Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwościz dnia 13 kwietnia 2016 r.w sprawie określenia wzoru pouczenia o uprawnieniach i obowiązkach podejrzanego w
postępowaniu karnym 1)Niniejsze rozporządzenie dokonuje w zakresie swojej regulacji wdrożenia dyrektywy
Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/13/UE z dnia 22 maja 2012 r. w sprawie prawa
do informacji w postępowaniu karnym (Dz. Urz. UE L 142 z 01.06.2012, str. 1).
Spis treści
Treść rozporządzenia
Na podstawie art. 300 § 4 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego zarządza się, co następuje:
§ 1.
Określa się wzór pouczenia o uprawnieniach i obowiązkach podejrzanego w postępowaniu
karnym, stanowiący załącznik do rozporządzenia.
§ 2.
Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 15 kwietnia 2016 r.3)Niniejsze rozporządzenie było poprzedzone rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości
z dnia 11 czerwca 2015 r. w sprawie określenia wzoru pouczenia o uprawnieniach i obowiązkach
podejrzanego w postępowaniu karnym (Dz. U. poz. 893), które traci moc na podstawie
art. 28 ustawy z dnia 11 marca 2016 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego
oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 437).
1)
Niniejsze rozporządzenie dokonuje w zakresie swojej regulacji wdrożenia dyrektywy
Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/13/UE z dnia 22 maja 2012 r. w sprawie prawa
do informacji w postępowaniu karnym (Dz. Urz. UE L 142 z 01.06.2012, str. 1).
2)
Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 1999 r. poz. 931, z 2000 r.
poz. 580, 717, 852 i 1027, z 2001 r. poz. 1071 i 1149, z 2002 r. poz. 676, z 2003
r. poz. 155, 1061 i 1188, z 2004 r. poz. 514, 626, 889, 2405 i 2641, z 2005 r. poz.
70, 461, 680, 821, 1181, 1203, 1363, 1416 i 1479, z 2006 r. poz. 118, 467, 659, 708,
711, 1009, 1013, 1192, 1647 i 1648, z 2007 r. poz. 116, 432, 539, 589, 664, 766, 849
i 903, z 2008 r. poz. 162, 648, 686, 802, 1133, 1308, 1344, 1485, 1571 i 1651, z 2009 r.
poz. 39, 104, 171, 585, 716, 1051, 1178, 1323, 1375, 1474 i 1589, z 2010 r. poz. 46,
626, 669, 826, 842, 1228 i 1307, z 2011 r. poz. 245, 246, 273, 654, 678, 829, 1135,
1280, 1430, 1431, 1438 i 1645, z 2012 r. poz. 886, 1091, 1101, 1327, 1426, 1447 i
1529, z 2013 r. poz. 480, 765, 849, 1247, 1262, 1282 i 1650, z 2014 r. poz. 85, 384,
694, 1375 i 1556, z 2015 r. poz. 21, 290, 396, 1185, 1186, 1334, 1788, 1855 i 2281
oraz z 2016 r. poz. 178 i 437.
3)
Niniejsze rozporządzenie było poprzedzone rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości
z dnia 11 czerwca 2015 r. w sprawie określenia wzoru pouczenia o uprawnieniach i obowiązkach
podejrzanego w postępowaniu karnym (Dz. U. poz. 893), które traci moc na podstawie
art. 28 ustawy z dnia 11 marca 2016 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego
oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 437).
Załącznik - Pouczenie o uprawnieniach i obowiązkach podejrzanego w postępowaniu karnym (wzór)
Podejrzanemu w postępowaniu karnym przysługują wymienione poniżej uprawnienia:
1.
Prawo do składania wyjaśnień, także na piśmie, prawo do odmowy składania wyjaśnień
lub odmowy odpowiedzi na poszczególne pytania, bez konieczności podania przyczyn odmowy
(art. 175 § 1 i art. 176 § 1)1)Jeżeli nie wskazano innej podstawy prawnej, przepisy w nawiasach oznaczają odpowiednie
artykuły ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego (Dz. U. poz.
