Rozporządzenie Rady Ministrówz dnia 7 stycznia 2013 r.w sprawie systemów wykrywania skażeń i powiadamiania o ich wystąpieniu oraz właściwości
organów w tych sprawach
Spis treści
Treść rozporządzenia
Na podstawie art. 6 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony
Rzeczypospolitej Polskiej zarządza się, co następuje:
§ 1.
Rozporządzenie określa organizację i warunki przygotowania oraz sposób funkcjonowania
systemów obserwacji, pomiarów, analiz, prognozowania i powiadamiania o skażeniach
na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz właściwość organów w tych sprawach.
§ 2.
Użyte w rozporządzeniu określenia oznaczają:
1)
alarm - sygnał z dowolnego źródła informujący, że zostało wykryte skażenie lub że
wystąpiła sytuacja kryzysowa, które zaistniały na skutek katastrofy naturalnej lub
awarii technicznej, działań terrorystycznych lub na skutek zagrożenia wojennego lub
wojny;
2)
alarmowanie - działania mające na celu natychmiastowe przekazanie sygnału do właściwych
terytorialnie władz, służb i do ludności na danym terenie, informującego o zagrożeniu
skażeniem, skażeniu lub o sytuacji kryzysowej, które zaistniały na skutek katastrofy
naturalnej lub awarii technicznej, działań terrorystycznych lub na skutek zagrożenia
wojennego lub wojny;
3)
analiza skażeń - prowadzenie działań mających na celu określenie rodzaju skażenia
oraz jego parametrów z wykorzystaniem obserwacji, pomiarów i standardowych procedur
analitycznych;
4)
monitoring skażeń - systematyczną obserwację prowadzoną w określonych geograficznie
punktach lub obszarach w celu wykrywania uwolnionych do środowiska materiałów powodujących
skażenie lub w celu stwierdzenia zmian stopnia tego skażenia;
5)
obserwacja - prowadzenie działań, w określonych geograficznie punktach lub obszarach,
mających na celu wykrycie źródła skażenia lub ogniska zakażenia, miejsc uwolnienia
do środowiska materiałów powodujących skażenie lub stwierdzenie zmian stopnia tego
skażenia, jak też czasu jego powstania;
6)
ostrzeganie - działania mające na celu przekazanie komunikatów i informacji uprzedzających
o prawdopodobnych zagrożeniach i zalecających podjęcie działań zabezpieczających i
ochronnych oraz instruujące o sposobach wykonania takich działań;
7)
pomiar - prowadzenie w sposób ciągły lub w odstępach czasu, zdalnie lub w sposób bezpośredni,
w określonych geograficznie punktach lub obszarach, działań mających na celu uzyskiwanie
informacji na temat parametrów skażenia;
8)
powiadamianie - przekazanie, przy użyciu wszelkich dostępnych środków, określonych
informacji mających na celu zaalarmowanie właściwych władz i ludności o możliwości
wystąpienia zagrożenia, o jego wystąpieniu lub ustąpieniu oraz przekazanie informacji
dotyczących sposobu postępowania w danym przypadku;
9)
prognozowanie - dokonywanie oceny rozwoju sytuacji będącej następstwem skażenia z
jednoczesnym przewidywaniem i przedstawianiem możliwych skutków skażenia środowiska
naturalnego, w szczególności gruntu, wody, powietrza, powierzchni ciała ludzi lub
