Ustawaz dnia 5 sierpnia 2015 r.o zmianie ustawy o państwowej kompensacie przysługującej ofiarom niektórych przestępstw,
ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy o kosztach sądowych w sprawach
cywilnych
Treść ustawy
Art. 1.
W ustawie z dnia 7 lipca 2005 r. o państwowej kompensacie przysługującej ofiarom niektórych
przestępstw wprowadza się następujące zmiany:
1)
tytuł ustawy otrzymuje brzmienie: „o państwowej kompensacie przysługującej ofiarom
niektórych czynów zabronionych”;
2)
w art. 2 pkt 1-3 otrzymują brzmienie:
„
1)
ofiara - osobę fizyczną, która na skutek czynu zabronionego:
a)
poniosła śmierć,
b)
doznała ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, naruszenia czynności narządu ciała lub rozstroju
zdrowia, trwających dłużej niż 7 dni;
2)
osoba najbliższa - małżonka lub osobę pozostającą z ofiarą we wspólnym pożyciu, wstępnego
lub zstępnego ofiary oraz osobę pozostającą z ofiarą w stosunku przysposobienia;
3)
osoba uprawniona:
a)
osobę najbliższą ofiary, o której mowa w pkt 1 lit. a,
b)
ofiarę, o której mowa w pkt 1 lit. b;
”
;
3)
w art. 3 część wspólna otrzymuje brzmienie:
„
-
-będące skutkiem czynu zabronionego, o którym mowa w art. 2 pkt 1.
”
;
4)
art. 4 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 4.
Kompensatę przyznaje się, jeżeli czyn zabroniony został popełniony na terytorium Rzeczypospolitej
Polskiej na szkodę osoby mającej miejsce stałego pobytu na tym terytorium lub na terytorium
innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej.
”
;
5)
art. 5 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 5.
Kompensatę przyznaje się jedynie wówczas i w takiej wysokości, w jakiej osoba uprawniona
nie może uzyskać pokrycia utraconych zarobków, innych środków utrzymania lub kosztów,
o których mowa w art. 3 pkt 2 i 3, od sprawcy lub sprawców czynu zabronionego, z tytułu
ubezpieczenia lub ze środków pomocy społecznej, niezależnie od tego, czy sprawca lub
sprawcy czynu zabronionego zostali ustaleni.
”
;
6)
art. 6 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 6.
1.
Kompensata nie może przekroczyć 25 000 zł, a gdy ofiara poniosła śmierć - kwoty 60
000 zł.
2.
Jeżeli w sprawie o przyznanie kompensaty sąd uzna, że ścisłe udowodnienie wysokości
żądania jest niemożliwe lub nader utrudnione, może w ramach kwot określonych w ust.
1 zasądzić odpowiednią sumę według swej oceny, opartej na rozważeniu wszystkich okoliczności
sprawy.
”
;
7)
uchyla się art. 7;
8)
po art. 7 dodaje się art. 7a w brzmieniu:
„
Art. 7a.
1.
Kompensaty nie przyznaje się lub przyznaje w zmniejszonej wysokości, proporcjonalnie
do stopnia przyczynienia się ofiary do popełnienia czynu zabronionego, o którym mowa
w art. 2 pkt 1.
2.
Kompensaty nie przyznaje się, jeżeli ofiara była współsprawcą czynu zabronionego,
z którego skutku wywodzi swoje prawo do kompensaty, lub godziła się na ryzyko doznania
skutków czynu zabronionego, o którym mowa w art. 2 pkt 1.
3.
Kompensaty nie przyznaje się gdy:
1)
czynu nie popełniono albo brak jest danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie
jego popełnienia;
2)
czyn nie zawiera znamion czynu zabronionego.
”
;
9)
w art. 8:
a)
ust. 1 i 2 otrzymują brzmienie:
„
1.
Organem właściwym w sprawach o przyznanie kompensaty jest sąd rejonowy właściwy ze
względu na miejsce stałego pobytu osoby uprawnionej, zwany dalej „organem orzekającym”.
W postępowaniu przed organem orzekającym w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje
się przepisy ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego o postępowaniu nieprocesowym. Czynności w sprawach o przyznanie kompensaty mogą wykonywać
referendarze sądowi. Na orzeczenie referendarza przysługuje skarga do sądu.
2.
Jeżeli nie można ustalić miejsca stałego pobytu osoby uprawnionej lub osoba ta ma
miejsce stałego pobytu na terytorium innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej,
właściwy jest sąd, w którego okręgu popełniono czyn zabroniony, o którym mowa w art.
2 pkt 1.
”
,
b)
po ust. 4 dodaje się ust. 4a w brzmieniu:
„
4a.
