Ustawaz dnia 29 sierpnia 2014 r.o charakterystyce energetycznej budynków 1)Niniejsza ustawa dokonuje w zakresie swojej regulacji wdrożenia dyrektywy Parlamentu
Europejskiego i Rady 2010/31/UE z dnia 19 maja 2010 r. w sprawie charakterystyki energetycznej
budynków (Dz. Urz. UE L 153 z 18.06.2010, str. 13).
Spis treści
- Treść ustawy
- Rozdział 1
- Rozdział 2 - Zasady sporządzania świadectw charakterystyki energetycznej
- Rozdział 3 - Zasady kontroli systemu ogrzewania i systemu klimatyzacji w budynkach
- Rozdział 4 - Zasady prowadzenia centralnego rejestru charakterystyki energetycznej budynków
- Rozdział 5 - Krajowy plan działań mający na celu zwiększenie liczby budynków o niskim zużyciu energii
- Rozdział 6 - Przepisy karne
- Rozdział 7 - Przepisy zmieniające
Treść ustawy
Przepisy ogólne
Rozdział 1
Art. 1.
Ustawa określa:
1)
zasady sporządzania świadectw charakterystyki energetycznej;
2)
zasady kontroli systemu ogrzewania i systemu klimatyzacji w budynkach;
3)
zasady prowadzenia centralnego rejestru charakterystyki energetycznej budynków;
4)
sposób opracowania krajowego planu działań mającego na celu zwiększenie liczby budynków
o niskim zużyciu energii.
Art. 2.
Ilekroć w ustawie jest mowa o:
1)
budynku - należy przez to rozumieć budynek w rozumieniu art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane ;
2)
części budynku - należy przez to rozumieć zespół pomieszczeń w budynku o jednakowym
przeznaczeniu, przewidzianych do odrębnego użytkowania, w szczególności lokal mieszkalny
lub lokal użytkowy w budynku;
3)
charakterystyce energetycznej - należy przez to rozumieć zbiór danych i wskaźników
energetycznych budynku lub części budynku, określających całkowite zapotrzebowanie
na energię niezbędną do ich użytkowania zgodnie z przeznaczeniem.
Rozdział 2
Zasady sporządzania świadectw charakterystyki energetycznej
Art. 3.
1.
Właściciel lub zarządca budynku lub części budynku lub osoba, której przysługuje spółdzielcze
własnościowe prawo do lokalu, lub osoba, której przysługuje spółdzielcze lokatorskie
prawo do lokalu mieszkalnego, lub najemca w przypadku, o którym mowa w art. 11 ust.
3, zapewnia sporządzenie świadectwa charakterystyki energetycznej dla budynku lub
części budynku:
1)
zbywanego na podstawie umowy sprzedaży;
2)
zbywanego na podstawie umowy sprzedaży spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu;
3)
wynajmowanego.
2.
Właściciel lub zarządca budynku, którego powierzchnia użytkowa zajmowana przez organy
wymiaru sprawiedliwości, prokuraturę oraz organy administracji publicznej przekracza
250 m2 i w których dokonywana jest obsługa interesantów, zapewnia sporządzenie świadectwa
charakterystyki energetycznej dla tego budynku.
3.
Kopię świadectwa charakterystyki energetycznej, z wyłączeniem zaleceń zawartych w
tym świadectwie, umieszcza się w widocznym miejscu w zajmowanych budynkach, o których
mowa w ust. 2.
4.
Obowiązki, o których mowa w ust. 1 i 2, nie dotyczą budynku:
1)
podlegającego ochronie na podstawie przepisów o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami;
2)
używanego jako miejsce kultu i do działalności religijnej;
3)
przemysłowego oraz gospodarczego niewyposażonych w instalacje zużywające energię,
z wyłączeniem instalacji oświetlenia wbudowanego;
4)
mieszkalnego, przeznaczonego do użytkowania nie dłużej niż 4 miesiące w roku;
5)
wolnostojącego o powierzchni użytkowej poniżej 50 m2;
6)
gospodarstw rolnych o wskaźniku EP określającym roczne obliczeniowe zapotrzebowanie
na nieodnawialną energię pierwotną nie wyższym niż 50 kWh/(m2·rok).
Art. 4.
1.
Świadectwo charakterystyki energetycznej sporządza się na podstawie metodologii wyznaczania
charakterystyki energetycznej budynku lub części budynku, zgodnie z przepisami wydanymi
na podstawie art. 15.
2.
Sporządzając świadectwo charakterystyki energetycznej, uwzględnia się parametry techniczne
konstrukcji i instalacji budynku oraz parametry techniczne źródła ciepła zasilającego
budynek lub część budynku.
3.
Świadectwo charakterystyki energetycznej sporządza się z wykorzystaniem systemu teleinformatycznego,
w którym prowadzony jest centralny rejestr charakterystyki energetycznej budynków.
Art. 5.
Osoba uprawniona do sporządzania świadectw charakterystyki energetycznej przekazuje
osobie lub podmiotowi, który zlecił jego wykonanie, świadectwo charakterystyki energetycznej
w postaci papierowej, opatrzone numerem nadanym w centralnym rejestrze charakterystyki
energetycznej budynków oraz podpisem osoby uprawnionej.
Art. 6.
W przypadku gdy dla budynku lub części budynku został sporządzony projekt architektoniczno-budowlany,
świadectwo charakterystyki energetycznej tego budynku lub tej części budynku może
być opracowane w oparciu o charakterystykę energetyczną, o której mowa w przepisach
wydanych na podstawie art. 34 ust. 6 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, przy uwzględnieniu ewentualnych odstępstw od projektu architektoniczno-budowlanego
w zakresie charakterystyki energetycznej budynku lub części budynku.
Art. 7.
1.
