Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwościz dnia 24 czerwca 2014 r.w sprawie nadzoru nad nieletnim
Treść rozporządzenia
Na podstawie art. 70e ustawy z dnia 26 października 1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich zarządza się, co następuje:
§ 1.
Rozporządzenie określa:
1)
warunki i sposób wykonywania obowiązków i uprawnień przez kuratorów sądowych w zakresie
sprawowania nadzoru nad nieletnim, kontrolowania wykonywania przez nieletniego nałożonych
na niego obowiązków określonego postępowania, jak również kontrolowania wykonywania
obowiązków, o których mowa w art. 7 § 1 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich, zwanej dalej „ustawą”, nałożonych na rodziców albo opiekuna nieletniego;
2)
warunki i sposób wykonywania obowiązków i uprawnień przez organizacje młodzieżowe
lub inne organizacje społeczne, zakłady pracy albo osoby godne zaufania, którym powierzono
sprawowanie nadzoru.
§ 2.
Kierownik zespołu kuratorskiej służby sądowej, zwanego dalej „zespołem”, dokonuje
rozdziału spraw dotyczących nadzoru z uwzględnieniem podziału terytorialnego i obciążenia
pracą.
§ 3.
1.
Kurator zawodowy sprawuje osobiście nadzór w sprawach trudnych lub wymagających bezzwłocznego
podjęcia czynności.
2.
Kurator zawodowy może powierzyć sprawowanie nadzoru kuratorowi społecznemu w przypadku,
gdy sprawa nie należy do kategorii wymienionych w ust. 1, w terminie 7 dni od dnia
powierzenia mu nadzoru przez kierownika zespołu.
§ 4.
1.
Kurator sądowy, któremu powierzono nadzór nad nieletnim, nawiązuje kontakt z nim,
jego rodzicami lub opiekunem, nie później niż w terminie 7 dni od dnia powierzenia
nadzoru do prowadzenia, informując ich o rozpoczęciu nadzoru.
2.
W czasie pierwszego kontaktu kurator sądowy przeprowadza rozmowę z nieletnim, jego
rodzicami lub opiekunem, podczas której poucza ich o prawach i obowiązkach wynikających
z zastosowanych środków wychowawczych oraz omawia sposoby i terminy ich realizacji,
a także poucza rodziców lub opiekuna nieletniego o obowiązku powiadomienia kuratora
w terminie 7 dni o każdej zmianie miejsca ich pobytu trwającej dłużej niż miesiąc.
3.
Kurator sądowy może pozyskać od nieletniego, jego rodziców lub opiekuna numer telefonu
lub telefaksu lub adres poczty elektronicznej umożliwiający mu kontaktowanie się z
nimi, chyba że ustali, że nieletni, jego rodzice lub opiekun nie dysponują urządzeniami
umożliwiającymi taki kontakt.
4.
Kurator sądowy może przekazywać nieletniemu, jego rodzicom lub opiekunowi informacje
oraz dokonywać wezwań i zawiadomień za pośrednictwem telefonu lub telefaksu lub poczty
elektronicznej. Fakt dokonania tych czynności kurator sądowy odnotowuje w karcie czynności
nadzoru.
§ 5.
1.
W uzasadnionych przypadkach, jeżeli nie ma możliwości nawiązania kontaktu z nieletnim,
jego rodzicami lub opiekunem w miejscu ich zamieszkania lub pobytu lub jeżeli przemawiają
za tym cele wychowawcze, kurator zawodowy może wezwać nieletniego wraz z rodzicami
lub opiekunem do osobistego stawiennictwa w wyznaczonym terminie w siedzibie zespołu.
2.
Jeżeli nieletni, jego rodzice lub opiekun mimo prawidłowego wezwania nie stawią się
w wyznaczonym terminie, kurator zawodowy niezwłocznie wzywa ich powtórnie do osobistego
stawiennictwa i jednocześnie podejmuje działania zmierzające do ustalenia przyczyn
nieobecności.
§ 6.
1.
