Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowejz dnia 4 sierpnia 2015 r.w sprawie noszenia orderów, odznaczeń i odznak przez żołnierzy zawodowych i żołnierzy
pełniących służbę kandydacką
Spis treści
Treść rozporządzenia
Na podstawie art. 137a ust. 4 pkt 4 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy
zawodowych zarządza się, co następuje:
§ 1.
Rozporządzenie określa warunki i sposób noszenia orderów, odznaczeń i odznak przez
żołnierzy zawodowych i żołnierzy pełniących służbę kandydacką, zwanych dalej „żołnierzami”.
§ 2.
1.
Odznaki orderów i odznaczeń nosi się na kurtce munduru galowego podczas:
1)
uroczystości państwowych z udziałem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, Marszałka
Sejmu, Marszałka Senatu lub Prezesa Rady Ministrów;
2)
uroczystych obchodów świąt narodowych i wojskowych;
3)
wręczania odznak orderów i odznaczeń.
2.
Odznaki orderów i odznaczeń można nosić na kurtce munduru:
1)
służbowego w okolicznościach, o których mowa w ust. 1,
2)
galowego i służbowego podczas innych uroczystości państwowych
- stosownie do zaleceń określonych przez organizatora przedsięwzięcia.
3.
W okolicznościach, o których mowa w ust. 1, nosi się co najmniej jedną odznakę orderu
lub odznaczenia.
§ 3.
1.
Baretki orderów i odznaczeń nosi się na kurtce munduru galowego i wyjściowego oraz
bluzie wyjściowej marynarskiej.
2.
Baretki orderów i odznaczeń można nosić na kurtce munduru służbowego, bluzie olimpijce
oraz koszulo-bluzie ubioru wyjściowego.
§ 4.
Miniaturki orderów i odznaczeń można nosić na półfraku i żakiecie ubioru wieczorowego.
§ 5.
1.
W przypadku posiadania tego samego orderu w dwóch lub więcej klasach nosi się odznakę,
baretkę lub miniaturkę najwyższej z posiadanych klas orderu.
2.
W przypadku posiadania tego samego odznaczenia w dwóch lub więcej stopniach nosi się
odznakę, baretkę lub miniaturkę najwyższego z posiadanych stopni odznaczenia.
3.
Odznaki, baretki lub miniaturki orderów i odznaczeń nosi się w kolejności ich starszeństwa:
nadane przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, Prezesa Rady Ministrów, Ministra
Obrony Narodowej; w ostatniej kolejności odznaki, baretki lub miniaturki orderów i
odznaczeń zagranicznych.
4.
W przypadku posiadania Orderu Wojennego Virtuti Militari i Orderu Krzyża Wojskowego,
odznaki, baretki lub miniaturki wszystkich posiadanych klas można nosić jednocześnie.
§ 6.
1.
Odznaki absolwenckie, honorowe, pamiątkowe, jubileuszowe, okolicznościowe, organizacyjne
(równorzędne):
1)
nosi się na kurtce munduru galowego, wyjściowego oraz bluzie wyjściowej marynarskiej;
2)
można nosić na kurtce munduru służbowego.
2.
Odznaki krajowe mają pierwszeństwo przed odznakami zagranicznymi, a odznaki wojskowe
przed odznakami niewojskowymi.
§ 7.
Żołnierze nieposiadający ubioru:
1)
galowego mogą nosić odznaki orderów i odznaczeń na ubiorze wyjściowym,
2)
galowego i wyjściowego mogą nosić odznaki orderów i odznaczeń na ubiorze polowym lub
ćwiczebnym
- podczas uroczystości, o których mowa w § 2 ust. 1 i 2, zgodnie z warunkami określonymi
dla ubioru galowego.
§ 8.
1.
Odznaki orderów i odznaczeń obcych państw nosi się po odznakach polskich orderów i
odznaczeń w sposób określony w przepisach tych państw. W przypadku, gdyby warunki
przewidziane we właściwych przepisach nie były możliwe do zrealizowania, stosuje się
warunki określone w niniejszym rozporządzeniu.
