Wyrok Trybunału Konstytucyjnegoz dnia 7 października 2015 r.
Treść wyroku
Trybunał Konstytucyjny w składzie:
Andrzej Rzepliński - przewodniczący,
Stanisław Biernat,
Zbigniew Cieślak,
Maria Gintowt-Jankowicz,
Mirosław Granat,
Wojciech Hermeliński,
Leon Kieres,
Marek Kotlinowski,
Teresa Liszcz,
Małgorzata Pyziak-Szafnicka - sprawozdawca,
Stanisław Rymar,
Sławomira Wronkowska-Jaśkiewicz,
Andrzej Wróbel,
Marek Zubik,
protokolant: Krzysztof Zalecki,
po rozpoznaniu, z udziałem wnioskodawcy oraz Sejmu i Prokuratora Generalnego, na rozprawie
w dniu 7 października 2015 r., wniosku Naczelnej Rady Lekarskiej o zbadanie zgodności:
1)
art. 39 zdanie pierwsze ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza
dentysty , w części określonej słowami „z zastrzeżeniem art. 30”, w zakresie, w jakim nakłada
na lekarza obowiązek wykonania niezgodnego z jego sumieniem świadczenia zdrowotnego,
pomimo że zwłoka w udzieleniu tego świadczenia nie spowodowałaby niebezpieczeństwa
utraty życia, ciężkiego uszkodzenia ciała lub ciężkiego rozstroju zdrowia, z art.
2, art. 53 ust. 1 oraz art. 65 ust. 1 w związku z art. 30 i art. 31 ust. 3 Konstytucji oraz z art. 18 ust. 1 i 2 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych,
otwartego do podpisu w Nowym Jorku dnia 19 grudnia 1966 r. (Dz. U. z 1977 r. Nr 38,
poz. 167)
- a w przypadku nieuwzględnienia wniosku w ww. zakresie, o zbadanie zgodności art.
30 w związku z art. 39 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty w zakresie, w
jakim nakłada na lekarza obowiązek wykonania niezgodnych z jego sumieniem świadczeń
zdrowotnych, niebędących świadczeniami leczniczymi (służącymi zachowaniu, ratowaniu,
przywracaniu i poprawie zdrowia), z art. 2, art. 53 ust. 1 oraz art. 65 ust. 1 w związku z art. 30 i art. 31 ust. 3 Konstytucji oraz z art. 18 ust. 1 i 2 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych,
2)
art. 39 zdanie pierwsze ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty, w części określonej
słowami „z tym że ma obowiązek wskazać realne możliwości uzyskania tego świadczenia
u innego lekarza lub w podmiocie leczniczym”, przez to, że nakłada na lekarza powstrzymującego
się od wykonania świadczeń zdrowotnych niezgodnych z jego sumieniem ciężar zagwarantowania
uzyskania tych świadczeń u innego lekarza lub w podmiocie leczniczym, co czyni iluzorycznym
prawo do wolności sumienia, z art. 2, art. 53 ust. 1 oraz art. 65 ust. 1 w związku
z art. 30 i art. 31 ust. 3 Konstytucji,
3)
art. 39 zdanie drugie ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty w zakresie, w jakim
zobowiązuje lekarza wykonującego zawód na podstawie stosunku pracy lub w ramach służby
korzystającego z prawa do odmowy wykonania świadczenia zdrowotnego niezgodnego z sumieniem
do uprzedniego powiadomienia na piśmie przełożonego, z art. 53 ust. 7 oraz z art. 2, art. 53 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji,
4)
art. 39 zdanie pierwsze ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty w zakresie, w
jakim zobowiązuje lekarza korzystającego z prawa do odmowy wykonania świadczenia zdrowotnego
niezgodnego z sumieniem do uzasadnienia i odnotowania tego faktu w dokumentacji medycznej,
z art. 53 ust. 7 oraz z art. 2, art. 53 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji,
orzeka:
1.
Art. 39 zdanie pierwsze w związku z art. 30 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty w zakresie, w jakim nakłada na lekarza obowiązek wykonania niezgodnego z jego sumieniem
świadczenia zdrowotnego w „innych przypadkach niecierpiących zwłoki”, jest niezgodny
z zasadą prawidłowej legislacji wywodzoną z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i art. 53 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji.
2.
Art. 39 zdanie pierwsze ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim nakłada na
lekarza powstrzymującego się od wykonania świadczenia zdrowotnego niezgodnego z jego
sumieniem obowiązek wskazania realnych możliwości uzyskania takiego świadczenia u
innego lekarza lub w innym podmiocie leczniczym, jest niezgodny z art. 53 ust. 1 w
związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji.
3.
Art. 39 zdanie drugie ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim zobowiązuje
lekarza, wykonującego zawód na podstawie stosunku pracy lub w ramach służby, korzystającego
z prawa do odmowy wykonania świadczenia zdrowotnego niezgodnego z jego sumieniem do
uprzedniego powiadomienia na piśmie przełożonego:
a)
jest zgodny z art. 53 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji,
b)
nie jest niezgodny z art. 53 ust. 7 Konstytucji.
4.
Art. 39 zdanie pierwsze ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim zobowiązuje
lekarza korzystającego z prawa do odmowy wykonania świadczenia zdrowotnego niezgodnego
z jego sumieniem do uzasadnienia i odnotowania tego faktu w dokumentacji medycznej:
a)
jest zgodny z art. 53 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji,
b)
nie jest niezgodny z art. 53 ust. 7 Konstytucji.
Ponadto postanawia:
na podstawie art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym w związku z art. 134 pkt 3 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o Trybunale Konstytucyjnym umorzyć postępowanie w pozostałym zakresie.