Rozporządzenie Ministra Środowiskaz dnia 29 stycznia 2013 r.w sprawie zagrożeń naturalnych w zakładach górniczych 2)Niniejsze rozporządzenie dokonuje w zakresie swojej regulacji wdrożenia następujących
aktów prawnych Unii Europejskiej:
1)
dyrektywy Rady 92/91/EWG z dnia 3 listopada 1992 r. dotyczącej minimalnych wymagań
mających na celu poprawę warunków bezpieczeństwa i ochrony zdrowia pracowników w zakładach
górniczych wydobywających kopaliny otworami wiertniczymi (jedenasta szczegółowa dyrektywa w rozumieniu art. 16 ust. 1 dyrektywy 89/391/EWG)
(Dz. Urz. WE L 348 z 28.11.1992, str. 9, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie
specjalne, rozdz. 5, t. 2, str. 118, z późn. zm.);
Spis treści
- Treść rozporządzenia
- Rozdział 1 - Przepisy ogólne
- Rozdział 2 - Zagrożenie tąpaniami
- Rozdział 3 - Zagrożenie metanowe
- Rozdział 4 - Zagrożenie wyrzutami gazów i skał
- Rozdział 5 - Zagrożenie wybuchem pyłu węglowego
- Rozdział 6 - Zagrożenie klimatyczne
- Rozdział 7 - Zagrożenie wodne
- Rozdział 8 - Zagrożenie osuwiskowe
- Rozdział 9 - Zagrożenie erupcyjne
- Rozdział 10 - Zagrożenie siarkowodorowe
- Rozdział 11 - Zagrożenie substancjami promieniotwórczymi
- Rozdział 12 - Przepis końcowy
Treść rozporządzenia
2)
dyrektywy Rady 92/104/EWG z dnia 3 grudnia 1992 r. w sprawie minimalnych wymagań w
zakresie poprawy bezpieczeństwa i ochrony zdrowia pracowników odkrywkowego i podziemnego
przemysłu wydobywczego (dwunasta dyrektywa szczegółowa w znaczeniu art. 16 ust. 1
dyrektywy 89/391/EWG) .
Na podstawie art. 118 ust. 4 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze zarządza się, co następuje:
Rozdział 1
Przepisy ogólne
§ 1.
Rozporządzenie określa:
1)
kryteria oceny zagrożeń naturalnych:
a)
tąpaniami,
b)
metanowego,
c)
wyrzutami gazów i skał,
d)
wybuchem pyłu węglowego,
e)
klimatycznego,
f)
wodnego,
g)
osuwiskowego,
h)
erupcyjnego,
i)
siarkowodorowego,
j)
substancjami promieniotwórczymi
- zależnie od rodzaju kopaliny, natężenia zagrożeń, przestrzeni występowania zagrożeń
oraz rodzaju zakładu górniczego;
2)
dokumentację, w oparciu o którą dokonuje się zaliczeń złóż, pokładów, wyrobisk górniczych,
zwanych dalej „wyrobiskami”, ich części oraz innych przestrzeni w zakładach górniczych,
w których występują zagrożenia naturalne wymienione w pkt 1, do poszczególnych stopni,
kategorii lub klas zagrożeń, inną niż wyniki badań przeprowadzonych przez rzeczoznawcę
do spraw ruchu zakładu górniczego, zwanego dalej „rzeczoznawcą”, oraz opinia tego
rzeczoznawcy;
3)
przypadki, w których zaliczeń, o których mowa w pkt 2, dokonuje się także w oparciu
o wyniki badań przeprowadzonych przez rzeczoznawcę oraz opinię tego rzeczoznawcy.
§ 2.
1.
Wyróżnia się następujące kryteria oceny zagrożeń naturalnych wymienionych w § 1 pkt
1:
1)
kryteria podstawowe - stanowiące okoliczności powodujące powstanie lub wzrost natężenia
zagrożeń naturalnych;
2)
kryteria szczegółowe - stanowiące okoliczności uzasadniające zaliczenie przestrzeni
w zakładach górniczych do poszczególnych stopni, kategorii lub klas zagrożeń naturalnych.
2.
Podstawowym kryterium oceny zagrożenia wybuchem pyłu węglowego jest również istnienie
miejsca, w którym jest możliwe zapoczątkowanie wybuchu pyłu węglowego.
3.
Przepisu ust. 1 pkt 1 nie stosuje się do oceny zagrożenia siarkowodorowego w zakładach
górniczych wydobywających siarkę.
Rozdział 2
Zagrożenie tąpaniami
§ 3.
1.
Podstawowym kryterium oceny zagrożenia tąpaniami jest możliwość zaistnienia w górotworze
skłonnym do tąpań lub w skałach skłonnych do tąpań:
1)
wstrząsu górotworu lub
2)
odprężenia w wyrobisku lub jego części, lub
3)
tąpnięcia w wyrobisku lub jego części
- w wyniku niekorzystnych warunków geologiczno-górniczych w wyrobisku lub jego części
lub w jego otoczeniu.
2.
Górotworem skłonnym do tąpań jest górotwór, w którym, na podstawie wyników badań oraz
opinii rzeczoznawcy do spraw ruchu zakładu górniczego, kierownik ruchu zakładu górniczego
stwierdził możliwość kumulowania energii i jej nagłego wyładowania w momencie zmiany
lub zniszczenia struktury górotworu.
3.
Skałami skłonnymi do tąpań są skały, w których, na podstawie wyników badań oraz opinii
rzeczoznawcy do spraw ruchu zakładu górniczego, kierownik ruchu zakładu górniczego
stwierdził możliwość kumulowania energii i jej nagłego wyładowania w momencie zmiany
lub zniszczenia struktury skał.
4.
Wstrząsem górotworu jest nagłe wyładowanie energii skumulowanej w górotworze, objawiające
się drganiami górotworu, powietrzną falą uderzeniową oraz zjawiskami akustycznymi.
5.
Odprężeniem w wyrobisku, zwanym dalej „odprężeniem”, jest zjawisko dynamiczne spowodowane
wstrząsem górotworu, w wyniku którego wyrobisko lub jego część uległo uszkodzeniu
w stopniu:
1)
niepowodującym utraty jego funkcjonalności lub pogorszenia bezpieczeństwa jego użytkowania
albo
2)
powodującym:
a)
nieznaczną utratę jego funkcjonalności lub
b)
nieznaczne pogorszenie bezpieczeństwa jego użytkowania.
6.
Tąpnięciem w wyrobisku, zwanym dalej „tąpnięciem”, jest zjawisko dynamiczne spowodowane
wstrząsem górotworu, w wyniku którego wyrobisko lub jego część uległo:
1)
zniszczeniu albo
2)
uszkodzeniu w stopniu powodującym:
a)
całkowitą albo znaczną utratę jego funkcjonalności lub
b)
całkowite albo znaczne pogorszenie bezpieczeństwa jego użytkowania.
§ 4.
1.
W podziemnych zakładach górniczych wydobywających węgiel kamienny ustala się dwa stopnie
zagrożenia tąpaniami.
2.
Pokład lub jego część w górotworze skłonnym do tąpań jest przestrzenią, która w podziemnych
zakładach górniczych wydobywających węgiel kamienny podlega zaliczeniu do jednego
z dwóch stopni zagrożenia tąpaniami.
3.
Do I stopnia zagrożenia tąpaniami zalicza się pokład lub jego część w górotworze skłonnym
do tąpań, jeżeli:
1)
dokonano odprężenia pokładu lub jego części:
a)
przez wybranie pokładu odprężającego lub jego warstwy z zastosowaniem zawału stropu
w odległości nie większej niż 50 m pod pokładem odprężanym lub 20 m nad tym pokładem
lub
b)
przez wybranie pokładu odprężającego lub jego warstwy z zastosowaniem podsadzki hydraulicznej
w odległości nie większej niż 30 m pod pokładem odprężanym lub 15 m nad tym pokładem,
lub
c)
przez pełne wybranie warstwy pokładu odprężanego - w przypadku grubego pokładu
- a po dokonaniu tego odprężenia nie zaistniało tąpnięcie albo
d)
nie zachowując wymagań określonych w lit. a-c, albo
2)
nie dokonano odprężenia pokładu lub jego części.
4.
Skuteczność odprężenia, o którym mowa w ust. 3 pkt 1 lit. a-c, jest potwierdzana badaniami
geofizycznymi prowadzonymi z częstotliwością określoną, na podstawie opinii kopalnianego
zespołu do spraw tąpań, przez kierownika ruchu zakładu górniczego.
5.
W przypadku, o którym mowa w ust. 3 pkt 1 lit. d, zaliczenia dokonuje się na podstawie
wyników badań geofizycznych oraz opinii rzeczoznawcy dotyczącej istniejących warunków
geologiczno-górniczych oraz własności geomechanicznych pokładu i skał otaczających.
6.
W przypadku, o którym mowa w ust. 3 pkt 2, zaliczenia dokonuje się na podstawie wyników
badań oraz opinii rzeczoznawcy dotyczącej istniejących warunków geologiczno-górniczych
oraz własności geomechanicznych pokładu i skał otaczających.
7.
Odprężeniem pokładu lub jego części są takie zabiegi techniczne w pokładzie lub w
jego otoczeniu - w szczególności eksploatacja sąsiednich pokładów - których skutkiem
jest pozbawienie tego pokładu zdolności do kumulowania energii lub obniżenie tej zdolności.
8.
Do II stopnia zagrożenia tąpaniami zalicza się pokład lub jego część w górotworze
skłonnym do tąpań:
1)
jeżeli nie dokonano odprężenia pokładu lub jego części w sposób określony w ust. 3
pkt 1 lub
2)
w którym zaistniało tąpnięcie.
§ 5.
1.
W podziemnych zakładach górniczych wydobywających rudy miedzi ustala się dwa stopnie
zagrożenia tąpaniami.
2.
Złoże lub jego część zbudowane ze skał skłonnych do tąpań jest przestrzenią, która
w podziemnych zakładach górniczych wydobywających rudy miedzi podlega zaliczeniu do
jednego z dwóch stopni zagrożenia tąpaniami.
3.