Jeżeli nieletni, jego rodzice lub opiekun nie stawią się bez należytego usprawiedliwienia
na powtórne wezwanie, uniemożliwiają nawiązanie kontaktu, odmawiają udzielenia informacji
lub wyjaśnień bez podania uzasadnienia albo udzielają informacji lub wyjaśnień nieprawdziwych,
kurator zawodowy może złożyć do sądu wniosek o zmianę lub uchylenie środków wychowawczych
zastosowanych wobec nieletniego, o odwołanie warunkowego zwolnienia z zakładu poprawczego,
o zarządzenie wykonania środka poprawczego lub wniosek o wezwanie nieletniego wraz
z rodzicami lub opiekunem na posiedzenie sądu.
2.
Jeżeli nadzór nad nieletnim został powierzony kuratorowi społecznemu, przedkłada on
wniosek, o którym mowa w ust. 1, kuratorowi zawodowemu. W przypadku zaakceptowania
wniosku kurator zawodowy składa go sądowi nie później niż w terminie 7 dni od dnia
jego otrzymania.
§ 7.
1.
Kurator sądowy, sprawując nadzór nad nieletnim:
1)
zaznajamia się z aktami sprawy nieletniego i innymi niezbędnymi źródłami informacji
o nieletnim, w tym z przebiegiem dotychczasowych nadzorów i kontroli wykonania obowiązków,
o których mowa w art. 6 pkt 2 i art. 7 § 1 ustawy;
2)
rozpoznaje i diagnozuje sytuację osobistą, rodzinną i środowiskową nieletniego oraz
analizuje dotychczas stosowane środki wychowawcze i przyczyny ich nieskuteczności;
3)
planuje i dokonuje wyboru optymalnych metod kontroli i oddziaływania na nieletniego;
4)
utrzymuje kontakt z nieletnim oraz udziela mu niezbędnej pomocy w postaci informacji
i wskazówek w rozwiązywaniu problemów życiowych, a zwłaszcza w podjęciu i zorganizowaniu
nauki, pracy, leczenia lub terapii;
5)
nawiązuje i utrzymuje kontakt z rodziną albo opiekunem nieletniego, osobiście lub
w sposób określony w § 4 ust. 3 i 4, a także osobiście z jego środowiskiem oraz pomaga
rozwiązywać zdiagnozowane problemy utrudniające resocjalizację i kontrolę nieletniego;
6)
kontroluje zachowanie nieletniego, osobiście lub w sposób określony w § 4 ust. 3 i
4, w miejscu jego zamieszkania, pobytu, nauki i, w razie potrzeby, w miejscu pracy,
w szczególności zapoznaje się z bieżącą sytuacją nieletniego, zasięga informacji o
nieletnim w placówkach oświatowych i oświatowo-wychowawczych, a także w miejscu jego
zatrudnienia;
7)
nawiązuje, w razie potrzeby, kontakt ze stowarzyszeniami, instytucjami i organizacjami
społecznymi zajmującymi się pomocą społeczną, pośrednictwem pracy, leczeniem lub oddziaływaniem
terapeutycznym;
8)
zasięga, w razie potrzeby, informacji o nieletnim i jego środowisku od Policji, instytucji
samorządowych i organów administracji rządowej oraz współpracuje z tymi podmiotami;
9)
sporządza i prowadzi w sposób czytelny dokumentację ze sprawowanego nadzoru nad nieletnim,
w miarę możliwości, wykorzystując system informatyczny.
2.
Kurator sądowy może żądać od nieletniego lub jego rodziców lub opiekuna:
1)
umożliwienia zapoznania się z warunkami wychowawczymi nieletniego, w tym z jego sytuacją
zdrowotną, a także z sytuacją rodzinną nieletniego oraz warunkami bytowymi rodziny,
również przez wstęp do mieszkania, w którym przebywają nieletni, jego rodzice lub
opiekun;
2)
udzielenia informacji i udostępnienia dokumentacji dotyczącej wykonywania nałożonych
obowiązków;
3)
informowania o zmianie miejsca nauki, pracy, jak również leczenia lub terapii nieletniego;
4)
stosowania się do zaleceń, wskazówek i zobowiązań wynikających z planu pracy z nieletnim
oraz współpracy w tym zakresie.
§ 8.
1.
Kurator zawodowy składa sądowi sprawozdanie z objęcia nadzoru nad nieletnim nie później
niż w terminie 14 dni od dnia nawiązania kontaktu z nieletnim, a kolejne sprawozdania
z przebiegu nadzoru nad nieletnim składa w terminach określonych przez sąd lub na
żądanie sądu.
2.
