Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiejz dnia 10 czerwca 2015 r.w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Prawo przewozowe
Spis treści
- Treść obwieszczenia
- Załącznik - Tekst jednolity ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. Prawo przewozowe
- Rozdział 1 - Przepisy ogólne
- Rozdział 2 - Przewóz osób i przesyłek bagażowych
- Rozdział 3 - Przewóz przesyłek towarowych
- Rozdział 4 - Zabezpieczenie roszczeń i likwidacja przesyłek
- Rozdział 5
- Rozdział 6 - Odpowiedzialność przewoźnika z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania umowy przewozu osób
- Rozdział 7 - Odpowiedzialność przewoźnika z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania umowy przewozu przesyłek
- Rozdział 8 - Odpowiedzialność z innych tytułów
- Rozdział 9 - Ustalenie stanu przesyłki, dochodzenie roszczeń
- Rozdział 10 - Odszkodowania
- Rozdział 10a - Przepisy karne
- Rozdział 11 - Zmiany w przepisach obowiązujących oraz przepisy szczególne, przejściowe i końcowe
Treść obwieszczenia
1.
Na podstawie art. 16 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych
i niektórych innych aktów prawnych ogłasza się w załączniku do niniejszego obwieszczenia jednolity tekst ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. - Prawo przewozowe , z uwzględnieniem zmian wprowadzonych:
1)
ustawą z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe ,
2)
ustawą z dnia 21 czerwca 2013 r. o zmianie niektórych ustaw dotyczących praw pasażerów
podróżujących drogą morską i drogą wodną śródlądową ,
3)
wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 lipca 2014 r. sygn. akt K 16/12
oraz zmian wynikających z przepisów ogłoszonych przed dniem 8 czerwca 2015 r.
2.
Podany w załączniku do niniejszego obwieszczenia tekst jednolity ustawy nie obejmuje:
1)
odnośnika nr 1 oraz art. 192 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe , które stanowią:
„
1) Niniejsza ustawa dokonuje w zakresie swojej regulacji wdrożenia dyrektywy 97/67/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 grudnia 1997 r. w sprawie
wspólnych zasad rozwoju rynku wewnętrznego usług pocztowych Wspólnoty oraz poprawy
jakości usług .
”
„
Art. 192.
Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2013 r.
”
;
2)
odnośnika nr 2 oraz art. 9 ustawy z dnia 21 czerwca 2013 r. o zmianie niektórych ustaw dotyczących praw
pasażerów podróżujących drogą morską i drogą wodną śródlądową , które stanowią:
„
2) Niniejsza ustawa wykonuje postanowienia rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1177/2010 z dnia 24 listopada
2010 r. o prawach pasażerów podróżujących drogą morską i drogą wodną śródlądową oraz
zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 2006/2004 .
”
„
Art. 9.
Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.
”
.
Załącznik - Tekst jednolity ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. Prawo przewozowe1)Niniejsza ustawa dokonuje w zakresie swojej regulacji transpozycji dyrektywy Rady 96/75/WE z dnia 19 listopada 1996 r. w sprawie systemów czarterowania i wyznaczania stawek przewozowych w krajowej i międzynarodowej żegludze śródlądowej we Wspólnocie (Dz. Urz. WE L 304 z 27.11.1996, str. 12, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 7, t. 2, str. 508, z późn. zm.).
Rozdział 1
Przepisy ogólne
Art. 1.
1.
Ustawa reguluje przewóz osób i rzeczy, wykonywany odpłatnie na podstawie umowy, przez
uprawnionych do tego przewoźników, z wyjątkiem transportu morskiego, lotniczego i
konnego.
2.
Przepisy ustawy stosuje się odpowiednio do przewozu nieodpłatnego wykonywanego przez
przewoźnika.
3.
Przepisy ustawy stosuje się do przewozów międzynarodowych, jeżeli umowa międzynarodowa
nie stanowi inaczej.
42)Dodany przez art. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2013 r. o zmianie niektórych ustaw dotyczących praw pasażerów podróżujących drogą morską i drogą wodną śródlądową (Dz. U. poz. 1014), która weszła w życie z dniem 19 września 2013 r..
Przepisy ustawy stosuje się do umowy przewozu podróżnego w przypadku przewozu wykonywanego
śródlądową drogą wodną w rozumieniu art. 3 lit. i rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1177/2010 z dnia 24 listopada
2010 r. o prawach pasażerów podróżujących drogą morską i drogą wodną śródlądową oraz
zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 2006/2004 , jeżeli to rozporządzenie nie stanowi inaczej.
Art. 2.
1.
Przewoźnik jest obowiązany podać do publicznej wiadomości zakres swojego działania,
a w szczególności adresy punktów odprawy i sposób zawierania umowy przewozu.
2.
Przewoźnik wykonujący regularne przewozy osób jest obowiązany w szczególności podać
do publicznej wiadomości rozkład jazdy środków transportowych przez zamieszczenie
informacji na wszystkich dworcach i przystankach wymienionych w rozkładzie jazdy.
3.
Przewoźnicy wykonujący regularne przewozy osób są obowiązani do okresowej aktualizacji
i publikowania informacji o wykonywanej komunikacji.
Art. 3.
1.
W zakresie podanym do wiadomości publicznej przewoźnik jest obowiązany do przewozu
osób i rzeczy.
2.
Przewoźnik jest obowiązany użyć środków transportowych odpowiednich do danego przewozu.
Art. 4.
Przewoźnik lub organizator publicznego transportu zbiorowego, o którym mowa w przepisach
ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o publicznym transporcie zbiorowym , mogą wydawać regulaminy określające warunki obsługi podróżnych, odprawy oraz przewozu
osób i rzeczy.
Art. 5.
Przewoźnik może powierzać wykonanie przewozu innym przewoźnikom na całej przestrzeni
przewozu lub jej części, jednakże ponosi odpowiedzialność za ich czynności jak za
swoje własne.
Art. 6.
1.
Przewóz może być wykonywany przez kilku przewoźników tej samej lub różnych gałęzi
transportu na podstawie jednej umowy przewozu i jednego dokumentu przewozowego, a
w regularnym przewozie osób w publicznym transporcie zbiorowym, przewoźnicy mogą realizować
te przewozy w ramach zintegrowanego systemu taryfowo-biletowego lub innego wspólnego
dokumentu przewozu; odpowiedzialność przewoźników jest solidarna.
2.
W sprawach nieuregulowanych odrębnie stosuje się przepisy obowiązujące przewoźnika
na przestrzeni wykonywanego przez niego przewozu.
3.
Przewoźnik, który zapłacił odszkodowanie, ma roszczenie zwrotne do przewoźnika ponoszącego
odpowiedzialność za okoliczności, z których szkoda wynikła. Jeżeli okoliczności tych
ustalić nie można, odpowiedzialność ponoszą wszyscy przewoźnicy stosownie do wysokości
przypadającego im przewoźnego; od odpowiedzialności jest wolny przewoźnik, który udowodni,
że szkoda nie powstała w czasie wykonywania przez niego przewozu.
Art. 7.
Przewoźnik jest zwolniony od obowiązku przewozu, jeżeli:
1)
zachodzą uniemożliwiające przewóz okoliczności, których przewoźnik nie mógł uniknąć
ani zapobiec ich skutkom;
2)
klient nie zastosował się do przepisów przewozowych;
3)
ze względu na przedmiot przewozu nie ma możliwości jego wykonania przy użyciu posiadanych
środków i urządzeń transportowych.
Art. 8.
1.
Obowiązek przewozu może być ograniczony przez:
1)
ministra właściwego do spraw transportu, a w odniesieniu do wojewódzkiego, powiatowego
albo gminnego regularnego przewozu osób odpowiednio przez wojewodę, starostę, wójta
albo burmistrza (prezydenta miasta) - ze względu na potrzeby obronności lub bezpieczeństwa
państwa albo w przypadku klęski żywiołowej;
2)
przewoźnika - w razie klęski żywiołowej, przerwy w eksploatacji, szczególnych trudności
spowodowanych przez klienta, z przyczyn ekonomicznych, których przewoźnik nie mógł
przewidzieć, jak również z uwagi na bezpieczeństwo ruchu za zgodą i na warunkach ustalonych
przez:
a)
ministra właściwego do spraw transportu albo wojewodę - w odniesieniu do przewoźników,
wobec których odpowiednio minister albo wojewoda pełni funkcję organu założycielskiego,
b)
ministra właściwego do spraw Skarbu Państwa - w odniesieniu do przewoźników, wobec
których minister pełni funkcję organu założycielskiego albo wykonuje uprawnienia z
akcji lub udziałów,
c)
marszałka województwa albo starostę - w odniesieniu do przewoźników, wobec których
odpowiednio zarząd województwa albo powiatu wykonuje uprawnienia z akcji lub udziałów.
d)
(uchylona)
Zgoda nie jest wymagana, jeżeli ograniczenie obowiązku przewozu następuje na okres
nie dłuższy niż 7 dni.
2.
Ograniczenia mogą polegać na całkowitym lub częściowym zawieszeniu przewozu, wyłączeniu
z przewozu określonych kategorii przesyłek, relacji przewozowych lub punktów odprawy,
zawieszeniu przewozu we wskazanych dniach albo uzależnieniu przewozu od spełnienia
określonych warunków.