Do I stopnia zagrożenia tąpaniami zalicza się złoże lub jego część, zbudowane ze skał
skłonnych do tąpań, z uwzględnieniem klas skał stropowych i klas skał spągowych określonych
w opinii rzeczoznawcy, jeżeli w okresie nieprzerwanej eksploatacji tego złoża lub
jego części, w niezmienionych warunkach geologiczno-górniczych, nie zaistniało tąpnięcie
lub zaistniał wstrząs górotworu o energii nie większej niż 107 J, zlokalizowany w rejonie frontu rozcinki złoża lub jego części lub w odległości
do 400 m od tego frontu.
4.
Do II stopnia zagrożenia tąpaniami zalicza się złoże lub jego część, zbudowane ze
skał skłonnych do tąpań, z uwzględnieniem klas skał stropowych i klas skał spągowych
określonych w opinii rzeczoznawcy, jeżeli w okresie ostatnich 2 lat nieprzerwanej
eksploatacji tego złoża lub jego części, w niezmienionych warunkach geologiczno-górniczych,
zaistniało tąpnięcie lub zaistniał wstrząs górotworu o energii większej niż 107 J, zlokalizowany w rejonie frontu rozcinki złoża lub jego części lub w odległości
do 400 m od tego frontu.
§ 6.
Dokumentacja, w oparciu o którą dokonuje się zaliczenia przestrzeni, o których mowa
w § 4 ust. 2 albo § 5 ust. 2, do odpowiedniego stopnia zagrożenia tąpaniami, zawiera:
1)
charakterystykę budowy geologicznej przestrzeni, o których mowa w § 4 ust. 2 albo
§ 5 ust. 2;
2)
stwierdzenie zaistnienia podstawowego kryterium oceny zagrożenia tąpaniami oraz innych
okoliczności istotnych dla dokonania zaliczenia;
3)
propozycję zaliczenia przestrzeni, o których mowa w § 4 ust. 2 albo § 5 ust. 2, do
odpowiedniego stopnia zagrożenia tąpaniami, z uzasadnieniem;
4)
wyniki przeprowadzonych badań oraz opinię rzeczoznawcy, jeżeli dokonuje się zaliczenia
do I stopnia zagrożenia tąpaniami;
5)
w przypadku podziemnych zakładów górniczych wydobywających węgiel kamienny:
a)
mapy wyrobisk górniczych w pokładach lub ich częściach, w skali nie mniejszej niż
1:2000, z naniesionymi krawędziami i resztkami pokładów sąsiednich, do odległości
stwierdzonego ich wpływu na pokład eksploatowany, jednak nie mniejszej niż 160 m powyżej
stropu i 60 m poniżej spągu, oraz naniesionymi propozycjami granic poszczególnych
stopni zagrożenia tąpaniami,
b)
profile geologiczne pokładu i skał otaczających, przedstawiające sytuację geologiczną
do odległości nie mniejszej niż 160 m powyżej stropu i 60 m poniżej spągu;
6)
w przypadku podziemnych zakładów górniczych wydobywających rudy miedzi:
a)
wyniki badań przeprowadzonych przez rzeczoznawcę oraz opinię rzeczoznawcy określającą
klasy skał stropowych i klasy skał spągowych,
b)
mapy wyrobisk lub ich części, w skali nie mniejszej niż 1:5000, z naniesionymi propozycjami
granic poszczególnych stopni zagrożenia tąpaniami oraz uwidocznionymi zaszłościami
eksploatacyjnymi do odległości nie mniejszej niż 400 m od naniesionych propozycji
granic poszczególnych stopni zagrożenia tąpaniami,
c)
profile geologiczne złoża oraz skał stropowych i skał spągowych.
Rozdział 3
Zagrożenie metanowe
§ 7.
Podstawowym kryterium oceny zagrożenia metanowego jest możliwość powstania w atmosferze
kopalnianej stężenia metanu, które może spowodować:
1)
powstanie mieszaniny beztlenowej lub
2)
zapalenie metanu, lub
3)
wybuch metanu
- stwarzając niebezpieczeństwo dla pracowników lub ruchu zakładu górniczego.
§ 8.
1.
W podziemnych zakładach górniczych wydobywających węgiel kamienny ustala się cztery
kategorie zagrożenia metanowego.
2.
Udostępniony pokład lub jego część jest przestrzenią, która w podziemnych zakładach
górniczych wydobywających węgiel kamienny podlega zaliczeniu do jednej z czterech
kategorii zagrożenia metanowego.
3.
Do I kategorii zagrożenia metanowego zalicza się udostępniony pokład lub jego część,
jeżeli objętościowa ilość metanu pochodzenia naturalnego zawarta w jednostce wagowej
w głębi calizny węglowej, zwana dalej „metanonośnością”, wynosi od 0,1 do 2,5 m3/Mg w przeliczeniu na czystą substancję węglową.
4.
Do II kategorii zagrożenia metanowego zalicza się udostępniony pokład lub jego część,
jeżeli metanonośność jest większa niż 2,5 m3/Mg, lecz nie jest większa niż 4,5 m3/Mg w przeliczeniu na czystą substancję węglową.
5.
Do III kategorii zagrożenia metanowego zalicza się udostępniony pokład lub jego część,
jeżeli metanonośność jest większa niż 4,5 m3/Mg, lecz nie jest większa niż 8 m3/Mg w przeliczeniu na czystą substancję węglową.
6.
Do IV kategorii zagrożenia metanowego zalicza się udostępniony pokład lub jego część,
jeżeli metanonośność jest większa niż 8 m3/Mg w przeliczeniu na czystą substancję węglową lub zaistniał nagły wypływ metanu
albo wyrzut metanu i skał.
7.
Nagłym wypływem metanu jest zachodzące w krótkim okresie intensywne - niezwiązane
ze skutkami zawału, tąpnięcia lub odgazowania urobionych skał albo węgla lub niezwiązane
z zaburzeniami w przewietrzaniu wyrobiska - wydzielanie się metanu z górotworu, które
może spowodować w wyrobisku lub jego części:
1)
nagromadzenie się metanu o wartości stężenia, która może spowodować jego wybuch, lub
2)
powstanie atmosfery niezdatnej do oddychania.
8.
Wyrzutem metanu i skał jest dynamiczne przemieszczenie rozkruszonych skał lub kopaliny
z calizny węglowej do wyrobiska przez energię metanu wydzielonego z górotworu w wyniku
działania czynników geologiczno-górniczych, które może spowodować w wyrobisku lub
jego części:
1)
zjawiska akustyczne;
2)
podmuch powietrza;
3)
uszkodzenie jego obudowy lub znajdujących się w nim maszyn i urządzeń;
4)
powstanie kawerny powyrzutowej, będącej pustką w jego stropie, spągu lub ociosie;
5)
zaburzenie w jego przewietrzaniu;
6)
nagromadzenie się metanu o wartości stężenia, która może spowodować jego wybuch;
7)
powstanie atmosfery niezdatnej do oddychania.
9.
Podczas zaliczania udostępnionego pokładu lub jego części do odpowiednich kategorii
zagrożenia metanowego uwzględnia się wyniki badań zagrożenia metanowego w sąsiednich
zakładach górniczych.
10.
W przypadku stwierdzenia występowania metanu w części udostępnionego pokładu pokład
ten, w granicach obszaru górniczego lub tej części pokładu, w której są planowane
albo prowadzone roboty górnicze, zalicza się do tej samej kategorii zagrożenia metanowego
według kryteriów określonych w ust. 3-6.
11.
W przypadku występowania w udostępnionym pokładzie zaburzeń warunków geologicznych
- w szczególności uskoków, nasunięć o zrzucie większym niż miąższość pokładu oraz
uskoków otwartych ze szczeliną wypełnioną materiałem innym niż węgiel kamienny - powodujących
zróżnicowanie zagrożenia metanowego w poszczególnych częściach tego pokładu części
te mogą zostać zaliczone do różnych kategorii zagrożenia metanowego.
12.
Części udostępnionego pokładu o zróżnicowanej metanonośności mogą zostać zaliczone
do różnych kategorii zagrożenia metanowego. W takim przypadku granice między tymi
zaliczonymi częściami uwzględniają przebieg izolinii metanonośności, będących liniami
oddzielającymi obszary o zróżnicowanej metanonośności w pokładzie, o wielkościach
określonych w ust. 3-6.
§ 9.
1.
W podziemnych zakładach górniczych wydobywających rudy metali nieżelaznych ustala
się dwie kategorie zagrożenia metanowego.
2.
Udostępnione złoże lub jego część jest przestrzenią, która w podziemnych zakładach
górniczych wydobywających rudy metali nieżelaznych podlega zaliczeniu do jednej z
dwóch kategorii zagrożenia metanowego.
3.
Do I kategorii zagrożenia metanowego zalicza się udostępnione złoże lub jego część,
jeżeli w powietrzu stwierdzono występowanie metanu o zawartości większej niż 0,5%.
4.
Do II kategorii zagrożenia metanowego zalicza się udostępnione złoże lub jego część,
jeżeli istnieje możliwość wzmożonego wydzielania lub nagłego wypływu metanu z górotworu
lub z wody dopływającej do wyrobisk lub ich części.
5.
Podczas zaliczania udostępnionego złoża lub jego części do odpowiednich kategorii
zagrożenia metanowego uwzględnia się wyniki badań zagrożenia metanowego w sąsiednich
zakładach górniczych.
6.
W przypadku stwierdzenia występowania metanu w części udostępnionego złoża złoże to,
w granicach obszaru górniczego lub tej części złoża, w której są planowane albo prowadzone
roboty górnicze, zalicza się do tej samej kategorii zagrożenia metanowego według kryteriów
określonych w ust. 3 i 4.
7.
W przypadku występowania w udostępnionym złożu zaburzeń warunków geologicznych - w
szczególności uskoków, nasunięć o zrzucie większym niż miąższość złoża oraz uskoków
otwartych ze szczeliną wypełnioną materiałem innym niż rudy metali nieżelaznych -
powodujących zróżnicowanie zagrożenia metanowego w poszczególnych częściach tego złoża
części te mogą zostać zaliczone do różnych kategorii zagrożenia metanowego.
§ 10.
1.
W podziemnych zakładach górniczych wydobywających sól ustala się dwie kategorie zagrożenia
metanowego.
2.
Udostępnione złoże lub jego część jest przestrzenią, która w podziemnych zakładach
górniczych wydobywających sól podlega zaliczeniu do jednej z dwóch kategorii zagrożenia
metanowego.
3.
