Rozporządzenie Ministra Finansówz dnia 3 grudnia 2014 r.w sprawie szczegółowego sposobu ustalania środków własnych krajowych zakładów ubezpieczeń
wchodzących w skład ubezpieczeniowej grupy kapitałowej
Treść rozporządzenia
Na podstawie art. 148 ust. 8 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o działalności ubezpieczeniowej zarządza się, co następuje:
§ 1.
Rozporządzenie określa szczegółowy sposób ustalania środków własnych krajowych zakładów
ubezpieczeń wchodzących w skład ubezpieczeniowej grupy kapitałowej.
§ 2.
Ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o:
1)
ustawie - należy przez to rozumieć ustawę z dnia 22 maja 2003 r. o działalności ubezpieczeniowej;
2)
udziale - należy przez to rozumieć posiadanie w stosunku do innego podmiotu:
a)
statusu podmiotu dominującego w rozumieniu art. 4 pkt 14 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania
instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych lub
b)
znaczącego udziału kapitałowego w rozumieniu art. 3 pkt 14 ustawy z dnia 15 kwietnia 2005 r. o nadzorze uzupełniającym nad instytucjami
kredytowymi, zakładami ubezpieczeń, zakładami reasekuracji i firmami inwestycyjnymi
wchodzącymi w skład konglomeratu finansowego , lub
c)
uprawnienia do wykonywania większości praw głosu na podstawie umowy o zarządzanie,
o której mowa w art. 7 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych , lub innej umowy o podobnym charakterze zawartej z innymi akcjonariuszami, wspólnikami
lub udziałowcami;
3)
zakładzie ubezpieczeń nadrzędnym - należy przez to rozumieć zakład ubezpieczeń, który
posiada udział w innym zakładzie ubezpieczeń lub zakładzie reasekuracji;
4)
zakładzie ubezpieczeń podrzędnym - należy przez to rozumieć zakład ubezpieczeń lub
zakład reasekuracji, w którym inny zakład ubezpieczeń posiada udział;
5)
podmiocie nadrzędnym - należy przez to rozumieć podmiot, który posiada udział w innym
podmiocie;
6)
podmiocie podrzędnym - należy przez to rozumieć podmiot, w którym inny podmiot posiada
udział;
7)
proporcji posiadanego udziału - należy przez to rozumieć wartość odpowiadającą sumie
wszystkich procentowych zaangażowań zakładu ubezpieczeń nadrzędnego w kapitale zakładowym
zakładu ubezpieczeń podrzędnego, wynikających z bezpośrednich i pośrednich powiązań
kapitałowych, a w przypadku braku powiązań kapitałowych - wartość ustaloną przez organ
nadzoru; w przypadku pośredniego powiązania kapitałowego procentowe zaangażowanie
oblicza się jako iloczyn kolejnych zaangażowań kapitałowych;
8)
udziale pośrednim - należy przez to rozumieć udział podmiotu nadrzędnego, polegający
na zaangażowaniu kapitałowym podmiotu podrzędnego w inne podmioty;
9)
elementach dopuszczalnych na pokrycie wymogu wypłacalności - należy przez to rozumieć
posiadane przez:
a)
zakład ubezpieczeń aktywa, spełniające warunki uznania za środki własne tego zakładu
ubezpieczeń w rozumieniu art. 148 ust. 1-6 i art. 148a ustawy, lub
b)
zakład reasekuracji aktywa, spełniające warunki uznania za środki własne tego zakładu
reasekuracji w rozumieniu art. 223zw ust. 1-10 i 13 ustawy;
10)
wymogu wypłacalności - należy przez to rozumieć większą z dwóch wartości: margines
wypłacalności lub kapitał gwarancyjny;
11)
nadwyżce albo niedoborze środków własnych - należy przez to rozumieć odpowiednio nieujemną
albo ujemną różnicę pomiędzy środkami własnymi a wymogiem wypłacalności.
§ 3.
1.
W przypadku krajowego zakładu ubezpieczeń nadrzędnego nadwyżkę albo niedobór środków
własnych ustala się w sposób określony w § 12, z zastrzeżeniem § 4.
2.
W przypadku krajowego zakładu ubezpieczeń, którego podmiotem dominującym jest dominujący
podmiot ubezpieczeniowy, dominujący podmiot nieregulowany, zagraniczny zakład ubezpieczeń
z siedzibą w państwie niebędącym państwem członkowskim Unii Europejskiej lub zagraniczny
zakład reasekuracji z siedzibą w państwie niebędącym państwem członkowskim Unii Europejskiej,
przy ustalaniu nadwyżki albo niedoboru środków własnych przepis ust. 1 stosuje się
odpowiednio, z zastrzeżeniem § 13.
