Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrówz dnia 2 marca 2015 r.w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie organizacji
i sposobu zwalczania zagrożeń i zanieczyszczeń na morzu
Spis treści
Treść obwieszczenia
1.
Na podstawie art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych
innych aktów prawnych ogłasza się w załączniku do niniejszego obwieszczenia jednolity tekst rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 grudnia 2002 r. w sprawie organizacji i sposobu
zwalczania zagrożeń i zanieczyszczeń na morzu , z uwzględnieniem zmian wprowadzonych rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 3 grudnia 2013 r. zmieniającym rozporządzenie
w sprawie organizacji i sposobu zwalczania zagrożeń i zanieczyszczeń na morzu .
2.
Podany w załączniku do niniejszego obwieszczenia tekst jednolity rozporządzenia nie
obejmuje § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 grudnia 2013 r. zmieniającego rozporządzenie
w sprawie organizacji i sposobu zwalczania zagrożeń i zanieczyszczeń na morzu , który stanowi:
„
§ 2.
Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2014 r.
”
.
Załącznik - Tekst jednolity rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 grudnia 2002 r. w sprawie organizacji i sposobu zwalczania zagrożeń i zanieczyszczeń na morzu
Na podstawie art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 16 marca 1995 r. o zapobieganiu zanieczyszczaniu morza
przez statki zarządza się, co następuje:
§ 1.
1.
Rozporządzenie określa:
1)
sposób organizacji zwalczania zagrożeń i zanieczyszczeń na polskich obszarach morskich;
2)
jednostki organizacyjne współdziałające w zakresie zwalczania zagrożeń na morzu z
Morską Służbą Poszukiwania i Ratownictwa, zwaną dalej „Służbą SAR”;
3)
podmiot właściwy do opracowania krajowego planu zwalczania zagrożeń i zanieczyszczeń
środowiska morskiego, zwanego dalej „Krajowym Planem”, i jego elementy składowe;
4)
zadania organów administracji morskiej w zakresie funkcjonowania systemu zwalczania
zanieczyszczeń na morzu;
5)
zadania i uprawnienia Służby SAR w organizowaniu i koordynowaniu akcji zwalczania
zagrożeń lub zanieczyszczeń na morzu;
6)
zasady i sposób udostępniania w ramach współpracy międzynarodowej informacji o gotowości
do zwalczania zagrożeń i zanieczyszczeń środowiska morskiego.
2.
Sposób zwalczania zagrożeń i zanieczyszczeń związanych z bojowymi środkami chemicznymi
zatopionymi w polskich obszarach morskich regulują odrębne przepisy.
§ 2.
1.
W realizacji zadań mających na celu zwalczanie zagrożeń i zanieczyszczeń na morzu
uczestniczą:
1)
organy administracji morskiej;
2)
Służba SAR;
3)
armator i kapitan statku, który spowodował zagrożenie lub zanieczyszczenie morza;
4)
jednostki współdziałające, o których mowa w § 16.
2.
Organizację Służby SAR określają przepisy w sprawie szczegółowej organizacji Morskiej
Służby Poszukiwania i Ratownictwa.
§ 3.
1.
Kapitan statku, który spowodował zagrożenie lub zanieczyszczenie morza, realizując
zadania określone w art. 12 ustawy z dnia 16 marca 1995 r. o zapobieganiu zanieczyszczaniu morza przez
statki, jest obowiązany podjąć, w miarę posiadanych możliwości, natychmiastowe działania
mające na celu w szczególności zatrzymanie wypływu szkodliwej substancji lub ograniczenie
jego wielkości oraz przeciwdziałanie rozprzestrzenianiu się zanieczyszczenia.
2.
Armator statku, o którym mowa w ust. 1, jest obowiązany do niezwłocznego podjęcia
działań minimalizujących skutki zanieczyszczenia środowiska morskiego w szczególności
przez usunięcie substancji powodującej zanieczyszczenie, wydobycie z wraku paliwa
lub innej substancji szkodliwej dla środowiska morskiego oraz odszukanie i wydobycie
z morza niebezpiecznych substancji przewożonych w opakowaniach.
3.