3.
Ograniczenia przewozu podaje się do wiadomości publicznej w sposób zwyczajowo przyjęty.
Art. 9.
1.
Minister właściwy do spraw transportu może nałożyć na przewoźnika obowiązek zawarcia
umowy o wykonanie zadania przewozowego, jeżeli jest to niezbędne ze względu na potrzeby
obronności lub bezpieczeństwa państwa bądź w przypadku klęski żywiołowej.
2.
W przypadku klęsk żywiołowych obowiązek, o którym mowa w ust. 1, może nałożyć odpowiednio
wójt (burmistrz, prezydent miasta), starosta lub wojewoda.
3.
W wypadkach określonych w ust. 1 i 2 organ nakładający obowiązek zapewnia przewoźnikowi
środki finansowe niezbędne do wykonania nałożonego zadania lub wskazuje podmiot, który
na podstawie umowy z przewoźnikiem zapewni środki finansowe na wykonanie tego zadania.
Art. 9a.
W przypadku wystąpienia poważnych zakłóceń na rynku usług przewozowych w żegludze
śródlądowej, w tym nadmiernej podaży usług przewozowych, minister właściwy do spraw
transportu może, w drodze rozporządzenia, wprowadzić ograniczenia w przewozie rzeczy
w żegludze śródlądowej, określając czas ich obowiązywania oraz zakres przedmiotowy
lub terytorialny ich stosowania, biorąc pod uwagę środki podjęte przez Komisję Europejską
na podstawie właściwych przepisów Unii Europejskiej4)Dyrektywa Rady 96/75/WE, o której mowa w odnośniku 1..
Art. 10.
(uchylony)
Art. 11.
1.
Przewoźnik jest obowiązany podać do publicznej wiadomości, w sposób zwyczajowo przyjęty,
ustalone lub stosowane przez niego taryfy lub cenniki.
2.
Przewoźnik zapewnia zainteresowanym bezpłatny wgląd do obowiązujących go przepisów
przewozowych.
Art. 11a.
1.
Przewoźnik wykonujący regularne przewozy międzynarodowe w transporcie kolejowym lub
drogowym jest obowiązany do uzgadniania z właściwym miejscowo organem celnym rozkładów
jazdy środków przewozowych, a zwłaszcza czasu i miejsca przekroczenia przez te środki
granicy państwowej oraz czasu ich postoju w przejściach granicznych.
2.
W międzynarodowej żegludze śródlądowej obowiązek, o którym mowa w ust. 1, ciąży na
podmiotach zarządzających granicznymi przejściami rzecznymi.
3.
W międzynarodowej żegludze śródlądowej oraz międzynarodowym transporcie kolejowym
podmioty wymienione w ust. 1 i 2 obowiązane są do niezwłocznego powiadomienia właściwych
miejscowo organów celnych o wszystkich wypadkach przekraczania granicy przez środki
przewozowe poza rozkładem jazdy.
Art. 12.
(uchylony)
Rozdział 2
Przewóz osób i przesyłek bagażowych
Art. 13.
(uchylony)
Art. 14.
1.
Przewoźnik jest obowiązany do zapewnienia podróżnym odpowiednich warunków bezpieczeństwa
i higieny oraz wygody i należytej obsługi.
2.
Przewoźnik powinien podejmować działania ułatwiające podróżnym, w szczególności osobom
o ograniczonej zdolności ruchowej oraz osobom niepełnosprawnym, korzystanie ze środków
transportowych.
Art. 15.
1.
Podróżny jest obowiązany do przestrzegania przepisów porządkowych obowiązujących w
transporcie.
2.
Osoby zagrażające bezpieczeństwu lub porządkowi w transporcie mogą być niedopuszczone
do przewozu lub usunięte ze środka transportowego.
3.
Osoby uciążliwe dla podróżnych lub odmawiające zapłacenia należności za przewóz mogą
być usunięte ze środka transportowego, chyba że naruszałoby to zasady współżycia społecznego.
4.
Minister właściwy do spraw transportu w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw
administracji publicznej może określić, w drodze rozporządzenia, przepisy porządkowe
związane z przewozem osób i bagażu środkami transportu publicznego, z zastrzeżeniem
ust. 5 i 6.
5.
W odniesieniu do gminnego regularnego przewozu osób oraz przewozów osób i bagażu taksówkami
przepisy porządkowe określa rada gminy, a na terenie miasta stołecznego Warszawy -
Rada miasta stołecznego Warszawy.
6.
W odniesieniu do powiatowego regularnego przewozu osób przepisy porządkowe określa
rada powiatu, a w odniesieniu do wojewódzkiego regularnego przewozu osób - sejmik
województwa.
7.
Rada gminy (Rada miasta stołecznego Warszawy) może wprowadzić obowiązek stosowania
dodatkowych oznaczeń i dodatkowego wyposażenia technicznego w odniesieniu do taksówek.
Art. 16.
1.
Umowę przewozu zawiera się przez nabycie biletu na przejazd przed rozpoczęciem podróży
lub spełnienie innych określonych przez przewoźnika lub organizatora publicznego transportu
zbiorowego warunków dostępu do środka transportowego, a w razie ich nieustalenia -
przez samo zajęcie miejsca w środku transportowym.
2.
Na bilecie, o którym mowa w ust. 1, umieszcza się:
1)
nazwę przewoźnika lub organizatora publicznego transportu zbiorowego;
2)
relację lub strefę przejazdu;
3)
wysokość należności za przejazd;
4)
zakres uprawnień pasażera do ulgowego przejazdu.
3.
Na bilecie mogą być umieszczane inne informacje, w tym dane osobowe pasażera, jeżeli
jest to niezbędne dla przewoźnika lub organizatora w regularnym przewozie osób.
4.
Dane i informacje, o których mowa w ust. 2 i 3, zapisywane są w pamięci elektronicznej
biletu, jeżeli bilet ma formę elektroniczną.
Art. 17.
1.
Podróżny może zmienić umowę przewozu lub odstąpić od niej przed rozpoczęciem podróży
albo w miejscu zatrzymania środka transportowego na drodze przewozu.
2.
Zmiana umowy przewozu może dotyczyć:
1)
terminu odjazdu;
2)
miejscowości przeznaczenia;
3)
klasy środka transportowego.
3.
W celu dokonania zmian, o których mowa w ust. 2, podróżny powinien uzyskać od przewoźnika
odpowiednie poświadczenie oraz ewentualnie otrzymać zwrot lub dopłacić różnicę należności.
4.
Podróżnemu, który odstąpił od umowy przewozu albo którego na podstawie art. 15 nie
dopuszczono do przewozu lub usunięto ze środka transportowego, przysługuje zwrot należności
stosowny do niewykorzystanego świadczenia przewozowego po potrąceniu części należności
(odstępnego). Potrącenia nie stosuje się, jeżeli podróżny odstąpi od umowy przewozu
z przyczyn występujących po stronie przewoźnika.
5.
Przepisy ust. 1-4 nie dotyczą komunikacji miejskiej.
Art. 18.
1.
Jeżeli przed rozpoczęciem przewozu lub w czasie jego wykonywania zaistnieją okoliczności
uniemożliwiające jego wykonanie zgodnie z treścią umowy, przewoźnik jest obowiązany
niezwłocznie powiadomić o tym podróżnych oraz zapewnić im bez dodatkowej opłaty przewóz
do miejsca przeznaczenia przy użyciu własnych lub obcych środków transportowych (przewóz
zastępczy).
2.
W razie przerwy w ruchu lub utraty połączenia przewidzianego w rozkładzie jazdy, podróżnemu
przysługuje zwrot należności za cały przerwany przejazd, a ponadto może on bezpłatnie
powrócić do miejsca wyjazdu, chyba że przewoźnik nie ma możliwości zorganizowania
takiego przewozu.
3.
Przepisu ust. 2 nie stosuje się do przejazdów odbywanych na podstawie biletów uprawniających
do przejazdów wielokrotnych oraz w komunikacji miejskiej.
Art. 19.
Umowę grupowego przewozu osób zawiera z przewoźnikiem organizator takiego przewozu,
zwany dalej „organizatorem”.
Art. 20.
(uchylony)
Art. 21.
W grupowym przewozie osób do obowiązków organizatora należy nadzór nad przestrzeganiem
przez uczestników przewozu grupowego przepisów porządkowych; organizator i uczestnik
ponoszą odpowiedzialność solidarną za wyrządzone szkody w mieniu przewoźnika, chyba
że strony umówią się inaczej.
Art. 22.
Do grupowego przewozu osób stosuje się odpowiednio przepisy art. 17 i 18.
Art. 23.
1.
Podróżny może zabrać ze sobą do środka transportowego rzeczy, jak również oddać je
do przewozu jako przesyłkę bagażową.
2.
Z przewozu określonego w ust. 1 są wyłączone:
1)
rzeczy, których przewóz jest zabroniony na podstawie odrębnych przepisów;
2)
rzeczy niebezpieczne lub mogące wyrządzić szkodę osobom lub mieniu;
3)
zwłoki i szczątki zwłok ludzkich.