Jeżeli osobą uprawnioną jest osoba nieporadna, w szczególności ze względu na wiek
lub stan zdrowia, jej prawa może wykonywać osoba, pod której pieczą osoba uprawniona
pozostaje.
”
,
c)
ust. 5 i 6 otrzymują brzmienie:
„
5.
Wniosek o kompensatę składa się do organu orzekającego w terminie 3 lat od dnia ujawnienia
się skutków czynu zabronionego, nie później jednak niż w terminie 5 lat od dnia jego
popełnienia, pod rygorem wygaśnięcia uprawnienia do żądania kompensaty.
6.
Uczestnikami postępowania są wyłącznie osoba uprawniona i prokurator.
”
;
10)
w art. 9 ust. 1-3 otrzymują brzmienie:
„
1.
Wniosek o kompensatę zawiera:
1)
imię, nazwisko i adres miejsca stałego pobytu osoby uprawnionej, a w przypadku gdy
ofiara poniosła śmierć, także jej ostatni adres miejsca stałego pobytu;
2)
numer identyfikacyjny PESEL osoby uprawnionej oraz ofiary, która poniosła śmierć,
jeżeli go posiadają albo posiadały;
3)
wskazanie daty i miejsca popełnienia czynu zabronionego stanowiącego podstawę ubiegania
się o kompensatę i jego zwięzły opis, z podaniem skutków;
4)
informację o rodzaju i wysokości poniesionych kosztów oraz utraconych zarobków lub
innych środków utrzymania;
5)
oświadczenie osoby uprawnionej, złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej, o nieuzyskaniu
odszkodowania lub świadczenia ze źródeł lub tytułów, o których mowa w art. 5;
6)
uprzedzenie o odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, o którym
mowa w pkt 5 oraz w ust. 3.
2.
Do wniosku o kompensatę należy dołączyć odpis zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa,
odpisy orzeczeń wydanych w postępowaniu karnym, odpisy zaświadczeń lekarskich lub
opinii biegłych dotyczących doznania przez ofiarę uszczerbku na zdrowiu oraz inne
dokumenty potwierdzające informacje zawarte we wniosku.
3.
Jeżeli o kompensatę ubiega się osoba uprawniona, o której mowa w art. 2 pkt 3 lit.
a, dołącza do wniosku dokumenty potwierdzające fakt pozostawania osobą najbliższą
ofiary, która poniosła śmierć, lub, złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej,
oświadczenie o pozostawaniu z nią we wspólnym pożyciu.
”
;
11)
art. 10 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 10.
1.
Organem pomocniczym w Rzeczypospolitej Polskiej właściwym w sprawie uzyskania kompensaty
przez ofiarę czynu zabronionego popełnionego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
jest prokurator prowadzący postępowanie przygotowawcze w sprawie o czyn zabroniony,
o którym mowa w art. 2 pkt 1.
2.
Organem pomocniczym w Rzeczypospolitej Polskiej właściwym w sprawie uzyskania kompensaty
przez posiadającą miejsce stałego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ofiarę
czynu zabronionego popełnionego na terytorium innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej
jest prokurator okręgowy, w którego okręgu osoba uprawniona ma miejsce stałego pobytu.
3.
Organ pomocniczy, o którym mowa w ust. 1, udziela osobie uprawnionej niezbędnych informacji
w zakresie możliwości i warunków ubiegania się o kompensatę przyznawaną przez organ
orzekający w Rzeczypospolitej Polskiej, udostępnia wzór formularza wniosku o przyznanie
kompensaty oraz udziela ogólnej pomocy i informacji co do sposobu wypełnienia wniosku.
4.
Organ pomocniczy, o którym mowa w ust. 2, udziela osobie ubiegającej się o przyznanie
kompensaty w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej niezbędnych informacji
w zakresie możliwości i warunków ubiegania się o kompensatę przyznawaną przez organy
orzekające w innych państwach członkowskich Unii Europejskiej, gdy czyn zabroniony
został popełniony na terytorium tych państw, udostępnia odpowiedni wzór formularza
wniosku oraz udziela ogólnej pomocy i informacji co do sposobu wypełnienia wniosku.
5.
Prokurator prowadzący postępowanie przygotowawcze w sprawie o czyn zabroniony, o którym
mowa w art. 2 pkt 1, załącza do akt postępowania przygotowawczego odpis prawomocnego
orzeczenia w przedmiocie kompensaty.
”
;
12)
art. 13 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 13.
1.
Osoba, której przyznano kompensatę z naruszeniem przepisów ustawy, jest obowiązana
ją zwrócić.
2.