Świadectwo charakterystyki energetycznej budynku mieszkalnego jednorodzinnego, o którym
mowa w art. 3 pkt 2a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, należącego do grupy budynków o jednakowych rozwiązaniach konstrukcyjno-materiałowych
i instalacyjnych, o takim samym przeznaczeniu, stopniu zużycia, sposobie użytkowania
oraz sposobie zaopatrzenia w energię, mających wpływ na ich charakterystykę energetyczną
i stwierdzonych w szczególności na podstawie dokumentacji technicznej budynku albo
inwentaryzacji techniczno-budowlanej, w przypadku braku dokumentacji technicznej budynku,
może być opracowane w oparciu o wykonaną dla jednego z tych budynków charakterystykę
energetyczną, o której mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 34 ust. 6 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, przy uwzględnieniu ewentualnych odstępstw od projektu architektoniczno-budowlanego
w zakresie charakterystyki energetycznej budynku, lub w oparciu o sporządzone dla
jednego z tych budynków świadectwo charakterystyki energetycznej.
2.
Świadectwo charakterystyki energetycznej części budynku o jednakowych rozwiązaniach
konstrukcyjno-materiałowych i instalacyjnych, o takim samym przeznaczeniu, stopniu
zużycia, sposobie użytkowania oraz sposobie zaopatrzenia w energię, mających wpływ
na ich charakterystykę energetyczną i stwierdzonych w szczególności na podstawie dokumentacji
technicznej budynku albo inwentaryzacji techniczno-budowlanej, w przypadku braku dokumentacji
technicznej budynku, może być opracowane w oparciu o wykonaną dla jednej z tych części
charakterystykę energetyczną, o której mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 34 ust. 6 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, przy uwzględnieniu ewentualnych odstępstw od projektu architektoniczno-budowlanego
w zakresie charakterystyki energetycznej części budynku, lub w oparciu o sporządzone
dla jednej z tych części świadectwo charakterystyki energetycznej.
Art. 8.
W przypadku gdy części budynku będące lokalami mieszkalnymi:
1)
spełniają wymagania określone w art. 7 ust. 2,
2)
mają jednakową powierzchnię użytkową,
3)
są położone w bryle budynku w sposób pozwalający na przyjęcie jednakowych charakterystycznych
parametrów technicznych w zakresie ich powierzchni użytkowej, powierzchni przegród
zewnętrznych oraz kubatury
- możliwe jest sporządzenie świadectwa charakterystyki energetycznej dla grupy tych
lokali, w liczbie egzemplarzy odpowiadającej liczbie tych lokali.
Art. 9.
1.
Świadectwo charakterystyki energetycznej części budynku może być opracowane na podstawie
świadectwa charakterystyki energetycznej budynku, a w przypadku braku tego świadectwa,
na podstawie dokumentacji technicznej budynku.
2.
Właściciel lub zarządca budynku jest obowiązany do nieodpłatnego przekazania kopii
świadectwa charakterystyki energetycznej budynku, a w przypadku braku tego świadectwa,
dokumentacji technicznej budynku, o której mowa w ust. 1, właścicielowi części budynku
lub osobie, której przysługuje spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, lub osobie,
której przysługuje spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego, a także
najemcy w przypadku, o którym mowa w art. 11 ust. 3, w terminie nie dłuższym niż 14
dni od dnia złożenia przez niego wniosku.
Art. 10.
Świadectwo charakterystyki energetycznej zawiera:
1)
dane identyfikacyjne budynku lub części budynku;
2)
charakterystykę energetyczną budynku lub części budynku;
3)
zalecenia określające zakres i rodzaj robót budowlano-instalacyjnych, które poprawią
charakterystykę energetyczną budynku lub części budynku.
Art. 11.
1.
Właściciel lub zarządca budynku lub części budynku lub osoba, której przysługuje spółdzielcze
własnościowe prawo do lokalu, lub osoba, której przysługuje spółdzielcze lokatorskie
prawo do lokalu mieszkalnego, przekazuje odpowiednio nabywcy albo najemcy:
1)
świadectwo charakterystyki energetycznej - przy zawarciu umowy sprzedaży albo zbycia
spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu;
2)
kopię świadectwa charakterystyki energetycznej - przy zawarciu umowy najmu.
2.
W przypadku gdy zbywca albo wynajmujący nie wywiąże się z obowiązku, o którym mowa
w ust. 1, nabywca albo najemca może, w terminie 14 dni od dnia zawarcia umowy przeniesienia
własności albo umowy najmu, wezwać pisemnie zbywcę lub wynajmującego do wywiązania
się z tego obowiązku w terminie 2 miesięcy od dnia doręczenia wezwania.
3.
W przypadku gdy świadectwo charakterystyki energetycznej albo jego kopia nie zostaną
przekazane w terminie 2 miesięcy od dnia doręczenia wezwania, o którym mowa w ust.
2, nabywca albo najemca może, w terminie nie dłuższym niż 6 miesięcy w przypadku umowy
najmu oraz 12 miesięcy w przypadku umowy sprzedaży albo zbycia spółdzielczego własnościowego
prawa do lokalu, licząc od dnia zawarcia umowy, zlecić sporządzenie świadectwa charakterystyki
energetycznej na koszt zbywcy albo wynajmującego.
4.
Nabywca albo najemca nie mogą zrzec się prawa, o którym mowa w ust. 2.
Art. 12.
Właściciel lub zarządca budynku o powierzchni użytkowej przekraczającej 500 m2, w którym są świadczone usługi dla ludności, jest obowiązany umieścić kopię świadectwa
charakterystyki energetycznej w widocznym miejscu w tym budynku, z wyłączeniem zaleceń,
o których mowa w art. 10 pkt 3, o ile dla tego budynku zostało sporządzone świadectwo
charakterystyki energetycznej.
Art. 13.
W przypadku gdy dla budynku lub części budynku zostało sporządzone świadectwo charakterystyki
energetycznej, właściciel lub zarządca tego budynku lub tej części budynku, osoba,
której przysługuje spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, albo podmiot działający
na ich zlecenie podają w reklamie dotyczącej sprzedaży lub najmu budynku lub jego
części wskaźnik rocznego zapotrzebowania na energię końcową, wyznaczony zgodnie z
przepisami wydanymi na podstawie art. 15.
