Obwieszczenie Przewodniczącego Krajowej Rady Radiofonii i Telewizjiz dnia 22 listopada 2013 r.w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Krajowej Rady Radiofonii i
Telewizji w sprawie kwalifikowania audycji lub innych przekazów mogących mieć negatywny
wpływ na prawidłowy fizyczny, psychiczny lub moralny rozwój małoletnich oraz audycji
lub innych przekazów przeznaczonych dla danej kategorii wiekowej małoletnich, stosowania
wzorów symboli graficznych i formuł zapowiedzi
Spis treści
- Treść obwieszczenia
- Załącznik - Tekst jednolity rozporządzenia Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia 23 czerwca 2005 r. w sprawie kwalifikowania audycji lub innych przekazów mogących mieć negatywny wpływ na prawidłowy fizyczny, psychiczny lub moralny rozwój małoletnich oraz audycji lub innych przekazów przeznaczonych dla danej kategorii wiekowej małoletnich, stosowania wzorów symboli graficznych i formuł zapowiedzi
- Załącznik nr 1 - Wzór symbolu graficznego dla nadawców telewizyjnych oraz wzór formuły zapowiedzi dla nadawców radiowych wskazujący na przeznaczenie audycji lub innych przekazów, o których mowa w § 2 rozporządzenia
- Załącznik nr 2 - Wzory symboli graficznych dla nadawców telewizyjnych oraz wzory formuł zapowiedzi dla nadawców radiowych wskazujące na przeznaczenie audycji lub innych przekazów, o których mowa w § 5 rozporządzenia
- Załącznik nr 3 - Załącznik nr 3 do rozporządzenia charakteryzuje poszczególne kategorie wiekowe i opisuje audycje lub inne przekazy z punktu widzenia czterech elementów, ważnych dla rozwoju małoletnich:
Treść obwieszczenia
1.
Na podstawie art. 16 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych
i niektórych innych aktów prawnych ogłasza się w załączniku do niniejszego obwieszczenia jednolity tekst rozporządzenia Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia 23 czerwca 2005 r. w sprawie
kwalifikowania audycji lub innych przekazów mogących mieć negatywny wpływ na prawidłowy
fizyczny, psychiczny lub moralny rozwój małoletnich oraz audycji lub innych przekazów
przeznaczonych dla danej kategorii wiekowej małoletnich, stosowania wzorów symboli
graficznych i formuł zapowiedzi , z uwzględnieniem zmian wprowadzonych rozporządzeniem Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia 12 lipca 2011 r. zmieniającym
rozporządzenie w sprawie kwalifikowania audycji lub innych przekazów mogących mieć
negatywny wpływ na prawidłowy fizyczny, psychiczny lub moralny rozwój małoletnich
oraz audycji lub innych przekazów przeznaczonych dla danej kategorii wiekowej małoletnich,
stosowania wzorów symboli graficznych i formuł zapowiedzi .
2.
Podany w załączniku do niniejszego obwieszczenia tekst jednolity rozporządzenia nie
obejmuje § 2 rozporządzenia Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia 12 lipca 2011 r. zmieniającego
rozporządzenie w sprawie kwalifikowania audycji lub innych przekazów mogących mieć
negatywny wpływ na prawidłowy fizyczny, psychiczny lub moralny rozwój małoletnich
oraz audycji lub innych przekazów przeznaczonych dla danej kategorii wiekowej małoletnich,
stosowania wzorów symboli graficznych i formuł zapowiedzi , który stanowi:
„
§ 2.
Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia.
”
.
Załącznik - Tekst jednolity rozporządzenia Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia 23 czerwca 2005 r. w sprawie kwalifikowania audycji lub innych przekazów mogących mieć negatywny wpływ na prawidłowy fizyczny, psychiczny lub moralny rozwój małoletnich oraz audycji lub innych przekazów przeznaczonych dla danej kategorii wiekowej małoletnich, stosowania wzorów symboli graficznych i formuł zapowiedzi
Na podstawie art. 18 ust. 6 ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji zarządza się, co następuje:
§ 1.
