących
przepisów środków prawnych nie doprowadziło do aktywizacji gospodarczej, a w szczególności
do znacznego ożywienia rynku lokalnego lub trwałego ograniczenia bezrobocia.
2.
Poza sferą użyteczności publicznej gmina może tworzyć spółki prawa handlowego i przystępować
do nich również wówczas, jeżeli zbycie składnika mienia komunalnego mogącego stanowić
wkład niepieniężny gminy do spółki albo też rozporządzenie nim w inny sposób spowoduje
dla gminy poważną stratę majątkową.
3.
Ograniczenia dotyczące tworzenia spółek prawa handlowego i przystępowania przez gminę
do nich, o których mowa w ust. 1 i 2, nie mają zastosowania do posiadania przez gminę
akcji lub udziałów spółek zajmujących się czynnościami bankowymi, ubezpieczeniowymi
oraz działalnością doradczą, promocyjną, edukacyjną i wydawniczą na rzecz samorządu
terytorialnego, a także innych spółek ważnych dla rozwoju gminy, w tym klubów sportowych
działających w formie spółki kapitałowej.
4.
Poza sferą użyteczności publicznej województwo może tworzyć spółki prawa handlowego
na zasadach i w formach określonych w ustawie o samorządzie województwa.
Art. 10a.
1.
W spółkach z udziałem jednostek samorządu terytorialnego działa rada nadzorcza.
2.
Do rad nadzorczych w spółkach z udziałem jednostek samorządu terytorialnego stosuje
się przepisy Kodeksu spółek handlowych, z zastrzeżeniem przepisów niniejszej ustawy.
3.
Kadencja członka rady nadzorczej w spółkach z większościowym udziałem jednostek samorządu
terytorialnego trwa 3 lata.
4.
Członkowie rady nadzorczej, reprezentujący w spółce jednostkę samorządu terytorialnego,
są powoływani spośród osób, które złożyły egzamin w trybie przewidzianym w przepisach
o komercjalizacji i prywatyzacji.
5.
Do członków rad nadzorczych spółek z udziałem jednostek samorządu terytorialnego,
reprezentujących w spółce jednostkę samorządu terytorialnego, stosuje się odpowiednio
art. 13 ustawy z dnia 30 sierpnia 1996 r. o komercjalizacji i prywatyzacji .
6.
Członków zarządu spółek z udziałem jednostek samorządu terytorialnego powołuje i odwołuje
rada nadzorcza.
Art. 10b.
Przepisy art. 10a stosuje się także do spółek zależnych od spółek określonych w tych
przepisach, w rozumieniu art. 4 § 1 pkt 4 Kodeksu spółek handlowych, z tym że przepisy art. 10a ust. 4 i 5 stosuje się do członków rady nadzorczej spółki
zależnej, reprezentujących w tej spółce spółkę z udziałem jednostki samorządu terytorialnego.
Art. 11.
(uchylony)
Art. 12.
1.
Do wnoszenia wkładów oraz obejmowania udziałów i akcji stosuje się przepisy Kodeksu spółek handlowych oraz przepisy Kodeksu cywilnego, z zastrzeżeniem przepisów ustaw: o samorządzie gminnym, o samorządzie powiatowym,
o samorządzie województwa oraz o komercjalizacji i prywatyzacji.
2.
Do zbycia akcji i udziałów w spółkach, o których mowa w art. 9, stosuje się, z zastrzeżeniem
ust. 3 i 4, przepisy działu IV ustawy z dnia 30 sierpnia 1996 r. o komercjalizacji i prywatyzacji.
3.
Przewidziane w ustawie, o której mowa w ust. 2, kompetencje ministra właściwego do
spraw Skarbu Państwa wykonuje wobec spółki przewodniczący zarządu jednostki samorządu
terytorialnego, a w przypadku gminy wójt (burmistrz, prezydent miasta).
4.
W jednoosobowych spółkach jednostek samorządu terytorialnego funkcję zgromadzenia
wspólników (walnego zgromadzenia) pełnią organy wykonawcze tych jednostek samorządu
terytorialnego.
Art. 13.
1.
Spółka określa w regulaminie zasady korzystania z usług publicznych świadczonych przez
spółkę, a także obowiązki spółki wobec odbiorców usług.
2.