3.
W razie uzasadnionego podejrzenia, przewoźnik może sprawdzić, czy zawartość przesyłki
bagażowej nie narusza przepisu ust. 2; jeżeli podróżny nie zgłosi się do uczestnictwa
w sprawdzeniu lub nie można go odszukać, sprawdzenia dokonuje się w obecności osób
zaproszonych do tej czynności przez przewoźnika.
4.
W razie ujawnienia naruszenia przepisu ust. 2 koszty związane ze sprawdzeniem przesyłki
ponosi podróżny.
Art. 24.
1.
Przewoźnik przyjmuje przesyłki bagażowe w punktach odprawy podanych do wiadomości
publicznej lub bezpośrednio w środku transportowym, którym przesyłka ma być przewieziona.
2.
Przewoźnik ustala masę i liczbę sztuk przesyłki oraz przypadające do zapłaty należności
przewozowe i w dowód przyjęcia przesyłki do przewozu oraz opłacenia należności wydaje
podróżnemu kwit bagażowy.
3.
Przy nadaniu przesyłki bagażowej bezpośrednio do środka transportowego masa przesyłki
może być dla celów taryfowych określona szacunkowo.
4.
Przewoźnik może odmówić przyjęcia jako przesyłki bagażowej rzeczy, które ze względu
na ich stan lub właściwości mogą ulec w czasie przewozu uszkodzeniu lub zniszczeniu,
jeżeli ich opakowanie jest niewystarczające, albo przy których brak wymaganego opakowania.
W razie przyjęcia takich rzeczy do przewozu przewoźnik zamieszcza o tym odpowiednią
wzmiankę w kwicie bagażowym.
Art. 25.
1.
Kwit bagażowy powinien zawierać dane niezbędne do ustalenia tożsamości przesyłki oraz
wysokość należności przewozowych.
2.
Umowę przewozu przesyłki bagażowej uważa się za zawartą z chwilą przekazania przesyłki
przewoźnikowi i przyjęcia przez podróżnego kwitu bagażowego.
Art. 26.
Przewoźnik jest obowiązany do wykonania czynności ładunkowych w wyznaczonych punktach
odprawy (art. 24 ust. 1), chyba że przesyłka bagażowa jest nadawana bezpośrednio do
środka transportowego lub z niego wydawana.
Art. 27.
1.
Podróżny może zadeklarować wartość całej przesyłki bagażowej lub każdej jej sztuki
oddzielnie; deklarowana wartość nie powinna przewyższać rzeczywistej wartości przesyłki.
2.
Przewoźnik może sprawdzić zgodność deklarowanej wartości z rzeczywistą i w wypadku
zastrzeżeń zaznaczyć to w kwicie bagażowym.
3.
W razie sporu co do wysokości deklarowanej wartości przesyłki, podróżny może zażądać,
aby jej wartość określił rzeczoznawca. Jeżeli deklarowana wartość przewyższa więcej
niż o dwadzieścia procent wartość ustaloną przez rzeczoznawcę, koszty ekspertyzy ponosi
podróżny.
Art. 28.
1.
Przewoźnik jest obowiązany ogłosić w rozkładach jazdy lub w inny odpowiedni sposób
ograniczenia możliwości przewozu przesyłek bagażowych w poszczególnych kursach środków
transportowych przeznaczonych do przewozu osób.
2.
Podróżny może wskazać kurs lub kursy środków transportowych, którymi przesyłka bagażowa
ma być przewieziona; w przeciwnym razie przewozu dokonuje się w pierwszym możliwym
kursie.
3.
Przewoźnik może odmówić przyjęcia przesyłki bagażowej na wskazany przez podróżnego
kurs środka transportowego, jeżeli załadowanie jej mogłoby opóźnić odjazd tego środka.
4.
(uchylony)
5.
Jeżeli przeszkoda w przewozie powstała z przyczyn występujących po stronie przewoźnika,
podróżny może żądać:
1)
zwrotu przesyłki do miejsca nadania lub wydania przesyłki w miejscu powstania przeszkody;
w takich wypadkach przepis art. 18 ust. 2 stosuje się odpowiednio;
2)
przewozu przesyłki do miejsca przeznaczenia inną drogą; w takim wypadku przewoźnikowi
nie przysługują dodatkowe należności.
W razie braku możliwości zawiadomienia podróżnego o przeszkodzie w przewozie lub nieotrzymania
od niego odpowiedniego polecenia, przewozu dokonuje się zgodnie z przepisem pkt 2.
Art. 29.
1.
Termin przewozu przesyłki bagażowej określa się według rozkładu jazdy środka transportowego,
którym przesyłka ma być przewieziona, a dla przesyłek wydawanych w punktach odprawy
- z doliczeniem czasu niezbędnego na przygotowanie przesyłki do wydania, nie więcej
jednak niż 1 godziny.
2.
Termin przewozu przesyłki bagażowej przedłuża się, jeżeli przewoźnik nie ponosi winy,
o okres jej zatrzymania wskutek:
1)
sprawdzenia przesyłki stosownie do przepisu art. 23 ust. 3, gdy stwierdzono w niej
rzeczy wyłączone z przewozu;
2)
wykonywania czynności wymaganych w przepisach szczególnych;
3)
zmiany umowy przewozu lub przeszkody w przewozie;
4)
ograniczeń wprowadzonych na podstawie przepisu art. 8.
3.
Opóźnienie w dostarczeniu przesyłki bagażowej liczy się od zgłoszenia żądania jej
wydania po upływie terminu określonego w ust. 1, z uwzględnieniem okresów zatrzymania
określonych w ust. 2.
Art. 30.
1.
Przewoźnik wydaje przesyłkę bagażową posiadaczowi kwitu bagażowego za jego zwrotem
i nie jest obowiązany do sprawdzenia, czy osoba zgłaszająca się z kwitem bagażowym
jest uprawniona do odbioru przesyłki.
2.
Przewoźnik może wydać przesyłkę bagażową osobie, która nie może okazać kwitu bagażowego,
lecz udowodni swoje uprawnienia do odbioru; w razie wątpliwości przewoźnik może żądać
odpowiedniego zabezpieczenia.
3.
W razie opóźnienia w przewozie przesyłki bagażowej przewoźnik jest obowiązany, na
żądanie posiadacza kwitu bagażowego, odnotować w tym dokumencie datę i godzinę żądania
wydania przesyłki, a następnie zawiadomić go o nadejściu przesyłki.
Art. 31.
Do odstąpienia podróżnego od umowy przewozu przesyłki bagażowej stosuje się odpowiednio
przepisy art. 17.
Art. 32.
Do przesyłek bagażowych nadawanych przez organizatora przewozu grupowego stosuje się
odpowiednio przepisy art. 23-28, z wyjątkiem przepisu art. 25 ust. 2.
Art. 33.
Przesyłkę bagażową, która nie nadeszła do miejsca przeznaczenia w ciągu 14 dni po
upływie terminu przewozu, uważa się za utraconą.
Art. 33a.
1.
Przewoźnik lub organizator publicznego transportu zbiorowego albo osoba przez niego
upoważniona, legitymując się identyfikatorem umieszczonym w widocznym miejscu, może
dokonywać kontroli dokumentów przewozu osób lub bagażu.
2.
Identyfikator, o którym mowa w ust. 1, zawiera w szczególności:
1)
nazwę przewoźnika lub organizatora publicznego transportu zbiorowego;
2)
numer identyfikacyjny osoby dokonującej kontroli dokumentów przewozu osób lub bagażu;
3)
zdjęcie kontrolującego;
4)
zakres upoważnienia;
5)
okres ważności;
6)
pieczęć i podpis wystawcy (przewoźnika lub organizatora publicznego transportu zbiorowego).
3.
W razie stwierdzenia braku odpowiedniego dokumentu przewozu przewoźnik lub organizator
publicznego transportu zbiorowego albo osoba przez niego upoważniona pobiera właściwą
należność za przewóz i opłatę dodatkową albo wystawia wezwanie do zapłaty.
4.
W razie stwierdzenia braku ważnego dokumentu poświadczającego uprawnienie do bezpłatnego
albo ulgowego przejazdu przewoźnik lub organizator publicznego transportu zbiorowego
albo osoba przez niego upoważniona pobiera właściwą należność za przewóz i opłatę
dodatkową albo wystawia wezwanie do zapłaty. Pobrana należność za przewóz i opłata
dodatkowa, po uiszczeniu opłaty manipulacyjnej odpowiadającej kosztom poniesionym
przez przewoźnika lub organizatora publicznego transportu zbiorowego, podlegają zwrotowi,
a w przypadku wezwania do zapłaty - umorzeniu, w przypadku udokumentowania przez podróżnego,
nie później niż w terminie 7 dni od dnia przewozu, uprawnień do bezpłatnego lub ulgowego
przejazdu.
5.
W razie posiadania przez podróżnego ważnego dokumentu przewozu, którego nie miał podczas
przejazdu, do zwrotu i umarzania należności za przewóz i opłaty dodatkowej stosuje
się przepis ust. 4 zdanie drugie.
6.
