Rozporządzenie Rady Ministrówz dnia 17 stycznia 2014 r.w sprawie wprowadzenia programu mającego na celu wczesne wykrycie zakażeń wirusem
wywołującym afrykański pomór świń oraz poszerzenie wiedzy na temat ryzyka wystąpienia
tej choroby na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
Spis treści
Treść rozporządzenia
Na podstawie art. 57 ust. 7 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu
chorób zakaźnych zwierząt zarządza się, co następuje:
§ 1.
Zatwierdza się „Program mający na celu wczesne wykrycie zakażeń wirusem wywołującym
afrykański pomór świń oraz poszerzenie wiedzy na temat ryzyka wystąpienia tej choroby
na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej”, stanowiący załącznik do rozporządzenia.
§ 2.
Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia.
1)
Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2010 r.
Nr 47, poz. 278, Nr 60, poz. 372 i Nr 78, poz. 513, z 2013 r. poz. 1287 oraz z 2014 r.
poz. 29.
Załącznik - Program mający na celu wczesne wykrycie zakażeń wirusem wywołującym afrykański pomór świń oraz poszerzenie wiedzy na temat ryzyka wystąpienia tej choroby na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
1.
Identyfikacja programu
Państwo członkowskie: Rzeczpospolita Polska
Choroba: afrykański pomór świń (African swine fever)
Okres realizacji programu: od 2 lipca do 31 grudnia 2013 r.
2.
Dane historyczne dotyczące rozwoju epidemiologicznego afrykańskiego pomoru świń
Na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nigdy nie stwierdzono afrykańskiego pomoru
świń (ASF). W 2007 r. wirus ASF rozprzestrzenił się z pierwotnego ogniska w Gruzji
na terytorium Europy. Wirus prawdopodobnie został przeniesiony przez odpady kuchenne,
które zostały użyte do karmienia świń, pochodzące ze statku płynącego z Afryki, który
zawinął do portu w Poti (Gruzja). Po wprowadzeniu wirusa ASF na kontynent europejski
choroba bardzo szybko rozprzestrzeniła się na terytorium Armenii, Azerbejdżanu oraz
Federacji Rosyjskiej. Do końca lipca 2013 r. na terytorium Federacji Rosyjskiej wykryto
ponad 300 ognisk choroby. W sierpniu 2012 r. ognisko choroby zostało stwierdzone w
południowo-wschodniej części Ukrainy. W czerwcu 2013 r. białoruskie władze weterynaryjne
potwierdziły wykrycie ASF we wsi Czapuń w obwodzie grodzieńskim, 170 km od granicy
z Rzecząpospolitą Polską, oraz w Witebsku w północno-wschodniej części Białorusi,
450 km od granicy z Rzecząpospolitą Polską. Istnieje duże prawdopodobieństwo dalszego
szerzenia się wirusa ze względu na znaczący ruch osobowy i tranzytowy między tymi
państwami, zwiększający ryzyko nielegalnego przewiezienia produktów żywnościowych
skażonych wirusem lub przeniesienia wirusa przez środki transportu lub podróżnych
oraz wśród zwierząt wolno żyjących w krajach nadbałtyckich i na terytorium Rzeczypospolitej
Polskiej, z uwagi na granice między państwami nadbałtyckimi (w tym Rzecząpospolitą
Polską) a Białorusią,
przebiegające przez duże kompleksy leśne, co ułatwia przemieszczanie się dzikich zwierząt.
Od 2011 r. na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest prowadzony monitoring w kierunku
ASF. Badania monitoringowe w kierunku wykrycia ASF są prowadzone w pasie przygranicznym
o szerokości 40 km (wzdłuż granicy północnej z Obwodem Kaliningradzkim i wschodniej
z Litwą, Białorusią i Ukrainą) obejmującym części województw: warmińsko-mazurskiego,
podlaskiego, lubelskiego, mazowieckiego i podkarpackiego. Próbki są pobierane od padłych
świń (na podstawie analizy ryzyka) oraz padłych i odstrzelonych dzików.
3.
Opis programu
Zgodnie z art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt
oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt (Dz. U. z 2008 r. Nr 213, poz. 1342, z późn.
zm.), ASF należy do chorób zakaźnych zwierząt podlegających obowiązkowi zwalczania
na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Zgodnie z art. 57 ust. 7 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt
oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
program jest wprowadzany w drodze rozporządzenia Rady Ministrów po jego zatwierdzeniu
przez Komisję Europejską.