Do I kategorii zagrożenia metanowego zalicza się udostępnione złoże lub jego część,
jeżeli w powietrzu stwierdzono występowanie metanu albo mieszaniny gazów wybuchowych
zawierającej metan o zawartości większej niż 0,1%.
4.
Do II kategorii zagrożenia metanowego zalicza się udostępnione złoże lub jego część,
jeżeli zaistniał:
1)
nagły wypływ metanu albo mieszaniny gazów wybuchowych zawierającej metan lub
2)
wyrzut metanu i skał
- w wyniku których zawartość gazów wybuchowych w powietrzu była większa niż 1%.
5.
Podczas zaliczania udostępnionego złoża lub jego części do odpowiednich kategorii
zagrożenia metanowego uwzględnia się wyniki badań zagrożenia metanowego w sąsiednich
zakładach górniczych.
6.
W przypadku stwierdzenia występowania metanu w części udostępnionego złoża złoże to,
w granicach obszaru górniczego lub tej części złoża, w której są planowane albo prowadzone
roboty górnicze, zalicza się do tej samej kategorii zagrożenia metanowego według kryteriów
określonych w ust. 3 i 4.
7.
W przypadku występowania w udostępnionym złożu zaburzeń warunków geologicznych - w
szczególności uskoków, nasunięć o zrzucie większym niż miąższość złoża oraz uskoków
otwartych ze szczeliną wypełnioną materiałem innym niż sól - powodujących zróżnicowanie
zagrożenia metanowego w poszczególnych częściach tego złoża części te mogą zostać
zaliczone do różnych kategorii zagrożenia metanowego.
§ 11.
Dokumentacja, w oparciu o którą dokonuje się zaliczenia przestrzeni, o których mowa
w § 8 ust. 2, § 9 ust. 2 albo § 10 ust. 2, do odpowiedniej kategorii zagrożenia metanowego,
zawiera:
1)
charakterystykę zagrożenia metanowego udokumentowaną opisem:
a)
oznaczeń metanonośności w udostępnionych pokładach węgla kamiennego lub ich częściach,
b)
zawartości metanu w powietrzu w podziemnych zakładach górniczych wydobywających rudy
metali nieżelaznych,
c)
zawartości metanu oraz innych gazów wybuchowych w powietrzu w podziemnych zakładach
górniczych wydobywających sól;
2)
opis występowania w przestrzeniach, o których mowa w § 8 ust. 2, § 9 ust. 2 albo §
10 ust. 2, innych zagrożeń naturalnych wymienionych w § 1 pkt 1, które mogą mieć wpływ
na wzrost natężenia zagrożenia metanowego;
3)
mapy wyrobisk lub ich części, w skali nie mniejszej niż 1:5000, z naniesionymi propozycjami
granic poszczególnych kategorii zagrożenia metanowego;
4)
wyniki badań przeprowadzonych przez rzeczoznawcę oraz opinię rzeczoznawcy, jeżeli
dokonuje się zaliczenia do:
a)
I, II lub III kategorii zagrożenia metanowego w podziemnych zakładach górniczych wydobywających
węgiel kamienny,
b)
I kategorii zagrożenia metanowego w podziemnych zakładach górniczych wydobywających
rudy metali nieżelaznych,
c)
I kategorii zagrożenia metanowego w podziemnych zakładach górniczych wydobywających
sól.
Rozdział 4
Zagrożenie wyrzutami gazów i skał
§ 12.
Podstawowym kryterium oceny zagrożenia wyrzutami gazów i skał jest możliwość zaistnienia
następujących zjawisk gazogeodynamicznych:
1)
wyrzutu gazów i skał, będącego dynamicznym przemieszczeniem rozkruszonych skał lub
kopaliny z calizny węglowej do wyrobiska lub jego części przez energię gazów wydzielonych
z górotworu w wyniku działania czynników geologiczno-górniczych, które może spowodować
w wyrobisku lub jego części:
a)
zjawiska akustyczne,
b)
podmuch powietrza,
c)
uszkodzenie jego obudowy lub znajdujących się w nim maszyn i urządzeń,
d)
powstanie kawerny powyrzutowej, będącej pustką w jego stropie, spągu lub ociosie,
e)
zaburzenie w jego przewietrzaniu,
f)
nagromadzenie się gazów o wartości stężenia, która może spowodować ich wybuch,
g)
powstanie atmosfery niezdatnej do oddychania, lub
2)
nagłego wypływu gazów z górotworu do wyrobiska lub jego części, zwanego dalej „nagłym
wypływem gazów”, będącego zachodzącym w krótkim okresie intensywnym - niezwiązanym
ze skutkami zawału, tąpnięcia lub odgazowania urobionych skał albo węgla lub niezwiązanym
z zaburzeniami w przewietrzaniu wyrobiska - wydzielaniem się gazów z górotworu, które
może spowodować w wyrobisku lub jego części:
a)
nagromadzenie się gazów o wartości stężenia, która może spowodować ich wybuch, lub
b)
powstanie atmosfery niezdatnej do oddychania.
§ 13.
1.
W podziemnych zakładach górniczych wydobywających węgiel kamienny ustala się trzy
kategorie zagrożenia wyrzutami gazów i skał.
2.
Pokład lub jego część jest przestrzenią, która w podziemnych zakładach górniczych
wydobywających węgiel kamienny podlega zaliczeniu do jednej z trzech kategorii zagrożenia
wyrzutami gazów i skał.
3.
Do I kategorii zagrożenia wyrzutami gazów i skał zalicza się pokład lub jego część,
jeżeli metanonośność wynosi od 4,5 m3/Mg do 8 m3/Mg w przeliczeniu na czystą substancję węglową, przy czym wskaźnik zwięzłości węgla
jest mniejszy niż 0,3 lub intensywność desorpcji metanu jest większa niż 1,2 kPa.
4.
Do II kategorii zagrożenia wyrzutami gazów i skał zalicza się pokład lub jego część,
jeżeli metanonośność jest większa niż 8 m3/Mg w przeliczeniu na czystą substancję węglową, przy czym wskaźnik zwięzłości węgla
jest mniejszy niż 0,3 lub intensywność desorpcji metanu jest większa niż 1,2 kPa.
5.
Do III kategorii zagrożenia wyrzutami gazów i skał zalicza się pokład lub jego część,
jeżeli:
1)
zaistniał wyrzut gazów i skał lub
2)
zaistniał nagły wypływ gazów, lub
3)
zaistniały okoliczności określone w ust. 4 oraz zaistniała co najmniej jedna z następujących
okoliczności:
a)
zwiększona objętość zwiercin w czasie wiercenia otworów, wyrażona w dm3 uzyskanych z 1 m bieżącego otworu badawczego wierconego wiertarkami obrotowymi o
średnicy wiertła 42 mm,
b)
wydmuchy zwiercin i gazów w czasie wiercenia otworów badawczych wiertarkami obrotowymi
o średnicy wiertła 42 mm,
c)
zakleszczanie lub wypychanie wiertła w czasie wiercenia otworów badawczych wiertarkami
obrotowymi o średnicy wiertła 42 mm,
d)
odpryskiwanie węgla z ociosów i czoła przodka oraz trzaski w głębi calizny węglowej,
e)
nagły wzrost metanowości względnej lub bezwzględnej,
f)
zwiększone wydzielanie się gazów po robotach strzałowych,
g)
zwiększone ilości urobku i jego rozrzucenie na większą odległość od przodka mimo braku
zmiany technologii wykonywania robót strzałowych,
h)
zmniejszone zwięzłości i zmiany struktury węgla w czasie prowadzenia wyrobiska,
i)
wydzielanie lub wykraplanie wody na powierzchni calizny węglowej,
j)
zmiana barwy węgla na powierzchni calizny węglowej.
6.
Intensywnością desorpcji metanu jest szybkość wydzielania się metanu z próbki węgla
pobranej ze zwiercin uzyskanych w czasie wiercenia otworu badawczego wiertarkami obrotowymi
o średnicy wiertła 42 mm.
7.
Metanowością względną jest wyrażona w m3/Mg suma ilości metanu wydzielającego się do wyrobisk lub ich części oraz metanu ujętego
w trakcie odmetanowania, w przeliczeniu na Mg wydobytej kopaliny.
8.
Metanowością bezwzględną jest wyrażona w m3/min suma ilości metanu wydzielającego się do wyrobisk lub ich części oraz metanu
ujętego w trakcie odmetanowania, w przeliczeniu na minutę.
§ 14.
1.
W podziemnych zakładach górniczych wydobywających rudy miedzi ustala się dwie kategorie
zagrożenia wyrzutami gazów i skał.
2.
Złoże lub jego część jest przestrzenią, która w podziemnych zakładach górniczych wydobywających
rudy miedzi podlega zaliczeniu do jednej z dwóch kategorii zagrożenia wyrzutami gazów
i skał.
3.
Do I kategorii zagrożenia wyrzutami gazów i skał zalicza się złoże lub jego część,
jeżeli:
1)
określono, na podstawie wykonanych badań dołowych i powierzchniowych, możliwość powstania
zagrożenia gazowego lub zjawisk gazogeodynamicznych lub
2)
zaistniał nagły wypływ gazów.
4.
Do II kategorii zagrożenia wyrzutami gazów i skał zalicza się złoże lub jego część,
jeżeli zaistniał wyrzut gazów i skał.
§ 15.
1.
W podziemnych zakładach górniczych wydobywających sól ustala się trzy kategorie zagrożenia
wyrzutami gazów i skał.
2.
Złoże lub jego część jest przestrzenią, która w podziemnych zakładach górniczych wydobywających
sól podlega zaliczeniu do jednej z trzech kategorii zagrożenia wyrzutami gazów i skał.
3.
Do I kategorii zagrożenia wyrzutami gazów i skał zalicza się złoże lub jego część,
jeżeli:
1)
nie zaistniał wyrzut gazów i skał, lecz zaistniał nagły wypływ gazów lub
2)
zaistniał swobodny wypływ gazów, ale budowa geologiczna złoża i sytuacja gazowa w
złożu nie zostały wystarczająco rozpoznane za pomocą robót górniczych lub robót geologicznych.
4.
Do II kategorii zagrożenia wyrzutami gazów i skał zalicza się złoże lub jego część,
jeżeli zaistniał wyrzut gazów i skał, w trakcie którego zostały wyrzucone do wyrobisk
lub ich części skały o masie nie większej niż 10 Mg.