Przewoźnik lub organizator publicznego transportu zbiorowego może określić w regulaminie
przewozu lub taryfie obniżenie wysokości opłaty dodatkowej w razie natychmiastowego
jej uiszczenia lub w terminie wyznaczonym w wezwaniu do zapłaty.
7.
Przewoźnik lub organizator publicznego transportu zbiorowego albo osoba przez niego
upoważniona ma prawo:
1)
w razie odmowy zapłacenia należności - żądać okazania dokumentu umożliwiającego stwierdzenie
tożsamości podróżnego;
2)
w razie niezapłacenia należności i nieokazania dokumentu - ująć podróżnego i niezwłocznie
oddać go w ręce Policji lub innych organów porządkowych, które mają zgodnie z przepisami
prawo zatrzymania podróżnego i podjęcia czynności zmierzających do ustalenia jego
tożsamości;
3)
w razie uzasadnionego podejrzenia, że dokument przewozu albo dokument uprawniający
do przejazdu bezpłatnego lub ulgowego jest podrobiony lub przerobiony - zatrzymać
dokument za pokwitowaniem oraz przesłać go prokuratorowi lub Policji, z powiadomieniem
wystawcy dokumentu.
8.
W przypadku, o którym mowa w ust. 7 pkt 2, do czasu przybycia funkcjonariusza Policji
lub innych organów porządkowych, podróżny obowiązany jest pozostać w miejscu przeprowadzania
kontroli albo w innym miejscu wskazanym przez przewoźnika lub organizatora publicznego
transportu zbiorowego albo osobę przez niego upoważnioną.
Art. 34.
1.
Przewoźnik wykonujący regularne przewozy osób w transporcie drogowym jest obowiązany
zgłaszać na piśmie właściwemu organizatorowi zmiany dotyczące rozkładu jazdy, nie
później niż w terminie 30 dni przed dniem aktualizacji rozkładów jazdy w określonych
terminach.
2.
Minister właściwy do spraw transportu określi, w drodze rozporządzenia:
1)
tryb zatwierdzania rozkładów jazdy,
2)
treść rozkładów jazdy,
3)
sposób i terminy ogłaszania oraz aktualizacji rozkładów jazdy,
4)
warunki ponoszenia kosztów związanych z zamieszczaniem informacji dotyczących rozkładów
jazdy oraz podawaniem rozkładów jazdy do publicznej wiadomości
- mając na uwadze zróżnicowanie wysokości kosztów przewoźników w zależności od ich
udziału w przewozach, a także zróżnicowanie rodzajów środków transportowych wykorzystywanych
w publicznym transporcie zbiorowym.
Art. 34a.
1.
Minister właściwy do spraw transportu określi, w drodze rozporządzenia:
1)
sposób ustalania wysokości opłat dodatkowych pobieranych w razie:
a)
braku odpowiedniego dokumentu przewozu,
b)
braku ważnego dokumentu poświadczającego uprawnienie do bezpłatnego albo ulgowego
przejazdu,
c)
niezapłacenia należności za zabrane ze sobą do środka przewozu rzeczy lub zwierzęta
albo naruszenia przepisów o ich przewozie,
d)
spowodowania, bez uzasadnionej przyczyny, zatrzymania lub zmiany trasy środka transportu
- mając na uwadze zróżnicowanie wysokości opłat dodatkowych w zależności od strat
poniesionych przez przewoźnika i powodu nałożenia opłaty dodatkowej;
2)
sposób ustalania wysokości przysługującej przewoźnikowi opłaty manipulacyjnej, mając
na uwadze ponoszone koszty czynności związanych ze zwrotem lub umorzeniem opłaty dodatkowej.
2.
W odniesieniu do gminnego, powiatowego i wojewódzkiego regularnego przewozu osób,
przepisy, o których mowa w ust. 1, określają odpowiednio rada gminy, rada powiatu
albo sejmik województwa, a w mieście stołecznym Warszawie - Rada miasta stołecznego
Warszawy.
Rozdział 3
Przewóz przesyłek towarowych
Art. 35.
1.
Przesyłkę towarową stanowią rzeczy przyjęte do przewozu na podstawie jednego listu
przewozowego lub innego dokumentu przewozowego, zwanego dalej także „listem przewozowym”.
1a5)Dodany przez art. 136 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. poz. 1529), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2013 r..
Przesyłki towarowej nie stanowi przesyłka pocztowa będąca przedmiotem usługi pocztowej
w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe .
2.
Rodzaje przesyłek w zależności od masy lub objętości oraz ze względu na termin przewozu
określa taryfa lub cennik.
Art. 36.
1.
Z przewozu są wyłączone rzeczy:
1)
których przewóz jest zabroniony na podstawie odrębnych przepisów;
2)
które z powodu swoich rozmiarów, masy lub innych właściwości albo ze względu na urządzenia
przewoźnika lub warunki drogowe danej gałęzi transportu:
a)
nie nadają się do przewozu środkami transportowymi,
b)
spowodowałoby naruszenie przepisów określających warunki wykonywania przewozów drogowych,
przepisów określających warunki pracy kierowców, przepisów ruchu drogowego lub przepisów
o drogach publicznych;
3)
niebezpieczne w rozumieniu odrębnych przepisów, chyba że zostały dopuszczone do przewozu
na warunkach szczególnych.
2.
Minister właściwy do spraw transportu w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw
wewnętrznych, ministrem właściwym do spraw zdrowia oraz ministrem właściwym do spraw
rolnictwa, w drodze rozporządzenia, może określać szczególne warunki przewozu:
1)
rzeczy łatwo psujących się,
2)
zwłok i szczątków zwłok ludzkich,
3)
żywych zwierząt
- mając na względzie zapewnienie bezpieczeństwa przewozu, wymaganych warunków przewozu
oraz warunków sanitarnych dla zapewnienia ochrony zdrowia i środowiska.
Art. 37.
(uchylony)
Art. 38.
1.
Nadawca składa przewoźnikowi na przesyłkę towarową list przewozowy, a jeżeli przy
danym rodzaju przewozu jest to powszechnie przyjęte, w inny sposób dostarcza informacji
niezbędnych do prawidłowego wykonania przewozu.
2.
W liście przewozowym nadawca zamieszcza:
1)
nazwę i adres nadawcy, jego podpis oraz określenie placówki przewoźnika zawierającej
umowę;
2)
miejsce przeznaczenia przesyłki oraz nazwę i adres odbiorcy;
3)
określenie rzeczy, masy, liczby sztuk przesyłki, sposobu opakowania i oznaczenia;
4)
inne wskazania i oświadczenia, wymagane albo dopuszczone zgodnie z przepisami ze względu
na warunki danej umowy lub sposób rozliczeń.
Art. 39.
1.
Nadawca dołącza do listu przewozowego dokumenty wymagane w przepisach szczególnych,
a w razie niemożności ich dołączenia dostarcza je w odpowiednim czasie w miejscu załatwiania
wymaganych czynności, zamieszczając w liście przewozowym odpowiednią wzmiankę o dołączeniu
dokumentów lub miejscu ich złożenia.
2.
Czynności wymagane w przepisach szczególnych jest obowiązany załatwić:
1)
nadawca przesyłki - w miejscu nadania;
2)
przewoźnik - w czasie przewozu;
3)
odbiorca - w miejscu przeznaczenia.
Art. 40.
1.
Jeżeli wartość przewożonych rzeczy nie wynika z rachunku sprzedawcy lub dostawcy ani
z obowiązującego cennika, nadawca może zadeklarować ich wartość w liście przewozowym.
2.
W razie deklarowania wartości przesyłki towarowej mają odpowiednie zastosowanie przepisy
art. 27 ust. 2 i 3.
Art. 41.
1.
Nadawca jest obowiązany oddać przewoźnikowi rzeczy w stanie umożliwiającym ich prawidłowy
przewóz i wydanie bez ubytku i uszkodzenia.
2.
Rzeczy, które ze względu na ich właściwości wymagają opakowania, nadawca jest obowiązany
oddać przewoźnikowi w opakowaniu określonym w przepisach o normalizacji, a w razie
braku przepisów w tym zakresie - w sposób określony przez ministra właściwego do spraw
transportu.
Art. 42.
1.
Przewoźnik może odmówić przyjęcia do przewozu rzeczy, których stan jest wadliwy lub
opakowanie niedostateczne albo niemających wymaganego opakowania.
2.
Przewoźnik może uzależnić przyjęcie do przewozu rzeczy, których opakowanie nie odpowiada
warunkom określonym w art. 41 lub ze śladami uszkodzenia, od zamieszczenia przez nadawcę
w liście przewozowym odpowiedniego oświadczenia o stanie przesyłki.
Art. 43.
1.
Jeżeli umowa lub przepis szczególny nie stanowią inaczej, czynności ładunkowe należą
odpowiednio do obowiązków nadawcy lub odbiorcy.
2.
Nadawca, odbiorca lub inny podmiot wykonujący czynności ładunkowe jest obowiązany
wykonać je w sposób zapewniający przewóz przesyłki towarowej zgodnie z przepisami
ruchu drogowego i przepisami o drogach publicznych, a w szczególności niepowodujący
zagrożenia bezpieczeństwa ruchu drogowego, przekroczenia dopuszczalnej masy pojazdów
lub przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi.