2.
Odznaki orderów i odznaczeń obcych państw można nosić wyjątkowo przed odznakami polskich
orderów i odznaczeń w następujących okolicznościach:
1)
podczas uroczystości związanych z wręczeniem odznak orderu lub odznaczenia obcego
państwa - odznaki orderu lub odznaczenia, które w czasie tej uroczystości zostały
wręczone;
2)
podczas uroczystych wystąpień wobec oficjalnych przedstawicieli obcego państwa - zawieszoną
na wielkiej wstędze odznakę orderu tego państwa; wówczas zamiast zawieszonej na wielkiej
wstędze odznaki polskiego orderu nosi się samą gwiazdę orderową.
§ 9.
Odznaki orderów zawieszane na wielkich wstęgach oraz gwiazdy orderowe nosi się w sposób
określony w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z dnia 16 października 1992 r. o orderach i odznaczeniach .
§ 10.
1.
Odznaki orderów i odznaczeń nosi się zawieszone na wstążkach długości 55-60 mm każda.
Górna krawędź wstążek wszystkich odznak orderów i odznaczeń powinna tworzyć równą
linię poziomą.
2.
Na kurtkach munduru Wojsk Lądowych oraz Sił Powietrznych odznaki orderów i odznaczeń
nosi się symetrycznie rozmieszczone na wysokości 55 mm powyżej patki lewej górnej
kieszeni:
1)
jedną odznakę orderu lub odznaczenia - na wysokości lewej piersi, przy czym wstążkę
podkłada się pod kołnierz, tak aby odznaka orderu lub odznaczenia przykrywała patkę
górnej kieszeni symetrycznie do jej brzegów i guzika;
2)
od dwóch do czterech odznak orderów lub odznaczeń - w jednym rzędzie bez przerw między
wstążkami, z tym że przy ilości trzech i więcej odznak orderów lub odznaczeń - wstążkę
pierwszej odznaki orderu lub odznaczenia podkłada się do odpowiedniej niezbędnej szerokości
dla zachowania symetrii pod kołnierz;
3)
od pięciu do ośmiu odznak orderów lub odznaczeń - w jednym rzędzie, tak aby zajęły
szerokość czterech wstążek umieszczonych obok siebie, przy czym wstążkę drugiej i
kolejnej odznaki orderów lub odznaczeń podkłada się częściowo pod wstążkę poprzedniej
odznaki orderu lub odznaczenia;
4)
maksymalnie do ośmiu odznak orderów lub odznaczeń w rzędzie;
5)
większą ilość odznak orderów i odznaczeń niż osiem - nosi się w dwóch lub więcej rzędach;
6)
kolejne rzędy odznak orderów lub odznaczeń umieszcza się w ten sposób, aby wstążki
górnego rzędu zasłaniały wstążki dolnego rzędu, a odznaki dolnego rzędu były przysłonięte
do połowy odznakami górnego rzędu.
3.
Na kurtce munduru Marynarki Wojennej nosi się odznaki orderów i odznaczeń w odległości
140-160 mm ponad drugim guzikiem od góry lewego rzędu guzików, a na bluzie wyjściowej
marynarskiej 20 mm ponad początkiem rozcięcia dekoltu:
1)
jedną odznakę orderu lub odznaczenia na kurtce umieszcza się symetrycznie między krawędzią
kołnierza a wszyciem rękawa, a na bluzie w odległości 20 mm w lewo od krawędzi wyłożonego
krawata marynarskiego;
2)
od dwóch do czterech odznak orderów lub odznaczeń nosi się w jednym rzędzie bez przerw
między wstążkami, przy czym pierwszą wstążkę podkłada się do połowy pod kołnierz lub
krawat marynarski;
3)
większą ilość odznak orderów lub odznaczeń niż cztery nosi się w sposób określony
w ust. 2 pkt 3-5.
§ 11.