5.
Do III kategorii zagrożenia wyrzutami gazów i skał zalicza się złoże lub jego część,
jeżeli zaistniał wyrzut gazów i skał, w trakcie którego zostały wyrzucone do wyrobisk
lub ich części skały o masie większej niż 10 Mg.
§ 16.
Dokumentacja, w oparciu o którą dokonuje się zaliczenia przestrzeni, o których mowa
w § 13 ust. 2, § 14 ust. 2 albo § 15 ust. 2, do odpowiedniej kategorii zagrożenia
wyrzutami gazów i skał, zawiera:
1)
charakterystykę budowy geologicznej przestrzeni, o których mowa w § 13 ust. 2, § 14
ust. 2 albo § 15 ust. 2;
2)
opis okoliczności charakteryzujących zagrożenie wyrzutami gazów i skał;
3)
charakterystyczne przekroje geologiczne;
4)
mapy:
a)
w przypadku podziemnych zakładów górniczych wydobywających węgiel kamienny - pokładu
lub jego części,
b)
w przypadku podziemnych zakładów górniczych wydobywających rudy miedzi lub sól - wyrobiska
lub jego części
- w skali nie mniejszej niż 1:5000, z naniesionymi propozycjami granic poszczególnych
kategorii zagrożenia wyrzutami gazów i skał;
5)
wyniki badań przeprowadzonych przez rzeczoznawcę oraz opinię rzeczoznawcy, jeżeli
dokonuje się zaliczenia do:
a)
I lub II kategorii zagrożenia wyrzutami gazów i skał w podziemnych zakładach górniczych
wydobywających węgiel kamienny,
b)
I kategorii zagrożenia wyrzutami gazów i skał w podziemnych zakładach górniczych wydobywających
rudy miedzi,
c)
I lub II kategorii zagrożenia wyrzutami gazów i skał w podziemnych zakładach górniczych
wydobywających sól.
Rozdział 5
Zagrożenie wybuchem pyłu węglowego
§ 17.
1.
Podstawowym kryterium oceny zagrożenia wybuchem pyłu węglowego rozumianego jako ziarna
węgla przechodzące przez sito o wymiarach oczek równych 1 × 1 mm:
1)
w pokładzie węgla oraz w wyrobisku drążonym w tym pokładzie lub jego części - jest
stwierdzenie w tym pokładzie lub jego części lub wyrobisku lub jego części zawartości
części lotnych w węglu większej niż 10% w bezwodnej i bezpopiołowej substancji węglowej;
2)
w wyrobisku poziomym oraz wyrobisku pochyłym o nachyleniu do 45°, z wyjątkiem wyrobiska
drążonego w pokładzie węgla lub jego części - jest brak możliwości uznania tego wyrobiska
lub jego części za niezagrożone wybuchem pyłu węglowego;
3)
w wyrobisku pionowym oraz w wyrobisku pochyłym o nachyleniu większym niż 45°, w tym
w szybie lub szybiku, z wyjątkiem wyrobiska, w tym szybu lub szybiku, drążonego w
pokładzie węgla lub jego części - jest brak możliwości uznania tego wyrobiska lub
jego części, w tym szybu lub szybiku, za niezagrożone wybuchem pyłu węglowego.
2.
Miejscami, w których jest możliwe zapoczątkowanie wybuchu pyłu węglowego, są:
1)
miejsca wykonywania robót strzałowych w wyrobiskach zagrożonych wybuchem pyłu węglowego;
2)
miejsca urabiania węgla;
3)
miejsca nagromadzenia metanu w ilości co najmniej 1,5%;
4)
miejsca nagromadzenia niebezpiecznego pyłu węglowego w ilości co najmniej 500 g/m3 wyrobiska w pyle kopalnianym niezabezpieczonym w sposób naturalny na długości większej
niż 30 m, w wyrobisku lub jego części, w którym są eksploatowane maszyny lub urządzenia
elektryczne;
5)
pola pożarowe;
6)
zbiorniki węgla;
7)
składy materiałów wybuchowych;
8)
strefy szczególnego zagrożenia tąpaniami;
9)
wyrobiska lub ich części o nachyleniu większym niż 10° z transportem linowym, kołowym
lub kolejkami, w których są zainstalowane kable lub przewody elektryczne, z wyjątkiem
szybów lub szybików;
10)
ściany podczas zbrojenia i likwidacji.
3.
Niebezpiecznym pyłem węglowym jest pył węglowy pochodzący z pokładu węgla zagrożonego
wybuchem pyłu węglowego.
4.
Pyłem kopalnianym jest pył powstały podczas robót górniczych, z dodatkiem substancji
zabezpieczających przed wybuchem.
5.
Pyłem kopalnianym zabezpieczonym w sposób naturalny jest pył kopalniany, który spełnia
następujące warunki:
1)
zawiera wodę przemijającą pochodzenia naturalnego uniemożliwiającą przenoszenie wybuchu
pyłu węglowego i całkowicie pozbawiającą pył kopalniany lotności lub
2)
zawiera co najmniej:
a)
70% części niepalnych stałych pochodzenia naturalnego w polach niemetanowych lub
b)
80% części niepalnych stałych pochodzenia naturalnego w polach metanowych.
6.
Pyłem kopalnianym niezabezpieczonym w sposób naturalny jest pył kopalniany, który
nie spełnia warunków określonych w ust. 5.
§ 18.
1.
W podziemnych zakładach górniczych wydobywających węgiel kamienny ustala się dwie
klasy zagrożenia wybuchem pyłu węglowego.
2.
Pokład węgla lub jego część oraz wyrobisko lub jego część są przestrzeniami, które
w podziemnych zakładach górniczych wydobywających węgiel kamienny podlegają zaliczeniu
do jednej z dwóch klas zagrożenia wybuchem pyłu węglowego.
3.
Zaliczeniu podlegają odrębnie:
1)
pokład węgla lub jego część, łącznie z wyrobiskami drążonymi w tym pokładzie lub jego
części;
2)
wyrobisko poziome lub jego część oraz wyrobisko pochyłe o nachyleniu do 45° lub jego
część, z wyjątkiem wyrobiska drążonego w pokładzie węgla lub jego części;
3)
wyrobisko pionowe oraz wyrobisko pochyłe o nachyleniu większym niż 45°, w tym szyb
lub szybik, z wyjątkiem wyrobiska lub jego części, w tym szybu lub szybiku, drążonego
w pokładzie węgla lub jego części.
4.
Do klasy A zagrożenia wybuchem pyłu węglowego zalicza się pokład węgla lub jego część,
łącznie z wyrobiskami drążonymi w tym pokładzie lub jego części, jeżeli w tym pokładzie
lub jego części lub w wyrobiskach lub ich częściach znajduje się pył kopalniany zabezpieczony
w sposób naturalny.
5.
Do klasy B zagrożenia wybuchem pyłu węglowego zalicza się pokład węgla lub jego część,
łącznie z wyrobiskami drążonymi w tym pokładzie lub jego części, jeżeli w tym pokładzie
lub jego części lub w wyrobiskach lub ich częściach nie występują okoliczności określone
w ust. 4.
6.
Do klasy A zagrożenia wybuchem pyłu węglowego zalicza się - z wyjątkiem wyrobiska
drążonego w pokładzie węgla lub jego części - wyrobisko poziome lub jego część oraz
wyrobisko pochyłe o nachyleniu do 45° lub jego część, jeżeli w tym wyrobisku lub jego
części:
1)
znajduje się pył kopalniany zabezpieczony w sposób naturalny lub
2)
nie występują odcinki z pyłem kopalnianym niezabezpieczonym w sposób naturalny dłuższe
niż 30 m, a odległość między odcinkami z pyłem kopalnianym niezabezpieczonym w sposób
naturalny nie jest mniejsza niż 100 m.
7.
Do klasy B zagrożenia wybuchem pyłu węglowego zalicza się - z wyjątkiem wyrobiska
drążonego w pokładzie węgla lub jego części - wyrobisko poziome lub jego część oraz
wyrobisko pochyłe o nachyleniu do 45° lub jego część, jeżeli w tym wyrobisku nie występują
okoliczności określone w ust. 6.
8.
Wyrobiskiem poziomym oraz wyrobiskiem pochyłym o nachyleniu do 45° niezagrożonym wybuchem
pyłu węglowego jest wyrobisko lub jego część, w którym:
1)
nie występuje niebezpieczny pył węglowy lub
2)
pył kopalniany zawiera co najmniej 80% części niepalnych stałych pochodzenia naturalnego,
ilość niebezpiecznego pyłu węglowego jest mniejsza niż 10 g/m3 wyrobiska, a masa pyłu węglowego bez części niepalnych stałych, osiadającego na danej
powierzchni w ustalonym czasie, zwana dalej „intensywnością osiadania pyłu”, jest
mniejsza niż 0,15 g/m2 na dobę, lub
3)
pył kopalniany zawiera co najmniej 50% wody przemijającej, lub
4)
pył kopalniany zawiera co najmniej 80% części niepalnych stałych pochodzenia naturalnego
oraz zawartość wody przemijającej pochodzenia naturalnego w tym pyle wynosi co najmniej
30%
- a wyrobiska lub ich części mające bezpośrednie połączenie z tym wyrobiskiem są wyrobiskami
niezagrożonymi wybuchem pyłu węglowego lub zostały zaliczone do klasy A zagrożenia
wybuchem pyłu węglowego.
9.
Do klasy A zagrożenia wybuchem pyłu węglowego zalicza się - z wyjątkiem wyrobiska
lub jego części, w tym szybu i szybiku, drążonego w pokładzie węgla lub jego części
- wyrobisko pionowe lub jego część oraz wyrobisko pochyłe o nachyleniu większym niż
45° lub jego część, w tym szyb lub szybik, jeżeli w tym wyrobisku lub jego części,
szybie lub szybiku:
1)
zalegający pył kopalniany zawiera co najmniej 70% części niepalnych stałych w polach
niemetanowych lub 80% części niepalnych stałych w polach metanowych lub
2)
zalegający pył kopalniany zawiera wodę przemijającą uniemożliwiającą przeniesienie
wybuchu pyłu węglowego i całkowicie pozbawiającą pył kopalniany lotności, lub
3)
średnia ilość zalegającego pyłu węglowego jest mniejsza niż 5 g/m3 szybu lub szybiku.
10.