Art. 44.
Nadawca i odbiorca są obowiązani doprowadzić do czystości i porządku teren oraz środek
transportowy przewoźnika zanieczyszczony w związku z czynnościami ładunkowymi. Taki
sam obowiązek ciąży na przewoźniku, jeżeli dokonuje on czynności ładunkowych na terenie
nadawcy lub odbiorcy przesyłki.
Art. 45.
(uchylony)
Art. 46.
1.
Drogę przewozu przesyłki ustala przewoźnik, uwzględniając w miarę możliwości żądania
nadawcy.
2.
Przewoźne oblicza się według odległości najkrótszej dostępnej drogi przewozu, a jeżeli
uwzględniono żądanie nadawcy co do drogi dłuższej albo zaszła konieczność przewozu
drogą dłuższą ze względu na właściwości przesyłki - według rzeczywistej drogi przewozu.
Art. 47.
1.
(uchylony)
2.
Osobę, która oddaje przewoźnikowi przesyłkę do przewozu, uważa się za upoważnioną
przez nadawcę do wykonywania wszelkich czynności związanych z zawarciem umowy przewozu.
3.
Dowodem zawarcia umowy przewozu jest potwierdzony przez przewoźnika list przewozowy,
którym może być także przekaz elektroniczny, wydruk komputerowy lub inny dokument
zawierający dane określone w art. 38. Jeden egzemplarz dokumentu otrzymuje nadawca.
4.
(uchylony)
Art. 48.
1.
Przewoźnik może sprawdzić, czy przesyłka odpowiada oświadczeniom nadawcy zawartym
w liście przewozowym oraz czy zachowane zostały przepisy dotyczące rzeczy dopuszczonych
do przewozu na warunkach szczególnych.
2.
Sprawdzenia dokonuje się w obecności nadawcy, a jeżeli wezwanie go nie jest możliwe
albo gdy nie zgłosi się w wyznaczonym terminie, przewoźnik dokonuje sprawdzenia w
obecności osób zaproszonych przez siebie do tej czynności.
3.
Wynik sprawdzenia zamieszcza się w liście przewozowym albo dołączonym do niego protokole.
4.
W razie stwierdzenia niezgodności oświadczeń zawartych w liście przewozowym ze stanem
rzeczywistym przesyłki, koszty sprawdzenia obciążają przesyłkę.
5.
W razie ujawnienia rzeczy wyłączonych z przewozu albo niezachowania przepisów dotyczących
rzeczy dopuszczonych do przewozu na warunkach szczególnych, stosuje się odpowiednio
przepisy art. 55.
Art. 49.
1.
Przewoźnik jest obowiązany przewieźć przesyłkę w oznaczonym terminie.
2.
Jeżeli nie zachodzi wina przewoźnika, termin przewozu przesyłki przedłuża się o okres
jej zatrzymania z powodu:
1)
sprawdzenia, w którego wyniku stwierdzono niezgodność z danymi z listu przewozowego,
albo niezachowania przepisów dotyczących rzeczy dopuszczonych do przewozu na warunkach
szczególnych;
2)
wykonywania czynności wymaganych w przepisach szczególnych;
3)
zmiany umowy przewozu albo przeszkody w przewozie lub wydaniu przesyłki;
4)
przeładowania lub konieczności poprawienia załadowania;
5)
wykonywania szczególnych czynności dotyczących przesyłki;
6)
ograniczeń wprowadzonych na podstawie art. 8.
3.
Jeżeli przewoźnik nie wykonuje przewozów w dni wolne od pracy, bieg terminu przewozu
zawiesza się na te dni.
4.
Przyczynę i czas przedłużenia oraz zawieszenia biegu terminu przewozu przewoźnik jest
obowiązany wskazać w liście przewozowym.
5.
Jeżeli termin przewozu upływa w godzinach, w których punkt odprawy przewoźnika nie
jest otwarty dla czynności ekspedycyjnych, zakończenie terminu następuje po upływie
dwóch godzin od najbliższego otwarcia punktu dla tych czynności.
6.
Jeżeli termin przewozu upływa w dniu ustawowo wolnym od pracy, zakończenie terminu
następuje o tej samej godzinie najbliższego dnia roboczego, chyba że przewoźnik dokonuje
czynności ekspedycyjnych również w dniu ustawowo wolnym od pracy.
7.
Termin przewozu przesyłki jest zachowany, jeżeli przed jego upływem przewoźnik:
1)
zawiadomił odbiorcę o nadejściu przesyłki, która ma być wydana w punkcie odprawy,
i przygotował ją do odbioru bądź tylko przygotował ją do odbioru, jeżeli nie był obowiązany
do zawiadomienia;
2)
postawił do rozporządzenia odbiorcy przesyłkę, która ma być wydana poza punktem odprawy.
8.
(uchylony)
Art. 50.
1.
O nadejściu przesyłki do miejsca przeznaczenia przewoźnik jest obowiązany niezwłocznie
zawiadomić odbiorcę (awizacja), chyba że przesyłkę dostarczył do lokalu odbiorcy lub
na jego bocznicę bądź odbiorca zrzekł się na piśmie zawiadomienia. W zawiadomieniu
określa się datę i godzinę przygotowania przesyłki do odbioru.
2.
Na żądanie odbiorcy przewoźnik może dokonać wstępnego zawiadomienia o spodziewanym
terminie dostarczenia przesyłki (przedawizacja).
3.
(uchylony)
Art. 51.
1.
Przez przyjęcie przesyłki i listu przewozowego odbiorca zobowiązuje się do zapłaty
należności ciążących na przesyłce.
2.
Za równoznaczne z wydaniem przesyłki odbiorcy uważa się oddanie jej organowi państwowemu
dokonującemu zajęcia lub konfiskaty na podstawie odpowiedniego tytułu prawnego; organ
ten uiszcza należności obciążające przesyłkę.
Art. 52.
Przesyłkę, która nie nadeszła do miejsca przeznaczenia wskazanego w liście przewozowym
w ciągu 30 dni od upływu terminu przewozu, uważa się za utraconą.
Art. 53.
1.
Nadawca może odstąpić od umowy przewozu lub wprowadzić do niej zmiany żądając, aby
przewoźnik:
1)
zwrócił mu przesyłkę w miejscu nadania;
2)
wydał przesyłkę w innym miejscu niż miejsce wskazane w liście przewozowym;
3)
wydał przesyłkę innej osobie niż odbiorca wskazany w liście przewozowym.
2.
Odbiorca jest uprawniony do rozporządzania przesyłką w sposób określony w ust. 1 pkt
2 i 3, jeżeli nadawca nie zastrzegł inaczej w liście przewozowym. Zmianę określoną
w ust. 1 pkt 2 odbiorca może wprowadzić tylko przed nadejściem przesyłki do miejsca
przeznaczenia wskazanego w liście przewozowym.
3.
Nadawca lub odbiorca rozporządzają przesyłką po przedstawieniu otrzymanego egzemplarza
listu przewozowego, składając odpowiednie oświadczenie pisemne.
4.
Uprawnienie nadawcy do rozporządzania przesyłką wygasa, gdy odbiorca wprowadził zmianę
umowy przewozu, przyjął list przewozowy albo odebrał przesyłkę.
Art. 54.
1.
Przewoźnik jest obowiązany do wykonania poleceń nadawcy albo odbiorcy w zakresie zmiany
umowy przewozu, chyba że:
1)
polecenie jest niewykonalne;
2)
wykonanie polecenia spowodowałoby zakłócenia w eksploatacji;
3)
wykonanie polecenia naruszałoby obowiązujące przepisy;
4)
nie zachowano szczególnych warunków obowiązujących w tym zakresie.
2.
O niemożności wykonania polecenia przewoźnik jest obowiązany niezwłocznie zawiadomić
uprawnionego.
3.
Należności wynikłe wskutek zmiany umowy przewozu ponosi odpowiednio nadawca lub odbiorca
zależnie od tego, który z nich wprowadza zmiany.
Art. 55.
1.
Nadawca może zamieścić w liście przewozowym wskazówki co do postępowania z przesyłką
na wypadek:
1)
przeszkody w przewozie powodującej niemożność wykonania umowy zgodnie z warunkami
określonymi w liście przewozowym;
2)
przeszkody w wydaniu powodującej niemożność wydania przesyłki w miejscu przeznaczenia
odbiorcy określonemu w liście przewozowym.
Jeżeli w liście przewozowym brak takich wskazówek, przewoźnik zwraca się o nie do
nadawcy.
2.
W razie zmiany drogi przewozu przewoźnik może pobrać przewoźne za rzeczywistą drogę
przewozu i obowiązuje go odpowiadający tej drodze termin przewozu, chyba że przeszkody
w przewozie są zawinione przez przewoźnika.
3.
W razie usunięcia przeszkody przed otrzymaniem wskazówek od nadawcy, przewoźnik kieruje
przesyłkę do miejsca przeznaczenia lub wydaje ją odbiorcy, zawiadamiając o tym nadawcę.
4.
Przepis art. 54 ust. 3 stosuje się odpowiednio, chyba że przeszkody w przewozie lub
wydaniu przesyłki nastąpiły z winy przewoźnika.