Na półfraku ubioru wieczorowego miniaturki orderów i odznaczeń nosi się w jednym rzędzie
(nie więcej niż cztery) w odległości 120-140 mm ponad pierwszym guzikiem od góry lewego
rzędu guzików, symetrycznie między krawędzią kołnierza a wszyciem rękawa.
§ 12.
1.
Na kurtce munduru Wojsk Lądowych oraz Sił Powietrznych baretki nosi się bezpośrednio
nad patką lewej górnej kieszeni, przy czym:
1)
pojedynczą baretkę umieszcza się symetrycznie nad środkiem kieszeni;
2)
od dwóch do trzech baretek - w jednym rzędzie obok siebie bez przerw między baretkami,
umieszczone symetrycznie nad środkiem kieszeni;
3)
powyżej trzech baretek - w dwóch lub więcej rzędach bezpośrednio jeden pod drugim,
w każdym rzędzie po trzy baretki, lewą krawędź zestawu baretek składającego się z
dwóch i więcej rzędów należy umieszczać ukosem, równolegle do wszycia rękawa, przy
czym każdy następny rząd baretek powinien być wysunięty o 2 mm w stosunku do poprzedniego;
w rzędzie dolnym mniej niż trzy baretki nosi się w ten sposób, aby znajdowały się
pod środkiem bezpośredniego rzędu górnego;
4)
gdy kołnierz zakrywa całkowicie pierwszą baretkę najwyższego orderu lub odznaczenia
górnego rzędu, wówczas nosi się w tym rzędzie tylko dwie baretki.
2.
Na kurtce munduru Marynarki Wojennej baretki nosi się w odległości 140-160 mm ponad
drugim guzikiem, od góry lewego rzędu guzików do krawędzi dolnego rzędu baretek, a
na bluzach wyjściowych marynarskich 20 mm ponad początkiem rozcięcia dekoltu:
1)
pojedynczą lub dwie baretki umieszcza się symetrycznie między krawędzią kołnierza
i wszyciem rękawa, a na bluzie marynarskiej 20 mm w lewo od krawędzi wyłożonego krawata
marynarskiego;
2)
trzy baretki w jednym rzędzie obok siebie, bez przerw między baretkami, umieszczone
tuż przy krawędzi kołnierza lub krawata marynarskiego;
3)
powyżej trzech baretek - w dwóch lub więcej rzędach bezpośrednio jeden pod drugim,
w każdym rzędzie po trzy baretki; w rzędzie dolnym mniej niż trzy baretki nosi się
w ten sposób, aby znajdowały się one pod środkiem bezpośredniego rzędu górnego;
4)
gdy kołnierz lub krawat marynarski zakrywa całkowicie pierwszą baretkę najwyższego
orderu lub odznaczenia górnego rzędu, wówczas nosi się w tym rzędzie tylko dwie baretki
umieszczone w taki sposób, aby były one widoczne.
3.
Na koszulo-bluzie i bluzie olimpijce baretki można nosić w sposób określony w ust.
1.
§ 13.
1.
Baretkę oznacza się oraz sporządza się ze wstążki lub wstęgi zgodnie z przepisami
dla danego orderu lub odznaczenia.
2.
Wysokość baretki wynosi 8-10 mm. Baretkę nakłada się na podkładkę:
1)
sukienną lub aksamitną w kolorze czarnym; podkładka pod baretkę jest o 2 mm szersza
i wyższa od baretki;
2)
metalową; podkładka pod baretkę nie powinna wystawać poza krawędzie baretki.
3.
W przypadku noszenia więcej niż jednej baretki nie stosuje się przerw między baretkami.
§ 14.
1.
Na kieszeniach kurtek munduru Wojsk Lądowych oraz Sił Powietrznych odznaki nosi się:
1)
na środku prawej górnej kieszeni, między guzikiem a dolną krawędzią kieszeni, nie
więcej niż dwie odznaki absolwenckie, honorowe oraz niewojskowe;
2)
na środku lewej górnej kieszeni, między guzikiem a dolną krawędzią kieszeni, odznakę
pamiątkową (okolicznościową lub jubileuszową), nie więcej niż dwie odznaki.