Szacowane ogólne koszty realizacji programu mającego na celu wczesne wykrycie występowania
zakażeń wirusem wywołującym afrykański pomór świń oraz poszerzenie wiedzy na temat
ryzyka wystąpienia tej choroby na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w 2013 r. wynoszą
5 188 549,15 zł (1 250 252,77 euro). Wszystkie koszty realizacji programu podlegają
współfinansowaniu ze środków Komisji Europejskiej. Są to szacunkowe koszty, które
są dostosowane do wielkości wydatków przewidzianych na zwalczanie chorób zakaźnych
zwierząt w ustawie budżetowej na rok 2013 w ramach limitu wydatków właściwej części
budżetowej.
Szacunkowe koszty realizacji programu w 2013 r. wyrażone w zł zostały przeliczone
na euro według prognozowanego kursu euro zawartego w „Wytycznych dotyczących stosowania
jednolitych wskaźników makroekonomicznych będących podstawą oszacowania skutków finansowych
projektowanych ustaw - aktualizacja listopad 2013 r.” z dnia 5 listopada 2013 r. opublikowanych
przez Ministerstwo Finansów.
Finansowanie programu odbywa się ze środków budżetowych określonych w ustawie budżetowej
na rok 2013, w części 83 - rezerwy celowe, w dziale 758 - różne rozliczenia, w rozdziale
75818 - rezerwy ogólne i celowe, w poz. 12, przeznaczonej na zwalczanie chorób
zakaźnych zwierząt (w tym finansowanie programów zwalczania), badania monitoringowe
pozostałości chemicznych i biologicznych w tkankach zwierząt, produktach pochodzenia
zwierzęcego i paszach, finansowanie zadań zleconych przez Komisję Europejską oraz
dofinansowanie kosztów realizacji zadań Inspekcji Weterynaryjnej, oraz w części 85
- budżety wojewodów, w dziale 010 - rolnictwo i łowiectwo, w rozdziale 01022 - zwalczanie
chorób zakaźnych zwierząt oraz badania monitoringowe pozostałości chemicznych i biologicznych
w tkankach zwierząt i produktach pochodzenia zwierzęcego.
3.1.
Cel programu
Celem programu jest ochrona terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz pozostałego
terytorium Unii Europejskiej przed przedostaniem się oraz rozprzestrzenianiem się
wirusa ASF. Program obejmuje działania nakierowane na wczesne wykrycie zakażeń wirusem
wywołującym ASF oraz zapobieganie przenoszeniu się wirusa z obszarów, na których występuje,
poprzez:
1)
badania laboratoryjne przeprowadzane na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;
2)
wzmocnienie środków bioasekuracji na drogowych przejściach granicznych z Białorusią
i Ukrainą (drogowe przejście graniczne w Dorohusku);
3)
prowadzenie kampanii informacyjnych dla podmiotów prowadzących działalność nadzorowaną
przez Inspekcję Weterynaryjną, związaną z produkcją żywności pochodzenia zwierzęcego
oraz pasz, dla rolników, myśliwych, władz samorządowych oraz społeczeństwa, mającej
za zadanie podnieść świadomość oraz uwrażliwić społeczeństwo na zagrożenie, jakie
wynika z wystąpienia ognisk ASF na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;
4)
prowadzenie szkoleń przypominających dla lekarzy weterynarii i personelu pomocniczego,
mających za zadanie przypomnieć oraz utrwalić wiedzę teoretyczną i praktyczną w zakresie
ASF, co będzie nieodzowne w przypadku wystąpienia ASF na terytorium Rzeczypospolitej
Polskiej.
3.2.
Realizacja programu
3.2.1.
Podział terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na strefy według kryterium zagrożenia
wystąpienia ASF
Strefa I
Jest to strefa buforowa o najwyższym ryzyku wystąpienia ASF. Zalicza się do niej następujące
powiaty:
1)
w województwie podlaskim: suwalski, Suwałki, sejneński, augustowski, sokólski, moniecki,
białostocki, Białystok, bielski, hajnowski, siemiatycki;
2)
w województwie lubelskim: bialski, Biała Podlaska, radzyński, parczewski, lubartowski,
włodawski, łęczyński, chełmski, Chełm;
3)
w województwie mazowieckim: łosicki, siedlecki, Siedlce, sokołowski.
Powyższe powiaty są położone w strefie 40 km od granicy z Białorusią. Strefa została
wyznaczona na podstawie informacji otrzymanych z Polskiego Związku Łowieckiego, dotyczących
analizy wędrówek dzików. Liczba stad świń w poszczególnych powiatach w strefie I jest
przedstawiona w tabeli 1.