Do klasy B zagrożenia wybuchem pyłu węglowego zalicza się - z wyjątkiem wyrobiska
lub jego części, w tym szybu i szybiku, drążonego w pokładzie węgla lub jego części
- wyrobisko pionowe lub jego część oraz wyrobisko pochyłe o nachyleniu większym niż
45° lub jego część, w tym szyb lub szybik, jeżeli w tym wyrobisku lub jego części,
szybie lub szybiku nie występują okoliczności określone w ust. 9.
11.
Wyrobiskiem pionowym oraz wyrobiskiem pochyłym o nachyleniu większym niż 45°, w tym
szybem lub szybikiem, niezagrożonym wybuchem pyłu węglowego jest wyrobisko, w tym
szyb lub szybik, w którym jednocześnie:
1)
zawartość części niepalnych stałych w pyle kopalnianym zalegającym w wyrobisku wynosi
co najmniej 80%;
2)
średnia ilość pyłu węglowego zalegającego w wyrobisku jest mniejsza niż 1 g/m3 wyrobiska;
3)
intensywność osiadania pyłu w wyrobiskach połączonych z tym wyrobiskiem, w odległości
do 5 m od tego wyrobiska, jest mniejsza niż 0,15 g/m2 na dobę;
4)
wyrobiska mające bezpośrednie połączenie z tym wyrobiskiem są wyrobiskami niezagrożonymi
wybuchem pyłu węglowego lub zostały zaliczone do klasy A zagrożenia wybuchem pyłu
węglowego;
5)
w budynku nadszybia nie zostały wyznaczone, zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie
art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej , strefy zagrożenia wybuchem pyłów.
§ 19.
1.
W odkrywkowych zakładach górniczych wydobywających węgiel brunatny ustala się dwie
klasy zagrożenia wybuchem pyłu węglowego.
2.
Wyrobisko podziemne lub jego część jest przestrzenią, która w odkrywkowych zakładach
górniczych wydobywających węgiel brunatny podlega zaliczeniu do jednej z dwóch klas
zagrożenia wybuchem pyłu węglowego.
3.
Do klasy A zagrożenia wybuchem pyłu węglowego zalicza się wyrobisko podziemne lub
jego część, jeżeli w tym wyrobisku lub jego części znajduje się pył kopalniany zabezpieczony
w sposób naturalny.
4.
Do klasy B zagrożenia wybuchem pyłu węglowego zalicza się wyrobisko podziemne lub
jego część, jeżeli w tym wyrobisku lub jego części nie występują okoliczności określone
w ust. 3.
§ 20.
Dokumentacja, w oparciu o którą dokonuje się zaliczenia przestrzeni, o których mowa
w § 18 ust. 2 albo § 19 ust. 2, do odpowiedniej klasy zagrożenia wybuchem pyłu węglowego,
zawiera:
1)
charakterystykę miejsc, o których mowa w § 17 ust. 2;
2)
charakterystykę przestrzeni, o których mowa w § 18 ust. 2 oraz § 19 ust. 2, z uwzględnieniem
występujących tam innych zagrożeń;
3)
opis okoliczności mających wpływ na powstanie zagrożenia wybuchem pyłu węglowego;
4)
propozycję zaliczenia przestrzeni, o których mowa w § 18 ust. 2 oraz § 19 ust. 2,
do odpowiedniej klasy zagrożenia wybuchem pyłu węglowego, z uzasadnieniem;
5)
mapę w skali nie mniejszej niż 1:5000 - dla:
a)
pokładu lub jego części,
b)
wyrobiska lub jego części, innego niż wyrobisko pionowe oraz wyrobisko pochyłe o nachyleniu
większym niż 45°, w tym szyb lub szybik;
6)
przekrój geologiczny - dla wyrobiska pionowego oraz wyrobiska pochyłego o nachyleniu
większym niż 45°, w tym szybu lub szybiku;
7)
wyniki badań przeprowadzonych przez rzeczoznawcę oraz opinię rzeczoznawcy, jeżeli
dokonuje się zaliczenia do klasy A zagrożenia wybuchem pyłu węglowego.
Rozdział 6
Zagrożenie klimatyczne
§ 21.
1.
Podstawowym kryterium oceny zagrożenia klimatycznego jest występowanie na stanowisku
pracy, w rozumieniu przepisów wydanych na podstawie art. 23715 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy , w podziemnym wyrobisku górniczym, zwanym dalej „stanowiskiem pracy”, temperatury
zastępczej klimatu wyższej niż 26°C.
2.
Temperaturę zastępczą klimatu oblicza się według następującego wzoru:
tzk = 0,6 tw + 0,4 ts - v
gdzie:
tzk - temperatura zastępcza klimatu, wyrażona w °C,
tw - temperatura powietrza kopalnianego, wyrażona w °C:
-
-- zmierzona termometrem wilgotnym lub
-
-- wyznaczona na podstawie pomiarów temperatury suchej, wilgotności względnej oraz ciśnienia atmosferycznego w miejscu wykonywania pomiaru,
ts - temperatura powietrza kopalnianego zmierzona termometrem suchym lub czujnikiem
pomiarowym, wyrażona w °C,
v - prędkość powietrza, wyrażona w m/s, pomnożona przez współczynnik przeliczeniowy
wynoszący 1 s × °C/m; jeżeli prędkość powietrza jest większa niż 4 m/s, do obliczeń
przyjmuje się wartość 4 m/s.
§ 22.
1.
W podziemnych zakładach górniczych ustala się trzy stopnie zagrożenia klimatycznego.
2.
Stanowisko pracy jest przestrzenią, która w podziemnych zakładach górniczych podlega
zaliczeniu do jednego z trzech stopni zagrożenia klimatycznego.
3.
Do I stopnia zagrożenia klimatycznego zalicza się stanowisko pracy, jeżeli temperatura
zastępcza klimatu nie jest wyższa niż 30°C.
4.
Do II stopnia zagrożenia klimatycznego zalicza się stanowisko pracy niewymienione
w ust. 3, jeżeli temperatura zastępcza klimatu nie jest wyższa niż 32°C.
5.
Do III stopnia zagrożenia klimatycznego zalicza się stanowisko pracy, jeżeli:
1)
temperatura zastępcza klimatu jest wyższa niż 32°C lub
2)
temperatura powietrza kopalnianego zmierzona termometrem wilgotnym lub wyznaczona
na podstawie pomiarów temperatury suchej, wilgotności względnej oraz ciśnienia atmosferycznego
w miejscu wykonywania pomiaru jest wyższa niż 34°C, lub
3)
temperatura powietrza kopalnianego zmierzona termometrem suchym lub czujnikiem pomiarowym
jest wyższa niż 35°C.
§ 23.
Dokumentacja, w oparciu o którą dokonuje się zaliczenia przestrzeni, o której mowa
w § 22 ust. 2, do odpowiedniego stopnia zagrożenia klimatycznego, zawiera:
1)
wyniki pomiarów parametrów służących do obliczenia temperatury zastępczej klimatu,
o których mowa w § 21 ust. 2, udokumentowanych w książce kontroli zagrożenia klimatycznego,
prowadzonej w sposób określony w przepisach wydanych na podstawie art. 120 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze;
2)
propozycję zaliczenia przestrzeni, o której mowa w § 22 ust. 2, do odpowiedniego stopnia
zagrożenia klimatycznego, z uzasadnieniem.
Rozdział 7
Zagrożenie wodne
§ 24.
Podstawowym kryterium oceny zagrożenia wodnego jest możliwość wystąpienia zwiększonego
lub niekontrolowanego dopływu albo możliwość wdarcia się do istniejącego lub projektowanego
wyrobiska lub jego części: wody, solanki, ługów lub wody z luźnym materiałem, stwarzającego
niebezpieczeństwo dla pracowników lub ruchu zakładu górniczego.
§ 25.
1.
W podziemnych zakładach górniczych wydobywających kopaliny inne niż sól ustala się
trzy stopnie zagrożenia wodnego.
2.
Złoże lub jego część oraz otaczający górotwór w granicach obszaru górniczego jest
przestrzenią, która w podziemnych zakładach górniczych wydobywających kopaliny inne
niż sól podlega zaliczeniu do jednego z trzech stopni zagrożenia wodnego.
3.
Do I stopnia zagrożenia wodnego zalicza się złoże lub jego część oraz otaczający górotwór
w granicach obszaru górniczego, jeżeli:
1)
zbiorniki i cieki wodne na powierzchni terenu są izolowane od istniejących oraz projektowanych
wyrobisk warstwą izolującą o miąższości zapewniającej bezpieczeństwo prowadzonych
robót górniczych lub
2)
poziomy wodonośne są izolowane od istniejących oraz projektowanych wyrobisk warstwą
izolującą o miąższości zapewniającej bezpieczeństwo prowadzonych robót górniczych,
lub
3)
z poziomów wodonośnych odprowadzono zasoby statyczne wód, a dopływ z zasobów dynamicznych
ma stałe natężenie umożliwiające bieżące odwadnianie wyrobiska lub jego części lub
wyrobisk, lub
4)
podziemne zbiorniki wodne są izolowane od istniejących oraz projektowanych wyrobisk
lub ich części warstwą izolującą o miąższości zapewniającej bezpieczeństwo prowadzonych
robót górniczych.
4.
Do II stopnia zagrożenia wodnego zalicza się złoże lub jego część oraz otaczający
górotwór w granicach obszaru górniczego, jeżeli:
1)
zbiorniki i cieki wodne na powierzchni terenu oraz podziemne zbiorniki wodne mogą
w sposób pośredni, w szczególności przez infiltrację lub przeciekanie, spowodować
zwiększenie zawodnienia istniejących lub projektowanych wyrobisk lub
2)
w stropie lub spągu złoża albo w otaczającym górotworze, w którym istnieje lub jest
projektowane wyrobisko, występuje poziom wodonośny typu porowego, który nie jest izolowany
od złoża lub wyrobisk warstwą izolującą o miąższości zapewniającej bezpieczeństwo
prowadzonych robót górniczych, lub
3)
występują uskoki wodonośne o rozpoznanym zawodnieniu oraz lokalizacji, lub
4)
występują otwory wiertnicze zlikwidowane nieprawidłowo albo nie ma danych o sposobie
likwidacji otworów wiertniczych, jeżeli otwory te stwarzają możliwość przepływu wód
z powierzchniowych lub podziemnych zbiorników wodnych oraz z poziomów wodonośnych
do wyrobiska lub jego części.