2.
Dwie odznaki, o których mowa w ust. 1 pkt 2, umieszcza się symetrycznie. Jeżeli jedna
lub dwie odznaki mają kształt wydłużony poziomo, nosi się je w układzie pionowym z
zachowaniem symetrii między guzikiem a dolną krawędzią kieszeni. Łącznie na obu kieszeniach
umieszcza się nie więcej niż cztery odznaki.
3.
Na środku lewej i prawej połowy patki prawej górnej kieszeni można nosić po jednej
odznace honorowej, jubileuszowej, okolicznościowej i organizacyjnej (równorzędnej).
4.
W przypadkach, o których mowa w ust. 1, dopuszcza się noszenie po jednej odznace na
pasku skórzanym w kolorze czarnym, o szerokości 15 mm, założonej na guzik pod prawą
i lewą klapkę górnej kieszeni.
§ 15.
Na kurtce munduru Wojsk Lądowych nosi się odznakę instruktora spadochronowego lub
skoczka spadochronowego, lekko pochyloną w stronę lewego rękawa, na wysokości 55 mm
nad lewą górną krawędzią patki górnej kieszeni na styku kołnierza z wyłogiem.
§ 16.
Na kurtce munduru oraz bluzie olimpijce Sił Powietrznych oraz Marynarki Wojennej odznaki
specjalności lotniczych nosi się:
1)
odznaki pilota i nawigatora - na wysokości 90-100 mm powyżej lewej górnej kieszeni,
w linii pionowej guzika;
2)
odznaki specjalności lotniczo-technicznych i instruktora spadochronowego - na wysokości
55 mm powyżej górnej lewej kieszeni;
3)
odznakę skoczka spadochronowego - na wysokości 90-100 mm nad prawą górną krawędzią,
na styku kołnierza z wyłogiem;
4)
w przypadku posiadania odznaki pilota lub nawigatora i odznaki instruktora spadochronowego
- odznakę instruktora spadochronowego nosi się w miejscu odznaki skoczka spadochronowego
- na wysokości 90-100 mm nad prawą górną krawędzią, na styku kołnierza z wyłogiem.
§ 17.
Liczba odznak noszonych na lewej i prawej stronie kurtki munduru Marynarki Wojennej
lub bluzy wyjściowej marynarskiej jest taka sama jak na umundurowaniu Wojsk Lądowych
i Sił Powietrznych, z tym że:
1)
odznaki, których jeden z wymiarów przekracza 40 mm, w tym: absolwencką uczelni wojskowej
lub cywilnej, wojskowej szkoły zawodowej, kursów specjalistycznych oraz inne równorzędne
odznaki wojskowe i niewojskowe, nosi się na kurtce munduru w odległości 60-80 mm na
zewnątrz drugiego górnego prawego guzika, a na bluzach wyjściowych marynarskich 80-120
mm poniżej rozcięcia dekoltu i 80-120 mm w prawo od środka przodu bluzy; drugą odznakę,
nie więcej niż dwie, umieszcza się obok pierwszej w odległości 10 mm w kierunku rękawa;
2)
odznaki, których kształt nie przekracza wymiarów 40 × 40 mm: honorowe, stowarzyszeń
i sportowe nosi się na kurtce munduru 10 mm na zewnątrz pierwszego górnego prawego
guzika, a na bluzie wyjściowej marynarskiej 10 mm powyżej odznaki, o której mowa w
pkt 1; drugą odznakę, nie więcej niż dwie, umieszcza się obok pierwszej w odległości
10 mm w kierunku rękawa; odznaki, których jeden z wymiarów przekracza 40 mm, nosi
się w sposób, o którym mowa w pkt 1;
3)
odznakę pamiątkową nosi się na kurtce munduru na lewej stronie na wysokości drugiego
guzika, w linii pionowej pierwszego lewego guzika; na bluzie wyjściowej marynarskiej
symetrycznie w stosunku do odznak, o których mowa w pkt 1; kolejną odznakę, nie więcej
niż dwie, umieszcza się obok pierwszej w odległości 10 mm w kierunku rękawa;
4)