Tabela 1. Liczba stad świń w poszczególnych powiatach strefy I
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Źródło: Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, stan na dzień 1 sierpnia
2013 r.
Strefa II
Jest to strefa o wysokim ryzyku wystąpienia ASF. Zalicza się do niej następujące powiaty:
1)
w województwie warmińsko-mazurskim graniczące z Obwodem Kaliningradzkim: braniewski,
bartoszycki, kętrzyński, węgorzewski, gołdapski;
2)
w województwie lubelskim graniczące z Ukrainą: hrubieszowski, tomaszowski;
3)
w województwie podkarpackim graniczące z Ukrainą: lubaczowski, jarosławski, Przemyśl,
przemyski, bieszczadzki.
Do strefy II zalicza się również powiaty położone na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
(z wyłączeniem powiatów strefy I), w których:
-
-pogłowie świń wynosi co najmniej 200 sztuk na 1 km2 lub
-
-są zlokalizowane międzynarodowe porty lotnicze lub morskie.
Strefa III
Do tej strefy należą pozostałe powiaty położone na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,
niezaliczone do strefy I lub II.
3.2.2.
Realizacja programu w strefach wyznaczonych zgodnie z ust. 3.2.1
Strefa I
Na obszarze powiatów należących do strefy I prowadzi się monitorowanie zdrowia świń.
W ramach powyższego obowiązku posiadacze świń są zobowiązani, aby codziennie rano
i wieczorem kontrolować stan zdrowia zwierząt, a każdy przypadek podejrzenia choroby
zakaźnej zwierząt zgłaszać niezwłocznie, zgodnie z art. 42 ustawy z dnia 11 marca
2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt, do
organów Inspekcji Weterynaryjnej albo najbliższego podmiotu świadczącego usługi z
zakresu medycyny weterynaryjnej albo wójta (burmistrza, prezydenta miasta).
Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia
21 października 2010 r. w sprawie wymagań weterynaryjnych przy produkcji mięsa przeznaczonego
na użytek własny (Dz. U. Nr 207, poz. 1370) w przypadku wprowadzenia ograniczeń wynikających
z ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób
zakaźnych zwierząt obowiązuje na tym obszarze zakaz uboju na użytek własny w gospodarstwie.
W przypadku utrzymywania w gospodarstwie pojedynczych sztuk świń na posiadacza zwierzęcia
nakłada się zakaz przemieszczania zwierzęcia z gospodarstwa, z wyjątkiem przemieszczenia
do rzeźni w celu dokonania uboju na użytek własny, pod warunkiem
zaopatrzenia zwierzęcia w oryginał świadectwa zdrowia wystawionego przez urzędowego
lekarza weterynarii po uprzednim tymczasowym zidentyfikowaniu tego zwierzęcia.
W trakcie badania przed- lub poubojowego w rzeźni lekarz weterynarii zwraca szczególną
uwagę na zmiany charakterystyczne dla ASF. W przypadku podejrzenia choroby pobiera
się próbki do badań w kierunku ASF oraz postępuje zgodnie z rozporządzeniem Ministra
Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23 czerwca 2004 r. w sprawie zwalczania afrykańskiego
pomoru świń (Dz. U. Nr 158, poz. 1658).
W strefie I pobiera się próbki do badań laboratoryjnych. Z obszaru każdego powiatu
położonego w strefie I urzędowy lekarz weterynarii pobiera próbki:
1)
krwi od 29 świń; próbki pobiera się z co najmniej 10 stad (maksymalnie 3 próbki ze
stada); powyższa liczba próbek została określona na podstawie liczby próbek pobieranych
w ramach badań kontrolnych w kierunku klasycznego pomoru świń, zgodnie z § 4 ust.
1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 grudnia 2004 r. w sprawie
określenia jednostek chorobowych, sposobu prowadzenia kontroli oraz zakresu badań
kontrolnych zakażeń zwierząt (Dz. U. Nr 282, poz. 2813, z późn. zm.);
2)
od świń (w tym także padłych), w przypadku gdy padnięcia w stadzie wynoszą:
a)
u prosiąt - powyżej 20%,
b)
u warchlaków - powyżej 10%,
c)
u tuczników - powyżej 5%
- próbki pobiera się od 5% świń w gospodarstwie (w tym od świń padłych), jednak nie
mniej niż 10 próbek; w pierwszej kolejności próbki pobiera się od świń żywych wykazujących
podwyższoną lub obniżoną wewnętrzną ciepłotę ciała oraz od świń padłych; w przypadku
gospodarstwa utrzymującego poniżej 10 świń próbki pobiera się od wszystkich świń w
gospodarstwie (w tym od świń padłych);
3)
od świń poddanych ubojowi na użytek własny;
4)
od każdego padłego (z uwzględnieniem zwierząt zabitych podczas wypadków drogowych)
lub odstrzelonego dzika; jednocześnie każdą tuszę odstrzelonego dzika znakuje się
przez nadanie kolejnego numeru tuszy oraz wskazanie koła łowieckiego, miejscowości
i daty pozyskania tuszy.
