Wyrok Trybunału Konstytucyjnegoz dnia 1 lipca 2014 r.
Treść wyroku
Trybunał Konstytucyjny w składzie:
Mirosław Granat - przewodniczący,
Stanisław Biernat,
Zbigniew Cieślak,
Teresa Liszcz - sprawozdawca,
Marek Zubik,
protokolant: Grażyna Szałygo,
po rozpoznaniu, z udziałem skarżących oraz Sejmu, Prokuratora Generalnego i Rzecznika
Praw Obywatelskich, na rozprawie w dniu 1 lipca 2014 r., połączonych skarg konstytucyjnych:
1)
Grzegorza Bokuniewicza o zbadanie zgodności:
a)
art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody w zakresie, w jakim przewiduje obligatoryjne wymierzenie przez wójta, burmistrza
albo prezydenta miasta administracyjnej kary pieniężnej za usuwanie drzew lub krzewów
bez wymaganego zezwolenia, z art. 2, art. 21 ust. 1, art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 oraz art. 64 ust. 1-3 Konstytucji,
b)
art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody w zakresie, w jakim ustala administracyjną
karę pieniężną, o której mowa w art. 88 ust. 1 tej ustawy, w wysokości trzykrotnej
opłaty za usunięcie drzew lub krzewów ustalonej na podstawie stawek, o których mowa
w art. 85 ust. 4-6 tej ustawy, bez możliwości zmniejszenia wysokości tej kary lub
odstąpienia od jej wymierzenia ze względu na szczególne okoliczności danej sprawy,
takie jak stan zdrowotny wyciętego drzewa, rodzaj i rozmiar wyrządzonej szkody, stopień
zawinienia sprawcy szkody, jego motywację i sposób zachowania się, a także jego warunki
i właściwości osobiste, z art. 2, art. 21 ust. 1, art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 oraz art. 64 ust. 1-3 Konstytucji,
2)
Izabeli i Grzegorza Łaszkiewiczów o zbadanie zgodności art. 88 w związku z art. 85
ust. 1 i 2 oraz art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody w zakresie, w jakim prowadzi
do obligatoryjnego wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie, bez
zezwolenia właściwego organu administracji, drzewa, bez względu na okoliczności faktyczne
sprawy i w obligatoryjnej wysokości, tj. w zakresie, w jakim przepisy te nie przewidują
możliwości uwzględnienia kontratypów lub usprawiedliwionych okoliczności, nie dokonują
zróżnicowania sankcji w zależności od stanu żywotności drzewa, nie przewidują różnicy
pomiędzy drzewem żywym a martwym oraz w zakresie braku proporcjonalności wymierzonej
kary administracyjnej w stosunku do wagi naruszonego dobra, z art. 2, art. 31 ust. 3 oraz art. 64 ust. 1 i 3 Konstytucji,
3)
Andrzeja Ceby o zbadanie zgodności art. 88 ust. 1 pkt 2 i ust. 3-5 oraz art. 89 ust.
1 ustawy o ochronie przyrody w związku z § 2 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 13 października 2004 r. w sprawie stawek
opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew i lp. 2 załącznika do tego rozporządzenia i w związku z obwieszczeniem Ministra Środowiska z dnia 16 października 2007 r. w sprawie stawek
opłat za usunięcie drzew i krzewów oraz kar za zniszczenie zieleni na rok 2008 z art. 2, art. 21 ust. 1, art. 64 ust. 1, art. 86 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji,
4)
Kazimiery i Władysława Pierogów o zbadanie zgodności art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89
ust. 1 ustawy o ochronie przyrody z art. 2 oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji,
5)
Elżbiety Porczyńskiej o zbadanie zgodności art. 88 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 83
ust. 6, art. 85 ust. 1 i 2 oraz art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody w zakresie,
w jakim prowadzi do obligatoryjnego wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za
usunięcie, bez zezwolenia właściwego organu administracji, drzewa, bez względu na
okoliczności faktyczne sprawy i w obligatoryjnej wysokości, tj. w zakresie, w jakim
przepisy te nie przewidują indywidualizacji odpowiedzialności administracyjnej wyrażonej
w administracyjnej karze pieniężnej odpowiednio do istniejących konkretnych okoliczności
stanu faktycznego w zakresie uwzględnienia kontratypów, zwłaszcza stanu wyższej konieczności
lub usprawiedliwionych okoliczności niezależnych od posiadacza nieruchomości, tj.
zniszczenia drzewa przez siły przyrody, nie dokonują zróżnicowania sankcji w zależności
od stanu żywotności drzewa oraz w zakresie braku proporcjonalności wymierzonej kary
administracyjnej w stosunku do wagi naruszonego dobra, z art. 2, art. 31 ust. 3 oraz art. 64 ust. 1 i 3 Konstytucji,
orzeka:
I
Art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie
przyrody przez to, że przewidują obowiązek nałożenia przez właściwy organ samorządu terytorialnego
administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie bez wymaganego zezwolenia lub zniszczenie
przez posiadacza nieruchomości drzewa lub krzewu, w sztywno określonej wysokości,
bez względu na okoliczności tego czynu, są niezgodne z art. 64 ust. 1 i 3 w związku
z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
II
Przepisy wymienione w części I tracą moc obowiązującą z upływem 18 (osiemnastu) miesięcy
od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej.
Ponadto postanawia:
na podstawie art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym umorzyć postępowanie w pozostałym zakresie.