Regulamin, o którym mowa w ust. 1, oraz jego zmiany obowiązują na obszarze jednostek
samorządu terytorialnego po zatwierdzeniu przez organy wykonawcze tych jednostek.
Rozdział 4
Przekształcenia przedsiębiorstw komunalnych
Art. 14.
1.
Przedsiębiorstwa komunalne, w stosunku do których rada gminy do dnia 30 czerwca 1997 r.
nie postanowiła o wyborze organizacyjno-prawnej formy lub o ich prywatyzacji, ulegają
z dniem 1 lipca 1997 r. przekształceniu w jednoosobową spółkę gminy, z mocy prawa.
2.
Jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej, spółka ta wstępuje we wszystkie stosunki
prawne, których podmiotem było przedsiębiorstwo komunalne, bez względu na charakter
prawny tych stosunków.
Art. 15.
1.
Przed upływem terminów, o których mowa w art. 14 ust. 1, wójt (burmistrz, prezydent
miasta) decyduje o rodzaju spółki, ustala jej statut (akt założycielski) i niezwłocznie
składa wniosek o wpisanie spółki do rejestru handlowego3)Obecnie Krajowego Rejestru Sądowego, na podstawie art. 86 ustawy z dnia 20 sierpnia
1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. z 2015 r. poz. 1142, 1893 i 1923), która
weszła w życie z dniem 1 stycznia 2001 r..
2.
Wykreślenie przedsiębiorstwa komunalnego z rejestru przedsiębiorstw państwowych następuje
z urzędu, po dokonaniu wpisu spółki do rejestru handlowego, z dniem 1 lipca 1997 r.
Art. 16.
1.
Do spółki powstałej w wyniku przekształcenia przedsiębiorstwa komunalnego stosuje
się przepisy Kodeksu handlowego4)Utracił moc na podstawie art. 631 ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek
handlowych (Dz. U. poz. 1037), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2001 r., jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.
2.
Do spółki powstałej w wyniku przekształcenia przedsiębiorstwa komunalnego nie stosuje
się art. 312 i 313 Kodeksu handlowego4)Utracił moc na podstawie art. 631 ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek
handlowych (Dz. U. poz. 1037), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2001 r..
Art. 17.
1.
Gminę w spółce, o której mowa w art. 14, reprezentuje wójt (burmistrz, prezydent miasta).
2.
Pierwszy zarząd spółki jest powoływany przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta),
z tym że do pełnienia funkcji prezesa pierwszego zarządu spółki wójt (burmistrz, prezydent
miasta) powołuje z dniem 1 lipca 1997 r. dyrektora przekształconego przedsiębiorstwa
komunalnego, chyba że nie wyrazi on zgody na pełnienie tej funkcji.
3.
W przypadku niewyrażenia zgody przez dyrektora przekształconego przedsiębiorstwa komunalnego,
o której mowa w ust. 2, wójt (burmistrz, prezydent miasta) powołuje zarząd spółki
w pełnym składzie, wraz z jej prezesem.
Art. 18.
1.
W spółce powstałej w wyniku przekształcenia przedsiębiorstwa komunalnego działa rada
nadzorcza.
2.
Liczbę członków rady nadzorczej określa statut.
3.
Pracownicy spółki zachowują prawo wyboru:
1)
dwóch członków rady nadzorczej w radzie liczącej do sześciu członków;
2)
trzech członków rady nadzorczej w radzie liczącej od siedmiu do dziesięciu członków;
3)
czterech członków rady nadzorczej w radzie liczącej jedenastu lub więcej członków.
4.
Pozostałych członków rady nadzorczej powołuje spośród osób, które złożyły egzamin
na członka rady nadzorczej w trybie przewidzianym w przepisach o komercjalizacji i
prywatyzacji, i odwołuje wójt (burmistrz, prezydent miasta).
5.
Członkowie rad nadzorczych, o których mowa w ust. 3, wybierani są w głosowaniu bezpośrednim
i tajnym, przy zachowaniu zasady powszechności. Wynik wyborów jest wiążący dla walnego
zgromadzenia.
5a.
Tryb wyboru członków rady nadzorczej przez pracowników spółki może określać jej statut
albo regulamin uchwalony w sposób określony w tym statucie.
6.