zwierząt, a także określanie wynikających z tego skutków dla funkcjonowania sfery
publicznej i obiektów szczególnie ważnych dla bezpieczeństwa i obronności państwa;
10)
rozpoznanie skażeń - działanie mające na celu stwierdzenie obecności substancji promieniotwórczych,
środków biologicznych lub chemicznych, jak również uzupełnienie i potwierdzenie wstępnych
meldunków;
11)
skażenie - zanieczyszczenie środowiska, w szczególności gruntu, wody, powietrza, żywności,
pasz oraz powierzchni ciała ludzi lub zwierząt, niebezpiecznymi substancjami i mieszaninami
chemicznymi, materiałami promieniotwórczymi lub zakaźnymi czynnikami biologicznymi,
niezależnie od ich rodzaju i czasu ich oddziaływania;
12)
systemy wykrywania skażeń i alarmowania o skażeniach - powiązany organizacyjno-technicznie
zespół elementów przeznaczonych do identyfikacji skażeń, wytwarzania, gromadzenia,
przetwarzania i wstępnej analizy informacji o uwolnieniu do środowiska toksycznych
środków chemicznych, materiałów promieniotwórczych, zakaźnych czynników biologicznych
i powstaniu ognisk zakażeń, a także o powstałych w następstwie takich zdarzeń skażeniach
oraz o potencjalnych źródłach tych zagrożeń;
13)
systemy - systemy obserwacji, pomiarów, analiz, prognozowania skażeń i powiadamiania
o skażeniach, funkcjonujące lub uruchamiane i rozwijane w sytuacjach wystąpienia skażeń
powstałych na skutek katastrofy naturalnej lub awarii technicznej, działań terrorystycznych
lub na skutek zagrożenia wojennego lub wojny;
14)
wykrywanie skażeń - działanie realizowane w określonym rejonie i czasie w celu potwierdzenia
lub wykluczenia obecności niebezpiecznych substancji i mieszanin chemicznych, materiałów
promieniotwórczych i zakaźnych czynników biologicznych;
15)
zakażenie - skutki skażenia ludzi, zwierząt lub roślin zakaźnymi czynnikami biologicznymi.
§ 3.
1.
W przypadku wprowadzenia stanu nadzwyczajnego, w celu zapobieżenia skutkom katastrofy
naturalnej, awarii technicznej lub działań terrorystycznych, mogących spowodować wystąpienie
skażeń chemicznych, biologicznych lub promieniotwórczych, a także w przypadku przeprowadzania
treningów i ćwiczeń, o których mowa w § 11, systemy funkcjonują lub są uruchamiane
i rozwijane w ramach jednolitego krajowego systemu wykrywania skażeń i alarmowania,
zwanego dalej „krajowym systemem”.
2.
Nadzór nad funkcjonowaniem krajowego systemu i funkcje koordynacyjne sprawuje Minister
Obrony Narodowej przy pomocy centrum dyspozycyjnego, którego rolę pełni Centralny
Ośrodek Analizy Skażeń Sił Zbrojnych.
3.
Minister Obrony Narodowej we współpracy z ministrami właściwymi do spraw: wewnętrznych,
zdrowia, administracji publicznej, rolnictwa, rynków rolnych, gospodarki morskiej,
środowiska oraz gospodarki wodnej opracowuje, aktualizuje i uruchamia plany i procedury
współdziałania organów i jednostek organizacyjnych nadzorowanych przez tych ministrów
lub im podległych w realizacji zadań w ramach krajowego systemu.
4.
Plany i procedury, o których mowa w ust. 3, stanowią załączniki do planów zarządzania
kryzysowego właściwych ministrów.
§ 4.