Działania mające na celu zwalczanie zagrożenia lub zanieczyszczenia morza prowadzone
przez kapitana statku i armatora, o których mowa w ust. 1 i 2, wykonuje się pod nadzorem
dyrektora właściwego terytorialnie urzędu morskiego.
§ 4.
1.
Dyrektor urzędu morskiego, biorąc pod uwagę rodzaj i stopień zagrożenia lub zanieczyszczenia
morza oraz sposób wykonywania przez kapitana i armatora statku działań, o których
mowa w § 3 ust. 1 i 2, może polecić prowadzenie tych działań Służbie SAR lub innej
wyspecjalizowanej jednostce organizacyjnej.
2.
W przypadku, o którym mowa w ust. 1, wykonawcy działań przysługuje od armatora statku,
który spowodował zagrożenie lub zanieczyszczenie morza, zwrot kosztów usunięcia zagrożenia
lub zanieczyszczenia i użycia środków zapobiegawczych, stosowanych po zdarzeniu powodującym
zanieczyszczenie.
§ 5.
W przypadku gdy z rodzaju i stopnia zagrożenia środowiska morskiego albo przebiegu
działań zmierzających do zwalczenia zanieczyszczenia morza wynika możliwość zanieczyszczenia
brzegu morskiego lub zagrożenia życia lub zdrowia ludności w rejonie nadmorskim, dyrektor
urzędu morskiego jest obowiązany powiadomić o tym niezwłocznie właściwego wojewodę
oraz wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska w celu podjęcia przez nich odpowiednich
działań zapobiegawczych na lądzie.
§ 6.
1.
Zwalczanie zanieczyszczeń na polskich obszarach morskich wykonuje się metodami mechanicznymi.
2.
Dyrektor właściwego urzędu morskiego może udzielić zgody na zastosowanie do zwalczania
zanieczyszczeń innych metod niż mechaniczne. Zgody udziela się na wniosek kierownika
akcji.
3.
Dyrektor urzędu morskiego, udzielając zgody, o której mowa w ust. 2, powinien uwzględnić
zasady przyjęte przez Komisję Ochrony Środowiska Morza Bałtyckiego, zwaną dalej „Komisją
Helsińską”.
§ 7.
1.
Do zadań Służby SAR w zakresie dotyczącym zwalczania zagrożeń i zanieczyszczeń na
morzu należy w szczególności:
1)
utrzymywanie gotowości do przyjmowania zawiadomień o zagrożeniach i zanieczyszczeniach
środowiska morskiego;
2)
utrzymywanie gotowości sił i środków do zwalczania zagrożeń i zanieczyszczeń środowiska
morskiego;
3)
planowanie, prowadzenie i koordynacja akcji zwalczania zagrożeń i zanieczyszczeń na
morzu;
4)
współdziałanie z innymi służbami i systemami ratowniczymi funkcjonującymi na obszarze
kraju;
5)
współdziałanie z odpowiednimi służbami państw - stron Konwencji o ochronie środowiska morskiego obszaru Morza Bałtyckiego, sporządzonej
w Helsinkach dnia 9 kwietnia 1992 r. , zwanej dalej „Konwencją Helsińską 1992”, w akcjach zwalczania zagrożeń i zanieczyszczeń
środowiska morskiego.
2.
W ramach zadań, o których mowa w ust. 1, Służba SAR jest upoważniona do:
1)
zwracania się do jednostek organizacyjnych wymienionych w § 16 o dostarczenie na miejsce
akcji niezbędnego sprzętu, personelu bądź zespołów operacyjnych ujętych w Krajowym
Planie, a także informacji wymaganej do właściwego zorganizowania i kierowania akcją;
2)
występowania do dyrektora właściwego urzędu morskiego o wezwanie pomocy państw - stron
Konwencji Helsińskiej 1992, jeżeli możliwości własne Służby SAR i jednostek współdziałających,
wymienionych w Krajowym Planie, okażą się niewystarczające do przeprowadzenia skutecznej
akcji;
3)
podejmowania niezbędnych uzgodnień z właściwymi organami celnymi, ochrony granic i
innymi właściwymi organami, umożliwiających wprowadzenie na terytorium Rzeczypospolitej
Polskiej, w tym na morze terytorialne, morskie wody wewnętrzne lub przestrzeń powietrzną
podążających z pomocą z państw - stron Konwencji Helsińskiej 1992, statków morskich,
statków powietrznych, personelu i wyposażenia służącego zwalczaniu zagrożeń i zanieczyszczeń
na morzu;
4)
kierowania sił i środków Służby SAR do akcji poza polskie obszary morskie w celu udzielenia
pomocy na prośbę państw - stron Konwencji Helsińskiej 1992, w uzgodnieniu z dyrektorem
właściwego urzędu morskiego.