Rozporządzenie określa:
1)
cechy oraz szczegółowe warunki kwalifikowania, rozpowszechniania i sposób zapowiadania
audycji lub innych przekazów, o których mowa w art. 18 ust. 5 ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji, zwanej dalej „ustawą”;
2)
podział małoletnich na kategorie wiekowe oraz szczegółowe warunki kwalifikowania i
rozpowszechniania audycji lub innych przekazów, o których mowa w art. 18 ust. 5b ustawy,
z uwzględnieniem godzin nadawania audycji lub innych przekazów przeznaczonych dla
danej kategorii wiekowej;
3)
wzory symboli graficznych i formuł zapowiedzi, o których mowa w art. 18 ust. 5a i
5b ustawy, oraz sposób ich prezentacji.
§ 2.
Audycje lub inne przekazy zakwalifikowane, zgodnie z załącznikiem nr 3 pkt I do rozporządzenia,
jako zawierające sceny lub treści mogące mieć negatywny wpływ na prawidłowy fizyczny,
psychiczny lub moralny rozwój małoletnich - mogą być rozpowszechniane wyłącznie w
godzinach od 2300 do 600.
§ 3.
1.
Nadawcy programów radiowych są zobowiązani poprzedzać audycje lub inne przekazy, o
których mowa w § 2, zapowiedzią słowną informującą o zakwalifikowaniu ich zgodnie
z załącznikiem nr 1 do rozporządzenia.
2.
Nadawcy programów telewizyjnych są zobowiązani oznaczać audycje lub inne przekazy,
o których mowa w § 2, symbolem graficznym przez cały czas trwania emisji, według wzoru
określonego w załączniku nr 1 do rozporządzenia.
§ 4.
Zapowiedzi, przez które rozumie się zwiastuny audycji lub innych przekazów, o których
mowa w § 2, połączone z prezentacją ich treści, rozpowszechniane są wyłącznie w czasie,
w którym dozwolone jest rozpowszechnianie tych audycji lub innych przekazów i:
1)
w programach radiowych - poprzedzone są zapowiedzią słowną informującą o zakwalifikowaniu
ich zgodnie z załącznikiem nr 1 do rozporządzenia;
2)
w programach telewizyjnych - oznaczone są symbolem graficznym przez cały czas trwania
zapowiedzi, według wzoru określonego w załączniku nr 1 do rozporządzenia.
§ 5.
1.
Nadawcy radiowi przy kwalifikowaniu audycji lub innych przekazów do emisji w godzinach
od 600 do 2300 zobowiązani są zaopatrzyć je w zapowiedź słowną według wzoru określonego w załączniku
nr 2 do rozporządzenia, wskazującą na przeznaczenie dla danej kategorii wiekowej małoletnich.
2.
Nadawcy telewizyjni przy kwalifikowaniu audycji lub innych przekazów do emisji w godzinach
od 600 do 2300 zobowiązani są oznaczyć je symbolem graficznym, według wzoru określonego w załączniku
nr 2 do rozporządzenia, wskazującym na przeznaczenie dla danej kategorii wiekowej
małoletnich.
3.
Nadawca kwalifikuje audycje lub inne przekazy, o których mowa w ust. 1 i 2, zgodnie
z kryteriami kwalifikowania audycji lub innych przekazów przeznaczonych dla danej
kategorii wiekowej zawartymi w załączniku nr 3 do rozporządzenia.
4.
Ustala się następujące kategorie wiekowe małoletnich, z uwzględnieniem godzin nadawania
audycji lub innych przekazów:
1)
I kategoria - emisja bez ograniczeń wiekowych i czasowych;
2)
II kategoria od lat 7 - emisja bez ograniczeń czasowych;
3)
III kategoria od lat 12 - emisja bez ograniczeń czasowych;
4)
IV kategoria od lat 16 - emisja po godzinie 2000.
§ 6.
Symbole graficzne zamieszczane są w czasie trwania całej emisji telewizyjnej, a ich
wysokość i długość nie może być mniejsza niż 2 cm umieszczonego w górnym lewym rogu
ekranu o przekątnej 21 cali.
§ 7.
Zapowiedzi, przez które rozumie się zwiastuny audycji lub innych przekazów, o których
mowa w § 5, połączone z prezentacją ich treści, rozpowszechniane są wyłącznie w czasie,
w którym dozwolone jest rozpowszechnianie tych audycji lub innych przekazów i:
1)
w programach radiowych - poprzedzone są zapowiedzią słowną informującą o zakwalifikowaniu
ich zgodnie z załącznikiem nr 2 do rozporządzenia;
2)
w programach telewizyjnych - oznaczone są symbolem graficznym przez cały czas trwania
zapowiedzi, według wzoru określonego w załączniku nr 2 do rozporządzenia.
§ 8.
Nadawcy radiowi i telewizyjni przekazując informacje do środków masowego przekazu
o bieżącym programie są zobowiązani dołączyć symbol graficzny wskazujący na kwalifikację
audycji lub innego przekazu z punktu widzenia ich przeznaczenia dla danej kategorii
wiekowej, według wzoru określonego w załącznikach nr 1 i 2 do rozporządzenia.
§ 9.
Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia2)Rozporządzenie zostało ogłoszone w dniu 15 lipca 2005 r..3)Niniejsze rozporządzenie poprzedzone było rozporządzeniem Krajowej Rady Radiofonii
i Telewizji z dnia 20 listopada 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad kwalifikowania,
rozpowszechniania i sposobu zapowiadania audycji lub innych przekazów, które mogą
zagrażać fizycznemu, psychicznemu i moralnemu rozwojowi niepełnoletnich (Dz. U. Nr
152, poz. 1744).
1)
Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2011 r.
Nr 85, poz. 459, Nr 112, poz. 654, Nr 153, poz. 903 i Nr 160, poz. 963 oraz z 2012 r.
poz. 1209 i 1315.
2)
Rozporządzenie zostało ogłoszone w dniu 15 lipca 2005 r.
3)
Niniejsze rozporządzenie poprzedzone było rozporządzeniem Krajowej Rady Radiofonii
i Telewizji z dnia 20 listopada 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad kwalifikowania,
rozpowszechniania i sposobu zapowiadania audycji lub innych przekazów, które mogą
zagrażać fizycznemu, psychicznemu i moralnemu rozwojowi niepełnoletnich (Dz. U. Nr
152, poz. 1744).
Załącznik nr 1 - Wzór symbolu graficznego dla nadawców telewizyjnych oraz wzór formuły zapowiedzi dla nadawców radiowych wskazujący na przeznaczenie audycji lub innych przekazów, o których mowa w § 2 rozporządzenia
Załącznik nr 2 - Wzory symboli graficznych dla nadawców telewizyjnych oraz wzory formuł zapowiedzi dla nadawców radiowych wskazujące na przeznaczenie audycji lub innych przekazów, o których mowa w § 5 rozporządzenia
Załącznik nr 3 - Załącznik nr 3 do rozporządzenia charakteryzuje poszczególne kategorie wiekowe i opisuje audycje lub inne przekazy z punktu widzenia czterech elementów, ważnych dla rozwoju małoletnich:
1.
prezentowanej wizji świata;
2.
ocen moralnych;
3.
wywoływanych emocji;
4.
wzorów zachowań.
I.
Cechy oraz szczegółowe warunki kwalifikowania audycji lub innych przekazów zawierających
sceny lub treści mogące mieć negatywny wpływ na prawidłowy fizyczny, psychiczny lub
moralny rozwój małoletnich, o których mowa w § 2 rozporządzenia
U małoletnich od 16 do 18 roku życia następuje stopniowa integracja funkcji psychicznych,
kształtuje się większa samodzielność, tendencje do poznania siebie i projektowanie
swojego dorosłego życia. Jednakże małoletnich w tym wieku nadal cechuje duża wrażliwość
i labilność emocjonalna, tendencja do przeceniania poziomu własnej dojrzałości, do
podejmowania ważnych życiowo decyzji bez zrozumienia ich następstw i konsekwencji
oraz do uproszczonego rozstrzygania skomplikowanych spraw egzystencjonalnych.
Małoletni poniżej lat 18 nie powinni oglądać audycji lub innych przekazów zawierających
sceny lub treści:
(1)
pokazujące jednostronnie przywileje życia dorosłych przy równoczesnym pomijaniu obowiązków,
pracy, zobowiązań, i ważnych życiowo decyzji przy pomijaniu ich konsekwencji, zawierające
społeczne usprawiedliwianie agresji, wulgarności, uprzedzeń i negatywnych stereotypów
społecznych, pokazywanie seksu, agresji i łamania norm moralnych jako źródła sukcesu
życiowego;
(2)
prezentujące wadliwy obraz natury ludzkiej polegający na szukaniu tylko egoistycznych
przyjemności, dążeniu do sukcesu za wszelką cenę z wykorzystywaniem innych osób dla
własnych celów, usprawiedliwiające przemoc, traktujące seks jako źródło dominacji;
(3)
prezentujące obrazy naturalistycznego seksu zwłaszcza połączonego z przemocą i przymusem,
patologicznych form życia seksualnego, a także obrazy agresji, zwłaszcza przedstawionej
w sposób naturalistyczny i brutalny;
(4)
prezentujące postacie atrakcyjne (np. pod względem urody, bogactwa, sukcesu), a postępujące
w sposób moralnie naganny, agresywny, nieuczciwy i wulgarny, bez żadnej oceny niewłaściwości
takiego zachowania oraz nagradzanie przejawów społecznej patologii.
II.
Cechy oraz szczegółowe warunki kwalifikowania audycji lub innych przekazów, o których
mowa w § 5 rozporządzenia
I kategoria wiekowa
Kategoria I zawiera audycje lub inne przekazy, które mogą oglądać wszyscy widzowie
niezależnie od wieku, w tym również małoletni w wieku przedszkolnym. Są to audycje
prezentujące zasadniczo pozytywny (lub opisany neutralnie) obraz świata, w łagodnym
klimacie emocjonalnym, przedstawiające postawy prospołeczne i przyjazne nastawienie
do ludzi, nasycone emocjami pozytywnymi, takimi jak: radość, zachwyt, szczęście, życzliwość.
Może być pokazywana rywalizacja prowadzona w duchu sportowym o określonych regułach
(z wykluczeniem scen drastycznych) i ukazywanie pozytywnych wzorów miłości bez obrazów
seksualnych (np. romantycznej, opiekuńczej czy przyjacielskiej).
II kategoria wiekowa
Myślenie dzieci w wieku poniżej 7 lat jest schematyczne, emocjonalność jest chwiejna,
a system nerwowy łatwo ulega przeciążeniu. W tym okresie kształtuje się podstawowy
stosunek do świata, zdolność krytycyzmu jest bardzo niska, a tendencja do ulegania
sugestii i naśladowania osób z otoczenia i bohaterów fikcyjnych bardzo silna. W związku
z tym małoletni poniżej lat 7 nie powinni oglądać audycji lub innych przekazów:
(1)
prezentujących obraz świata budzący lęk lub odrazę oraz negatywne nastawienie do innych
osób i otoczenia, np. niszczenie, znęcanie się, przemoc, poniżanie, ignorowanie cierpienia,
usprawiedliwianie zła - nawet jeśli przedstawione są w filmach animowanych, w sposób
nierealistyczny lub mają charakter humorystyczny;
(2)
prezentujących treści, w których ocena moralna zachowania bohaterów wymaga wnikliwości
oraz różnicowania przyczyn, intencji i motywacji, co nie jest możliwe do dokonania
przez małoletnich w tym wieku, a także ukazujących obrazy o charakterze seksualnym
(nagość, gesty seksualne itp.), których istoty małoletni nie może jeszcze zrozumieć;
(3)
budzących silne emocje, zwłaszcza negatywne, jak lęk, strach, przerażenie, złość,
obrzydzenie, obojętność na cierpienia innych itp., co wywołuje u małoletniego rozchwianie
emocjonalne, nadpobudliwość i nadruchliwość (na skutek przeciążenia układu nerwowego);
(4)
których bohaterowie, niezależnie od stopnia realizmu (a więc także w filmach animowanych)
zachowują się w taki sposób, w jaki dzieci nie powinny postępować, to znaczy: wrzeszczą,
używają wulgarnych zwrotów, kłamią, biją się, oszukują, lekceważą innych lub z nich
szydzą, są złośliwi itp.;
(5)
zawierających treści wymienione w kategoriach III, IV i w pkt I załącznika.