Art. 14.
1.
Świadectwo charakterystyki energetycznej jest ważne przez 10 lat od dnia jego sporządzenia.
2.
Świadectwo charakterystyki energetycznej traci ważność przed upływem terminu, o którym
mowa w ust. 1, jeżeli w wyniku przeprowadzonych robót budowlano-instalacyjnych uległa
zmianie charakterystyka energetyczna budynku lub części budynku.
Art. 15.
1.
Minister właściwy do spraw budownictwa, lokalnego planowania i zagospodarowania przestrzennego
oraz mieszkalnictwa określi, w drodze rozporządzenia, metodologię wyznaczania charakterystyki
energetycznej budynku lub części budynku, sposób sporządzania oraz wzory świadectw
charakterystyki energetycznej.
2.
Minister właściwy do spraw budownictwa, lokalnego planowania i zagospodarowania przestrzennego
oraz mieszkalnictwa, wydając rozporządzenie, o którym mowa w ust. 1, uwzględni:
1)
parametry techniczne konstrukcji budynku lub części budynku;
2)
rodzaje systemów technicznych w budynku lub części budynku;
3)
metodologię wyznaczania charakterystyki energetycznej opartej na standardowym sposobie
użytkowania budynku lub części budynku;
4)
metodologię wyznaczania charakterystyki energetycznej opartej na faktycznie zużytej
ilości energii.
Art. 16.
Świadectwo charakterystyki energetycznej budynku lub części budynku nie może być sporządzane
przez właściciela lub zarządcę tego budynku lub tej części budynku oraz osobę, której
przysługuje w tym budynku lub w tej części budynku spółdzielcze własnościowe prawo
do lokalu albo spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego.
Art. 17.
Świadectwo charakterystyki energetycznej sporządza osoba, która:
1)
posiada pełną zdolność do czynności prawnych;
2)
nie była skazana prawomocnym wyrokiem za przestępstwo przeciwko mieniu, wiarygodności
dokumentów, obrotowi gospodarczemu, obrotowi pieniędzmi i papierami wartościowymi
lub za przestępstwo skarbowe;
3)
ukończyła:
a)
studia wyższe zakończone uzyskaniem tytułu zawodowego inżyniera, inżyniera architekta,
inżyniera architekta krajobrazu, inżyniera pożarnictwa, magistra inżyniera architekta,
magistra inżyniera architekta krajobrazu, magistra inżyniera pożarnictwa albo magistra
inżyniera, albo
b)
studia wyższe inne niż wymienione w lit. a oraz studia podyplomowe, których program
uwzględnia zagadnienia związane z charakterystyką energetyczną budynków, wykonywaniem
audytów energetycznych budynków, budownictwem energooszczędnym i odnawialnymi źródłami
energii,
lub
4)
posiada uprawnienia budowlane, o których mowa w art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.
Art. 18.
1.
Minister właściwy do spraw budownictwa, lokalnego planowania i zagospodarowania przestrzennego
oraz mieszkalnictwa wpisuje osobę spełniającą wymagania, o których mowa w art. 17,
na jej wniosek, do wykazu, o którym mowa w art. 31 ust. 1 pkt 1.
2.
Wniosek, o którym mowa w ust. 1, zawiera:
1)
imię i nazwisko;
2)
adres do korespondencji;
3)
adres poczty elektronicznej, o ile osoba wnioskująca posiada taki adres, przy czym
podanie adresu poczty elektronicznej jest nieobowiązkowe.
3.
Do wniosku dołącza się:
1)
oświadczenia o:
a)
zgodności z prawdą danych zawartych we wniosku,
b)
posiadaniu pełnej zdolności do czynności prawnych,
c)
niekaralności za przestępstwa, o których mowa w art. 17 pkt 2;
2)
kopie dokumentów potwierdzających spełnienie wymagań, o których mowa w art. 17 pkt
3 lub 4.
4.
Oświadczenia, o których mowa w ust. 3 pkt 1, składa się pod rygorem odpowiedzialności
karnej za składanie fałszywych zeznań. Składający oświadczenia jest obowiązany do
zawarcia w nich klauzuli następującej treści: „Jestem świadomy odpowiedzialności karnej
za złożenie fałszywego oświadczenia”. Klauzula ta zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności
karnej za składanie fałszywych zeznań.
5.
Po wpisaniu do wykazu, o którym mowa w art. 31 ust. 1 pkt 1, osoba uprawniona uzyskuje
dostęp do systemu teleinformatycznego, w którym prowadzony jest ten wykaz.
Art. 19.
Minister właściwy do spraw budownictwa, lokalnego planowania i zagospodarowania przestrzennego
oraz mieszkalnictwa, w przypadku gdy osoba wnioskująca nie spełnia wymagań, o których
mowa w art. 17, odmawia, w drodze decyzji, wpisania tej osoby do wykazu, o którym
mowa w art. 31 ust. 1 pkt 1.
Art. 20.
1.
Osoba uprawniona do sporządzania świadectw charakterystyki energetycznej jest obowiązana
do:
1)
przechowywania sporządzonego świadectwa charakterystyki energetycznej przez okres
10 lat;
2)
zawarcia umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej za szkody wyrządzone w związku
ze sporządzaniem świadectwa charakterystyki energetycznej;
3)
przechowywania dokumentów lub ich kopii i danych, na podstawie których zostało sporządzone
świadectwo charakterystyki energetycznej, przez okres ważności tego świadectwa, a
także do udostępniania tych dokumentów lub danych na żądanie ministra właściwego do
spraw budownictwa, lokalnego planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa,
w przypadku, o którym mowa w art. 36.
2.