§ 4.
1.
Przy ustalaniu środków własnych zakładu ubezpieczeń nadrzędnego uwzględnia się nadwyżkę
albo niedobór środków własnych każdego zakładu ubezpieczeń podrzędnego, stosownie
do proporcji posiadanego udziału zakładu ubezpieczeń nadrzędnego w zakładzie ubezpieczeń
podrzędnym, z uwzględnieniem ust. 2 i 3.
2.
W przypadku gdy zakład ubezpieczeń podrzędny jest podmiotem zależnym zakładu ubezpieczeń
nadrzędnego, zakład ubezpieczeń nadrzędny uwzględnia niedobór środków własnych, wykazywany
przez zakład ubezpieczeń podrzędny w pełnej wysokości, niezależnie od proporcji posiadanego
udziału.
3.
Na wniosek zakładu ubezpieczeń nadrzędnego organ nadzoru może zezwolić na uwzględnienie
niedoboru, o którym mowa w ust. 2, stosownie do proporcji posiadanego udziału w zakładzie
ubezpieczeń podrzędnym, jeżeli odpowiedzialność zakładu ubezpieczeń nadrzędnego, posiadającego
udział w zakładzie ubezpieczeń podrzędnym, za zobowiązania tego zakładu ubezpieczeń
podrzędnego jest ściśle i jednoznacznie ograniczona do posiadanego udziału.
§ 5.
1.
W celu uniknięcia uwzględniania tych samych elementów dopuszczalnych na pokrycie wymogu
wypłacalności względem więcej niż jednego zakładu ubezpieczeń lub zakładu reasekuracji
przy ustalaniu środków własnych zakładu ubezpieczeń nadrzędnego wyłącza się:
1)
wartość aktywów zakładu ubezpieczeń nadrzędnego, które odpowiadają elementom dopuszczalnym
na pokrycie wymogu wypłacalności któregokolwiek zakładu ubezpieczeń podrzędnego;
2)
wartość aktywów zakładu ubezpieczeń podrzędnego, które odpowiadają elementom dopuszczalnym
na pokrycie wymogu wypłacalności zakładu ubezpieczeń nadrzędnego;
3)
wartość aktywów zakładu ubezpieczeń podrzędnego, które odpowiadają elementom dopuszczalnym
na pokrycie wymogu wypłacalności jakiegokolwiek innego zakładu ubezpieczeń podrzędnego
tego zakładu ubezpieczeń nadrzędnego.
2.
Wyłączenia aktywów, o których mowa w ust. 1, nie dokonuje się, jeżeli są one uwzględniane
przy ustalaniu środków własnych zgodnie z art. 148 ust. 1-6 i art. 148a ustawy.
§ 6.
1.
Przy ustalaniu środków własnych zakładu ubezpieczeń nadrzędnego uwzględnia się wartość
nieopłaconego kapitału zakładowego zakładu ubezpieczeń podrzędnego, pod warunkiem
że odpowiada on wartości elementów dopuszczalnych na pokrycie wymogu wypłacalności
tego zakładu ubezpieczeń podrzędnego.
2.
W przypadku gdy nieopłacony kapitał zakładowy zakładu ubezpieczeń podrzędnego stanowi
zobowiązanie zakładu ubezpieczeń nadrzędnego, przy ustalaniu środków własnych zakładu
ubezpieczeń nadrzędnego wyłącza się wartość nieopłaconego kapitału zakładowego zakładu
ubezpieczeń podrzędnego w części, w jakiej odpowiada zobowiązaniu zakładu ubezpieczeń
nadrzędnego.
3.
Jeżeli nieopłacony kapitał zakładowy zakładu ubezpieczeń nadrzędnego stanowi zobowiązanie
zakładu ubezpieczeń podrzędnego, przy ustalaniu środków własnych zakładu ubezpieczeń
nadrzędnego wyłącza się wartość nieopłaconego kapitału zakładowego zakładu ubezpieczeń
nadrzędnego w części, w jakiej odpowiada zobowiązaniu zakładu ubezpieczeń podrzędnego.
4.
