Rozporządzenie Ministra Finansówz dnia 23 grudnia 2015 r.w sprawie szczegółowego sposobu obliczania podstawowego kapitałowego wymogu wypłacalności
według formuły standardowej 2)Niniejsze rozporządzenie: 1) w zakresie swojej regulacji wdraża dyrektywę Parlamentu
Europejskiego i Rady 2009/138/WE z dnia 25 listopada 2009 r. w sprawie podejmowania
i prowadzenia działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej (Wypłacalność II) (Dz.
Urz. UE L 335 z 17.12.2009, s. 1, z późn. zm.); 2) służy stosowaniu rozporządzenia
delegowanego Komisji (UE) 2015/35 z dnia 10 października 2014 r. uzupełniającego dyrektywę
Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/138/WE w sprawie podejmowania i prowadzenia działalności
ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej (Wypłacalność II) (Dz. Urz. UE L 12 z 17.01.2015,
s. 1).
Spis treści
Treść rozporządzenia
Na podstawie art. 252 ust. 9 ustawy z dnia 11 września 2015 r. o działalności ubezpieczeniowej
i reasekuracyjnej zarządza się, co następuje:
§ 1.
Użyte w rozporządzeniu określenia oznaczają:
1)
zobowiązania o charakterze zobowiązań z tytułu umów pozostałych ubezpieczeń osobowych
oraz ubezpieczeń majątkowych i umów reasekuracji pozostałych ubezpieczeń osobowych
oraz ubezpieczeń majątkowych - zobowiązania, o których mowa w lit. A pkt 4-12, lit. B pkt 16-24 oraz lit. C pkt 26-28 Załącznika I do rozporządzenia
delegowanego Komisji (UE) 2015/35 z dnia 10 października 2014 r. uzupełniającego dyrektywę
Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/138/WE w sprawie podejmowania i prowadzenia działalności
ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej (Wypłacalność II), zwanego dalej „rozporządzeniem delegowanym Komisji (UE) 2015/35”;
2)
zobowiązania o charakterze zobowiązań z tytułu umów ubezpieczenia na życie i umów
reasekuracji ubezpieczeń na życie - zobowiązania, o których mowa w lit. D pkt 30-32
i 34 oraz lit. E pkt 36 Załącznika I do rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2015/35;
3)
zobowiązania o charakterze zobowiązań z tytułu umów ubezpieczeń zdrowotnych i umów
reasekuracji ubezpieczeń zdrowotnych ‒ zobowiązania, o których mowa w lit. A pkt 1-3,
lit. B 13-15, lit. C pkt 25, lit. D pkt 29 i 33 oraz lit. E pkt 35 Załącznika I do
rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2015/35;
4)
ryzyko składki i rezerw w pozostałych ubezpieczeniach osobowych oraz ubezpieczeniach
majątkowych ‒ ryzyko straty lub niekorzystnej zmiany wartości zobowiązań o charakterze
zobowiązań z tytułu umów pozostałych ubezpieczeń osobowych oraz ubezpieczeń majątkowych
i umów reasekuracji pozostałych ubezpieczeń osobowych oraz ubezpieczeń majątkowych,
wynikające ze zmienności w zakresie występowania, częstotliwości i dotkliwości zdarzeń
losowych objętych ochroną ubezpieczeniową lub umowami reasekuracji oraz ze zmienności
w zakresie terminu i wysokości wypłat odszkodowań i innych świadczeń;
5)
ryzyko katastroficzne w pozostałych ubezpieczeniach osobowych oraz ubezpieczeniach
majątkowych ‒ ryzyko straty lub niekorzystnej zmiany wartości zobowiązań o charakterze
zobowiązań z tytułu umów pozostałych ubezpieczeń osobowych oraz ubezpieczeń majątkowych
i umów reasekuracji pozostałych ubezpieczeń osobowych oraz ubezpieczeń majątkowych,