Art. 55a.
1.
Zabrania się nadawcy:
1)
zlecania przewozu kabotażowego przewoźnikowi nieposiadającemu odpowiedniego zezwolenia
na taki przewóz lub wykonującemu przewóz kabotażowy niezgodnie z warunkami takiego
przewozu;
2)
zlecania przewozu drogowego przesyłki towarowej pojazdem nienormatywnym bez wymaganego
zezwolenia na taki przewóz;
3)
określania warunków drogowego przewozu przesyłki towarowej, których realizacja mogłaby
spowodować naruszenie przepisów określających warunki wykonywania przewozów drogowych,
przepisów określających warunki pracy kierowców, przepisów ruchu drogowego lub przepisów
o drogach publicznych;
4)
umieszczania w liście przewozowym i innych dokumentach danych i informacji niezgodnych
ze stanem faktycznym;
5)
uzależniania wysokości przewoźnego od masy lub objętości przesyłki towarowej - w przypadku
drogowego przewozu drewna, ładunków sypkich lub innych ładunków masowych.
2.
Przepisy ust. 1 stosuje się odpowiednio do spedytora, odbiorcy, organizatora transportu
lub innego podmiotu zlecającego przewóz.
3.
Zasady odpowiedzialności podmiotów, o których mowa w ust. 1 i 2, za naruszenie przepisu
ust. 1 określają przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym .
Art. 56.
Minister właściwy do spraw transportu określi, w drodze rozporządzenia, rodzaj oraz
warunki przewozu rzeczy, które ze względu na kształt, rozmiar lub masę albo drogę
przewozu mogą powodować trudności transportowe przy przewozie koleją, mając na uwadze
zapewnienie bezpieczeństwa ruchu kolejowego oraz możliwości eksploatacyjne.
Rozdział 4
Zabezpieczenie roszczeń i likwidacja przesyłek
Art. 57.
1.
Przewoźnikowi przysługuje prawo zastawu na przesyłce w celu zabezpieczenia roszczeń
wynikających z umowy przewozu, z wyjątkiem przesyłek organów władzy i administracji
państwowej oraz organów wymiaru sprawiedliwości i ścigania.
2.
Prawo zastawu może być wykonywane, dopóki przesyłka znajduje się u przewoźnika lub
u osoby, która ją dzierży w jego imieniu, albo dopóki może nią rozporządzać na podstawie
dokumentów.
3.
(uchylony)
Art. 58.
1.
Przewoźnik likwiduje przesyłkę w razie:
1)
braku wykonalnych wskazówek do usunięcia przeszkody w przewozie lub wydaniu przesyłki;
2)
zaginięcia dokumentów przewozowych i braku możliwości ustalenia osoby uprawnionej
do rozporządzania przesyłką.
2.
Likwidacji przesyłki dokonuje się w drodze:
1)
sprzedaży;
2)
nieodpłatnego przekazania właściwej jednostce organizacyjnej;
3)
zniszczenia.
3.
Przewoźnik przystępuje do likwidacji:
1)
niezwłocznie po upływie terminu odbioru żywych zwierząt, rzeczy niebezpiecznych lub
łatwo ulegających zepsuciu;
2)
w pozostałych wypadkach - po upływie 30 dni od terminu odbioru przesyłki, nie wcześniej
jednak niż po upływie 10 dni od dnia zawiadomienia uprawnionego o zamierzonej likwidacji
przesyłki.
4.
Jeżeli nie ma możliwości przechowania przesyłki albo przechowanie pociąga za sobą
koszty zbyt wysokie w stosunku do wartości przesyłki, przewoźnik może przystąpić do
likwidacji przesyłki przed upływem terminów określonych w ust. 3 pkt 2.
5.
Jeżeli przesyłkę sprzedano, uzyskaną kwotę oddaje się uprawnionemu po potrąceniu należności
przewoźnika. Jeżeli należności przewoźnika przewyższają kwotę uzyskaną, różnicę pokrywa
uprawniony. Przy obliczaniu różnicy nie uwzględnia się należności powstałych z przyczyn
niezależnych od uprawnionego.
6.
Sposób likwidacji i wartość przesyłki ustala komisja powołana przez przewoźnika. Jeżeli
nie ustalono ceny bądź gdy przesyłka zawiera rzeczy niepełnowartościowe, komisja ustala
wartość likwidowanej przesyłki w sposób szacunkowy, w razie potrzeby przy udziale
rzeczoznawcy.
7.
Do likwidacji przesyłek mają odpowiednie zastosowanie przepisy o rzeczach znalezionych.
Rozdział 5
(uchylony)
Rozdział 6
Odpowiedzialność przewoźnika z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania umowy przewozu osób
Art. 62.
1.
Przewoźnik odpowiada za szkodę, jaką podróżny poniósł wskutek przedwczesnego odjazdu
środka transportowego.
27)Utracił moc na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 2 grudnia 2008 r. sygn. akt K 37/07 (Dz. U. Nr 219, poz. 1408), w części obejmującej zwrot „jeżeli szkoda wynikła z winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa przewoźnika”..
Przewoźnik odpowiada za szkodę, jaką poniósł podróżny wskutek opóźnionego przyjazdu
lub odwołania regularnie kursującego środka transportowego, jeżeli szkoda wynikła
z winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa przewoźnika.
Art. 63.
1.
Za rzeczy, które podróżny przewozi ze sobą pod własnym nadzorem, przewoźnik ponosi
odpowiedzialność, jeżeli szkoda powstała z jego winy.
2.
Przewoźnik odpowiada za przewożone przez podróżnego rzeczy jak za przesyłkę, jeżeli
podróżny umieści je, bez możliwości sprawowania nad nimi stałego nadzoru, w miejscu
wskazanym przez przewoźnika lub na ten cel przeznaczonym.
3.
Prowadzący przedsiębiorstwo eksploatujące środki transportowe z pomieszczeniami przeznaczonymi
do spania ponosi odpowiedzialność określoną w ust. 2 za rzeczy zazwyczaj wnoszone
do takich pomieszczeń. Za inne rzeczy odpowiedzialność prowadzącego przedsiębiorstwo
ogranicza się do wypadku, gdy przyjął je na przechowanie albo gdy szkoda wynikła z
winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa jego lub osoby u niego zatrudnionej.
4.
Wysokość odszkodowania należnego od przewoźnika albo prowadzącego przedsiębiorstwo
eksploatujące środki transportowe z pomieszczeniami przeznaczonymi do spania za utratę,
ubytek lub uszkodzenie rzeczy wymienionych w ust. 1-3 nie może przewyższać zwykłej
wartości rzeczy.
5.
Przewoźnik albo prowadzący przedsiębiorstwo eksploatujące środki transportowe z pomieszczeniami
przeznaczonymi do spania nie ponosi odpowiedzialności za utratę lub uszkodzenie pieniędzy,
papierów wartościowych i cennych przedmiotów, w szczególności kosztowności albo przedmiotów
mających wartość naukową lub artystyczną, chyba że rzeczy te przyjął na przechowanie
albo szkoda wynikła z winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa jego lub osoby u niego
zatrudnionej.
Art. 64.
W grupowych przewozach osób przewoźnik ponosi odpowiedzialność wobec uczestników na
zasadach określonych w art. 63, a wobec organizatora - na zasadach określonych w art.
62.
Rozdział 7
Odpowiedzialność przewoźnika z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania umowy przewozu przesyłek
Art. 65.
1.
Przewoźnik ponosi odpowiedzialność za utratę, ubytek lub uszkodzenie przesyłki powstałe
od przyjęcia jej do przewozu aż do jej wydania oraz za opóźnienie w przewozie przesyłki.
2.
Przewoźnik nie ponosi odpowiedzialności określonej w ust. 1, jeżeli utrata, ubytek
lub uszkodzenie albo opóźnienie w przewozie przesyłki powstały z przyczyn występujących
po stronie nadawcy lub odbiorcy, niewywołanych winą przewoźnika, z właściwości towaru
albo wskutek siły wyższej. Dowód, że szkoda lub przekroczenie terminu przewozu przesyłki
wynikło z jednej z wymienionych okoliczności, ciąży na przewoźniku.
3.
Przewoźnik jest zwolniony od odpowiedzialności określonej w ust. 1, jeżeli utrata,
ubytek lub uszkodzenie przesyłki powstały co najmniej z jednej z następujących przyczyn:
1)
nadania pod nazwą niezgodną z rzeczywistością, nieścisłą lub niedostateczną rzeczy
wyłączonych z przewozu lub przyjmowanych do przewozu na warunkach szczególnych albo
niezachowania przez nadawcę tych warunków;
2)
braku, niedostateczności lub wadliwości opakowania rzeczy, narażonych w tych warunkach
na szkodę wskutek ich naturalnych właściwości;
3)
szczególnej podatności rzeczy na szkodę wskutek wad lub naturalnych właściwości;
4)
ładowania, rozmieszczenia lub wyładowywania rzeczy przez nadawcę lub odbiorcę;
5)
przewozu przesyłek, które zgodnie z przepisami lub umową powinny być dozorowane, jeżeli
szkoda wynikła z przyczyn, którym miał zapobiec dozorca.