§ 8.
1.
Działania zwalczania zagrożeń i zanieczyszczeń wykonuje się zgodnie z Krajowym Planem.
2.
Krajowy Plan powinien zawierać w szczególności:
1)
określenie sposobów alarmowania i informowania o zdarzeniach powodujących zagrożenia
lub zanieczyszczenia środowiska morskiego oraz punktów kontaktowych;
2)
wykaz i rozmieszczenie sił i środków, które mogą być użyte do akcji zwalczania zagrożeń
i zanieczyszczeń na morzu;
3)
sposób prowadzenia akcji zwalczania zanieczyszczeń na morzu, z uwzględnieniem specjalnych
metod prowadzenia działań na akwenach uznanych za szczególnie wrażliwe na zanieczyszczenia;
4)
zadania dla jednostek współdziałających ze Służbą SAR w akcjach zwalczania zagrożeń
i zanieczyszczeń na morzu;
5)
określenie jednostek współdziałających w zwalczaniu zagrożeń i zanieczyszczeń na morzu.
3.
Krajowy Plan powinien być opracowany zgodnie z wymaganiami Komisji Helsińskiej, z
uwzględnieniem analiz istniejących zagrożeń oraz aktualnych prognoz wynikających z:
1)
rozwoju transportu morskiego, w tym ilości i rodzaju transportowanych poszczególnymi
trasami ładunków szkodliwych i niebezpiecznych;
2)
natężenia ruchu statków i ich rodzaju oraz charakteru transportowanych niebezpiecznych
substancji w opakowaniach oraz utrudnień w żegludze występujących na określonych trasach;
3)
rozwoju eksploatacji zasobów mineralnych znajdujących się pod dnem morskim;
4)
zagrożeń, które mogą zostać spowodowane przez awarie instalacji przemysłowych oraz
urządzeń technicznych zlokalizowanych na morzu lub w strefie nadmorskiej;
5)
zobowiązań międzynarodowych Rzeczypospolitej Polskiej.
§ 9.
1.
Projekt Krajowego Planu przygotowuje dyrektor Służby SAR.
2.
Krajowy Plan zatwierdza minister właściwy do spraw gospodarki morskiej.
3.
Krajowy Plan podlega uzgodnieniu z ministrem właściwym do spraw środowiska oraz z
ministrem właściwym do spraw wewnętrznych - w części dotyczącej jednostek Państwowej
Straży Pożarnej, Straży Granicznej i Policji, oraz z Ministrem Obrony Narodowej -
w części dotyczącej Marynarki Wojennej.
4.
Projekt Krajowego Planu podlega zaopiniowaniu przez Radę SAR działającą przy ministrze
właściwym do spraw gospodarki morskiej.
5.
Dyrektor Służby SAR dokonuje bieżącej aktualizacji Krajowego Planu.
§ 10.
W akcjach z udziałem sił międzynarodowych stosuje się przyjęte przez Komisję Helsińską
wytyczne dotyczące współpracy w zwalczaniu zanieczyszczeń morza.
§ 11.
Działaniami zwalczania zagrożeń i zanieczyszczeń kierują:
1)
kierownik akcji;
2)
dowódca akcji na miejscu jej prowadzenia.
§ 12.
1.
Zadania kierownika akcji, o którym mowa w § 11 pkt 1, polegają w szczególności na:
1)
opracowywaniu planów akcji;
2)
uruchamianiu jednostek Służby SAR do działań zwalczania zagrożeń i zanieczyszczeń;
3)
wyznaczaniu dowódcy akcji na miejscu jej prowadzenia;
4)
podejmowaniu decyzji o sposobie zwalczania zanieczyszczenia na poszczególnych etapach
rozwoju akcji i, w miarę potrzeb, modyfikowaniu planu akcji;
5)
organizowaniu zabezpieczenia logistycznego prowadzonych działań na morzu;
6)
współdziałaniu z innymi jednostkami organizacyjnymi zgodnie z Krajowym Planem;
7)
realizowaniu współdziałania z odpowiednimi służbami innych państw.