wynikające ze znaczącej niepewności założeń dotyczących ustalania wysokości składek
oraz tworzenia i ustalania wartości rezerw techniczno-ubezpieczeniowych dla celów
wypłacalności, związanych z ekstremalnymi lub wyjątkowymi zdarzeniami losowymi;
6)
ryzyko śmiertelności ‒ ryzyko straty lub niekorzystnej zmiany wartości zobowiązań
o charakterze zobowiązań z tytułu umów ubezpieczenia na życie i umów reasekuracji
ubezpieczeń na życie, wynikające ze zmian poziomu, zmian trendu lub wahań zmienności
współczynników umieralności, w przypadku gdy wzrost współczynników umieralności prowadzi
do zwiększenia wartości tych zobowiązań;
7)
ryzyko długowieczności ‒ ryzyko straty lub niekorzystnej zmiany wartości zobowiązań
o charakterze zobowiązań z tytułu umów ubezpieczenia na życie i umów reasekuracji
ubezpieczeń na życie, wynikające ze zmian poziomu, zmian trendu lub wahań zmienności
współczynników umieralności, w przypadku gdy spadek współczynników umieralności prowadzi
do zwiększenia wartości tych zobowiązań;
8)
ryzyko niezdolności do pracy i zachorowalności ‒ ryzyko straty lub niekorzystnej zmiany
wartości zobowiązań o charakterze zobowiązań z tytułu umów ubezpieczenia na życie
i umów reasekuracji ubezpieczeń na życie, wynikające ze zmian poziomu, zmian trendu
lub wahań zmienności współczynników niezdolności do pracy, chorobowości i zachorowalności;
9)
ryzyko kosztów w ubezpieczeniach na życie ‒ ryzyko straty lub niekorzystnej zmiany
wartości zobowiązań o charakterze zobowiązań z tytułu umów ubezpieczenia na życie
i umów reasekuracji ubezpieczeń na życie, wynikające ze zmian wysokości, zmian trendu
lub wahań zmienności kosztów obsługi umów ubezpieczenia i umów reasekuracji;
10)
ryzyko rewizji wysokości rent ‒ ryzyko straty lub niekorzystnej zmiany wartości zobowiązań
o charakterze zobowiązań z tytułu umów ubezpieczenia na życie i umów reasekuracji
ubezpieczeń na życie, wynikające ze zmian poziomu, zmian trendu lub wahań zmienności
współczynników rewizji wysokości rent, w związku ze zmianami stanu prawnego lub stanu
zdrowia osób ubezpieczonych lub uprawnionych z umów ubezpieczenia;
11)
ryzyko związane z rezygnacjami z umów w ubezpieczeniach na życie ‒ ryzyko straty lub
niekorzystnej zmiany wartości zobowiązań o charakterze zobowiązań z tytułu umów ubezpieczenia
na życie i umów reasekuracji ubezpieczeń na życie, wynikające ze zmian poziomu, zmian
trendu lub wahań zmienności współczynników wypowiedzeń umów ubezpieczenia i umów reasekuracji,
odstąpień od umów ubezpieczenia i umów reasekuracji, przedłużeń umów ubezpieczenia
i umów reasekuracji oraz wykupów ubezpieczenia;
12)
ryzyko katastroficzne w ubezpieczeniach na życie ‒ ryzyko straty lub niekorzystnej
zmiany wartości zobowiązań o charakterze zobowiązań z tytułu umów ubezpieczenia na
życie i umów reasekuracji ubezpieczeń na życie, wynikające ze znaczącej niepewności
założeń dotyczących ustalania wysokości składek oraz tworzenia i ustalania wartości
rezerw techniczno-ubezpieczeniowych dla celów wypłacalności, związanych z ekstremalnymi
lub wyjątkowymi zdarzeniami losowymi;
13)
ryzyko składki i rezerw w ubezpieczeniach zdrowotnych o charakterze pozostałych ubezpieczeń
osobowych oraz ubezpieczeń majątkowych ‒ ryzyko straty lub niekorzystnej zmiany wartości