odznaki „Marynarz Okrętów Podwodnych” oraz „Marynarz Jednostek Pływających” nosi się:
a)
na prawej stronie kurtki munduru i bluzy wyjściowej marynarskiej, symetrycznie, 60-80
mm nad odznakami, o których mowa w pkt 1 i 2,
b)
na lewej stronie, na swetrze oficerskim, symetrycznie, bezpośrednio pod oznaką stopnia
wojskowego;
5)
odznakę „Dowódca Okrętu” noszą:
a)
aktualnie pełniący obowiązki dowódcy okrętu - na prawej stronie munduru, zgodnie z
pkt 2,
b)
osoba, która pełni obowiązki dowódcy okrętu - na lewej stronie, 10 mm symetrycznie
nad baretkami;
6)
odznaki pilota, nawigatora, specjalności lotniczo-technicznych i instruktora spadochronowego
nosi się na lewej stronie kurtki munduru, 30-40 mm symetrycznie nad baretkami;
7)
odznakę skoczka spadochronowego nosi się na prawej stronie kurtki munduru, bluzy wyjściowej
marynarskiej, 60-80 mm nad odznakami, o których mowa w pkt 1 i 2;
8)
w przypadku posiadania odznaki pilota lub nawigatora i odznaki instruktora spadochronowego
odznakę instruktora spadochronowego nosi się w miejscu odznaki skoczka spadochronowego.
§ 18.
Nad prawą górną kieszenią kurtek mundurów Wojsk Lądowych można nosić jedną odznakę
przypinaną za pomocą klamry - na wysokości 55 mm powyżej patki kieszeni, a na kurtkach
mundurów Sił Powietrznych oraz Marynarki Wojennej - 10 mm poniżej odznaki skoczka
spadochronowego.
§ 19.
Odznakę za rany i kontuzje doznane podczas działań wojennych nosi się symetrycznie,
bezpośrednio nad górnym rzędem odznak orderów i odznaczeń lub baretek.
§ 20.
1.
Jeżeli zachodzi konieczność zwyczajowego bądź określonego w innych przepisach pierwszeństwa
umieszczania odznak na kieszeniach i patkach kieszeni, to wyższa w hierarchii jest
górna i prawa część każdej kieszeni i patki.
2.
Jeżeli zachodzi konieczność zwyczajowego bądź określonego w innych przepisach pierwszeństwa
umieszczania odznak, to wyższa w hierarchii jest górna i zewnętrzna prawa część wyłogu
kurtki munduru.
3.
Odznaki honorowe oraz odznaki tytułów honorowych nosi się w sposób określony w przepisach
wydanych na podstawie art. 15 ustawy z dnia 9 października 2009 r. o dyscyplinie wojskowej .
§ 21.
Graficzne przedstawienie sposobu noszenia odznak, baretek i miniaturek orderów i odznaczeń,
a także noszenia odznak jest określone w załączniku do rozporządzenia.
§ 22.
Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.2)Niniejsze rozporządzenie było poprzedzone rozporządzeniem Ministra Obrony Narodowej
z dnia 9 czerwca 2004 r. w sprawie noszenia orderów, odznaczeń i odznak przez żołnierzy
zawodowych (Dz. U. Nr 143, poz. 1517), które utraciło moc na podstawie art. 15 ust.
1 ustawy z dnia 11 października 2013 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy
zawodowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1355).
1)
Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2014 r.
poz. 1822 oraz z 2015 r. poz. 1066, 1217 i 1268.
2)
Niniejsze rozporządzenie było poprzedzone rozporządzeniem Ministra Obrony Narodowej
z dnia 9 czerwca 2004 r. w sprawie noszenia orderów, odznaczeń i odznak przez żołnierzy
zawodowych (Dz. U. Nr 143, poz. 1517), które utraciło moc na podstawie art. 15 ust.
1 ustawy z dnia 11 października 2013 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy
zawodowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1355).