555, z późn. zm.).. W wypadku wezwania do osobistego stawiennictwa, usprawiedliwienie nieobecności z
powodu choroby jest możliwe wyłącznie po przedstawieniu zaświadczenia wystawionego
przez lekarza sądowego. Inne zwolnienie jest niewystarczające (art. 117 § 2a). W pilnych
wypadkach wezwanie do osobistego stawiennictwa może nastąpić telefonicznie albo w
inny sposób (art. 137).
2.
Prawo do korzystania z pomocy wybranego przez siebie obrońcy. Jeżeli podejrzany wykaże,
że nie stać go na obrońcę, sąd może wyznaczyć obrońcę z urzędu (art. 78 § 1). Nie
można mieć więcej niż trzech obrońców jednocześnie (art. 77). W wypadku skazania lub
warunkowego umorzenia postępowania karnego podejrzany może zostać obciążony kosztami
obrony z urzędu (art. 627 i art. 629).
3.
Na żądanie podejrzanego przy jego przesłuchaniu może być obecny obrońca (art. 301).
4.
Jeżeli podejrzany nie zna wystarczająco języka polskiego - prawo do korzystania z
bezpłatnej pomocy tłumacza, także przy kontaktach z obrońcą (art. 72 § 1).
5.
Prawo do informacji o treści zarzutów, ich uzupełnieniu i zmianach oraz kwalifikacji
prawnej zarzucanego przestępstwa (art. 313 § 1, art. 314, art. 325a § 2 i art. 325g
§ 2).
6.
Prawo do składania wniosków o dokonanie czynności śledztwa lub dochodzenia, np. o
przesłuchanie świadka, uzyskanie dokumentu, dopuszczenie opinii biegłego (art. 315
§ 1 i art. 325a § 2). Jeżeli istnieje obawa, że świadka nie będzie można przesłuchać
na rozprawie, podejrzany może wystąpić o jego przesłuchanie przez sąd lub zwrócić
się do prokuratora o przesłuchanie świadka w tym trybie (art. 316 § 3).
7.
Prawo dostępu do akt sprawy, do sporządzania odpisów i kopii, również po zakończeniu
postępowania przygotowawczego. Można odmówić dostępu do akt ze względu na ważny interes
państwa lub dobro postępowania (art. 156 § 5).
8.
Prawo do złożenia wniosku o końcowe zaznajomienie z materiałami postępowania (śledztwa
lub dochodzenia) przed jego zakończeniem. W trakcie tych czynności podejrzanemu może
towarzyszyć obrońca (art. 321 § 1 i 3, art. 325a § 2).
9.
Prawo do złożenia wniosku o skierowanie sprawy do postępowania mediacyjnego w celu
pogodzenia się z pokrzywdzonym (art. 23a § 1). Udział w postępowaniu mediacyjnym jest
dobrowolny. Pozytywne wyniki przeprowadzonej mediacji są brane pod uwagę przez sąd
przy wymiarze kary (art. 53 § 3 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny, Dz.
U, poz. 553, z późn. zm.).
10.
Prawo do uzgodnienia z prokuratorem wniosku o wydanie wyroku i wymierzenie przez sąd
ustalonych kar lub innych środków bez przeprowadzania dowodów (art. 335 § 1), który
może zostać uwzględniony przez sąd, jeżeli pokrzywdzony się nie sprzeciwi (art. 343
§ 2). Wniosek taki można również złożyć samodzielnie, przed doręczeniem zawiadomienia
o terminie rozprawy (art. 338a) albo na rozprawie, do chwili zakończenia pierwszego
przesłuchania wszystkich oskarżonych (art. 387 § 1), jednak wówczas sąd może go uwzględnić
tylko, gdy prokurator i pokrzywdzony się nie sprzeciwią (art. 343 § 2, art. 343a §
2 i art. 387 § 2).
11.
W postępowaniu przyspieszonym, w przypadku zapewnienia uczestnictwa podejrzanego w
postępowaniu w drodze wideokonferencji, Policja doręcza mu wniosek o rozpoznanie sprawy
(art. 517b § 2a, art. 517e § 1a). Może on składać wnioski i oświadczenia oraz dokonywać
czynności procesowych wyłącznie ustnie do protokołu. Pisma procesowe, których nie
można było przekazać do sądu, mogą być odczytane na rozprawie (art. 517ea § 1 i 2).