Strefa II
W strefie II próbki do badań laboratoryjnych pobiera się w następujący sposób.
Z obszaru każdego powiatu położonego w strefie II urzędowy lekarz weterynarii pobiera
próbki:
1)
krwi od 15 świń; próbki pobiera się z co najmniej 5 stad (maksymalnie 3 próbki ze
stada); powyższa liczba próbek została określona na podstawie liczby próbek pobieranych
w ramach badań kontrolnych w kierunku klasycznego pomoru świń, zgodnie z § 4 ust.
1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 grudnia 2004 r. w sprawie
określenia jednostek chorobowych, sposobu prowadzenia kontroli oraz zakresu badań
kontrolnych zakażeń zwierząt;
2)
od świń (w tym także padłych), w przypadku gdy padnięcia w stadzie wynoszą:
a)
u prosiąt - powyżej 20%,
b)
u warchlaków - powyżej 10%,
c)
u tuczników - powyżej 5%
- próbki pobiera się od 5% świń w gospodarstwie (w tym od świń padłych), jednak nie
mniej niż 10 próbek; w pierwszej kolejności próbki pobiera się od świń żywych wykazujących
podwyższoną lub obniżoną wewnętrzną ciepłotę ciała oraz od świń padłych; w przypadku
gospodarstwa utrzymującego poniżej 10 świń próbki pobiera się od wszystkich świń w
gospodarstwie (w tym od świń padłych);
3)
od każdego padłego lub odstrzelonego dzika.
Strefa III
W strefie III próbki do badań laboratoryjnych pobiera się w następujący sposób.
Z obszaru każdego powiatu położonego w strefie III urzędowy lekarz weterynarii pobiera
próbki:
1)
od świń (w tym także padłych), w przypadku gdy padnięcia w stadzie wynoszą:
a)
u prosiąt - powyżej 20%,
b)
u warchlaków - powyżej 10%,
c)
u tuczników - powyżej 5%
- próbki pobiera się od 5% świń w gospodarstwie (w tym od świń padłych), jednak nie
mniej niż 10 próbek; w pierwszej kolejności próbki pobiera się od świń żywych wykazujących
podwyższoną lub obniżoną wewnętrzną ciepłotę ciała oraz od świń padłych; w przypadku
gospodarstwa utrzymującego poniżej 10 świń próbki pobiera się od wszystkich świń w
gospodarstwie (w tym od świń padłych);
2)
od każdego padłego dzika;
3)
od 10% odstrzelonych dzików na obszarze powiatu, w którym liczba dzików wynosi co
najmniej 2 osobniki na 1 km2;
4)
od 5% odstrzelonych dzików na obszarze powiatu, w którym liczba dzików nie przekracza
2 osobników na 1 km2.
3.2.3.
Zasady dotyczące pobierania próbek, rodzaju pobieranych próbek, przesyłania próbek
do badań laboratoryjnych oraz wykonywania badań laboratoryjnych
Próbki do badań laboratoryjnych, jeżeli to możliwe, pobiera się w ramach wizyt w gospodarstwie
mających na celu pobranie próbek do badań kontrolnych w kierunku klasycznego pomoru
świń, które przeprowadza się zgodnie z rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju
Wsi z dnia 17 grudnia 2004 r. w sprawie określenia jednostek chorobowych, sposobu
prowadzenia kontroli oraz zakresu badań kontrolnych zakażeń zwierząt.
Próbki do badań laboratoryjnych w kierunku ASF pobiera się oddzielnie od próbek pobieranych
do badań kontrolnych w kierunku klasycznego pomoru świń.
Rodzaje próbek pobieranych do badań laboratoryjnych od żywych, padłych, ubitych świń
oraz padłych i odstrzelonych dzików są określone w rozdziale V lit. b załącznika do
decyzji Komisji Europejskiej 2003/422/WE z dnia 26 maja 2003 r. zatwierdzającej podręcznik
diagnostyczny dotyczący afrykańskiego pomoru świń (Dz. Urz. L 143 z 11.06.2003, str.
35; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 39, str. 59).
Próbki pobrane od żywych świń, świń ubitych na użytek własny oraz odstrzelonych dzików
bada się metodą PCR
Próbki pobrane od padłych świń i dzików bada się metodą PCR oraz, jeżeli to jest możliwe
- metodą ELISA.
Wszystkie badania laboratoryjne przeprowadzane w ramach programu wykonuje się w Państwowym
Instytucie Weterynaryjnym - Państwowym Instytucie Badawczym w Puławach.
3.3.
Wzmocnienie środków bioasekuracji na drogowych przejściach granicznych z Białorusią
i Ukrainą
Wzmocnienie środków bioasekuracji polega na:
1)
wyłożeniu mat dezynfekcyjnych dla pojazdów wjeżdżających na terytorium Rzeczypospolitej
Polskiej w celu dezynfekcji kół tych pojazdów;
2)
dokonywaniu, w miarę potrzeb, pełnego oczyszczania i dezynfekcji pojazdów wjeżdżających
na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;
3)
utrzymaniu w odpowiednim stanie technicznym oraz funkcjonalnym (uzupełnianie środków
dezynfekcyjnych) ww. środków bioasekuracji;
4)
informowaniu podróżnych o zakazach i nakazach związanych z zagrożeniem wystąpienia
ASF na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
3.4.
Przeprowadzenie kampanii informacyjnej dla podmiotów prowadzących działalność nadzorowaną
przez Inspekcję Weterynaryjną, związaną z produkcją żywności pochodzenia zwierzęcego
oraz pasz, dla rolników, myśliwych, władz samorządowych oraz społeczeństwa
W ramach programu publikuje się ulotki zawierające następujące dane: opis choroby
oraz jej objawy, informację o sposobie rozprzestrzeniania się choroby, instrukcję
postępowania posiadacza zwierząt w związku z podejrzeniem wystąpienia lub wystąpieniem
choroby, informację o przysługujących odszkodowaniach. Druk ulotek odbywa się w drukarniach,
a ich dystrybucja za pośrednictwem terenowych organów Inspekcji Weterynaryjnej. Ulotki
dystrybuuje się na całym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wśród podmiotów prowadzących
działalność nadzorowaną związaną z produkcją żywności pochodzenia zwierzęcego oraz
pasz, wśród posiadaczy świń, myśliwych, w tym kół łowieckich, sołtysów, wójtów, burmistrzów,
prezydentów miast. Drukuje się i dystrybuuje 350 000 ulotek. Informacje o istniejącym
zagrożeniu przekazuje się również za pośrednictwem mediów, w postaci m.in. audycji
informacyjnych, w których przekazuje się informacje na temat choroby oraz ewentualnych
dróg jej rozprzestrzeniania, a także informacje o postępowaniu w przypadku podejrzenia
lub wystąpienia choroby.
3.5.
Przeprowadzenie szkoleń przypominających dla lekarzy weterynarii i personelu pomocniczego
W ramach programu przeprowadza się cykl jednodniowych szkoleń przypominających w każdym
z województw, prowadzonych przez wojewódzkich lekarzy weterynarii. Tematyka szkoleń
obejmuje przede wszystkim etiologię choroby, objawy kliniczne, diagnostykę różnicową,
zasady pobierania i przesyłania materiału do badań laboratoryjnych, postępowanie w
przypadku stwierdzenia wystąpienia choroby na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Uczestnicy ww. szkoleń (pracownicy powiatowych inspektoratów weterynarii) organizują
jednodniowe szkolenia kaskadowe w miejscu swojej pracy. W 2013 r. przeprowadza się
16
szkoleń w wojewódzkich inspektoratach weterynarii oraz 305 szkoleń kaskadowych w 305
powiatowych inspektoratach weterynarii. W szkoleniach tych biorą udział zarówno lekarze
weterynarii pracujący w Inspekcji Weterynaryjnej, lekarze wolnej praktyki, w tym lekarze
weterynarii wyznaczeni do wykonywania czynności urzędowych, jak i personel pomocniczy.
4.
Środki przewidziane programem
4.1.
Podsumowanie środków przewidzianych programem
Działania podejmowane w związku z realizacją programu: 2013 r.
⌧ kontrola, monitoring
⌧ badania
⌧ inne (środki bioasekuracji, kampania informacyjna, szkolenia).
4.2.