W skład krajowego systemu wchodzą:
1)
systemy wykrywania skażeń i alarmowania o skażeniach obejmujące:
a)
system wykrywania skażeń Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej - nadzorowany przez
Ministra Obrony Narodowej,
b)
sieci i systemy nadzoru epidemiologicznego i kontroli chorób zakaźnych w kraju oraz
krajowe punkty kontaktowe dla międzynarodowych systemów nadzoru nad zagrożeniami zdrowia
lub życia dużych grup ludności - nadzorowane przez ministra właściwego do spraw zdrowia,
c)
system stacji wczesnego wykrywania skażeń promieniotwórczych i placówek prowadzących
pomiary skażeń promieniotwórczych, których działania koordynuje Prezes Państwowej
Agencji Atomistyki,
d)
nadzorowane przez wojewodów wojewódzkie systemy wykrywania i alarmowania oraz wojewódzkie
systemy wczesnego ostrzegania o zagrożeniach, o których mowa w art. 16 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 26 kwietnia 2007 r. o zarządzaniu kryzysowym i w § 3 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie szczegółowego
zakresu działania Szefa Obrony Cywilnej Kraju, szefów obrony cywilnej województw,
powiatów i gmin , w części dotyczącej skażeń,
e)
systemy nadzoru epizootycznego, fitosanitarnego, nadzoru nad bezpieczeństwem produktów
pochodzenia zwierzęcego i paszami oraz nadzoru nad produktami rolno-spożywczymi nadzorowane
przez ministrów właściwych do spraw rolnictwa i rynków rolnych oraz zdrowia;
2)
organy i jednostki organizacyjne, które dokonują analizy skażeń i oceny sytuacji oraz
opracowują, ogłaszają i wprowadzają działania interwencyjne, obejmujące:
a)
organy i jednostki organizacyjne prowadzące działania interwencyjne w sytuacji wystąpienia
skażeń - nadzorowane przez Ministra Obrony Narodowej, ministrów właściwych do spraw
wewnętrznych, zdrowia, środowiska i rolnictwa lub im podległe oraz nadzorowane przez
wojewodów,
b)
formacje obrony cywilnej wykonujące działania w zakresie monitoringu, wykrywania i
rozpoznania skażeń oraz alarmowania o skażeniach - tworzone i nadzorowane przez podmioty
wymienione w art. 138 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony
Rzeczypospolitej Polskiej,
c)
dyrektorów urzędów morskich w zakresie swoich kompetencji, o których mowa w art. 42 ust. 2 pkt 1, 1a, 5 i 6 ustawy z dnia 21 marca 1991 r. o obszarach morskich
Rzeczypospolitej Polskiej i administracji morskiej ,
d)
inne organy i jednostki organizacyjne wykonujące obserwacje skażeń i ich pomiary i
powiadamiające o skażeniach na terenie kraju, włączone do systemów, o których mowa
w § 1, na podstawie umów i porozumień - zgodnie z tymi porozumieniami.
§ 5.
Systemy, o których mowa w § 1, powinny działać w sposób zapewniający jednolitość funkcjonowania
oraz wzajemną interoperacyjność, w szczególności przez stosowanie:
1)
takich samych metodyk i procedur obserwacji i pomiarów skażeń;
2)
takich samych formatów meldunków i informacji o skażeniach;
3)
identycznych procedur przekazywania meldunków i informacji o skażeniach;
4)
jednolitego schematu obiegu i wymiany informacji o skażeniach.
§ 6.
1.
Jednolitość i interoperacyjność funkcjonowania systemów wchodzących w skład krajowego
systemu zapewniają organy, którym te systemy podlegają lub które je nadzorują.
2.
Koordynację w zakresie jednolitości i interoperacyjności funkcjonowania systemów wchodzących
w skład krajowego systemu zapewnia Minister Obrony Narodowej we współpracy z ministrami,
o których mowa w § 3 ust. 3, oraz dyrektorem Rządowego Centrum Bezpieczeństwa.
§ 7.
Systemy wchodzące w skład krajowego systemu zapewniają w szczególności:
1)
realizację sojuszniczych zobowiązań Rzeczypospolitej Polskiej oraz zobowiązań wynikających
z ratyfikowanych porozumień międzynarodowych w zakresie obserwacji, pomiarów, analiz
prognozowania skażeń i powiadamiania o skażeniach na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;
2)
monitorowanie skażeń, ich wykrywanie i rozpoznanie, umożliwiające natychmiastowe stwierdzenie
wzrostu poziomu skażeń w oparciu o standardy i normy krajowe;
3)
ostrzeganie i alarmowanie ludności lub Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej o skażeniach;
4)
opracowywanie ocen eksperckich stanu zagrożenia skażeniami i przygotowywanie zaleceń
postępowania ochronnego;
5)
doradztwo specjalistyczne w zakresie metodyki ograniczania zasięgu i skutków oddziaływania
skażeń;
6)
uruchamianie systemów wykrywania skażeń i alarmowania o skażeniach ludności lub Sił
Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz uruchamianie działań interwencyjnych.