W ten sam sposób może być zapewniony udział w postępowaniu obrońcy i tłumacza (art.
517b § 2c-2d). W postępowaniu przyspieszonym wniosek o uzasadnienie wyroku może być
zgłoszony ustnie do protokołu albo złożony na piśmie w terminie 3 dni od daty doręczenia
wyroku; termin do wniesienia apelacji wynosi 7 dni (art. 517h § 1 i 3).
Podejrzany nie ma obowiązku dowodzenia swojej niewinności ani obowiązku dostarczania
dowodów na swoją niekorzyść (art. 74 § 1). Jest jednak obowiązany poddać się:
1)
oględzinom ciała i badaniom niepołączonym z naruszeniem ciała, pobraniu odcisków palców,
fotografowaniu oraz okazaniu innym osobom (art. 74 § 2 pkt 1);
2)
badaniom psychologicznym i psychiatrycznym oraz badaniom połączonym z dokonaniem zabiegów
na ciele, z wyjątkiem chirurgicznych, pod warunkiem że nie zagraża to zdrowiu, jeżeli
przeprowadzenie tych badań jest niezbędne (zwłaszcza pobranie krwi, włosów lub wydzielin
organizmu, np. śliny); badania powinny być przeprowadzone przez uprawnionego do tego
pracownika służby zdrowia (art. 74 § 2 pkt 2);
3)
pobraniu przez policjanta wymazu ze śluzówki policzków, o ile jest to konieczne i
nie zagraża zdrowiu (art. 74 § 2 pkt 3).
Niespełnienie tych obowiązków może prowadzić do zatrzymania i przymusowego doprowadzenia
podejrzanego, jak również skutkować zastosowaniem wobec niego w niezbędnym zakresie
siły fizycznej lub środków technicznych służących obezwładnieniu (art. 74 § 3a).
Podejrzany obowiązany jest również:
1)
stawiać się na każde wezwanie i zawiadamiać organ prowadzący postępowanie o każdej
zmianie miejsca zamieszkania lub pobytu trwającego dłużej niż 7 dni, w tym także z
powodu pozbawienia wolności w innej sprawie (tymczasowego aresztowania, osadzenia
w zakładzie karnym w celu odbycia kary), jak również o każdej zmianie danych umożliwiających
kontaktowanie się z nim (numer telefonu, adres poczty elektronicznej); w wypadku niestawiennictwa
podejrzany może być zatrzymany i sprowadzony przymusowo (art. 75 § 1 i 2);
2)
wskazać adres, na który kierowana będzie korespondencja (art. 132 § 1 i 2); w przeciwnym
wypadku czynność lub rozprawa zostanie przeprowadzona pod nieobecność podejrzanego;
niewskazanie adresu może również uniemożliwić złożenie wniosku, zażalenia lub apelacji
z powodu upływu terminów (art. 133 § 2);
3)
wskazać adresata (tzn. osobę lub instytucję z danymi adresowymi) dla doręczeń w kraju,
kiedy przebywa za granicą; w przeciwnym wypadku pismo wysłane na ostatnio znany adres
w kraju zostanie uznane za skutecznie doręczone, a czynność lub rozprawa zostanie
przeprowadzona pod nieobecność podejrzanego; niewskazanie adresata może również uniemożliwić
złożenie wniosku, zażalenia lub apelacji z powodu upływu terminów (art. 138);
4)
podać nowy adres w wypadku zmiany miejsca zamieszkania lub pobytu, w tym także z powodu
pozbawienia wolności w innej sprawie (tymczasowego aresztowania, osadzenia w zakładzie
karnym w celu odbycia kary); w przeciwnym wypadku pismo wysłane na dotychczasowy adres
zostanie uznane za skutecznie doręczone, a czynność lub rozprawa zostanie przeprowadzona
pod nieobecność podejrzanego; niewskazanie adresu może również uniemożliwić złożenie
wniosku, zażalenia lub apelacji z powodu upływu terminów (art. 139).
Potwierdzam otrzymanie pouczenia
... (data, podpis)
1)
Jeżeli nie wskazano innej podstawy prawnej, przepisy w nawiasach oznaczają odpowiednie
artykuły ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego (Dz. U. poz.
555, z późn. zm.).