Jeżeli nieopłacony kapitał zakładowy zakładu ubezpieczeń podrzędnego stanowi zobowiązanie
ze strony innego zakładu ubezpieczeń podrzędnego w stosunku do tego samego zakładu
ubezpieczeń nadrzędnego, przy ustalaniu środków własnych tego zakładu ubezpieczeń
nadrzędnego wyłącza się wartość nieopłaconego kapitału zakładowego zakładu ubezpieczeń
podrzędnego w części, w jakiej odpowiada zobowiązaniu innego zakładu ubezpieczeń podrzędnego.
5.
Wyłączenia wartości nieopłaconego kapitału zakładowego, o których mowa w ust. 2-4,
nie dokonuje się, jeżeli przy ustalaniu środków własnych zakładu ubezpieczeń nadrzędnego
aktywa odpowiadające wartości tego nieopłaconego kapitału zakładowego zostały wyłączone
zgodnie z § 5 ust. 1.
§ 7.
Przy ustalaniu środków własnych zakładu ubezpieczeń nadrzędnego mogą zostać uwzględnione
przyszłe zyski zakładu ubezpieczeń podrzędnego wykonującego działalność określoną
w dziale I załącznika do ustawy, w takiej wysokości, w jakiej są dopuszczone na pokrycie
wymogu wypłacalności tego zakładu ubezpieczeń podrzędnego.
§ 8.
W przypadku gdy organ nadzoru uzna, że niektóre elementy środków własnych zakładu
ubezpieczeń podrzędnego, inne niż wymienione w § 6 i § 7, nie mogą być efektywnie
postawione do dyspozycji zakładu ubezpieczeń nadrzędnego, elementy te mogą zostać
uwzględnione przy ustalaniu środków własnych zakładu ubezpieczeń nadrzędnego w wysokości,
w jakiej są dopuszczalne na pokrycie wymogu wypłacalności zakładu ubezpieczeń podrzędnego.
§ 9.
Suma wartości elementów uwzględnianych przy ustalaniu środków własnych zakładu ubezpieczeń
nadrzędnego, o których mowa w przepisach § 6-8, nie może przekroczyć wysokości wymogu
wypłacalności zakładu ubezpieczeń podrzędnego.
§ 10.
1.
Przy ustalaniu środków własnych zakładu ubezpieczeń nadrzędnego nie uwzględnia się
żadnych elementów dopuszczalnych na pokrycie wymogu wypłacalności, które wynikają
z wzajemnych powiązań finansowych między tym zakładem i:
1)
podmiotem podrzędnym tego zakładu ubezpieczeń;
2)
podmiotem nadrzędnym tego zakładu ubezpieczeń;
3)
podmiotem podrzędnym podmiotu wymienionego w pkt 2.
2.
Powiązania finansowe, o których mowa w ust. 1, polegają w szczególności na:
1)
posiadaniu przez zakład ubezpieczeń lub jego podmiot podrzędny udziału w innym podmiocie,
który bezpośrednio lub pośrednio posiada elementy dopuszczalne na pokrycie wymogu
wypłacalności zakładu ubezpieczeń, lub
2)
udzieleniu przez zakład ubezpieczeń lub jego podmiot podrzędny pożyczki innemu podmiotowi,
który bezpośrednio lub pośrednio posiada elementy dopuszczalne na pokrycie wymogu
wypłacalności tego zakładu ubezpieczeń.
3.
Przy ustalaniu środków własnych zakładu ubezpieczeń nadrzędnego nie uwzględnia się
elementów dopuszczalnych na pokrycie wymogu wypłacalności zakładu ubezpieczeń podrzędnego,
jeżeli posiadanie elementów jest wynikiem wzajemnych powiązań finansowych, o których
mowa w ust. 2, pomiędzy zakładem ubezpieczeń podrzędnym a innym podmiotem podrzędnym
w stosunku do zakładu ubezpieczeń nadrzędnego.
§ 11.
1.
W przypadku gdy zakład ubezpieczeń nadrzędny posiada udział w więcej niż jednym zakładzie
ubezpieczeń podrzędnym, przy ustalaniu środków własnych zakładu ubezpieczeń nadrzędnego
uwzględnia się wszystkie zakłady ubezpieczeń podrzędne.
2.
W przypadku gdy zakład ubezpieczeń nadrzędny posiada udział pośredni w zakładzie ubezpieczeń
podrzędnym poprzez inny zakład ubezpieczeń podrzędny, ustalenia środków własnych należy
dokonać na poziomie każdego zakładu ubezpieczeń podrzędnego, który jest podmiotem
nadrzędnym co najmniej jednego zakładu ubezpieczeń podrzędnego. Przepisu zdania poprzedniego
nie stosuje się, jeżeli zakład ubezpieczeń podrzędny jest uwzględniany przy ustalaniu
środków własnych podmiotu nadrzędnego.