§ 8.
Przygotowanie systemów wchodzących w skład krajowego systemu do wykonywania zadań,
o których mowa w § 7, realizują w zakresie swoich kompetencji organy i jednostki organizacyjne,
o których mowa w § 4 pkt 2, w stosunku do podlegających im systemów, w szczególności
przez:
1)
działania planistyczne, organizacyjne i szkoleniowe dotyczące:
a)
aktualizacji danych o potencjalnych źródłach zagrożenia skażeniami,
b)
doskonalenia procedur podnoszenia gotowości tych systemów - stosownie do poziomu zagrożenia
skażeniami,
c)
aktualizacji planów rozmieszczenia punktów wykonujących pomiary skażeń w zależności
od stanu gotowości systemu i danych wynikających z analizy potencjalnych zagrożeń,
d)
doskonalenia sposobów i procedur współdziałania w zakresie monitoringu skażeń, ich
prognozowania, rozpoznania i w zakresie oceny sytuacji skażeń,
e)
sposobów organizacji i utrzymania łączności i wymiany informacji o skażeniach w warunkach
pokoju i w stanach nadzwyczajnych,
f)
tworzenia warunków do preferencyjnego przekazu informacji w systemach wykrywania skażeń
i alarmowania o skażeniach,
g)
doskonalenia przedsięwzięć i procedur określonych w wykazie przedsięwzięć i procedur
systemu zarządzania kryzysowego, określonym na podstawie art. 7 ust. 4 ustawy z dnia 26 kwietnia 2007 r. o zarządzaniu kryzysowym;
2)
organizowanie szkoleń i doskonalenie osób funkcyjnych w zakresie: wiedzy o właściwościach
źródeł skażeń, systemów ochrony przed skażeniami, sposobów i metodyki dokonywania
pomiarów skażeń, oceny sytuacji związanych z wystąpieniem skażeń, usuwania skutków
skażeń oraz prawnych rozwiązań dotyczących zagadnień ochrony przed skażeniami;
3)
organizowanie oraz prowadzenie ćwiczeń i treningów sprawdzających i doskonalących
funkcjonowanie tych systemów i procedur oraz udział w takich ćwiczeniach i treningach.
§ 9.
Organy i jednostki organizacyjne, o których mowa w § 4 pkt 2, w przypadku wykrycia
zagrożenia skażeniami lub stwierdzenia wystąpienia skażeń przez podległe im systemy,
niezwłocznie powiadamiają właściwy terytorialnie dla miejsca takiego zdarzenia organ
administracji publicznej, zgodnie z planami i procedurami, o których mowa w § 3 ust.
3.
§ 10.
1.
Sygnały alarmowe i komunikaty ostrzegawcze powszechnie obowiązujące na terytorium
Rzeczypospolitej Polskiej określa załącznik do rozporządzenia.
2.
Sygnały alarmowe i komunikaty ostrzegawcze mogą być wykorzystane wyłącznie w sytuacji
rzeczywistego zagrożenia.
3.
Wykorzystanie sygnałów alarmowych i komunikatów ostrzegawczych w ramach treningów
i ćwiczeń dotyczących systemów wykrywania i alarmowania możliwe jest po ogłoszeniu
rozpoczęcia treningów lub ćwiczeń przez właściwe terytorialnie organy administracji
publicznej, z 24-godzinnym wyprzedzeniem, w środkach masowego przekazu i w sposób
zwyczajowo przyjęty na danym terenie. Ogłoszenie zawiera informacje o zakresie i zasięgu
terytorialnym prowadzonego treningu lub ćwiczenia.