zobowiązań o charakterze zobowiązań z tytułu umów ubezpieczeń zdrowotnych i umów reasekuracji
ubezpieczeń zdrowotnych, wynikające ze zmienności w zakresie występowania, częstotliwości
i dotkliwości zdarzeń losowych objętych ochroną ubezpieczeniową lub umowami reasekuracji
oraz ze zmienności w zakresie terminu i wysokości wypłat odszkodowań i innych świadczeń;
14)
ryzyko kosztów w ubezpieczeniach zdrowotnych - ryzyko straty lub niekorzystnej zmiany
wartości zobowiązań o charakterze zobowiązań z tytułu umów ubezpieczeń zdrowotnych
i umów reasekuracji ubezpieczeń zdrowotnych, wynikające ze zmian wysokości, zmian
trendu lub wahań zmienności kosztów obsługi umów ubezpieczenia i umów reasekuracji;
15)
ryzyko pandemii ‒ ryzyko straty lub niekorzystnej zmiany wartości zobowiązań o charakterze
zobowiązań z tytułu umów ubezpieczeń zdrowotnych i umów reasekuracji ubezpieczeń zdrowotnych,
wynikające ze znaczącej niepewności założeń dotyczących ustalania wysokości składek
oraz tworzenia i ustalania wartości rezerw techniczno-ubezpieczeniowych dla celów
wypłacalności, związanych z wybuchami pandemii, jak również z kumulacją ryzyka w takich
ekstremalnych warunkach;
16)
ryzyko stopy procentowej ‒ ryzyko związane z wrażliwością wartości aktywów, zobowiązań
i instrumentów finansowych na zmiany w strukturze terminowej stóp procentowych lub
wahania zmienności stóp procentowych;
17)
ryzyko cen akcji ‒ ryzyko związane z wrażliwością wartości aktywów, zobowiązań i instrumentów
finansowych na zmiany rynkowych cen akcji lub wahania zmienności rynkowych cen akcji;
18)
ryzyko cen nieruchomości ‒ ryzyko związane z wrażliwością wartości aktywów, zobowiązań
i instrumentów finansowych na zmiany rynkowych cen nieruchomości lub wahania zmienności
rynkowych cen nieruchomości;
19)
ryzyko spreadu kredytowego ‒ ryzyko związane z wrażliwością wartości aktywów, zobowiązań
i instrumentów finansowych na zmiany w poziomie spreadów kredytowych w odniesieniu
do struktury terminowej stóp procentowych wolnych od ryzyka lub wahania ich zmienności;
20)
ryzyko walutowe ‒ ryzyko związane z wrażliwością wartości aktywów, zobowiązań i instrumentów
finansowych na zmiany kursów wymiany walut lub wahania zmienności tych kursów;
21)
ryzyko koncentracji aktywów ‒ dodatkowe ryzyka, na które narażony jest zakład ubezpieczeń
lub zakład reasekuracji, wynikające z braku dywersyfikacji portfela aktywów lub znaczącej
ekspozycji na ryzyko niewykonania zobowiązania przez emitenta papierów wartościowych
lub grupę emitentów powiązanych ze sobą.
§ 2.
Zakład ubezpieczeń i zakład reasekuracji obliczają podstawowy kapitałowy wymóg wypłacalności
według formuły standardowej zgodnie z pkt 1 załącznika do rozporządzenia.
§ 3.
1.
Moduł ryzyka aktuarialnego w pozostałych ubezpieczeniach osobowych oraz ubezpieczeniach
majątkowych odzwierciedla ryzyko wynikające ze zobowiązań o charakterze zobowiązań
z tytułu umów pozostałych ubezpieczeń osobowych oraz ubezpieczeń majątkowych i umów
reasekuracji pozostałych ubezpieczeń osobowych oraz ubezpieczeń majątkowych, związane
z objętymi ochroną ubezpieczeniową lub umowami reasekuracji zdarzeniami losowymi i
procesami stosowanymi przez zakład ubezpieczeń i zakład reasekuracji w wykonywanej
działalności.
2.