Niezwłocznie po ujawnieniu się okoliczności, o których mowa w ust. 1, prokurator prowadzący
postępowanie przygotowawcze w sprawie o czyn zabroniony, o którym mowa w art. 2 pkt
1, wzywa osobę, której przyznano kompensatę, do jej zwrotu w terminie 30 dni od dnia
otrzymania wezwania.
3.
Jeżeli osoba, o której mowa w ust. 1, nie zwróci kompensaty w terminie, o którym mowa
w ust. 2, Skarbowi Państwa przysługuje w stosunku do niej roszczenie o zwrot kompensaty.
4.
Powództwo dotyczące roszczenia, o którym mowa w ust. 3, wytacza w postępowaniu cywilnym
prokurator.
”
;
13)
art. 14 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 14.
1.
W razie przyznania osobie uprawnionej kompensaty Skarb Państwa ma roszczenie zwrotne
do sprawcy lub sprawców przestępstwa, na skutek którego ofiara poniosła śmierć albo
doznała ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, naruszenia czynności narządu ciała lub rozstroju
zdrowia.
2.
Sprawcy, o których mowa w ust. 1, ponoszą odpowiedzialność solidarną z tytułu roszczenia
zwrotnego na rzecz Skarbu Państwa.
3.
Powództwo dotyczące roszczenia, o którym mowa w ust. 1, wytacza w postępowaniu cywilnym
prokurator.
”
;
14)
w art. 15 ust. 1 otrzymuje brzmienie:
„
1.
Organ pomocniczy, o którym mowa w art. 10 ust. 2, przyjmuje i niezwłocznie przekazuje
wnioski o kompensatę, wraz z niezbędną dokumentacją, organom orzekającym w innych
państwach członkowskich Unii Europejskiej, wykorzystując w tym celu formularz opracowany
przez Komisję Europejską.
”
;
15)
w art. 16 w ust. 1 wprowadzenie do wyliczenia otrzymuje brzmienie:
„
Organ pomocniczy, o którym mowa w art. 10 ust. 2, na wniosek organów orzekających
w innych państwach członkowskich Unii Europejskiej:
”
.
Art. 2.
W ustawie z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego w art. 7531:
1)
w § 1 w pkt 8 kropkę zastępuje się średnikiem i dodaje się pkt 9 w brzmieniu:
„
9)
przyznanie państwowej kompensaty przysługującej ofiarom niektórych czynów zabronionych,
w części na pokrycie niezbędnych kosztów leczenia, rehabilitacji lub pogrzebu.
”
;
2)
§ 2 i 3 otrzymują brzmienie:
„
§ 2.
W sprawach wymienionych w § 1, z wyjątkiem spraw, o których mowa w pkt 9, sąd udziela
zabezpieczenia po przeprowadzeniu rozprawy. Oddalenie wniosku o udzielenie zabezpieczenia
może nastąpić na posiedzeniu niejawnym. Przepisu art. 749 nie stosuje się.
§ 3.
W sprawach wymienionych w § 1 w pkt 1, 2 i 9 do udzielenia zabezpieczenia nie jest
wymagane uprawdopodobnienie interesu prawnego.
”
.
Art. 3.
W ustawie z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych w art. 96 w ust. 1 w pkt 12 kropkę zastępuje się średnikiem i dodaje się pkt 13 w
brzmieniu:
„
13)
osoba ubiegająca się o uzyskanie kompensaty na podstawie ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o państwowej kompensacie przysługującej ofiarom niektórych
czynów zabronionych .
”
.
Art. 4.
Do postępowań w sprawach wniosków o kompensatę złożonych w trybie przepisów ustawy,
o której mowa w art. 1, przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, a także w sprawach
wypłat oraz zwrotu przyznanych na podstawie tych przepisów kompensat stosuje się przepisy
dotychczasowe.
Art. 5.
Ustawa wchodzi w życie po upływie trzech miesięcy od dnia ogłoszenia.
1)
Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2014 r.
poz. 293, 379, 435, 567, 616, 945, 1091, 1161, 1296, 1585, 1626, 1741 i 1924 oraz
z 2015 r. poz. 2, 4, 218, 539, 978, 1062, 1137, 1199, 1311, 1418, 1419, 1505, 1527
i 1567.
2)
Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2014 r.
poz. 293, 379, 435, 567, 616, 945, 1091, 1161, 1296, 1585, 1626, 1741 i 1924 oraz
z 2015 r. poz. 2, 4, 218, 539, 978, 1062, 1137, 1199, 1311, 1418, 1419, 1505, 1527
i 1567.
3)
Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2014 r.
poz. 1296 i 1306 oraz z 2015 r. poz. 2, 4, 238, 539, 957, 978, 1045, 1137, 1348 i
1418.
4)
Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2008 r. Nr 96, poz. 608, z
2009 r. Nr 79, poz. 665 oraz z 2015 r. poz. 1587.