4.
Decyzje o wprowadzeniu lub ogłoszeniu sygnału alarmowego lub komunikatu ostrzegawczego,
a także o ich odwołaniu, podejmuje właściwy terytorialnie organ administracji publicznej.
§ 11.
1.
Minister Obrony Narodowej, minister właściwy do spraw gospodarki morskiej, minister
właściwy do spraw wewnętrznych oraz minister właściwy do spraw administracji publicznej
we współpracy z wojewodami prowadzą ogólnokrajowe treningi uruchamiania systemów i
ich pracy w ramach krajowego systemu nie rzadziej niż raz w roku i ogólnokrajowe ćwiczenia
dotyczące systemów nie rzadziej niż raz na trzy lata.
2.
Dyrektor Rządowego Centrum Bezpieczeństwa jest informowany przez Ministra Obrony Narodowej
o ogólnokrajowych treningach i ćwiczeniach, o których mowa w ust. 1.
3.
Przygotowania i przeprowadzanie treningów i ćwiczeń finansuje się odpowiednio z budżetów:
Ministra Obrony Narodowej, ministra właściwego do spraw gospodarki morskiej, ministra
właściwego do spraw wewnętrznych oraz wojewodów.
4.
Program treningów i ćwiczeń ogólnokrajowych ma w szczególności na celu sprawdzenie
i doskonalenie przygotowania systemów do działania w ramach krajowego systemu, a także
sprawdzenie przygotowania do realizacji przedsięwzięć i procedur określonych w wykazie
przedsięwzięć i procedur systemu zarządzania kryzysowego, określonym na podstawie
art. 7 ust. 4 ustawy z dnia 26 kwietnia 2007 r. o zarządzaniu kryzysowym, oraz weryfikację i doskonalenie procedur i mechanizmów funkcjonowania systemów.
§ 12.
Funkcjonowanie systemu, organu lub jednostki organizacyjnej, o których mowa w § 4,
w krajowym systemie nie zmienia ich podległości organizacyjnej, w szczególności podległości
systemu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz systemów określonych w przepisach
dotyczących prawa atomowego, administracji rządowej w województwie, zwalczania chorób
zakaźnych i zakażeń ludzi, zwierząt i roślin oraz zapobiegania zanieczyszczaniu morza
przez statki.
§ 13.
Minister właściwy do spraw gospodarki wodnej zapewnia dane meteorologiczne na potrzeby
działania systemów w ramach krajowego systemu.
§ 14.
Traci moc rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 października 2006 r. w sprawie wykrywania
skażeń i właściwości organów w tych sprawach .
§ 15.
Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.
1)
Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2012 r.
poz. 1101, 1407 i 1445.
2)
Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2009 r. Nr 11, poz. 59, Nr
65, poz. 553, Nr 85, poz. 716 i Nr 131, poz. 1076, z 2010 r. Nr 240, poz. 1600, z
2011 r. Nr 22, poz. 114 oraz z 2012 r. poz. 460, 908 i 951.
3)
Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2003 r.
Nr 170, poz. 1652, z 2004 r. Nr 6, poz. 41, Nr 93, poz. 895 i Nr 273, poz. 2703, z
2005 r. Nr 203, poz. 1683, z 2006 r. Nr 220, poz. 1600 i Nr 249, poz. 1834, z 2007 r.
Nr 21, poz. 125, z 2008 r. Nr 171, poz. 1055, z 2009 r. Nr 92, poz. 753 i Nr 98, poz.
817, z 2011 r. Nr 32, poz. 159, Nr 106, poz. 622, Nr 134, poz. 778 i Nr 228, poz.
1368 oraz z 2012 r. poz. 951 i 1069.
Załącznik
RODZAJE ALARMÓW, SYGNAŁY ALARMOWE
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||
KOMUNIKATY OSTRZEGAWCZE
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||