Moduł ryzyka aktuarialnego w pozostałych ubezpieczeniach osobowych oraz ubezpieczeniach
majątkowych uwzględnia niepewność wyników zakładu ubezpieczeń lub zakładu reasekuracji
w odniesieniu do:
1)
zawartych umów ubezpieczenia, umów gwarancji ubezpieczeniowych i umów reasekuracji;
2)
umów ubezpieczenia, umów gwarancji ubezpieczeniowych i umów reasekuracji, których
spodziewane rozpoczęcie nastąpi w terminie kolejnych dwunastu miesięcy.
3.
Moduł ryzyka aktuarialnego w pozostałych ubezpieczeniach osobowych oraz ubezpieczeniach
majątkowych składa się co najmniej z następujących podmodułów:
1)
ryzyka składki i rezerw w pozostałych ubezpieczeniach osobowych oraz ubezpieczeniach
majątkowych;
2)
ryzyka katastroficznego w pozostałych ubezpieczeniach osobowych oraz ubezpieczeniach
majątkowych.
4.
Zakład ubezpieczeń i zakład reasekuracji obliczają moduł ryzyka aktuarialnego w pozostałych
ubezpieczeniach osobowych oraz ubezpieczeniach majątkowych zgodnie z pkt 2 załącznika
do rozporządzenia.
§ 4.
1.
Moduł ryzyka aktuarialnego w ubezpieczeniach na życie odzwierciedla ryzyko wynikające
ze zobowiązań o charakterze zobowiązań z tytułu umów ubezpieczenia na życie i umów
reasekuracji ubezpieczeń na życie, związane z objętymi ochroną ubezpieczeniową lub
umowami reasekuracji zdarzeniami losowymi i procesami stosowanymi przez zakład ubezpieczeń
lub zakład reasekuracji w wykonywanej działalności.
2.
Moduł ryzyka aktuarialnego w ubezpieczeniach na życie składa się co najmniej z następujących
podmodułów:
1)
ryzyka śmiertelności;
2)
ryzyka długowieczności;
3)
ryzyka niezdolności do pracy i zachorowalności;
4)
ryzyka kosztów w ubezpieczeniach na życie;
5)
ryzyka rewizji wysokości rent;
6)
ryzyka związanego z rezygnacjami z umów w ubezpieczeniach na życie;
7)
ryzyka katastroficznego w ubezpieczeniach na życie.
3.
Zakład ubezpieczeń i zakład reasekuracji obliczają moduł ryzyka aktuarialnego w ubezpieczeniach
na życie zgodnie z pkt 3 załącznika do rozporządzenia.
§ 5.
1.
Moduł ryzyka aktuarialnego w ubezpieczeniach zdrowotnych odzwierciedla ryzyko wynikające
ze zobowiązań o charakterze zobowiązań z tytułu umów ubezpieczeń zdrowotnych i umów
reasekuracji ubezpieczeń zdrowotnych, związane z objętymi ochroną ubezpieczeniową
lub umowami reasekuracji zdarzeniami losowymi i procesami stosowanymi przez zakład
ubezpieczeń lub zakład reasekuracji w wykonywanej działalności.
2.
Moduł ryzyka aktuarialnego w ubezpieczeniach zdrowotnych składa się co najmniej z
następujących podmodułów:
1)
ryzyka składki i rezerw w ubezpieczeniach zdrowotnych o charakterze pozostałych ubezpieczeń
osobowych oraz ubezpieczeń majątkowych;
2)
ryzyka kosztów w ubezpieczeniach zdrowotnych;
3)
ryzyka pandemii.
3.
Zakład ubezpieczeń i zakład reasekuracji obliczają moduł ryzyka aktuarialnego w ubezpieczeniach
zdrowotnych zgodnie z pkt 4 załącznika do rozporządzenia.
§ 6.
1.
Moduł ryzyka rynkowego odzwierciedla:
1)
ryzyko wynikające z poziomu lub zmienności cen rynkowych instrumentów finansowych,
które mają wpływ na wartość aktywów i zobowiązań zakładu ubezpieczeń i zakładu reasekuracji;
2)
strukturalne niedopasowanie aktywów i zobowiązań, w szczególności w odniesieniu do
okresu trwania aktywów i zobowiązań.