3.
W przypadku gdy zakład ubezpieczeń nadrzędny posiada udział pośredni w zakładzie ubezpieczeń
podrzędnym poprzez dominujący podmiot ubezpieczeniowy lub dominujący podmiot nieregulowany,
przy ustalaniu środków własnych zakładu ubezpieczeń nadrzędnego należy uwzględnić
dominujący podmiot ubezpieczeniowy lub dominujący podmiot nieregulowany. W tym celu
dominujący podmiot ubezpieczeniowy, niebędący zakładem ubezpieczeń lub zakładem reasekuracji,
lub dominujący podmiot nieregulowany powinien być traktowany jak zakład ubezpieczeń
lub zakład reasekuracji, z wymogiem wypłacalności równym zeru, przy zastosowaniu przepisów
dotyczących dopuszczalności elementów na pokrycie wymogu wypłacalności.
4.
W przypadku gdy zakład ubezpieczeń podrzędny ma siedzibę w państwie niebędącym państwem
członkowskim Unii Europejskiej, przy ustalaniu środków własnych zakładu ubezpieczeń
nadrzędnego uwzględnia się teoretyczny wymóg wypłacalności zakładu ubezpieczeń podrzędnego,
ustalony przy odpowiednim zastosowaniu przepisów ustawy. Za środki własne stanowiące
pokrycie teoretycznego wymogu wypłacalności takiego zakładu ubezpieczeń podrzędnego
uważa się elementy spełniające warunki uznania ich za środki własne zgodnie z przepisami
ustawy, a do ich wyceny stosuje się przepisy ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości .
5.
Jeżeli przepisy obowiązujące w państwie siedziby zakładu ubezpieczeń podrzędnego przewidują
wymóg uzyskania zezwolenia na wykonywanie działalności ubezpieczeniowej lub działalności
reasekuracyjnej oraz wymogi co do wypłacalności co najmniej porównywalne z wymogami
określonymi w ustawie, przy ustalaniu środków własnych zakładu ubezpieczeń nadrzędnego
uwzględnia się wymogi co do wypłacalności oraz elementy na ich pokrycie zgodnie z
prawem tego państwa. Jeżeli ten zakład ubezpieczeń podrzędny wykonuje działalność
wyłącznie w zakresie reasekuracji, a w państwie jego siedziby przewiduje się regulacje
wyłącznie w odniesieniu do działalności ubezpieczeniowej bezpośredniej, ustala się
teoretyczny wymóg wypłacalności oraz stan posiadania elementów na jego pokrycie przy
odpowiednim zastosowaniu obowiązujących przepisów tego państwa odnoszących się do
działalności ubezpieczeniowej bezpośredniej.
6.
Jeżeli organ nadzoru nie posiada wiarygodnych informacji dotyczących zagranicznego
zakładu ubezpieczeń podrzędnego, a w szczególności zakładu ubezpieczeń lub zakładu
reasekuracji mającego siedzibę w państwie niebędącym państwem członkowskim Unii Europejskiej,
niezbędnych do ustalenia środków własnych zakładu ubezpieczeń nadrzędnego, niezależnie
od powodu braku tych informacji, z elementów dopuszczalnych na pokrycie wymogu wypłacalności
zakładu ubezpieczeń nadrzędnego wyłącza się akcje i inne aktywa finansujące kapitały
własne tego zagranicznego zakładu ubezpieczeń podrzędnego. W takim przypadku niezrealizowane
zyski, związane z udziałem w tym zagranicznym zakładzie ubezpieczeń podrzędnym, nie
mogą być uznane za elementy dopuszczalne na pokrycie wymogu wypłacalności zakładu
ubezpieczeń nadrzędnego.
§ 12.
1.
Nadwyżkę albo niedobór środków własnych, w stosunku do wymogu wypłacalności zakładu
ubezpieczeń nadrzędnego, ustala się jako różnicę pomiędzy:
1)
sumą:
a)
elementów dopuszczalnych na pokrycie wymogu wypłacalności zakładu ubezpieczeń nadrzędnego,
ustalonych z zastosowaniem przepisów § 5-11, oraz
b)
elementów dopuszczalnych na pokrycie wymogu wypłacalności zakładu ubezpieczeń podrzędnego
ustalonych z zastosowaniem przepisów § 5-11, stosownie do proporcji posiadanego udziału
zakładu ubezpieczeń nadrzędnego w tym zakładzie ubezpieczeń podrzędnym, a
2)
sumą:
a)
wymogu wypłacalności zakładu ubezpieczeń nadrzędnego oraz
b)
części wymogu wypłacalności zakładu ubezpieczeń podrzędnego, odpowiadającej proporcji
posiadanego udziału zakładu ubezpieczeń nadrzędnego w tym zakładzie ubezpieczeń podrzędnym.
2.
W przypadku gdy udział zakładu ubezpieczeń nadrzędnego w zakładzie ubezpieczeń podrzędnym
jest pośredni, należy w pozycji, o której mowa w ust. 1 pkt 1 lit. b oraz w ust. 1
pkt 2 lit. b, uwzględnić odpowiednią część elementów dopuszczalnych na pokrycie wymogu
wypłacalności zakładu ubezpieczeń podrzędnego lub odpowiednią część wymogu wypłacalności
zakładu ubezpieczeń podrzędnego, stosownie do § 4.
§ 13.
1.
W przypadku krajowego zakładu ubezpieczeń, o którym mowa w § 3 ust. 2, którego podmiot
dominujący nie podlega nadzorowi w państwie członkowskim Unii Europejskiej, ustalenie
nadwyżki albo niedoboru środków własnych krajowego zakładu ubezpieczeń następuje z
poziomu dominującego podmiotu ubezpieczeniowego niebędącego zakładem ubezpieczeń lub
zakładem reasekuracji, dominującego podmiotu nieregulowanego, zagranicznego zakładu
ubezpieczeń z siedzibą w państwie niebędącym państwem członkowskim Unii Europejskiej
lub zagranicznego zakładu reasekuracji z siedzibą w państwie niebędącym państwem członkowskim
Unii Europejskiej.
2.
Na potrzeby ustalenia nadwyżki albo niedoboru środków własnych krajowego zakładu ubezpieczeń
zgodnie z ust. 1 podmiot wymieniony w ust. 1 traktuje się jak zakład ubezpieczeń lub
zakład reasekuracji, stosując przepisy ustawy w zakresie elementów dopuszczalnych
na pokrycie wymogu wypłacalności, przyjmując:
1)
wymóg wypłacalności w wysokości zero dla dominującego podmiotu ubezpieczeniowego lub
dominującego podmiotu nieregulowanego;
2)
wymóg wypłacalności wynikający z zastosowania § 11 ust. 4 dla zakładu ubezpieczeń
mającego siedzibę w państwie niebędącym państwem członkowskim Unii Europejskiej;
3)
wymóg wypłacalności wynikający z zastosowania § 11 ust. 4 dla zakładu reasekuracji
mającego siedzibę w państwie niebędącym państwem członkowskim Unii Europejskiej.
3.
Jeżeli organ nadzoru nie posiada wiarygodnych informacji dotyczących podmiotu podrzędnego,
niezbędnych do ustalenia środków własnych krajowego zakładu ubezpieczeń zgodnie z
niniejszym przepisem, niezależnie od powodu braku tych informacji, z elementów dopuszczalnych
na pokrycie wymogu wypłacalności podmiotu nadrzędnego wyłącza się akcje i inne aktywa
finansujące kapitały własne tego podmiotu podrzędnego. W takim przypadku niezrealizowane
zyski związane z udziałem w tym podmiocie podrzędnym nie mogą być uznane za elementy
dopuszczalne na pokrycie wymogu wypłacalności podmiotu nadrzędnego.
2)
Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2013 r.
poz. 1289 oraz z 2014 r. poz. 586 i 768.
3)
Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2013 r.
poz. 613 oraz z 2014 r. poz. 768 i 1100.
4)
Niniejsze rozporządzenie było poprzedzone rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia
6 lutego 2006 r. w sprawie szczegółowego sposobu ustalania środków własnych krajowych
zakładów ubezpieczeń wchodzących w skład ubezpieczeniowej grupy kapitałowej (Dz. U.
Nr 20, poz. 156 oraz z 2009 r. Nr 173, poz. 1347), które traci moc z dniem wejścia
w życie niniejszego rozporządzenia na podstawie art. 6 ustawy z dnia 24 kwietnia 2014 r.
o zmianie ustawy o nadzorze uzupełniającym nad instytucjami kredytowymi, zakładami
ubezpieczeń, zakładami reasekuracji i firmami inwestycyjnymi wchodzącymi w skład konglomeratu
finansowego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 586).