Jeżeli nadzór nad nieletnim został powierzony kuratorowi społecznemu, przedkłada on
sprawozdanie z objęcia nadzoru nad nieletnim kuratorowi zawodowemu nie później niż
w terminie 14 dni od dnia nawiązania kontaktu z nieletnim, a kolejne sprawozdania
z przebiegu nadzoru nad nieletnim w terminach określonych przez sąd lub na żądanie
sądu. Kurator zawodowy po zaakceptowaniu sprawozdania kuratora społecznego składa
je sądowi nie później niż w terminie 7 dni od dnia jego otrzymania.
3.
Sprawozdanie z objęcia nadzoru nad nieletnim zawiera w szczególności:
1)
dane o nieletnim, jego rodzicach lub opiekunie:
a)
datę i miejsce urodzenia,
b)
miejsce nauki lub miejsce pracy,
c)
numer telefonu lub telefaksu lub adres poczty elektronicznej umożliwiający kontakt
z nieletnim, jego rodzicami lub opiekunem;
2)
informacje o sytuacji osobistej, rodzinnej oraz o warunkach bytowych nieletniego i
jego rodziców lub opiekuna oraz o jego stosunku do nadzoru i nałożonych obowiązków,
w tym o:
a)
sposobie realizowania przez nieletniego obowiązku nauki,
b)
wysokości uzyskiwanych dochodów i ich źródłach,
c)
stanie zdrowia nieletniego, w tym o ujawnionych uzależnieniach,
d)
funkcjonowaniu nieletniego i jego kontaktach w środowisku;
3)
informację o przebiegu dotychczasowych nadzorów i kontroli wykonania obowiązków, o
których mowa w art. 6 pkt 2 i art. 7 § 1 ustawy;
4)
zamierzenia profilaktyczno-resocjalizacyjne i opiekuńczo-wychowawcze;
5)
metody sprawowania nadzoru nad nieletnim i kontroli zachowania nieletniego;
6)
plan pracy z nieletnim;
7)
źródła informacji o nieletnim i datę pozyskania informacji.
§ 9.
1.
W sprawozdaniach z przebiegu nadzoru nad nieletnim przedstawia się zmiany w sytuacji
osobistej, rodzinnej oraz w warunkach bytowych nieletniego, metodach sprawowania nadzoru
nad nieletnim i kontroli zachowania nieletniego, a także postępy w procesie resocjalizacji
oraz ocenę skuteczności podjętych działań.
2.
Kurator sądowy niezwłocznie zawiadamia sąd o zdarzeniach, które wymagają wydania zarządzeń
opiekuńczych, w szczególności w przypadku zagrożenia życia lub zdrowia nieletniego
bądź innych osób albo rażącego naruszenia przez nieletniego porządku prawnego, i jednocześnie
podejmuje działania niezbędne dla uchylenia zagrożenia.
§ 10.
1.
Przebieg nadzoru i podejmowane na bieżąco czynności kurator sądowy dokumentuje w karcie
czynności nadzoru nad nieletnim, prowadzonej osobno dla każdego nieletniego.
2.
Karta czynności nadzoru nad nieletnim zawiera:
1)
datę, miejsce i rodzaj czynności;
2)
informacje uzyskane w toku prowadzonych czynności;
3)
ewentualne uwagi lub oświadczenia nieletniego;
4)
własne uwagi i zamierzenia w zakresie sprawowanego nadzoru nad nieletnim;
5)
źródła informacji o nieletnim.
3.
Karty czynności nadzoru nad nieletnim nie prowadzi się, jeżeli sąd w orzeczeniu określił
częstotliwość składania sprawozdań krótszą niż 3 miesiące.
§ 11.
1.
Kurator sądowy, którego sąd rodzinny zobowiązał do kontrolowania wykonywania obowiązków
określonego postępowania nałożonych na nieletniego, o których mowa w art. 6 pkt 2
ustawy, na żądanie sądu lub okresowo, nie rzadziej niż raz na 3 miesiące, zbiera informacje
o sposobie realizacji nałożonego obowiązku. W tym celu kurator sądowy może:
1)
odwiedzać nieletniego w miejscu jego zamieszkania lub pobytu;
2)
żądać od nieletniego lub jego rodziców lub opiekuna informacji na temat realizacji
nałożonych obowiązków, w tym w formie pisemnych oświadczeń;
3)
wzywać nieletniego wraz z rodzicami lub opiekunem do osobistego stawiennictwa w wyznaczonym
terminie w siedzibie zespołu w celu złożenia przez nich oświadczeń, o których mowa
w pkt 2;
4)
zwracać się do pokrzywdzonych lub podmiotów, na rzecz których nieletni został zobowiązany
do wykonania określonych czynności, o informację o sposobie i terminie ich wykonania.