Minister właściwy do spraw instytucji finansowych w porozumieniu z ministrem właściwym
do spraw budownictwa, lokalnego planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz
mieszkalnictwa określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowy zakres ubezpieczenia
obowiązkowego, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, termin powstania obowiązku ubezpieczenia
oraz minimalną sumę gwarancyjną, biorąc pod uwagę rodzaj i zakres zadań realizowanych
przez osobę sporządzającą świadectwo charakterystyki energetycznej.
Art. 21.
Minister właściwy do spraw budownictwa, lokalnego planowania i zagospodarowania przestrzennego
oraz mieszkalnictwa wydaje decyzję o wykreśleniu osoby uprawnionej z wykazu, o którym
mowa w art. 31 ust. 1 pkt 1, w przypadku:
1)
stwierdzenia:
a)
ograniczenia lub utraty zdolności do czynności prawnych osoby uprawnionej,
b)
nieprzestrzegania zakazu, o którym mowa w art. 16, przez osobę uprawnioną,
c)
skazania osoby uprawnionej prawomocnym wyrokiem za popełnienie przestępstwa, o którym
mowa w art. 17 pkt 2,
d)
orzeczenia wobec osoby uprawnionej zakazu wykonywania samodzielnej funkcji technicznej
w budownictwie albo utraty uprawnień do pełnienia samodzielnej funkcji technicznej
w budownictwie przez osobę uprawnioną, w przypadku gdy osoba ta spełnia wyłącznie
wymagania określone w art. 17 pkt 1, 2 i 4;
2)
gdy na podstawie weryfikacji, o której mowa w art. 36, stwierdzi rażące i oczywiste
błędy w sporządzonym przez osobę uprawnioną świadectwie.
Art. 22.
O ponowny wpis do wykazu, o którym mowa w art. 31 ust. 1 pkt 1, można ubiegać się:
1)
po upływie 24 miesięcy od dnia, w którym decyzja w sprawie wykreślenia z wykazu, z
przyczyn, o których mowa w art. 21 pkt 1 lit. b i pkt 2, stała się ostateczna;
2)
od dnia ustania przyczyn wykreślenia z wykazu, o których mowa w art. 21 pkt 1 lit.
a, c i d.
Rozdział 3
Zasady kontroli systemu ogrzewania i systemu klimatyzacji w budynkach
Art. 23.
1.
Właściciel lub zarządca budynku jest obowiązany poddać budynki w czasie ich użytkowania
kontroli:
1)
okresowej, polegającej na sprawdzeniu stanu technicznego systemu ogrzewania, z uwzględnieniem
efektywności energetycznej kotłów oraz dostosowania ich mocy do potrzeb użytkowych:
a)
co najmniej raz na 5 lat - dla kotłów o nominalnej mocy cieplnej od 20 kW do 100 kW,
b)
co najmniej raz na 2 lata - dla kotłów opalanych paliwem ciekłym lub stałym o nominalnej
mocy cieplnej ponad 100 kW,
c)
co najmniej raz na 4 lata - dla kotłów opalanych gazem o nominalnej mocy cieplnej
ponad 100 kW;
2)
okresowej, co najmniej raz na 5 lat, polegającej na ocenie efektywności energetycznej
zastosowanych urządzeń chłodniczych o mocy chłodniczej nominalnej większej niż 12
kW.
2.
Kontrole systemu ogrzewania lub systemu klimatyzacji obejmują ocenę sprawności tych
systemów oraz ich dostosowania do potrzeb użytkowych budynku.
3.
Nie dokonuje się kontroli systemu ogrzewania lub systemu klimatyzacji, w których od
ostatniej takiej kontroli nie dokonano zmian mających wpływ na ich efektywność energetyczną.
Art. 24.
1.
Kontroli systemu ogrzewania i systemu klimatyzacji w budynku może dokonywać osoba,
która posiada:
1)
uprawnienia budowlane w specjalności instalacyjnej lub
2)
kwalifikacje wymagane przy wykonywaniu dozoru nad eksploatacją urządzeń wytwarzających,
przetwarzających, przesyłających i zużywających ciepło oraz innych urządzeń energetycznych.
2.
Minister właściwy do spraw budownictwa, lokalnego planowania i zagospodarowania przestrzennego
oraz mieszkalnictwa wpisuje osobę spełniającą wymagania, o których mowa w ust. 1,
na jej wniosek, do wykazu, o którym mowa w art. 31 ust. 1 pkt 2.
3.
Wniosek, o którym mowa w ust. 2, zawiera:
1)
imię i nazwisko;
2)
adres do korespondencji;
3)
adres poczty elektronicznej, o ile osoba wnioskująca posiada taki adres, przy czym
podanie adresu poczty elektronicznej jest nieobowiązkowe.
4.
Do wniosku dołącza się:
1)
oświadczenie o zgodności z prawdą danych zawartych we wniosku;
2)
kopie dokumentów potwierdzających spełnienie wymagań, o których mowa w ust. 1.
5.
Oświadczenie, o którym mowa w ust. 4 pkt 1, składa się pod rygorem odpowiedzialności
karnej za składanie fałszywych zeznań. Składający oświadczenie jest obowiązany do
zawarcia w nim klauzuli następującej treści: „Jestem świadomy odpowiedzialności karnej
za złożenie fałszywego oświadczenia”. Klauzula ta zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności
karnej za składanie fałszywych zeznań.
6.
Po wpisaniu do wykazu, o którym mowa w art. 31 ust. 1 pkt 2, osoba uprawniona uzyskuje
dostęp do systemu teleinformatycznego, w którym prowadzony jest ten wykaz.
Art. 25.
Minister właściwy do spraw budownictwa, lokalnego planowania i zagospodarowania przestrzennego
oraz mieszkalnictwa, w przypadku gdy osoba wnioskująca nie spełnia wymagań, o których
mowa w art. 24 ust. 1, odmawia, w drodze decyzji, wpisania tej osoby do wykazu, o
którym mowa w art. 31 ust. 1 pkt 2.