III kategoria wiekowa
Dzieci w młodszym wieku szkolnym koncentrują się na faktach szczegółowych i na ich
podstawie tworzą sobie wizję świata, nie rozumieją jeszcze treści metaforycznych,
zachowują się na wzór tego, co widzą w swoim otoczeniu lub w mediach, bezkrytycznie
naśladują idoli, są podatne na wpływ innych, ich potrzeby seksualne pozostają jeszcze
w latencji (czyli w „uśpieniu”), o ile nie zostaną sztucznie rozbudzone przez podniecające
obrazy. W związku z tym małoletni poniżej lat 12 nie powinni oglądać audycji lub innych
przekazów:
(1)
zawierających nagromadzenie negatywnych faktów i zdarzeń takich jak przemoc czy wulgarne
zachowanie, tworzących wizję świata wrogiego i zagrażającego, a kontakty międzyludzkie
przedstawiających jako walkę i rywalizację;
(2)
pokazujących sceny przemocy i seksu, które w filmie obrazują jakąś ideę, której dziecko
nie jest w stanie zrozumieć, gdyż spostrzega nie ogólne przesłanie, ale poszczególne
sceny agresji, seksu i wulgarności;
(3)
powodujących silne podniecenie, związane z obrazami przemocy i niebezpiecznych rozrywek,
a także rozbudzających zainteresowanie seksem, a więc obrazów nagości i zbliżeń intymnych,
a zwłaszcza takich, które ukazują seks w oderwaniu od uczuć wyższych i stanowią wadliwe
wzorce zachowań seksualnych;
(4)
w których zło budzi chęć naśladowania, przemoc pozostaje bez konsekwencji (np. osoba
bita nie cierpi), sprowadzona jest do konwencji zabawy lub usprawiedliwiona na zasadzie:
„cel uświęca środki” i pokazujących negatywne formy zachowania w postaci atrakcyjnej,
na przykład u pozytywnego bohatera (przystojnego, niezwyciężonego, ładnie ubranego
itp.) bądź sposobu skutecznego stosowania przemocy dla celów instrumentalnych;
(5)
zawierających treści wymienione w kategoriach IV i w pkt I załącznika.
IV kategoria wiekowa
Dzieci w wieku dorastania charakteryzują się nadal dużą pobudliwością emocjonalną,
skłonnością skrajnych ocen i pochopnych uogólnień, do impulsywnych zachowań i do podejmowania
ryzykownych działań. Starają się demonstrować swoją dorosłość, bez głębszego zrozumienia,
na czym ona polega. Są krytyczne w stosunku do rodziców i nauczycieli, a jednocześnie
poszukują atrakcyjnych idoli, których bezkrytycznie naśladują. Są konformistyczne,
dlatego bardziej liczą się z normami grup rówieśniczych, niż z normami ogólnospołecznymi.
W związku z tym małoletni poniżej lat 16 nie powinni oglądać audycji lub innych przekazów:
(1)
pokazujących wypaczone formy współżycia społecznego (albo koegzystencji ludzi) i sprowadzających
wizję świata do przemocy i erotyki, a zwłaszcza prezentujących je w sposób prymitywny
i brutalny oraz ukazujący obrazy aktywności seksualnej w oderwaniu od uczuć wyższych;
(2)
dających uproszczoną wizję dorosłości eksponującą nadmiernie: siłę fizyczną, używanie
przemocy zwłaszcza demonstrowanej w rolach społecznych (nauczyciel, rodzice itp.),
pokazujących moralnie naganne zachowania i postawy bez ocen etycznych oraz moralne
obwinianie ofiary za to, że została skrzywdzona, a także przedstawiających nadmierną
koncentrację na posiadaniu pieniędzy i dóbr materialnych;
(3)
dostarczających silnych wrażeń i emocji związanych z przemocą i seksem, a zwłaszcza
przedstawiających obrazy agresji i okrucieństwa;
(4)
mogące skłaniać do zachowań moralnie nagannych, przez prezentowanie postaci atrakcyjnych,
a jednocześnie będących wzorcem zachowań negatywnych, np. picia alkoholu, używania
wulgarnych wyrażeń i gestów, brutalności, zażywania narkotyków, przemocy itp.;
(5)
zawierających treści wymienione w pkt I do załącznika.