5.
Do III stopnia zagrożenia wodnego zalicza się złoże lub jego część oraz otaczający
górotwór w granicach obszaru górniczego, jeżeli:
1)
zbiorniki i cieki wodne na powierzchni terenu oraz podziemne zbiorniki wodne stwarzają
możliwość bezpośredniego zwiększonego, niekontrolowanego dopływu albo możliwość wdarcia
się wody do wyrobiska lub jego części lub
2)
w stropie lub spągu złoża albo w części górotworu, w której istnieje lub jest projektowane
wyrobisko, występuje poziom wodonośny typu szczelinowego lub szczelinowo-kawernistego,
który nie jest izolowany od złoża lub wyrobisk warstwą izolującą o miąższości zapewniającej
bezpieczeństwo prowadzonych robót górniczych, lub
3)
w części górotworu, w której istnieje lub jest projektowane wyrobisko, albo w jego
bezpośrednim sąsiedztwie występują zbiorniki wodne pod ciśnieniem w stosunku do spągu
tych wyrobisk lub ich części, lub
4)
występują uskoki wodonośne o niedostatecznie rozpoznanym zawodnieniu lub lokalizacji,
lub
5)
jest możliwe wdarcie się wody lub wody z luźnym materiałem z innych przestrzeni niż
określone w pkt 1-4.
§ 26.
1.
W podziemnych zakładach górniczych wydobywających sól ustala się trzy stopnie zagrożenia
wodnego.
2.
Złoże lub jego część oraz otaczający górotwór w granicach obszaru górniczego jest
przestrzenią, która w podziemnych zakładach górniczych wydobywających sól podlega
zaliczeniu do jednego z trzech stopni zagrożenia wodnego.
3.
Do I stopnia zagrożenia wodnego zalicza się złoże lub jego część oraz otaczający górotwór
w granicach obszaru górniczego, jeżeli występuje warstwa izolująca między złożem a
występującymi w jego otoczeniu zbiornikami wodnymi lub poziomami wodonośnymi uniemożliwiająca
przepływ wód do wyrobiska.
4.
Do II stopnia zagrożenia wodnego zalicza się złoże lub jego część oraz otaczający
górotwór w granicach obszaru górniczego, jeżeli:
1)
występuje warstwa izolująca między złożem a występującymi w jego otoczeniu zbiornikami
wodnymi lub poziomami wodonośnymi lub
2)
w złożu występują naturalne zbiorniki cieczy, a dopływ z nich do wyrobisk lub ich
części jest malejący.
5.
Do III stopnia zagrożenia wodnego zalicza się złoże lub jego część oraz otaczający
górotwór w granicach obszaru górniczego, jeżeli:
1)
nie występuje warstwa izolująca między złożem a występującymi w jego otoczeniu zbiornikami
wodnymi lub poziomami wodonośnymi lub
2)
warstwy izolujące nie stanowią wystarczającego zabezpieczenia ze względu na naruszenie
ich robotami górniczymi.
§ 27.
1.
W zakładach prowadzących działalność określoną w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze ustala się trzy stopnie zagrożenia wodnego.
2.
Wyrobisko lub jego część jest przestrzenią, która w zakładach prowadzących działalność
określoną w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze podlega zaliczeniu do jednego z trzech stopni zagrożenia wodnego.
3.
Do I stopnia zagrożenia wodnego zalicza się wyrobisko lub jego część, jeżeli:
1)
zbiorniki i cieki wodne na powierzchni terenu są izolowane od istniejących oraz projektowanych
wyrobisk lub ich części warstwą izolującą o miąższości zapewniającej bezpieczeństwo
prowadzonych robót górniczych lub
2)
poziomy wodonośne są izolowane od istniejących oraz projektowanych wyrobisk lub ich
części warstwą izolującą o miąższości zapewniającej bezpieczeństwo prowadzonych robót
górniczych, lub
3)
z poziomów wodonośnych odprowadzono zasoby statyczne wód, a dopływ z zasobów dynamicznych
ma stałe natężenie umożliwiające bieżące odwadnianie wyrobiska lub wyrobisk lub ich
części, lub
4)
podziemne zbiorniki wodne są izolowane od istniejących oraz projektowanych wyrobisk
lub ich części warstwą izolującą o miąższości zapewniającej bezpieczeństwo prowadzonych
robót górniczych.
4.
Do II stopnia zagrożenia wodnego zalicza się wyrobisko lub jego część, jeżeli:
1)
zbiorniki i cieki wodne na powierzchni terenu oraz podziemne zbiorniki wodne mogą
w sposób pośredni, w szczególności przez infiltrację lub przeciekanie, spowodować
zwiększenie zawodnienia istniejących lub projektowanych wyrobisk lub ich części lub
2)
w stropie lub spągu złoża albo w części górotworu, w której istnieje lub jest projektowane
wyrobisko, występuje poziom wodonośny typu porowego, który nie jest izolowany od złoża
lub wyrobisk lub ich części warstwą izolującą o miąższości zapewniającej bezpieczeństwo
prowadzonych robót górniczych, lub
3)
występują uskoki wodonośne o rozpoznanym zawodnieniu oraz lokalizacji, lub
4)
istnieją otwory wiertnicze zlikwidowane nieprawidłowo albo nie ma danych o sposobie
likwidacji otworów wiertniczych, a otwory te stwarzają możliwość przepływu wód z powierzchniowych
lub podziemnych zbiorników wodnych oraz z poziomów wodonośnych do wyrobiska lub jego
części.
5.
Do III stopnia zagrożenia wodnego zalicza się wyrobisko lub jego część, jeżeli:
1)
zbiorniki i cieki wodne na powierzchni terenu oraz podziemne zbiorniki wodne stwarzają
możliwość bezpośredniego zwiększonego, niekontrolowanego dopływu albo możliwość wdarcia
się wody do wyrobiska lub
2)
w stropie lub spągu złoża albo w otaczającym górotworze, w którym istnieje lub jest
projektowane wyrobisko, występuje poziom wodonośny typu szczelinowego lub szczelinowo-kawernistego,
który nie jest izolowany od złoża lub wyrobisk warstwą izolującą o miąższości zapewniającej
bezpieczeństwo prowadzonych robót górniczych, lub
3)
w części górotworu, w której istnieje lub jest projektowane wyrobisko, albo w jego
bezpośrednim sąsiedztwie występują zbiorniki wodne pod ciśnieniem w stosunku do spągu
tych wyrobisk lub ich części, lub
4)
występują uskoki wodonośne o niedostatecznie rozpoznanym zawodnieniu lub lokalizacji,
lub
5)
jest możliwe wdarcie się wody lub wody z luźnym materiałem z innych przestrzeni niż
określone w pkt 1-4.
§ 28.
1.
W odkrywkowych zakładach górniczych ustala się dwa stopnie zagrożenia wodnego.
2.
Złoże lub jego część jest przestrzenią, która w odkrywkowych zakładach górniczych
podlega zaliczeniu do jednego z dwóch stopni zagrożenia wodnego.
3.
Do I stopnia zagrożenia wodnego zalicza się złoże lub jego część, jeżeli jest możliwe:
1)
zatopienie wyrobiska odkrywkowego lub jego części w przypadku zaistnienia gwałtownych
opadów atmosferycznych lub
2)
bezpośrednie wdarcie się wody ze zbiorników lub cieków wodnych znajdujących się na
powierzchni terenu do wyrobiska odkrywkowego, lub
3)
wypłynięcie wody ze skarp lub spągu wyrobiska odkrywkowego w ilości stwarzającej niebezpieczeństwo
dla pracowników lub ruchu zakładu górniczego.
4.
Do II stopnia zagrożenia wodnego zalicza się złoże lub jego część, jeżeli w tej przestrzeni
zaistniały wcześniej okoliczności określone w ust. 3 pkt 1, 2 lub 3.
§ 29.
Jeżeli w odkrywkowym zakładzie górniczym istnieją w złożu lub są w nim projektowane
wyrobiska podziemne, dla tej części złoża dokonuje się oceny zagrożenia wodnego według
kryteriów określonych w § 25.
§ 30.
Dokumentacja, w oparciu o którą dokonuje się zaliczenia przestrzeni, o których mowa
w § 25 ust. 2, § 26 ust. 2, § 27 ust. 2 albo § 28 ust. 2, do odpowiedniego stopnia
zagrożenia wodnego, zawiera:
1)
charakterystykę budowy geologicznej i warunków hydrogeologicznych przestrzeni, o których
mowa w § 25 ust. 2, § 26 ust. 2, § 27 ust. 2 albo § 28 ust. 2, obejmującą w szczególności
zestawienie oraz opis:
a)
podziemnych zbiorników wodnych,
b)
otworów wiertniczych zlikwidowanych nieprawidłowo lub w odniesieniu do których nie
ma danych o sposobie ich likwidacji,
c)
uskoków wodonośnych,
d)
źródeł zagrożenia wodnego niewymienionych w lit. a-c
- z których jest możliwe wdarcie się wody, solanki, ługów lub wody z luźnym materiałem,
stwarzające niebezpieczeństwo dla pracowników lub ruchu zakładu górniczego;
2)
analizę wpływu źródeł zagrożenia wodnego, o których mowa w pkt 1, na prowadzone i
projektowane roboty górnicze;
3)
obliczenie oraz określenie granic proponowanego zaliczenia przestrzeni, o których
mowa w § 25 ust. 2, § 26 ust. 2, § 27 ust. 2 albo § 28 ust. 2, do odpowiedniego stopnia
zagrożenia wodnego, z uzasadnieniem, a w przypadku podziemnych zbiorników wodnych
- wyznaczenie szerokości stref wokół podziemnych zbiorników wodnych stwarzających
zagrożenie wodne;
4)
mapy wyrobisk lub ich części, w skali nie mniejszej niż 1:10 000, z wyszczególnionymi
źródłami zagrożenia wodnego, o których mowa w pkt 1, oraz propozycjami granic poszczególnych
stopni zagrożenia wodnego;
5)
przekroje hydrogeologiczne;
6)
mapy poziomów wodonośnych stwarzających zagrożenie wodne.
Rozdział 8
Zagrożenie osuwiskowe
§ 31.
1.
Podstawowym kryterium oceny zagrożenia osuwiskowego jest możliwość zaistnienia osuwiska.