Władza centralna odpowiedzialna za nadzór i koordynację realizowanego programu
Zgodnie z art. 57 ust. 8 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt
oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt Główny Lekarz Weterynarii nadzoruje realizację
programu mającego na celu wykrycie występowania zakażeń czynnikami wywołującymi choroby
zakaźne zwierząt oraz poszerzenie wiedzy na temat ryzyka wystąpienia takich chorób.
W przypadku programu współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej informuje Komisję
Europejską o postępach w jego realizacji zgodnie z przepisami Unii Europejskiej.
Odpowiedzialność terenowych organów Inspekcji Weterynaryjnej za realizację programów
została określona w ustawie z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej
(Dz. U. z 2010 r. Nr 112, poz. 744, z późn. zm.) oraz w ustawie z dnia 11 marca 2004 r.
o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt.
4.3.
Opis i określenie obszarów geograficznych i administracyjnych, na których program
jest realizowany
Program wprowadza się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Programem jest objętych
16 województw, w których skład wchodzi 314 powiatów oraz 66 miast na prawach powiatów.
Rysunek 1. Podział administracyjny Rzeczypospolitej Polskiej
4.4.
Opis środków przewidzianych w programie
4.4.1.
Powiadomienie o ASF
Zgodnie z art. 42 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz
zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt w przypadku podejrzenia wystąpienia choroby zakaźnej
zwierząt posiadacz zwierząt jest zobowiązany do natychmiastowego zgłoszenia podejrzenia
choroby. Obowiązek ten realizują również osoby mające kontakt ze zwierzętami, w szczególności
przy wykonywaniu obowiązków służbowych lub zawodowych, z tym, że lekarz weterynarii
wezwany do zwierzęcia, w przypadku podejrzenia wystąpienia choroby zakaźnej zwierząt
podlegającej obowiązkowi zwalczania, informuje posiadacza zwierzęcia o obowiązkach
określonych w art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt
oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt i nadzoruje ich wykonanie do czasu przybycia
powiatowego lekarza weterynarii lub osoby przez niego upoważnionej. Zgłoszenia należy
dokonać do powiatowego lekarza weterynarii bezpośrednio albo za pośrednictwem najbliższego
podmiotu świadczącego usługi z zakresu medycyny weterynaryjnej lub właściwego miejscowo
organu samorządu terytorialnego (wójta, burmistrza, prezydenta miasta).
4.4.2.
Zwierzęta i populacja zwierząt objęte programem
Zgodnie z danymi Inspekcji Weterynaryjnej na dzień 31 grudnia 2012 r. pogłowie świń
na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wynosiło 11 460 221 sztuk. Liczbę sztuk świń
w poszczególnych województwach przedstawia tabela 2.
Tabela 2. Liczba sztuk świń w poszczególnych województwach
|
Źródło: Inspekcja Weterynaryjna
Zgodnie z danymi Głównego Urzędu Statystycznego w łowieckim roku gospodarczym 2011/2012
liczba dzików wynosiła 255 800 sztuk. Liczbę dzików w poszczególnych województwach
przedstawia tabela 3.
Tabela 3. Liczba sztuk dzików w poszczególnych województwach
|
Źródło: Główny Urząd Statystyczny, stan na dzień 10 marca 2012 r.
4.4.3.
Identyfikacja i rejestracja zwierząt oraz gospodarstw
Podstawy prawne:
1)
ustawa z dnia 2 kwietnia 2004 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt (Dz.
U. z 2008 r. Nr 204, poz. 1281, z późn. zm.);
2)
ustawa z dnia 29 czerwca 2007 r. o organizacji hodowli i rozrodzie zwierząt gospodarskich
(Dz. U. Nr 133, poz. 921, z późn. zm.);
3)
rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 2 listopada 2007 r. w sprawie
sposobu oznakowania bydła, owiec i kóz oraz świń, określenia wzorów znaków identyfikacyjnych
oraz wymagań i warunków technicznych kolczyków dla zwierząt gospodarskich (Dz. U.
Nr 220, poz. 1635, z późn. zm.).
Oznakowania świń na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dokonuje się przez założenie
kolczyka na lewą małżowinę uszną zwierzęcia lub wytatuowanie w obu małżowinach usznych
albo na grzbiecie zwierzęcia numeru siedziby stada nadanego przez Agencję Restrukturyzacji
i Modernizacji Rolnictwa. Zgodnie z art. 17 ust. 4 ustawy z dnia 2 kwietnia 2004 r.
o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt koszty związane z oznakowaniem świń
ponosi ich posiadacz.