4.
Jeżeli przewoźnik na podstawie okoliczności danego wypadku wykaże, że utrata, ubytek
lub uszkodzenie mogły powstać wskutek co najmniej jednej z przyczyn określonych w
ust. 3, domniemywa się, że szkoda z nich wynikła.
Art. 66.
1.
Przewoźnik nie odpowiada za ubytek przesyłki, której masy i liczby sztuk nie sprawdził
przy nadaniu, jeżeli dostarczy ją bez śladu naruszenia, a w razie przewozu w zamkniętym
środku transportowym - również z nienaruszonymi plombami nadawcy, chyba że osoba uprawniona
udowodni, że szkoda powstała w czasie od przyjęcia przesyłki do przewozu aż do jej
wydania.
2.
Jeżeli przesyłka nadeszła do miejsca przeznaczenia w pojemniku transportowym, nienaruszonym,
zamkniętym przez nadawcę i z nienaruszonymi, założonymi przez niego plombami, domniemywa
się, że szkoda nie nastąpiła w czasie przewozu.
Art. 67.
1.
Przy przesyłkach, które z powodu swoich właściwości tracą na masie, przewoźnik odpowiada
tylko za tę część ubytku, która przewyższa normy ubytków ustalone zgodnie z obowiązującymi
przepisami lub zwyczajowo przyjęte, chyba że szkoda nie wynikła z przyczyn uzasadniających
zastosowanie norm dopuszczalnego ubytku.
2.
Minister właściwy do spraw transportu w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw
gospodarki oraz ministrem właściwym do spraw rolnictwa może określić, w drodze rozporządzenia,
normy ubytków, o których mowa w ust. 1, mając na uwadze właściwość przewożonych rzeczy
oraz rodzaj środków transportu.
Art. 68.
Jeżeli szkoda powstała tylko częściowo wskutek okoliczności, za które przewoźnik odpowiada,
odpowiedzialność jego ogranicza się do zakresu, w jakim okoliczności te przyczyniły
się do powstania szkody.
Art. 69.
1.
Na żądanie uprawnionego przewoźnik stwierdza w liście przewozowym niemożność wydania
przesyłki po upływie terminu określonego w art. 52, chyba że wcześniej stwierdzono
nieodwracalny charakter utraty.
2.
Jeżeli przesyłka zostanie odnaleziona w ciągu roku od wypłaty odszkodowania, przewoźnik
powinien niezwłocznie zawiadomić o tym uprawnionego.
3.
W terminie 30 dni od dnia otrzymania zawiadomienia, o którym mowa w ust. 2, uprawniony
może żądać, aby wydano mu odnalezioną przesyłkę w jednym z punktów odprawy przesyłek
za zwrotem otrzymanego od przewoźnika odszkodowania. W takim wypadku uprawniony zachowuje
roszczenia z tytułu zwłoki w przewozie.
4.
Jeżeli odnalezienie nastąpiło po upływie roku albo uprawniony nie zgłosił się w terminie
określonym w ust. 3, przesyłka ulega likwidacji.
Art. 70.
Przewoźnik ponosi odpowiedzialność za szkody wynikłe wskutek niewykonania lub nienależytego
wykonania polecenia zmiany umowy przewozu, chyba że zachodzą okoliczności wymienione
w art. 54 ust. 1 i 2.
Rozdział 8
Odpowiedzialność z innych tytułów
Art. 71.
Przewoźnik odpowiada za szkodę wynikłą z utraty, niewykorzystania lub nienależytego
wykorzystania dokumentów wymienionych w liście przewozowym i do tego listu dołączonych
albo złożonych u przewoźnika, chyba że nie ponosi winy.
Art. 72.
1.
Nadawca ponosi odpowiedzialność za szkodę wynikłą z:
1)
podania w liście przewozowym lub w innej formie wskazań i oświadczeń niezgodnych z
rzeczywistością i nieścisłych, niedostatecznych lub wpisanych w niewłaściwym miejscu,
a także za brak, niekompletność lub nieprawidłowość dokumentów wymaganych w przepisach
szczególnych;
2)
wadliwego stanu przesyłki, braku lub niewłaściwego opakowania albo nienależytego wykonania
czynności ładunkowych.
2.
Nadawca przesyłki w transporcie drogowym rzeczy odpowiada za wszelkie koszty, jakie
mógłby ponieść przewoźnik na skutek nieścisłości lub niedostateczności danych, o których
mowa w ust. 1 pkt 1.
3.
Nadawca ponosi także koszty związane z przeładunkiem przesyłki w przypadku, gdy dane
dotyczące masy przesyłki, zawarte w liście przewozowym, są niezgodne ze stanem faktycznym.
Art. 73.
Za uszkodzenie mienia przewoźnika spowodowane czynnościami ładunkowymi ponosi odpowiedzialność
odpowiednio nadawca lub odbiorca.
Rozdział 9
Ustalenie stanu przesyłki, dochodzenie roszczeń
Art. 74.
1.
Jeżeli przed wydaniem przesyłki okaże się, że doznała ona ubytku lub uszkodzenia,
przewoźnik ustala niezwłocznie protokolarnie stan przesyłki oraz okoliczności powstania
szkody. Przewoźnik wykonuje te czynności także na żądanie uprawnionego, jeżeli twierdzi
on, że przesyłka jest naruszona.
2.
Ustalenia protokolarne powinny być dokonane w obecności uprawnionego, a jeżeli wezwanie
go nie jest możliwe albo nie zgłosi się on w wyznaczonym terminie, przewoźnik dokonuje
ustaleń w obecności osób zaproszonych przez siebie do tej czynności.
3.
Jeżeli po wydaniu przesyłki ujawniono ubytek lub uszkodzenie niedające się z zewnątrz
zauważyć przy odbiorze, przewoźnik ustala stan przesyłki na żądanie uprawnionego zgłoszone
niezwłocznie po ujawnieniu szkody, nie później jednak niż w ciągu 7 dni od dnia odbioru
przesyłki.
4.
Protokół podpisują osoby uczestniczące w ustaleniu stanu przesyłki. Jeżeli uprawniony
nie zgadza się z treścią protokołu, może zamieścić w nim zastrzeżenie z uzasadnieniem;
w razie odmowy podpisania protokołu przez uprawnionego przewoźnik stwierdza w nim
fakt i przyczyny odmowy. Uprawniony otrzymuje bezpłatnie egzemplarz protokołu.
5.
Jeżeli ustalenia protokolarne, podjęte na żądanie uprawnionego, nie wykażą szkody
w przesyłce albo wykażą jedynie szkodę stwierdzoną już uprzednio przez przewoźnika,
uprawniony ponosi opłaty określone w taryfie.
6.
W razie trudności w ustaleniu danych dotyczących czasu, rodzaju, rozmiarów lub przyczyny
szkody, dane te określa rzeczoznawca powołany przez przewoźnika w porozumieniu z uprawnionym.
Art. 75.
1.
Dochodzenie roszczeń w postępowaniu sądowym na podstawie ustawy lub przepisów wydanych
w jej wykonaniu przysługuje uprawnionemu po bezskutecznym wyczerpaniu drogi reklamacji,
przewoźnikowi zaś - po bezskutecznym wezwaniu zobowiązanego do zapłaty.
2.
Reklamacje lub wezwanie do zapłaty uważa się za bezskuteczne, jeżeli dłużnik nie zapłacił
dochodzonych należności w terminie 3 miesięcy od dnia doręczenia reklamacji lub wezwania
do zapłaty.
3.
Roszczenia przeciwko przewoźnikowi przysługują:
1)
z tytułu umowy przewozu osób, zabieranych przez nie rzeczy oraz z tytułu umowy przewozu
przesyłek bagażowych - podróżnemu, a przy przewozie grupowym - organizatorowi i uczestnikom,
z tym że:
a)
organizator jest uprawniony do dochodzenia roszczeń z tytułu niewykonania lub nienależytego
wykonania umowy przewozu grupowego, umowy o przewóz przesyłki bagażowej (art. 32),
jak również roszczeń o różnicę należności, z wyjątkiem roszczeń przysługujących uczestnikowi
(lit. b),
b)
uczestnik jest uprawniony do dochodzenia roszczeń z tytułu szkód, różnicy należności
w związku z przewozem zabranych przez siebie rzeczy oraz indywidualnie zawartej umowy
przewozu przesyłki bagażowej;
2)
z tytułu umowy przewozu przesyłek towarowych:
a)
o zwrot należności lub jej części - nadawcy lub odbiorcy zależnie od tego, który z
nich dokonał zapłaty,
b)
o inne roszczenia z tytułu umowy przewozu - nadawcy lub odbiorcy zależnie od tego,
któremu z nich przysługuje prawo rozporządzania przesyłką;
3)
z tytułu innych stosunków prawnych określonych w ustawie lub przepisach wydanych w
jej wykonaniu - podmiotowi takiego stosunku.
Art. 76.