2.
Kurator sądowy sporządza sprawozdanie z wykonanych czynności, w którym informuje sąd
w szczególności o sposobie i zakresie wykonania obowiązków, działaniach podjętych
względem nieletniego, jego rodziców lub opiekuna w celu realizacji obowiązku nałożonego
na nieletniego, a także przedstawia wnioski w sprawie zastosowania środków wychowawczych
w przypadku uchylania się przez nieletniego od wykonania obowiązku.
3.
Do kontrolowania przez kuratora sądowego wykonywania obowiązków określonego postępowania
nałożonych na nieletniego, o których mowa w art. 6 pkt 2 ustawy, stosuje się odpowiednio
przepisy § 2, § 3 ust. 2, § 4, § 5, § 6, § 7 ust. 1 pkt 9 oraz § 9 ust. 2.
§ 12.
1.
Kurator sądowy, kontrolując wykonanie obowiązków, o których mowa w art. 7 § 1 ustawy,
nałożonych na rodziców lub opiekuna nieletniego, co najmniej raz w miesiącu zbiera
informacje dotyczące ich realizacji, w szczególności przez wizyty w miejscu zamieszkania
lub pobytu nieletniego, zwrócenie się do odpowiednich podmiotów lub instytucji lub
wezwanie rodziców lub opiekuna do osobistego stawiennictwa. Sąd może określić inną
częstotliwość wykonywania tych czynności.
2.
Do kontrolowania przez kuratora sądowego wykonywania obowiązków, o których mowa w
art. 7 § 1 ustawy, stosuje się odpowiednio przepisy § 7 ust. 2 i § 10 ust. 1 i 2.
§ 13.
1.
Organizacje młodzieżowe lub inne organizacje społeczne, a także zakłady pracy, którym
powierzono sprawowanie nadzoru nad nieletnim, nie później niż w terminie 7 dni od
dnia powierzenia, wyznaczają przedstawiciela, za jego zgodą, do wykonywania czynności
związanych z nadzorem.
2.
O wyznaczeniu przedstawiciela podmioty, o których mowa w ust. 1, zawiadamiają sąd,
przekazując jednocześnie jego imię i nazwisko wraz z numerem telefonu lub telefaksu
lub adresem poczty elektronicznej umożliwiającym kontakt z nim.
3.
Podmioty, o których mowa w ust. 1, mogą w uzasadnionych przypadkach, z własnej inicjatywy
lub na wniosek sądu, zmienić przedstawiciela wyznaczonego do wykonywania czynności
związanych z nadzorem, w szczególności w razie stwierdzenia niewłaściwego wykonywania
nadzoru. Przepis ust. 2 stosuje się odpowiednio.
§ 14.
1.
Organizacje młodzieżowe lub inne organizacje społeczne, zakłady pracy albo osoby godne
zaufania co najmniej raz w miesiącu nawiązują kontakt z nieletnim, jego rodzicami
lub opiekunem w celu skontrolowania zachowania nieletniego. Sąd może określić inną
częstotliwość wykonywania tych czynności.
2.
W pozostałym zakresie do organizacji młodzieżowych lub innych organizacji społecznych,
zakładów pracy albo osób godnych zaufania, którym powierzono sprawowanie nadzoru,
stosuje się odpowiednio przepisy § 4, § 5, § 6 ust. 1, § 7, § 8 ust. 1 i 3 oraz §
9.
1)
Niniejsze rozporządzenie było poprzedzone rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości
z dnia 21 lutego 2012 r. w sprawie zasad i trybu wykonywania nadzoru nad nieletnim
przez kuratorów sądowych, sposobu wykonywania obowiązków przez organizacje młodzieżowe
lub inne organizacje społeczne, zakłady pracy i osoby godne zaufania oraz sposobu
kontrolowania obowiązków nałożonych na rodziców lub opiekuna nieletniego (Dz. U. poz.
228), które traci moc na podstawie art. 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2013 r. o zmianie
ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz.
1165) w dniu 2 lipca 2014 r.