W przypadku świń, dla których na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r.
o organizacji hodowli i rozrodzie zwierząt gospodarskich istnieje obowiązek prowadzenia
rejestru i księgi, dokonuje się indywidualnego oznakowana każdej świni. Koszty związane
z indywidualnym oznakowaniem świń w stadzie w takim przypadku ponosi ich posiadacz.
Zgodnie z art. 9 ustawy z dnia 2 kwietnia 2004 r. o systemie identyfikacji i rejestracji
zwierząt posiadacz zwierząt jest zobowiązany do dokonania zgłoszenia rejestrującego
do biura powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w celu uzyskania
numeru siedziby stada nie później niż w dniu wprowadzenia pierwszej świni do siedziby
stada.
4.4.4.
Kwalifikacja zwierząt i stad
Została opisana w ust. 3.2.1.
4.4.5.
Zasady przemieszczania zwierząt
Zgodnie z art. 48 ust. 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt
oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt na podstawie aktów prawa miejscowego właściwy
miejscowo wojewoda może wprowadzić obowiązek zaopatrywania wszystkich przemieszczanych
świń w świadectwo zdrowia wystawiane przez organ Inspekcji Weterynaryjnej lub upoważnionego
przez ten organ urzędowego lekarza weterynarii na podstawie art. 16 lub 18 ustawy
z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej.
Świadectwo zawiera co najmniej:
1)
nazwę organu wydającego świadectwo;
2)
numer świadectwa;
3)
liczbę świń;
4)
numery identyfikacyjne świń;
5)
pochodzenie świń;
6)
miejsce przeznaczenia świń;
7)
środek transportu świń i j ego numer rejestracyjny;
8)
poświadczenie o spełnianiu wymagań zdrowotnych dotyczących świń, określonych w ustawie
z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych
zwierząt i przepisach wykonawczych wydanych na jej podstawie;
9)
informację o występowaniu choroby Aujeszky’ ego w stadzie pochodzenia świń;
10)
datę, pieczęć i podpis właściwego urzędowego lekarza weterynarii.
Ponadto na terytorium całego kraju przemieszczenia świń odbywają się na zasadach określonych
w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 6 grudnia 2012 r. w sprawie wprowadzenia programu
zwalczania i monitorowania choroby Aujeszkyego u świń (Dz. U. poz. 1440, z późn. zm.).
Zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 5 lit. b w związku z art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 29 stycznia
2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej nadzór nad przemieszczaniem zwierząt sprawuje powiatowy
lekarz weterynarii.
4.4.6.
Zastosowane badania i plany pobierania
Zostały opisane w ust. 3.2.2.
4.4.7.
Zastosowanie szczepionki i programy szczepień
Nie dotyczy.
4.4.8.
Informacje i ocena dotycząca środków bezpieczeństwa biologicznego (zarządzanie i infrastruktura)
Zostały opisane w ust. 3.3.
4.4.9.
Środki podejmowane w przypadku wyniku dodatniego badania
Zgodnie z § 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23 czerwca 2004 r.
w sprawie zwalczania afrykańskiego pomoru świń w przypadku stwierdzenia choroby w
gospodarstwie powiatowy lekarz weterynarii wyznacza je jako ognisko choroby oraz:
1)
przeprowadza dochodzenie epizootyczne, w tym pobiera, zgodnie z instrukcją diagnostyczną,
reprezentatywną liczbę próbek od świń zabitych i wysyła je do badań laboratoryjnych;
2)
nakazuje:
a)
niezwłoczne zabicie wszystkich świń,
b)
zniszczenie:
-
-zwłok świń,
-
-materiału biologicznego świń pobranego w okresie od dnia prawdopodobnego wprowadzenia czynnika zakaźnego do gospodarstwa do dnia stwierdzenia choroby w gospodarstwie,
-
-mięsa pozyskanego od świń ubitych w okresie od dnia prawdopodobnego wprowadzenia czynnika zakaźnego do gospodarstwa do dnia stwierdzenia choroby w tym gospodarstwie,
c)
zniszczenie przedmiotów i substancji, które mogły zostać skażone, w tym pasz oraz
materiałów jednorazowego użytku, stosowanych w szczególności do zabijania, jeżeli
jest niemożliwe ich skuteczne odkażenie,
d)
oczyszczenie i odkażenie, a jeżeli to konieczne - także dezynsekcję pomieszczeń, w
których przebywały świnie, środków transportu używanych do transportu świń lub ich
tusz oraz przedmiotów, sprzętu, ściółki, obornika i gnojowicy, które mogły być skażone;
3)
wysyła próbki pobrane zgodnie z instrukcją diagnostyczną do badań laboratoryjnych
w celu wykrycia wirusa choroby - w przypadku pierwotnego ogniska choroby - i jego
identyfikacji.
4.4.10.
System odszkodowań dla właścicieli zwierząt poddanych ubojowi i uśmierconych
Odszkodowania wypłaca się zgodnie z art. 49 oraz art. 57c ustawy z dnia 11 marca 2004 r.
o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt.
4.4.11.
Kontrola wdrażania programu i sprawozdawczość
Zgodnie z art. 57 ust. 8 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt
oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt Główny Lekarz Weterynarii nadzoruje realizację
programu mającego na celu wykrycie występowania zakażeń czynnikami wywołującymi choroby
zakaźne zwierząt lub poszerzenie wiedzy na temat ryzyka wystąpienia takich chorób
w przypadku programu współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej oraz informuje
Komisję Europejską o postępach w jego realizacji zgodnie z przepisami Unii Europejskiej.
5.
Korzyści wynikające z realizacji programu
Przeprowadzenie działań objętych niniejszym programem przyczyni się do ochrony terytorium
Rzeczypospolitej Polskiej, a przez to terytorium Unii Europejskiej, przed przeniesieniem
wirusa ASF. Odpowiednio wczesne wykrycie wirusa pozwoli na podjęcie adekwatnych działań
zapobiegających jego rozprzestrzenianiu się, a tym samym ograniczenie strat ekonomicznych
z tym związanych.
6.
Dane dotyczące rozwoju epidemiologicznego w ciągu ostatnich pięciu lat
6.1.
Rozwój choroby
Nie dotyczy.
6.1.2.
Dane dotyczące zwierząt
Nie dotyczy.
6.2.
Dane rozwarstwione dotyczące badań w ramach nadzoru i badań laboratoryjnych
Nie dotyczy.
6.3.
Dane dotyczące zakażenia
Nie dotyczy.
6.4.
Dane dotyczące statusu pod koniec każdego roku
Na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nigdy nie stwierdzono ASF.
6.5.
Dane dotyczące programów szczepień lub leczenia
Nie dotyczy.
6.6.
Dane dotyczące dzikiej zwierzyny
6.6.1.
Oszacowanie liczebności populacji dzikiej zwierzyny
Wyniki w tym zakresie przedstawia tabela 4.
Tabela 4. Liczba sztuk dzików w poszczególnych województwach
|
Źródło: Główny Urząd Statystyczny
6.6.2.
Nadzór nad chorobami i inne w odniesieniu do dzikiej zwierzyny
Nie dotyczy.
6.6.3.
Dane dotyczące szczepień lub leczenia dzikiej zwierzyny
Nie dotyczy.
7.
Założenia programu
7.1.
Założenia w zakresie badań laboratoryjnych
Liczbę planowanych badań laboratoryjnych przedstawiają tabele 5 i 6.
Tabela 5. Liczba planowanych badań laboratoryjnych świń w 2013 r.
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Tabela 6. Liczba planowanych badań laboratoryjnych dzików w 2013 r.
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
7.1.1.
Założenia w zakresie badań diagnostycznych
Zostały opisane w ust. 3.2.1.
7.1.2.
Założenia w zakresie badania stad i zwierząt
Zostały opisane w ust. 3.2.1.
7.2.
Założenia w zakresie kwalifikacji stad i zwierząt
Nie dotyczy.
7.3.
Założenia w zakresie szczepień lub leczenia
7.3.1.
Założenia w zakresie szczepień lub leczenia
Nie dotyczy.
7.3.2.
Założenia w zakresie szczepień lub leczenia dzikiej zwierzyny
Nie dotyczy.
8.
Szczegółowa analiza kosztów programu1)
8.1.
Koszty programu prowadzonego w strefie I
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
8.2.
Koszty programu prowadzonego w strefie II
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
8.3.
Koszty programu prowadzonego w strefie III
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
1) Analiza obejmuje szacunki kosztów ponoszonych w ramach programu. Wszystkie wartości
są podane bez VAT. Koszt programu obliczono według kursu euro 4,15 zł zgodnie z wytycznymi
Ministra Finansów z dnia 5 listopada 2013 r. dotyczącymi stosowania jednolitych wskaźników
makroekonomicznych będących podstawą oszacowania skutków finansowych projektowanych
ustaw. Są to szacunkowe koszty realizacji programu w ramach limitu wydatków właściwej
części budżetowej, które są dostosowane do wielkości wydatków przewidzianych na zwalczanie
chorób zakaźnych zwierząt w ustawie budżetowej na rok 2013.