2.
Moduł ryzyka rynkowego składa się co najmniej z następujących podmodułów:
1)
ryzyka stopy procentowej;
2)
ryzyka cen akcji;
3)
ryzyka cen nieruchomości;
4)
ryzyka spreadu kredytowego;
5)
ryzyka walutowego;
6)
ryzyka koncentracji aktywów.
3.
Zakład ubezpieczeń i zakład reasekuracji przy obliczaniu podmodułu ryzyka cen akcji
uwzględniają symetryczne dostosowanie wymogu kapitałowego związanego z inwestowaniem
w akcje.
4.
Symetryczne dostosowanie, o którym mowa w ust. 3, jest funkcją różnicy między:
1)
bieżącą wartością odpowiedniego indeksu akcji oraz
2)
średnią ważoną wartością tego indeksu, ustalaną w okresie, o którym mowa w art. 172
ust. 2 lit. b rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2015/35.
5.
Szok dla ryzyka cen akcji z uwzględnieniem symetrycznego dostosowania, o którym mowa
w ust. 3, nie może być:
1)
wyższy od standardowego szoku dla ryzyka cen akcji o więcej niż 10 punktów procentowych;
2)
niższy od standardowego szoku dla ryzyka cen akcji o więcej niż 10 punktów procentowych.
6.
Zakład ubezpieczeń i zakład reasekuracji obliczają moduł ryzyka rynkowego zgodnie
z pkt 5 załącznika do rozporządzenia.
§ 7.
1.
Moduł ryzyka niewykonania zobowiązania przez kontrahenta odzwierciedla straty możliwe
w związku z nieoczekiwanym niewykonaniem zobowiązań przez kontrahentów i dłużników
zakładu ubezpieczeń lub zakładu reasekuracji lub pogorszenia się ich zdolności kredytowej
w ciągu kolejnych 12 miesięcy.
2.
Moduł ryzyka niewykonania zobowiązania przez kontrahenta obejmuje umowy ograniczania
ryzyka, a w szczególności:
1)
umowy reasekuracji;
2)
sekurytyzację w zakresie ubezpieczeń;
3)
instrumenty pochodne;
4)
należności od pośredników ubezpieczeniowych;
5)
ekspozycje kredytowe nieobjęte ryzykiem spreadu kredytowego.
3.
Zakład ubezpieczeń i zakład reasekuracji przy obliczaniu modułu ryzyka niewykonania
zobowiązania przez kontrahenta uwzględniają zabezpieczenia lub inne papiery wartościowe
posiadane przez lub na rzecz tego zakładu oraz ryzyka związane z tymi zabezpieczeniami
lub papierami wartościowymi.
4.
Zakład ubezpieczeń i zakład reasekuracji przy obliczaniu modułu ryzyka niewykonania
zobowiązania przez kontrahenta uwzględniają całkowitą ekspozycję zakładu na ryzyko
w stosunku do każdego kontrahenta, niezależnie od formy prawnej zobowiązań umownych
tego kontrahenta względem zakładu.
5.
Zakład ubezpieczeń i zakład reasekuracji obliczają moduł ryzyka niewykonania zobowiązania
przez kontrahenta zgodnie z art. 189 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2015/35.
§ 8.
Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2016 r.
2)
Niniejsze rozporządzenie: 1) w zakresie swojej regulacji wdraża dyrektywę Parlamentu
Europejskiego i Rady 2009/138/WE z dnia 25 listopada 2009 r. w sprawie podejmowania
i prowadzenia działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej (Wypłacalność II) (Dz.
Urz. UE L 335 z 17.12.2009, s. 1, z późn. zm.); 2) służy stosowaniu rozporządzenia
delegowanego Komisji (UE) 2015/35 z dnia 10 października 2014 r. uzupełniającego dyrektywę
Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/138/WE w sprawie podejmowania i prowadzenia działalności
ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej (Wypłacalność II) (Dz. Urz. UE L 12 z 17.01.2015,
s. 1).