2.
Kierownik akcji, opracowując plan akcji, powinien uwzględniać:
1)
aktualne i przewidywane warunki hydrologiczno-meteorologiczne w rejonie akcji;
2)
czas potrzebny na dotarcie niezbędnych sił i środków do rejonu wystąpienia zagrożenia
bądź zanieczyszczenia;
3)
rodzaj i wielkość zanieczyszczenia;
4)
dostępność sił i środków Służby SAR, jednostek współdziałających wymienionych w Krajowym
Planie oraz odpowiednich służb państw - stron Konwencji Helsińskiej 1992.
3.
Kierownik akcji, przygotowując plan akcji oraz podczas jej trwania, powinien korzystać
z dostępnych informatycznych programów symulacyjnych prognozujących rozprzestrzenianie
się zanieczyszczeń na morzu.
§ 13.
Kierowanie akcją na miejscu jej prowadzenia przez osobę, o której mowa w § 11 pkt
2, polega w szczególności na:
1)
bezpośrednim kierowaniu działaniami skierowanych do akcji specjalnych statków morskich
do zwalczania zanieczyszczeń zgodnie z planem akcji;
2)
informowaniu kierownika akcji o bieżącej sytuacji, sposobie i stopniu realizacji planu
akcji.
§ 14.
11)W brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 grudnia 2013 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie organizacji i sposobu zwalczania zagrożeń i zanieczyszczeń na morzu (Dz. U. poz. 1538), które weszło w życie z dniem 1 stycznia 2014 r..
Na obszarze portu inicjatorem i koordynatorem akcji zwalczania zanieczyszczeń prowadzonej
przez wyspecjalizowane jednostki organizacyjne jest kapitan portu, a w porcie wojennym
- komendant portu, działający w sposób określony odpowiednio przez dyrektora właściwego
urzędu morskiego albo Dowódcę Generalnego Rodzajów Sił Zbrojnych.
2.
Działania mające na celu zwalczanie zagrożeń i zanieczyszczeń na obszarach portowych
podejmują podmioty zarządzające portem przy wykorzystaniu wyspecjalizowanych jednostek
organizacyjnych.
§ 15.
1.
Podmioty zarządzające portem, przystanią, terminalem lub stocznią remontową opracowują
i na bieżąco aktualizują plany zwalczania zagrożeń i zanieczyszczeń dla wód portowych.
2.
Plany, o których mowa w ust. 1, wymagają uzgodnienia z dyrektorem Służby SAR oraz
właściwym terytorialnie komendantem Państwowej Straży Pożarnej.
3.
Uzgodnione plany, o których mowa w ust. 1, zatwierdza, w formie decyzji, dyrektor
właściwego urzędu morskiego.
4.
Zatwierdzone plany stanowią integralną część Krajowego Planu.
5.
W portach wojennych plany, o których mowa w ust. 1, są opracowywane, aktualizowane
i uzgadniane przez komendanta portu wojennego.
62)W brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 2 rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 1..
Uprawnienia dyrektora urzędu morskiego, o których mowa w ust. 3, w stosunku do planów,
o których mowa w ust. 5, przysługują Dowódcy Generalnemu Rodzajów Sił Zbrojnych.
§ 16.
W przypadku konieczności wynikającej z potrzeb akcji zwalczania zanieczyszczeń, Służba
SAR współdziała z jednostkami organizacyjnymi:
1)
krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego Państwowej Straży Pożarnej;
2)
Marynarki Wojennej;
3)
Straży Granicznej;
4)
Policji;
5)
Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej;
6)
innymi - określonymi w Krajowym Planie.
§ 17.
1.
Jednostki organizacyjne, o których mowa w § 16, są obowiązane w szczególności do:
1)
wskazania sił i środków, które będą do dyspozycji Służby SAR w przypadku konieczności
ich użycia w akcjach zwalczania zagrożeń i zanieczyszczeń na morzu oraz określenia
ich parametrów technicznych i operacyjnych, a także zachowania gotowości do podjęcia
działań;
2)
określenia sposobów ich alarmowania i informowania;
3)
wskazania osób odpowiedzialnych za realizację zadań z zakresu współdziałania, w celu
uwzględnienia ich w Krajowym Planie.
2.
Osoby odpowiedzialne za realizację zadań z zakresu współdziałania są obowiązane do
dołożenia wszelkich starań w celu udzielenia Służbie SAR wymaganej pomocy.
§ 18.
1.
Minister właściwy do spraw gospodarki morskiej, w ramach nadzoru nad funkcjonowaniem
organizacji zwalczania zagrożeń i zanieczyszczeń na morzu, może w szczególności:
1)
inicjować prowadzenie badań dotyczących ekologicznych i ekonomicznych skutków zanieczyszczenia
morza;
2)
powoływać koordynatora prac badawczych.
2.
Badania, o których mowa w ust. 1 pkt 1, wykonuje się w każdym przypadku poważnego
zanieczyszczenia będącego następstwem katastrofy morskiej, jeżeli substancje powodujące
zanieczyszczenie zatonęły, uległy silnemu rozproszeniu lub gdy jako środka do zwalczania
zanieczyszczeń użyto substancji dyspergujących lub neutralizujących - zgodnie z wytycznymi
Komisji Helsińskiej. Badania te obejmują w szczególności:
1)
badania fizyczne i chemiczne;
2)
badania ekologiczne;
3)
badania rybackie.
3.
Do zadań koordynatora prac badawczych należy:
1)
przygotowanie planu prac badawczych;
2)
ustalenie współpracy między krajowymi organizacjami badawczymi, jednostkami organizacyjnymi
i służbami zwalczającymi zanieczyszczenia oraz prowadzenie spraw administracyjnych
i finansowych związanych z pracą badawczą, w tym zawieranie umów z organizacjami badawczymi
i powierzanie im zadań badawczych;
3)
przedstawianie dyrektorowi urzędu morskiego informacji o skutkach zanieczyszczeń dla
środowiska morskiego oraz zasadności żądań osób, które doznały szkód na skutek zanieczyszczenia;
4)
sporządzenie końcowego raportu na podstawie wyników badań przeprowadzonych w czasie
trwania zanieczyszczenia.
§ 19.
1.
Dyrektor Urzędu Morskiego w Szczecinie, w porozumieniu z dyrektorami pozostałych urzędów
morskich oraz dyrektorem Służby SAR, opracowuje i udostępnia, w ramach współpracy
międzynarodowej, w sieci Internet, informację o organizacji zwalczania zagrożeń i
zanieczyszczeń na polskich obszarach morskich, zgodnie z wytycznymi Konwencji Helsińskiej
1992, oraz zapewnia jej bieżącą aktualizację.
2.
Informacja, o której mowa w ust. 1, powinna zawierać w szczególności:
1)
opis organizacji oraz zadań i odpowiedzialności jednostek właściwych w sprawach zanieczyszczeń
morza;
2)
wykaz i adresy punktów kontaktowych oraz sposoby kontaktowania się z nimi;
3)
informacje o zespołach przeznaczonych do działań na wypadek sytuacji kryzysowych oraz
usuwania zanieczyszczeń i o wyposażeniu tych jednostek, a w szczególności:
a)
specjalnych morskich statkach i zespołach do zwalczania zagrożeń i zanieczyszczeń,
b)
bazach lądowych,
c)
posiadanych systemach zwalczania zanieczyszczeń na morzu i brzegu morskim, w tym urządzeń
do odładowywania zbiornikowców,
d)
stosowanych systemach obserwacji i kontroli z powietrza,
e)
holownikach ratowniczych,
f)
zespołach ekspertów,
g)
zasadach i warunkach udzielania pomocy.
§ 20.
Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2003 r.
1)
W brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 grudnia
2013 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie organizacji i sposobu zwalczania zagrożeń
i zanieczyszczeń na morzu (Dz. U. poz. 1538), które weszło w życie z dniem 1 stycznia
2014 r.
2)
W brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 2 rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 1.