Art. 26.
Minister właściwy do spraw budownictwa, lokalnego planowania i zagospodarowania przestrzennego
oraz mieszkalnictwa wydaje decyzję w sprawie wykreślenia osoby uprawnionej z wykazu,
o którym mowa w art. 31 ust. 1 pkt 2, w przypadku stwierdzenia:
1)
rażących i oczywistych błędów w sporządzonym protokole z kontroli systemu ogrzewania
lub systemu klimatyzacji na podstawie weryfikacji, o której mowa w art. 36;
2)
orzeczenia wobec osoby uprawnionej zakazu wykonywania samodzielnej funkcji technicznej
w budownictwie albo utraty uprawnień do pełnienia samodzielnej funkcji technicznej
w budownictwie przez osobę uprawnioną;
3)
nieposiadania kwalifikacji wymaganych przy wykonywaniu dozoru nad eksploatacją urządzeń
wytwarzających, przetwarzających, przesyłających i zużywających ciepło oraz innych
urządzeń energetycznych;
4)
spełnienia łącznie warunków, o których mowa w pkt 2 i 3, w przypadku osoby, która
posiada zarówno uprawnienia budowlane w specjalności instalacyjnej, jak i kwalifikacje
wymagane przy wykonywaniu dozoru nad eksploatacją urządzeń wytwarzających, przetwarzających,
przesyłających i zużywających ciepło oraz innych urządzeń energetycznych.
Art. 27.
O ponowny wpis do wykazu, o którym mowa w art. 31 ust. 1 pkt 2, można ubiegać się:
1)
po upływie 24 miesięcy od dnia, w którym decyzja w sprawie wykreślenia z wykazu, z
przyczyny, o której mowa w art. 26 pkt 1, stała się ostateczna;
2)
od dnia ustania przyczyn wykreślenia z wykazu, o których mowa odpowiednio w art. 26
pkt 2-4.
Art. 28.
1.
Z przeprowadzonej kontroli systemu ogrzewania lub systemu klimatyzacji sporządza się
protokoły.
2.
Protokoły z kontroli systemu ogrzewania lub systemu klimatyzacji sporządza się z wykorzystaniem
systemu teleinformatycznego, w którym prowadzony jest centralny rejestr charakterystyki
energetycznej budynków.
3.
Osoba przeprowadzająca kontrolę systemu ogrzewania lub systemu klimatyzacji przekazuje
osobie zlecającej kontrolę protokół w postaci papierowej, opatrzony numerem nadanym
w systemie teleinformatycznym.
4.
Protokół jest podpisywany przez osobę przeprowadzającą kontrolę systemu ogrzewania
lub systemu klimatyzacji i osobę zlecającą kontrolę.
Art. 29.
1.
Protokoły z kontroli systemu ogrzewania lub systemu klimatyzacji zawierają:
1)
dane identyfikacyjne budynku;
2)
dane identyfikacyjne systemu;
3)
ocenę sprawności systemu;
4)
zalecenia określające zakres i rodzaj robót budowlano-instalacyjnych, które poprawią
efektywność energetyczną systemu.
2.
Właściciel lub zarządca budynku jest obowiązany do przechowywania protokołów z kontroli
systemu ogrzewania lub systemu klimatyzacji przez okres użytkowania budynku.
Art. 30.
Minister właściwy do spraw budownictwa, lokalnego planowania i zagospodarowania przestrzennego
oraz mieszkalnictwa określi, w drodze rozporządzenia, wzory protokołów z kontroli
systemu ogrzewania lub systemu klimatyzacji, mając na uwadze zapewnienie poprawności
i jednolitości tych protokołów.
Rozdział 4
Zasady prowadzenia centralnego rejestru charakterystyki energetycznej budynków
Art. 31.
1.
Minister właściwy do spraw budownictwa, lokalnego planowania i zagospodarowania przestrzennego
oraz mieszkalnictwa prowadzi centralny rejestr charakterystyki energetycznej budynków,
który obejmuje wykazy:
1)
osób uprawnionych do sporządzania świadectw charakterystyki energetycznej;
2)
osób uprawnionych do kontroli systemu ogrzewania lub systemu klimatyzacji;
3)
świadectw charakterystyki energetycznej;
4)
protokołów z kontroli systemu ogrzewania lub systemu klimatyzacji;
5)
budynków, o których mowa w art. 3 ust. 2.
2.
Centralny rejestr charakterystyki energetycznej budynków jest prowadzony z wykorzystaniem
systemu teleinformatycznego, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących
zadania publiczne .
3.
Wykazy, o których mowa w ust. 1 pkt 1, 2 i 5, udostępnia się za pośrednictwem Biuletynu
Informacji Publicznej urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw budownictwa,
lokalnego planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa.
Art. 32.
Wykazy, o których mowa w art. 31 ust. 1 pkt 1 i 2, zwane dalej „wykazami osób uprawnionych”,
zawierają:
1)
imię i nazwisko;
2)
w przypadku posiadania uprawnień budowlanych, ich numer;
3)
numer wpisu;
4)
datę wpisu.
Art. 33.
1.
Osoba wpisana do wykazów osób uprawnionych informuje ministra właściwego do spraw
budownictwa, lokalnego planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa
o zmianach:
1)
dotyczących spełnienia wymagań, o których mowa odpowiednio w art. 17 i art. 24 ust.
1,
2)
danych, o których mowa odpowiednio w art. 18 ust. 2 oraz art. 24 ust. 3
- w terminie 14 dni od dnia ich zaistnienia.
2.
W przypadku zmian:
1)
dotyczących spełnienia wymagań, o których mowa odpowiednio w art. 17 i art. 24 ust.
1,
2)
danych, o których mowa odpowiednio w art. 18 ust. 2 pkt 1 i art. 24 ust. 3 pkt 1
- osoba wpisana do wykazów osób uprawnionych jest obowiązana do przekazania kopii
dokumentów potwierdzających zaistniałą zmianę.
Art. 34.
1.
Do wykazów osób uprawnionych wpisuje się także osoby świadczące na terytorium Rzeczypospolitej
Polskiej usługi transgraniczne, które są uprawnione do sporządzania świadectw charakterystyki
energetycznej lub do kontroli systemu ogrzewania lub systemu klimatyzacji w państwie
członkowskim Unii Europejskiej, państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o
Wolnym Handlu (EFTA) - stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym oraz państwie,
które zawarło z Unią Europejską i jej państwami członkowskimi umowę regulującą swobodę
świadczenia usług, na ich wniosek.
2.
Wniosek, o którym mowa w ust. 1, zawiera:
1)
imię i nazwisko;
2)
adres do korespondencji;
3)
adres poczty elektronicznej, o ile osoba wnioskująca posiada taki adres, przy czym
podanie adresu poczty elektronicznej jest nieobowiązkowe.
3.
Do wniosku dołącza się:
1)
zaświadczenie o wpisie na listę lub do wykazu osób uprawnionych do sporządzania świadectw
charakterystyki energetycznej lub do kontroli systemu ogrzewania lub systemu klimatyzacji,
prowadzonych w państwie członkowskim Unii Europejskiej, państwie członkowskim Europejskiego
Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym
oraz państwie, które zawarło z Unią Europejską i jej państwami członkowskimi umowę
regulującą swobodę świadczenia usług;
2)
oświadczenie o zgodności z prawdą danych zawartych we wniosku.
4.
Przepisy art. 33 stosuje się odpowiednio.
Art. 35.
Świadectwa charakterystyki energetycznej i protokoły z kontroli systemu ogrzewania
lub systemu klimatyzacji zawarte w wykazach, o których mowa w art. 31 ust. 1 pkt 3
i 4, są zapisywane automatycznie po ich wygenerowaniu w systemie teleinformatycznym
przez osobę, która je sporządziła.
Art. 36.
1.
Minister właściwy do spraw budownictwa, lokalnego planowania i zagospodarowania przestrzennego
oraz mieszkalnictwa, przy użyciu systemu teleinformatycznego, dokonuje weryfikacji
świadectw charakterystyki energetycznej oraz protokołów z kontroli systemu ogrzewania
lub systemu klimatyzacji, pod kątem prawidłowości i rzetelności ich sporządzenia oraz
biorąc pod uwagę przepisy techniczno-budowlane oraz zasady wiedzy technicznej.
2.
Weryfikacji, o której mowa w ust. 1, dokonuje się z urzędu lub na wniosek:
1)
właściciela lub zarządcy budynku lub części budynku, osoby, której przysługuje spółdzielcze
własnościowe prawo do lokalu, osoby, której przysługuje spółdzielcze lokatorskie prawo
do lokalu mieszkalnego, podmiotu, który zlecił sporządzenie świadectwa charakterystyki
energetycznej, lub podmiotu, który je otrzymał w związku ze zbyciem lub najmem budynku
lub części budynku - w przypadku świadectw charakterystyki energetycznej;
2)
właściciela lub zarządcy budynku - w przypadku protokołów z kontroli systemu ogrzewania
lub systemu klimatyzacji.
3.
Dokonanie weryfikacji, o której mowa w ust. 1, na wniosek, następuje po stwierdzeniu
nieprawidłowości w tych dokumentach przez osoby lub podmioty, o których mowa w ust.
2.
Art. 37.
Minister właściwy do spraw budownictwa, lokalnego planowania i zagospodarowania przestrzennego
oraz mieszkalnictwa określi, w drodze rozporządzenia, sposób dokonywania i szczegółowy
zakres weryfikacji świadectw charakterystyki energetycznej oraz protokołów z kontroli
systemu ogrzewania lub systemu klimatyzacji, mając na uwadze zapewnienie skuteczności
tej weryfikacji oraz uwzględniając wymagania w zakresie prawidłowego sporządzenia
tych świadectw lub protokołów.
Art. 38.
1.
Wykaz, o którym mowa w art. 31 ust. 1 pkt 5, zawiera:
1)
określenie organu zajmującego budynek;
2)
powierzchnię użytkową budynku zajmowaną przez ten organ;
3)
charakterystykę energetyczną budynku.
2.
Wykaz, o którym mowa w art. 31 ust. 1 pkt 5, nie obejmuje budynków zajmowanych przez
Agencję Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencję Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego,
Służby Wywiadu Wojskowego, Centralne Biuro Antykorupcyjne, Policję, Straż Graniczną,
Służbę Więzienną, Biuro Ochrony Rządu, Służbę Celną, urzędy skarbowe, izby skarbowe,
organy kontroli skarbowej, organy informacji finansowej oraz Siły Zbrojne Rzeczypospolitej
Polskiej.
Rozdział 5
Krajowy plan działań mający na celu zwiększenie liczby budynków o niskim zużyciu energii
Art. 39.
1.
Minister właściwy do spraw budownictwa, lokalnego planowania i zagospodarowania przestrzennego
oraz mieszkalnictwa opracowuje projekt krajowego planu działań mającego na celu zwiększenie
liczby budynków o niskim zużyciu energii, zwanego dalej „krajowym planem działań”.
2.
Krajowy plan działań zawiera w szczególności:
1)
definicję budynków o niskim zużyciu energii oraz ich szczegółowe cechy;
2)
działania administracji rządowej podejmowane w celu promowania budynków o niskim zużyciu
energii, w tym w zakresie projektowania, budowy i przebudowy budynków w sposób zapewniający
ich energooszczędność, oraz zwiększenia pozyskania energii ze źródeł odnawialnych
w nowych oraz istniejących budynkach;
3)
harmonogram osiągania celów, o których mowa w pkt 2.
3.
Krajowy plan działań przyjmuje, w drodze uchwały, Rada Ministrów.
4.
W terminie 14 dni od dnia przyjęcia krajowego planu działań przez Radę Ministrów,
minister właściwy do spraw budownictwa, lokalnego planowania i zagospodarowania przestrzennego
oraz mieszkalnictwa przekazuje ten plan Komisji Europejskiej.
Art. 40.
Minister właściwy do spraw budownictwa, lokalnego planowania i zagospodarowania przestrzennego
oraz mieszkalnictwa prowadzi kampanię informacyjną służącą poprawie charakterystyki
energetycznej budynków.
Rozdział 6
Przepisy karne
Art. 41.
Kto:
1)
sporządza świadectwo charakterystyki energetycznej, nie spełniając wymagań, o których
mowa w art. 17,
2)
nie spełnia obowiązku, o którym mowa w art. 20 ust. 1 pkt 2,
3)
nie spełnia obowiązku, o którym mowa w art. 23 ust. 1,
4)
dokonuje kontroli systemu ogrzewania i systemu klimatyzacji, nie spełniając wymagań,
o których mowa w art. 24 ust. 1
- podlega karze grzywny.
Art. 42.
Orzekanie w sprawach, o których mowa w art. 41, następuje na podstawie przepisów ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. - Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia .
Rozdział 7
Przepisy zmieniające
Art. 43.
W ustawie z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane wprowadza się następujące zmiany:
1)
odnośnik nr 1 otrzymuje brzmienie:
„
Niniejsza ustawa wdraża postanowienia następujących dyrektyw Unii Europejskiej:
1)
dyrektywy Rady 92/57/EWG z dnia 24 czerwca 1992 r. w sprawie wdrożenia minimalnych
wymagań bezpieczeństwa i ochrony zdrowia na tymczasowych lub ruchomych budowach (ósma
szczegółowa dyrektywa w rozumieniu art. 16 ust. 1 dyrektywy 89/391/EWG) ;
2)
częściowo dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/31/UE z dnia 19 maja 2010 r. w sprawie
charakterystyki energetycznej budynków .
”
;
2)
w art. 5:
a)
po ust. 2a dodaje się ust. 2b w brzmieniu:
„
2b.
W przypadku robót budowlanych polegających na dociepleniu budynku, obejmujących ponad
25% powierzchni przegród zewnętrznych tego budynku, należy spełnić wymagania minimalne
dotyczące energooszczędności i ochrony cieplnej przewidziane w przepisach techniczno-budowlanych
dla przebudowy budynku.
”
,
b)
uchyla się ust. 3-15;
3)
uchyla się art. 51i art. 52;
4)
art. 6 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 6.
Dla działek budowlanych lub terenów, na których jest przewidziana budowa obiektów
budowlanych lub funkcjonalnie powiązanych zespołów obiektów budowlanych, należy zaprojektować
odpowiednie zagospodarowanie, zgodnie z wymaganiami art. 5 ust. 1-2b, zrealizować
je przed oddaniem tych obiektów (zespołów) do użytkowania oraz zapewnić utrzymanie
tego zagospodarowania we właściwym stanie techniczno-użytkowym przez okres istnienia
obiektów (zespołów) budowlanych.
”
;
5)
w art. 7 w ust. 1 pkt 1 otrzymuje brzmienie:
„
1)
warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane i ich usytuowanie,
uwzględniające wymagania, o których mowa w art. 5 ust. 1-2b;
”
;
6)
uchyla się art. 55a;
7)
w art. 57 w ust. 1 uchyla się pkt 7;
8)
w art. 62:
a)
w ust. 1 uchyla się pkt 5 i 6,
b)
uchyla się ust. 1b,
c)
ust. 5 otrzymuje brzmienie:
„
5.
Kontrole stanu technicznego instalacji elektrycznych, piorunochronnych i gazowych,
o których mowa w ust. 1 pkt 1 lit. c i pkt 2, mogą przeprowadzać osoby posiadające
kwalifikacje wymagane przy wykonywaniu dozoru nad eksploatacją urządzeń, instalacji
oraz sieci energetycznych i gazowych.
”
;
9)
w art. 63 uchyla się ust. 2 i 3;
10)
w art. 64 ust. 3 otrzymuje brzmienie:
„
3.
Protokoły z kontroli obiektu budowlanego, w tym protokoły z kontroli systemu ogrzewania
i systemu klimatyzacji, o których mowa w art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 2014 r. o charakterystyce energetycznej budynków , oceny i ekspertyzy dotyczące jego stanu technicznego, świadectwo charakterystyki
energetycznej oraz dokumenty, o których mowa w art. 60, są dołączone do książki obiektu
budowlanego.
”
;
11)
w art. 70 ust. 1 otrzymuje brzmienie:
„
1.
Właściciel, zarządca lub użytkownik obiektu budowlanego, na których spoczywają obowiązki
w zakresie napraw, określone w przepisach odrębnych bądź umowach, są obowiązani w
czasie lub bezpośrednio po przeprowadzonej kontroli, o której mowa w art. 62 ust.
1 pkt 1-4, usunąć stwierdzone uszkodzenia oraz uzupełnić braki, które mogłyby spowodować
zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia bądź środowiska, a w szczególności
katastrofę budowlaną, pożar, wybuch, porażenie prądem elektrycznym albo zatrucie gazem.
”
;
12)
w art. 93:
a)
pkt 1 otrzymuje brzmienie:
„
1)
przy projektowaniu lub wykonywaniu robót budowlanych w sposób rażący nie przestrzega
przepisów art. 5 ust. 1-2b,
”
,
b)
pkt 8 i 9 otrzymują brzmienie:
„
8)
nie spełnia obowiązku, o którym mowa w art. 62 ust. 1 pkt 1-4,
9)
nie spełnia, określonych w art. 63 ust. 1 lub art. 64 ust. 1 i 3, obowiązków przechowywania
dokumentów, związanych z obiektem budowlanym lub prowadzenia książki obiektu budowlanego,
”
,
c)
uchyla się pkt 11.
Art. 44.
W ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami wprowadza się następujące zmiany:
1)
w art. 132 ust. 5 otrzymuje brzmienie:
„
5.
Do zapłaty odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości, za szkody powstałe wskutek
zdarzeń, o których mowa w art. 120, do zapłaty ceny nabycia części nieruchomości,
o której mowa w art. 113 ust. 3, a także do zapewnienia nieruchomości zamiennej jest
zobowiązany, z zastrzeżeniem ust. 6 i 8, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji
rządowej, jeżeli wywłaszczenie następuje na rzecz Skarbu Państwa, albo organ wykonawczy
jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli wywłaszczenie następuje na rzecz tej jednostki.
”
;
2)
w art. 155 w ust. 1 pkt 8 otrzymuje brzmienie:
„
8)
świadectwie charakterystyki energetycznej.
”
;
3)
w art. 221 ust. 2 otrzymuje brzmienie:
„
2.
Jeżeli przy oddaniu nieruchomości gruntowej w użytkowanie wieczyste nie została określona
wysokość stawki procentowej opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, właściwy
organ określi wysokość tej stawki, z wyłączeniem przypadków, o których mowa w art.
217 ust. 1, stosując tryb postępowania określony w art. 78-81.
”
.
Art. 45.
Minister właściwy do spraw budownictwa, lokalnego planowania i zagospodarowania przestrzennego
oraz mieszkalnictwa, w terminie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia niniejszej ustawy, przedstawi
Radzie Ministrów projekt krajowego planu działań mającego na celu zwiększenie liczby
budynków o niskim zużyciu energii, o którym mowa w art. 39 ust. 1.
Art. 46.
Właściciele lub zarządcy budynków, określonych w art. 3 ust. 2, dla których zostało
sporządzone świadectwo charakterystyki energetycznej na podstawie przepisów dotychczasowych,
są obowiązani do przekazania ministrowi właściwemu do spraw budownictwa, lokalnego
planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa kopii świadectwa
charakterystyki energetycznej w terminie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia niniejszej
ustawy.
Art. 47.
Do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy
związanych z przekazywaniem i sporządzaniem świadectwa charakterystyki energetycznej
stosuje się przepisy dotychczasowe.
Art. 48.
Świadectwa charakterystyki energetycznej wydane na podstawie ustawy zmienianej w art.
43 zachowują ważność przez okres, na jaki zostały wydane.
Art. 49.
1.
Osoby posiadające uprawnienia do sporządzania świadectw charakterystyki energetycznej
budynków, lokali mieszkalnych lub części budynków stanowiących samodzielną całość
techniczno-użytkową uzyskane przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, na podstawie
przepisów ustawy zmienianej w art. 43, zachowują te uprawnienia.
2.
Osoby, o których mowa w ust. 1, niewpisane do rejestru, o którym mowa w art. 5 ust.
14 ustawy zmienianej w art. 43 w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie
niniejszej ustawy, w terminie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy,
wpisują się, na swój wniosek, do wykazu, o którym mowa w art. 31 ust. 1 pkt 1.
3.
Do wniosku, o którym mowa w ust. 2, dołącza się dokumenty potwierdzające spełnienie
wymagań niezbędnych do sporządzania świadectw charakterystyki energetycznej budynków,
lokali mieszkalnych lub części budynków stanowiących samodzielną całość techniczno-użytkową,
określonych w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia
w życie niniejszej ustawy.
4.
Osoby, o których mowa w ust. 1, wpisane do rejestru, o którym mowa w art. 5 ust. 14
ustawy zmienianej w art. 43 w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie
niniejszej ustawy, minister właściwy do spraw budownictwa, lokalnego planowania i
zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa, w terminie 6 miesięcy od dnia
wejścia w życie niniejszej ustawy, wpisuje z urzędu do wykazu, o którym mowa w art.
31 ust. 1 pkt 1.
Art. 50.
1.
Osoby spełniające przed dniem wejścia w życie ustawy wymagania niezbędne do przeprowadzania
kontroli, o której mowa w art. 62 ust. 1 pkt 5 i 6 ustawy zmienianej w art. 43 w brzmieniu
obowiązującym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, wykonują kontrole systemu
ogrzewania lub systemu klimatyzacji i wpisują się, na swój wniosek, w terminie 6 miesięcy
od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, do wykazu, o którym mowa w art. 31 ust.
1 pkt 2.
2.
Do wniosku, o którym mowa w ust. 1, dołącza się dokumenty potwierdzające spełnienie
wymagań niezbędnych do kontroli, o której mowa w art. 62 ust. 1 pkt 5 i 6 ustawy zmienianej
w art. 43 w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy.
Art. 51.
Dotychczasowe przepisy wykonawcze, wydane na podstawie art. 52 ust. 2 oraz art. 55a ustawy zmienianej w art. 43, zachowują moc do dnia wejścia w
życie przepisów wykonawczych, wydanych na podstawie art. 20 ust. 2 oraz art. 15, jednak
nie dłużej niż przez okres 12 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy.
Art. 52.
Ustawa wchodzi w życie po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem art.
39 i art. 45, które wchodzą w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.
1)
Niniejsza ustawa dokonuje w zakresie swojej regulacji wdrożenia dyrektywy Parlamentu
Europejskiego i Rady 2010/31/UE z dnia 19 maja 2010 r. w sprawie charakterystyki energetycznej
budynków (Dz. Urz. UE L 153 z 18.06.2010, str. 13).
2)
Niniejszą ustawą zmienia się ustawy: ustawę z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
oraz ustawę z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.
3)
Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2014 r.
poz. 40, 768, 822 i 1133.
4)
Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2013 r.
poz. 765 i 1247 oraz z 2014 r. poz. 486, 579, 786 i 969.
5)
Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2014 r.
poz. 40, 768, 822 i 1133.
6)
Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2014 r.
poz. 659, 805, 822 i 906.