2.
Osuwiskiem jest przemieszczenie się, w wyniku naruszenia stanu równowagi w górotworze,
mas skalnych budujących skarpę lub zbocze, stwarzające niebezpieczeństwo dla pracowników
lub ruchu zakładu górniczego.
§ 32.
1.
W odkrywkowych zakładach górniczych ustala się dwa stopnie zagrożenia osuwiskowego.
2.
Złoże lub jego część, wyrobisko lub jego część oraz zwałowisko są przestrzeniami,
które w odkrywkowych zakładach górniczych podlegają zaliczeniu do jednego z dwóch
stopni zagrożenia osuwiskowego.
3.
Do I stopnia zagrożenia osuwiskowego zalicza się złoże lub jego część, wyrobisko lub
jego część lub zwałowisko, jeżeli w skarpie lub zboczu występują, stwierdzone w opinii
sporządzonej przez służbę geologiczną działającą u przedsiębiorcy:
1)
warstwy nachylone w stronę wyrobiska, a spękania umożliwiające odspajanie się większych
mas skalnych są ułożone równolegle do skarpy, lub
2)
przewarstwienia skał o różnych parametrach wytrzymałościowych i właściwościach geomechanicznych,
przewarstwienia skał wodonośnych lub powierzchnie podzielności ławicowej, lub
3)
strefy wietrzeniowe lub strefy zmian hydrotermalnych, w szczególności żyły kruchych
minerałów, zailenie, serycytyzacja lub chlorytyzacja, lub
4)
uskoki, lub
5)
brekcje tektoniczne, lub
6)
spękania ciosowe, lub
7)
strefy drgań spowodowanych ruchem pojazdów, wstrząsy wywołane robotami strzałowymi
lub ruchem maszyn lub urządzeń, mogące wpływać na możliwość utraty stateczności skarp
lub zboczy, lub
8)
inne okoliczności mogące spowodować utratę stateczności skarp lub zboczy w stopniu
stwarzającym niebezpieczeństwo dla pracowników lub ruchu zakładu górniczego.
4.
Do II stopnia zagrożenia osuwiskowego zalicza się złoże lub jego część, wyrobisko
lub jego część lub zwałowisko, jeżeli jednocześnie:
1)
w skarpie lub zboczu występuje, stwierdzona w opinii sporządzonej przez służbę geologiczną
działającą u przedsiębiorcy, co najmniej jedna z okoliczności określonych w ust. 3;
2)
w przestrzeniach wymienionych w pkt 1 zaistniało już osuwisko.
§ 33.
Dokumentacja, w oparciu o którą dokonuje się zaliczenia przestrzeni, o których mowa
w § 32 ust. 2, do odpowiedniego stopnia zagrożenia osuwiskowego, zawiera:
1)
charakterystykę budowy geologicznej i warunków geologiczno-inżynierskich przestrzeni,
o których mowa w § 32 ust. 2, sprzyjających powstawaniu zagrożenia osuwiskowego oraz
określenie potencjalnych płaszczyzn poślizgu;
2)
propozycję zaliczenia przestrzeni, o których mowa w § 32 ust. 2, do odpowiedniego
stopnia zagrożenia osuwiskowego, z uzasadnieniem;
3)
opinię, o której mowa w § 32 ust. 3 lub ust. 4 pkt 1;
4)
mapy wyrobisk lub ich części, w skali nie mniejszej niż 1:10 000, z wyszczególnieniem
przestrzeni, w których może powstać zagrożenie osuwiskowe, oraz propozycjami granic
poszczególnych stopni zagrożenia osuwiskowego;
5)
przekroje geologiczno-inżynierskie.
Rozdział 9
Zagrożenie erupcyjne
§ 34.
Podstawowym kryterium oceny zagrożenia erupcyjnego jest możliwość zaistnienia erupcji
wiertniczej, rozumianej jako niekontrolowany przypływ płynu złożowego do otworu lub
odwiertu, spowodowany naruszeniem równowagi między ciśnieniem złożowym a ciśnieniem
wynikającym z hydrostatycznego oddziaływania słupa płuczki wiertniczej.
§ 35.
1.
W zakładach górniczych wydobywających ropę naftową lub gaz ziemny oraz zakładach prowadzących
roboty geologiczne służące poszukiwaniu lub rozpoznawaniu złóż tych kopalin ustala
się dwie klasy zagrożenia erupcyjnego.
2.
Otwory przewidziane do wiercenia, otwory wiercone, otwory odwiercone oraz odwierty
są przestrzeniami, które w zakładach górniczych wydobywających ropę naftową lub gaz
ziemny oraz zakładach prowadzących roboty geologiczne służące poszukiwaniu lub rozpoznawaniu
złóż tych kopalin podlegają zaliczeniu do jednej z dwóch klas zagrożenia erupcyjnego.
3.
Do klasy A zagrożenia erupcyjnego zalicza się:
1)
otwór w przestrzeni nierozpoznanej geologicznie i nierozpoznanej charakterystyce złożowej;
2)
otwór w przestrzeni rozpoznanej geologicznie o gradiencie ciśnienia złożowego większym
niż 0,13 MPa/10 m;
3)
każdy otwór, jeżeli w jego nieorurowanej części zalegają poziomy o ciśnieniu złożowym
o wartości zbliżonej do wartości ciśnienia szczelinowania innych skał występujących
w tej części otworu;
4)
odwiert o gradiencie ciśnienia złożowego większym niż 0,13 MPa/10 m.
4.
Do klasy B zagrożenia erupcyjnego zalicza się:
1)
otwór w przestrzeni rozpoznanej geologicznie i rozpoznanej charakterystyce złożowej,
2)
odwiert w przestrzeni rozpoznanej geologicznie i rozpoznanej charakterystyce złożowej
- jeżeli gradient ciśnienia złożowego nie jest większy niż 0,13 MPa/10 m.
5.
Podczas ustalania klasy zagrożenia erupcyjnego dla otworu przewidzianego do wiercenia
wykorzystuje się dane zamieszczone w projekcie robót geologicznych lub uzyskane na
podstawie badań przeprowadzonych w sąsiednich odwierconych otworach, a następnie koryguje
się je po odwierceniu otworu w danej strukturze geologicznej oraz jego opróbowaniu.
§ 36.
1.
Dokumentacja, w oparciu o którą dokonuje się zaliczenia przestrzeni, o których mowa
w § 35 ust. 2, do odpowiedniej klasy zagrożenia erupcyjnego, obejmuje w szczególności
dane uzyskane po opróbowaniu otworu lub odwiertu.
2.
Dokumentacja zawiera w szczególności:
1)
określenie:
a)
gradientów ciśnienia złożowego,
b)
wydajności otworu lub odwiertu,
c)
wykładnika gazowego w ropie naftowej lub solance;
2)
propozycję zaliczenia przestrzeni, o których mowa w § 35 ust. 2, do odpowiedniej klasy
zagrożenia erupcyjnego.
3.
Wykładnikiem gazowym, o którym mowa w ust. 2 pkt 1 lit. c, jest liczba m3 wydobytego gazu ziemnego przypadająca na jednostkę masy lub objętości wydobytej z
nim ropy naftowej lub solanki w tym samym przedziale czasu.
Rozdział 10
Zagrożenie siarkowodorowe
§ 37.
1.
Podstawowym kryterium oceny zagrożenia siarkowodorowego w zakładach górniczych wydobywających
ropę naftową lub gaz ziemny oraz zakładach prowadzących roboty geologiczne służące
poszukiwaniu lub rozpoznawaniu złóż tych kopalin jest możliwość - podczas erupcji
otwartej z otworów lub odwiertów - wypływu na powierzchnię terenu płynu złożowego
zawierającego siarkowodór, stwarzającego niebezpieczeństwo dla pracowników, ruchu
zakładu górniczego albo zakładu oraz ludności przebywającej w pobliżu miejsca prowadzenia
ruchu zakładu górniczego albo zakładu.
2.
Erupcją otwartą jest niekontrolowany wypływ płynu złożowego na powierzchnię terenu
w wyniku uszkodzenia urządzeń zabezpieczających wylot otworu lub odwiertu.
§ 38.
1.
W zakładach górniczych wydobywających ropę naftową lub gaz ziemny oraz zakładach prowadzących
roboty geologiczne służące poszukiwaniu lub rozpoznawaniu złóż tych kopalin ustala
się cztery kategorie zagrożenia siarkowodorowego.
2.
Otwór oraz odwiert o rozpoznanej wydajności wypływu ropy naftowej lub gazu ziemnego
oraz rozpoznanej koncentracji siarkowodoru w ropie naftowej lub gazie ziemnym są przestrzeniami,
które w zakładach górniczych wydobywających ropę naftową lub gaz ziemny oraz zakładach
prowadzących roboty geologiczne służące poszukiwaniu lub rozpoznawaniu złóż tych kopalin
podlegają zaliczeniu do jednej z czterech kategorii zagrożenia siarkowodorowego.
3.
Do I kategorii zagrożenia siarkowodorowego zalicza się otwór lub odwiert, z których
wypływ siarkowodoru może mieć wydajność większą niż 120 m3/min.
4.
Do II kategorii zagrożenia siarkowodorowego zalicza się otwór lub odwiert, z których
wypływ siarkowodoru może mieć wydajność większą niż 18 m3/min, lecz nie większą niż 120 m3/min.
5.
Do III kategorii zagrożenia siarkowodorowego zalicza się otwór lub odwiert, z których
wypływ siarkowodoru może mieć wydajność większą niż 6 m3/min, lecz nie większą niż 18 m3/min.
6.
Do IV kategorii zagrożenia siarkowodorowego zalicza się otwór lub odwiert, wokół których
jest możliwe powstanie stężenia siarkowodoru o wartości większej niż 5 ppm, a wypływ
siarkowodoru z tego otworu lub odwiertu może mieć wydajność nie większą niż 6 m3/min.
7.