Pracownikowi spółki, będącemu członkiem jej rady nadzorczej, spółka nie może, w okresie
trwania kadencji rady ani w okresie roku po zakończeniu kadencji, wypowiedzieć stosunku
pracy, z wyjątkiem przypadków określonych w art. 52 Kodeksu pracy. W tym czasie spółka nie może również zmienić na niekorzyść pracownika warunków pracy
lub płacy.
Art. 19.
1.
Pracownicy przekształconego w spółkę przedsiębiorstwa komunalnego stają się z mocy
prawa pracownikami spółki.
2.
Za zobowiązania wynikające ze stosunku pracy powstałe przed przekształceniem przedsiębiorstwa
odpowiada spółka.
3.
Stosunek pracy dyrektora przedsiębiorstwa oraz pracowników zatrudnionych na podstawie
powołania wygasa, z mocy prawa, z dniem wykreślenia przedsiębiorstwa komunalnego z
rejestru przedsiębiorstw państwowych5)Obecnie Krajowego Rejestru Sądowego, na podstawie art. 86 ustawy, o której mowa w
odnośniku 3..
4.
Pracownikom, o których mowa w ust. 3, przysługuje odprawa w wysokości trzymiesięcznego
wynagrodzenia, liczonego jak ekwiwalent pieniężny za urlop wypoczynkowy. Odprawa ta
nie przysługuje w przypadku zatrudnienia w spółce na stanowisku równorzędnym lub wyższym.
Art. 20.
(uchylony)
Art. 21.
W sprawach przekształcenia przedsiębiorstwa komunalnego w spółkę nie stosuje się przepisów
ustawy o komercjalizacji i prywatyzacji, chyba że ustawa stanowi inaczej.
Art. 22.
1.
Organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego może, w drodze uchwały, zdecydować
o likwidacji samorządowego zakładu budżetowego w celu zawiązania spółki akcyjnej albo
spółki z ograniczoną odpowiedzialnością przez wniesienie na pokrycie kapitału spółki
wkładu w postaci mienia samorządowego zakładu budżetowego pozostałego po jego likwidacji.
2.
Mienie pozostałe po likwidacji samorządowego zakładu budżetowego może być także wniesione
do zawiązanej przez jednostkę samorządu terytorialnego spółki komandytowej lub komandytowo-akcyjnej,
o których mowa w art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o partnerstwie publiczno-prywatnym.
3.
Czynności związane z likwidacją samorządowego zakładu budżetowego w celu, o którym
mowa w ust. 1, wykonuje organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego.
Art. 23.
1.
Składniki mienia samorządowego zakładu budżetowego przekształconego w spółkę stają
się majątkiem spółki.
2.
Prawo zarządu gruntem samorządowego zakładu budżetowego przekształconego w spółkę
staje się prawem użytkowania wieczystego spółki.
3.
Spółka powstała w wyniku przekształcenia wstępuje we wszystkie prawa i obowiązki związane
z działalnością samorządowego zakładu budżetowego.
Rozdział 5
Zmiany w przepisach obowiązujących oraz przepisy końcowe
Art. 24-27.
(pominięte)
Art. 28.
Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia6)Ustawa została ogłoszona w dniu 5 lutego 1997 r., z tym że przepis art. 11 wchodzi w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia.
1)
Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2013 r.
poz. 938 i 1646, z 2014 r. poz. 379, 911, 1146, 1626 i 1877, z 2015 r. poz. 238, 532,
1045, 1117, 1130, 1189, 1190, 1269, 1358, 1513, 1830, 1854, 1890 i 2150 oraz z 2016 r.
poz. 195.
2)
W brzmieniu ustalonym przez art. 59 ustawy z dnia 9 października 2015 r. o związkach
metropolitalnych (Dz. U. poz. 1890), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2016 r.
3)
Obecnie Krajowego Rejestru Sądowego, na podstawie art. 86 ustawy z dnia 20 sierpnia
1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. z 2015 r. poz. 1142, 1893 i 1923), która
weszła w życie z dniem 1 stycznia 2001 r.
4)
Utracił moc na podstawie art. 631 ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek
handlowych (Dz. U. poz. 1037), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2001 r.
5)
Obecnie Krajowego Rejestru Sądowego, na podstawie art. 86 ustawy, o której mowa w
odnośniku 3.
6)
Ustawa została ogłoszona w dniu 5 lutego 1997 r.