Przyjęcie przesyłki przez uprawnionego bez zastrzeżeń powoduje wygaśnięcie roszczeń
z tytułu ubytku lub uszkodzenia, chyba że:
1)
szkodę stwierdzono protokolarnie przed przyjęciem przesyłki przez uprawnionego;
2)
zaniechano takiego stwierdzenia z winy przewoźnika;
3)
ubytek lub uszkodzenie wynikło z winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa przewoźnika;
4)
szkodę niedającą się z zewnątrz zauważyć uprawniony stwierdził po przyjęciu przesyłki
i w terminie 7 dni zażądał ustalenia jej stanu oraz udowodnił, że szkoda powstała
w czasie między przyjęciem przesyłki do przewozu a jej wydaniem.
Art. 77.
1.
Z zastrzeżeniem ust. 2 oraz art. 78 roszczenia dochodzone na podstawie ustawy lub
przepisów wydanych w jej wykonaniu przedawniają się z upływem roku.
2.
Roszczenia z tytułu zwłoki w przewozie, która nie spowodowała ubytku lub uszkodzenia
przesyłki, przedawniają się z upływem 2 miesięcy od dnia wydania przesyłki.
3.
Przedawnienie biegnie dla roszczeń z tytułu:
1)
utraty przesyłki - od dnia, w którym uprawniony mógł uznać przesyłkę za utraconą;
2)
ubytku, uszkodzenia lub zwłoki w dostarczeniu - od dnia wydania przesyłki;
3)
szkód niedających się z zewnątrz zauważyć - od dnia protokolarnego ustalenia szkody;
4)
zapłaty lub zwrotu należności - od dnia zapłaty, a gdy jej nie było - od dnia, w którym
powinna była nastąpić;
5)
niedoboru lub nadwyżki przy likwidacji przesyłek - od dnia dokonania likwidacji;
6)
innych zdarzeń prawnych - od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne.
4.
Bieg przedawnienia zawiesza się na okres od dnia wniesienia reklamacji lub wezwania
do zapłaty do dnia udzielenia odpowiedzi na reklamację lub wezwania do zapłaty i zwrócenia
załączonych dokumentów, najwyżej jednak na okres przewidziany do załatwienia reklamacji
lub wezwania do zapłaty.
Art. 78.
1.
Roszczenia przysługujące przewoźnikowi przeciwko innym przewoźnikom (art. 5 i 6) przedawniają
się z upływem 6 miesięcy od dnia, w którym przewoźnik naprawił szkodę, albo od dnia,
w którym wytoczono przeciwko niemu powództwo.
2.
Do roszczeń określonych w ust. 1 przepisu art. 75 ust. 1 nie stosuje się.
Art. 79.
Minister właściwy do spraw transportu określi, w drodze rozporządzenia:
1)
szczegółowy tryb i sposób ustalania stanu przesyłek,
2)
warunki, jakim powinny odpowiadać reklamacje i wezwania do zapłaty z tytułu przewozu
osób i przesyłek oraz tryb postępowania reklamacyjnego
- mając na uwadze zapewnienie sprawnego i terminowego dochodzenia roszczeń.
Rozdział 10
Odszkodowania
Art. 80.
1.
Wysokość odszkodowania za utratę lub ubytek przesyłki nie może przewyższać wartości,
którą ustala się na podstawie i w następującej kolejności:
1)
ceny wskazanej w rachunku dostawcy lub sprzedawcy albo
2)
ceny wynikającej z cennika obowiązującego w dniu nadania przesyłki do przewozu bądź
3)
wartości rzeczy tego samego rodzaju i gatunku w miejscu i czasie ich nadania.
2.
W razie niemożności ustalenia wysokości odszkodowania w sposób określony w ust. 1,
wysokość tę ustala rzeczoznawca.
3.
W razie utraty przesyłki z deklarowaną wartością należy się odszkodowanie w wysokości
deklarowanej, a w razie ubytku - w odpowiedniej części, chyba że przewoźnik udowodni,
że wartość deklarowana przewyższa wartość ustaloną w sposób określony w ust. 1.
Art. 81.
1.
W razie uszkodzenia przesyłki odszkodowanie ustala się w wysokości odpowiadającej
procentowemu zmniejszeniu się wartości.
2.
Wysokość odszkodowania, o którym mowa w ust. 1, nie może jednak przewyższać kwoty
odszkodowania przysługującego za:
1)
utratę całej przesyłki, jeżeli doznała ona obniżenia wartości wskutek uszkodzenia;
2)
ubytek tej części przesyłki, która doznała obniżenia wartości wskutek uszkodzenia.
Art. 82.
Oprócz odszkodowań określonych w art. 80 i 81 przewoźnik jest obowiązany zwrócić przewoźne
i inne koszty związane z przewozem przesyłki:
1)
w razie utraty - w pełnej wysokości;
2)
w razie ubytku - w odpowiedniej części;
3)
w razie uszkodzenia - w wysokości odpowiadającej procentowi obniżenia wartości przesyłki
wskutek uszkodzenia.
Art. 83.
1.
Jeżeli wskutek zwłoki w przewozie powstała szkoda inna niż w przesyłce, przewoźnik
jest obowiązany do zapłacenia odszkodowania do wysokości podwójnej kwoty przewoźnego.
2.
Jeżeli wskutek zwłoki w przewozie powstała również szkoda w przesyłce, odszkodowanie
ustalone według przepisów art. 81 przysługuje niezależnie od odszkodowania określonego
w ust. 1.
Art. 84.
Odszkodowanie za szkody spowodowane niewykonaniem lub nienależytym wykonaniem polecenia
zmiany umowy przewozu nie może przewyższać wysokości odszkodowania przysługującego
w razie utraty przesyłki (art. 80).
Art. 85.
Odszkodowanie za szkody spowodowane utratą, niewykorzystaniem lub nienależytym wykorzystaniem
przez przewoźnika dokumentów oddanych mu przez nadawcę nie może przewyższać wysokości
poniesionych strat.
Art. 86.
Przewidziane w ustawie ograniczenia wysokości odszkodowania nie mają zastosowania,
jeżeli szkoda wynikła z winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa przewoźnika.
Art. 87.
1.
Kwoty przysługujące z tytułu niezapłaconych należności, odszkodowań i wyrównania różnic
należności - podlegają oprocentowaniu w wysokości ustawowej.
2.
Odsetki oblicza się:
1)
z tytułu niezapłaconych należności - od dnia, w którym należność powinna być zapłacona;
2)
z innych tytułów - od dnia wniesienia reklamacji lub doręczenia wezwania do zapłaty.
Rozdział 10a
Przepisy karne
Art. 87a.
Podróżny, który w czasie kontroli dokumentów przewozu osób lub bagażu, mimo braku
odpowiedniego dokumentu przewozu, odmawia zapłacenia należności i okazania dokumentu,
umożliwiającego stwierdzenie jego tożsamości,
podlega karze grzywny.
Art. 87b.
Art. 87c.
Orzekanie w sprawach określonych w art. 87a i 87b następuje w trybie Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia.
Rozdział 11
Zmiany w przepisach obowiązujących oraz przepisy szczególne, przejściowe i końcowe
Art. 88.
(pominięty)
Art. 89.
(uchylony)
Art. 90.
W sprawach nieunormowanych w ustawie oraz w przepisach wydanych w jej wykonaniu i
w przepisach szczególnych stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego.
Art. 91.
Do przewozów międzynarodowych w żegludze śródlądowej, do konosamentu, awarii wspólnej
oraz czarteru na czas stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu morskiego.
Art. 92.
(uchylony)
Art. 93.
Do stosunków prawnych powstałych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy
dotychczasowe.
Art. 94.
Traci moc dekret z dnia 24 grudnia 1952 r. o przewozie przesyłek i osób kolejami .
Art. 95.
Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 lipca 1985 r.
1)
Niniejsza ustawa dokonuje w zakresie swojej regulacji transpozycji dyrektywy Rady
96/75/WE z dnia 19 listopada 1996 r. w sprawie systemów czarterowania i wyznaczania
stawek przewozowych w krajowej i międzynarodowej żegludze śródlądowej we Wspólnocie
(Dz. Urz. WE L 304 z 27.11.1996, str. 12, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie
specjalne, rozdz. 7, t. 2, str. 508, z późn. zm.).
2)
Dodany przez art. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2013 r. o zmianie niektórych ustaw dotyczących
praw pasażerów podróżujących drogą morską i drogą wodną śródlądową (Dz. U. poz. 1014),
która weszła w życie z dniem 19 września 2013 r.
3)
Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2011 r. Nr 228, poz. 1368,
z 2014 r. poz. 423 i 915 oraz z 2015 r. poz. 390.
4)
Dyrektywa Rady 96/75/WE, o której mowa w odnośniku 1.
5)
Dodany przez art. 136 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U.
poz. 1529), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2013 r.
6)
Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2014 r.
poz. 486, 805, 915 i 1310 oraz z 2015 r. poz. 211 i 390.
7)
Utracił moc na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 2 grudnia 2008 r.
sygn. akt K 37/07 (Dz. U. Nr 219, poz. 1408), w części obejmującej zwrot „jeżeli szkoda
wynikła z winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa przewoźnika”.
8)
Z dniem 6 sierpnia 2014 r. na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28
lipca 2014 r. sygn. akt K 16/12 (Dz. U. poz. 1051).