Podczas ustalania kategorii zagrożenia siarkowodorowego:
1)
dla otworów lub odwiertów, z których eksploatuje się płyn złożowy przez rurki wydobywcze,
przyjmuje się największą możliwą wydajność wypływu siarkowodoru wydobywającego się
z otworu lub odwiertu przez ostatnią kolumnę rur okładzinowych podczas erupcji otwartej,
przy przeciwciśnieniu na wylocie otworu równym ciśnieniu atmosferycznemu, z uwzględnieniem
uzbrojenia wgłębnego odwiertu;
2)
w rejonach nierozpoznanych geologicznie, w przypadku wiercenia otworów, wydajność
wypływu siarkowodoru określa się szacunkowo dla danej struktury geologicznej;
3)
wydajność wypływu siarkowodoru określoną szacunkowo koryguje się po opróbowaniu pierwszego
wykonanego otworu w danej strukturze geologicznej;
4)
wykorzystuje się dane zamieszczone w projekcie robót geologicznych lub uzyskane na
podstawie badań przeprowadzonych w sąsiednich odwierconych otworach.
§ 39.
1.
W zakładach górniczych wydobywających siarkę ustala się dwie kategorie zagrożenia
siarkowodorowego.
2.
Przestrzeń występowania siarkowodoru w powietrzu jest przestrzenią, która w zakładach
górniczych wydobywających siarkę podlega zaliczeniu do jednej z dwóch kategorii zagrożenia
siarkowodorowego.
3.
Do I kategorii zagrożenia siarkowodorowego zalicza się przestrzeń, w której wartość
stężenia siarkowodoru w powietrzu nie jest większa niż 5 ppm, ale jest możliwe okresowe
wystąpienie stężenia siarkowodoru w powietrzu, którego wartość jest większa niż 5
ppm, w wyniku awarii instalacji lub urządzeń ochronnych.
4.
Do II kategorii zagrożenia siarkowodorowego zalicza się przestrzeń, w której jest
możliwe wystąpienie siarkowodoru w powietrzu o stężeniu, którego wartość jest większa
niż 5 ppm.
§ 40.
1.
Dokumentacja, w oparciu o którą dokonuje się zaliczenia przestrzeni, o których mowa
w § 38 ust. 2, do odpowiedniej kategorii zagrożenia siarkowodorowego, zawiera w szczególności:
1)
określenie przewidywanych:
a)
własności kolektorskich skał,
b)
wypływu: wody złożowej, ropy naftowej lub gazu ziemnego,
c)
wydajności otworu lub odwiertu,
d)
ilości gazu rozpuszczonego w ropie naftowej,
e)
koncentracji siarkowodoru w:
-
-gazie ziemnym lub
-
-gazie rozpuszczonym w ropie naftowej lub w wodzie złożowej;
2)
propozycję zaliczenia przestrzeni do odpowiedniej kategorii zagrożenia siarkowodorowego.
2.
Dokumentacja, w oparciu o którą dokonuje się zaliczenia przestrzeni, o której mowa
w § 39 ust. 2, do odpowiedniej kategorii zagrożenia siarkowodorowego, zawiera w szczególności:
1)
wyniki badań stężenia siarkowodoru w powietrzu;
2)
propozycję zaliczenia przestrzeni do odpowiedniej kategorii zagrożenia siarkowodorowego.
Rozdział 11
Zagrożenie substancjami promieniotwórczymi
§ 41.
Podstawowym kryterium oceny zagrożenia substancjami promieniotwórczymi, zwanego dalej
„zagrożeniem radiacyjnym”, jest możliwość:
1)
narażenia na wchłonięcie do organizmu krótkożyciowych produktów rozpadu radonu lub
izotopów radu,
2)
narażenia zewnętrznego na promieniowanie gamma emitowane przez osady dołowe i skały
górotworu
- przy czym prawdopodobieństwo ich wystąpienia może być wcześniej oszacowane.
§ 42.
1.
W podziemnych zakładach górniczych ustala się dwie klasy zagrożenia radiacyjnego.
2.
Wyrobisko lub jego część jest przestrzenią, która w podziemnych zakładach górniczych
podlega zaliczeniu do jednej z dwóch klas zagrożenia radiacyjnego.
3.
Do wyrobisk lub ich części klasy A zalicza się wyrobisko lub jego część zlokalizowane
na terenach kontrolowanych w rozumieniu ustawy z dnia 29 listopada 2000 r. - Prawo atomowe .
4.
Do wyrobisk lub ich części klasy B zalicza się wyrobisko lub jego część zlokalizowane
na terenach nadzorowanych w rozumieniu ustawy z dnia 29 listopada 2000 r. - Prawo atomowe.
§ 43.
Dokumentacja, w oparciu o którą dokonuje się zaliczenia przestrzeni, o której mowa
w § 42 ust. 2, do odpowiedniej klasy zagrożenia radiacyjnego, zawiera:
1)
opis przestrzeni i jej przeznaczenie w ciągu technologicznym zakładu górniczego;
2)
funkcje wentylacyjne przestrzeni, pełnione w systemie wyrobisk;
3)
charakterystykę stanowisk pracy oraz liczbę godzin przepracowanych w ciągu roku przez
pracownika w przestrzeni;
4)
charakterystykę podstawowego kryterium oceny zagrożenia radiacyjnego w przestrzeni;
5)
wyniki pomiarów dozymetrycznych wykonanych na stanowiskach pracy w przestrzeni;
6)
wyniki pomiarów dawek indywidualnych otrzymanych przez pracowników na stanowiskach
pracy w przestrzeni;
7)
oszacowanie wniknięcia w ciągu roku substancji promieniotwórczych do organizmu, z
uwzględnieniem rodzaju nuklidów promieniotwórczych, ich aktywności i stężenia, oraz
- tam gdzie jest to właściwe - ich stanu fizycznego i chemicznego;
8)
określenie wartości dawki skutecznej, na otrzymanie której w ciągu roku jest narażony
pracownik na stanowisku pracy w przestrzeni;
9)
określenie granic proponowanego zaliczenia przestrzeni do odpowiedniej klasy zagrożenia
radiacyjnego, z uzasadnieniem;
10)
mapę wyrobiska lub jego części, w skali nie mniejszej niż 1:10 000, które ma zostać
zaliczone do odpowiedniej klasy zagrożenia radiacyjnego.
Rozdział 12
Przepis końcowy
2)
Niniejsze rozporządzenie dokonuje w zakresie swojej regulacji wdrożenia następujących
aktów prawnych Unii Europejskiej:
1)
dyrektywy Rady 92/91/EWG z dnia 3 listopada 1992 r. dotyczącej minimalnych wymagań
mających na celu poprawę warunków bezpieczeństwa i ochrony zdrowia pracowników w zakładach
górniczych wydobywających kopaliny otworami wiertniczymi (jedenasta szczegółowa dyrektywa w rozumieniu art. 16 ust. 1 dyrektywy 89/391/EWG)
(Dz. Urz. WE L 348 z 28.11.1992, str. 9, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie
specjalne, rozdz. 5, t. 2, str. 118, z późn. zm.);
2)
dyrektywy Rady 92/104/EWG z dnia 3 grudnia 1992 r. w sprawie minimalnych wymagań w
zakresie poprawy bezpieczeństwa i ochrony zdrowia pracowników odkrywkowego i podziemnego
przemysłu wydobywczego (dwunasta dyrektywa szczegółowa w znaczeniu art. 16 ust. 1
dyrektywy 89/391/EWG) .
3)
Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 1998 r.
Nr 106, poz. 668 i Nr 113, poz. 717, z 1999 r. Nr 99, poz. 1152, z 2000 r. Nr 19,
poz. 239, Nr 43, poz. 489, Nr 107, poz. 1127 i Nr 120, poz. 1268, z 2001 r. Nr 11,
poz. 84, Nr 28, poz. 301, Nr 52, poz. 538, Nr 99, poz. 1075, Nr 111, poz. 1194, Nr
123, poz. 1354, Nr 128, poz. 1405 i Nr 154, poz. 1805, z 2002 r. Nr 74, poz. 676,
Nr 135, poz. 1146, Nr 196, poz. 1660, Nr 199, poz. 1673 i Nr 200, poz. 1679, z 2003 r.
Nr 166, poz. 1608 i Nr 213, poz. 2081, z 2004 r. Nr 96, poz. 959, Nr 99, poz. 1001,
Nr 120, poz. 1252 i Nr 240, poz. 2407, z 2005 r. Nr 10, poz. 71, Nr 68, poz. 610,
Nr 86, poz. 732 i Nr 167, poz. 1398, z 2006 r. Nr 104, poz. 708 i 711, Nr 133, poz.
935, Nr 217, poz. 1587 i Nr 221, poz. 1615, z 2007 r. Nr 64, poz. 426, Nr 89, poz.
589, Nr 176, poz. 1239, Nr 181, poz. 1288 i Nr 225, poz. 1672, z 2008 r. Nr 93, poz.
586, Nr 116, poz. 740, Nr 223, poz. 1460 i Nr 237, poz. 1654, z 2009 r. Nr 6, poz.
33, Nr 56, poz. 458, Nr 58, poz. 485, Nr 98, poz. 817, Nr 99, poz. 825, Nr 115, poz.
958, Nr 157, poz. 1241 i Nr 219, poz. 1704, z 2010 r. Nr 105, poz. 655, Nr 135, poz.
912, Nr 182, poz. 1228, Nr 224, poz. 1459, Nr 249, poz. 1655 i Nr 254, poz. 1700,
z 2011 r. Nr 36, poz. 181, Nr 63, poz. 322, Nr 80, poz. 432, Nr 144, poz. 855, Nr
149, poz. 887 i Nr 232, poz. 1378, z 2012 r. poz. 908 i 1110 oraz z 2013 r. poz. 2
4)
Niniejsze rozporządzenie było poprzedzone rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych
i Administracji z dnia 14 czerwca 2002 r. w sprawie zagrożeń naturalnych w zakładach
górniczych (Dz. U. Nr 94, poz. 841, z 2003 r. Nr 181, poz. 1777 oraz z 2004 r. Nr
219, poz. 2227), które na podstawie art. 224 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo
geologiczne i górnicze (Dz. U. Nr 163, poz. 981 oraz z 2013 r. poz. 21) traci moc
w zakresie: 1) § 1-9, § 11 oraz § 13 ust. 1 i 2, 2) § 13 ust. 3 - w zakresie dotyczącym
odpowiedniego stosowania § 8 ust. 3 i 4 oraz § 9 ust. 1 i 2, 3) § 14 ust. 1 i 2, 4)
§ 14 ust. 3 - w zakresie dotyczącym odpowiedniego stosowania § 8 ust. 3 i 4 oraz §
9 ust. 1 i 2, 5) § 15-42 - z dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia.