Wyrok Trybunału Konstytucyjnegoz dnia 7 listopada 2013 r.
Treść wyroku
Trybunał Konstytucyjny w składzie:
Andrzej Rzepliński - przewodniczący,
Stanisław Biernat - sprawozdawca,
Zbigniew Cieślak,
Maria Gintowt-Jankowicz,
Mirosław Granat,
Wojciech Hermeliński,
Leon Kieres,
Marek Kotlinowski,
Teresa Liszcz,
Małgorzata Pyziak-Szafnicka,
Stanisław Rymar,
Piotr Tuleja,
Sławomira Wronkowska-Jaśkiewicz,
Andrzej Wróbel,
Marek Zubik,
protokolant: Grażyna Szałygo,
po rozpoznaniu, z udziałem wnioskodawcy oraz Sejmu i Prokuratora Generalnego, na rozprawie
w dniu 30 października 2013 r., wniosku Krajowej Rady Sądownictwa o zbadanie zgodności:
1)
ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych
oraz niektórych innych ustaw ,
a)
w zakresie dotyczącym przeprowadzenia pierwszego czytania ustawy na posiedzeniu komisji
sejmowej zamiast na posiedzeniu plenarnym Sejmu, z art. 2 w związku z art. 7 i art. 119 ust. 1 Konstytucji oraz art. 37 ust. 2 uchwały Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 lipca 1992 r. - Regulamin
Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej ,
b)
w zakresie dotyczącym braku formalnego zaopiniowania przez Krajową Radę Sądownictwa
projektu ustawy w postaci, którą Rada Ministrów przedłożyła Sejmowi, z art. 2 w związku
z art. 7 i art. 186 ust. 1 Konstytucji oraz art. 2 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa ,
2)
art. 9 i art. 9a ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych , w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 4 i 5 ustawy o zmianie ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw, w zakresie rozszerzenia kompetencji nadzorczych organu
władzy wykonawczej - Ministra Sprawiedliwości, przy jednoczesnym pozbawieniu uprawnień
prezesów sądów w zakresie nadzoru administracyjnego nad działalnością sądów, o której
mowa w art. 8 pkt 1 tej ustawy, z art. 10 ust. 1 i art. 173 Konstytucji,
3)
art. 21 § 3 ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych, w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 14 lit. d ustawy o zmianie ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw, z art. 2, art. 10 ust. 1 i art. 173 Konstytucji,
4)
art. 22 § 1 ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych, w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 15 lit. a ustawy o zmianie ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw, z art. 2, art. 10 ust. 1 i art. 173 Konstytucji,
5)
art. 31a § 1 pkt 1, 3 i 4 ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych, w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 21 ustawy o zmianie ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw, z art. 2, art. 10 ust. 1 i art. 173 Konstytucji,
6)
art. 32b § 1 i 3 ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych, w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 24 ustawy o zmianie ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw, w zakresie, w którym przewidziano fakultatywne, a nie
obligatoryjne, odwołanie dyrektora sądu przez organ władzy wykonawczej - Ministra
Sprawiedliwości, w przypadkach negatywnej opinii zgromadzenia ogólnego sędziów apelacji
sprawozdania dyrektora z działalności sądów w zakresie powierzonych mu zadań (nowy
art. 31a § 2) oraz wniosku prezesa sądu związanego z naruszeniem przez dyrektora sądu
obowiązków, z art. 2, art. 10 ust. 1 i art. 173 Konstytucji,
7)
art. 32c § 1 i 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych, w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 24 ustawy o zmianie ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw, w zakresie, w którym nie przewidziano żadnych uprawnień
dla prezesa sądu w zakresie wynagradzania dyrektora sądu, wyposażając w takie kompetencje
jedynie organ władzy wykonawczej - Ministra Sprawiedliwości, z art. 2, art. 10 ust. 1 i art. 173 Konstytucji,
8)
art. 37g § 5 ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych, w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 31 ustawy o zmianie ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw, w zakresie, w którym nie przewidziano możliwości wniesienia
środka zaskarżenia przez prezesa lub wiceprezesa sądu od uwagi na piśmie sporządzonej
przez organ władzy wykonawczej - Ministra Sprawiedliwości, jeżeli stwierdzi on uchybienia
w kierowaniu sądem lub sprawowaniu wewnętrznego nadzoru administracyjnego, z art. 10 ust. 1 i art. 173 Konstytucji,
9)
art. 37h § 2, 3 i 4 ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych, w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 31 ustawy o zmianie ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw, w zakresie, w którym nie przewidziano możliwości odwołania
się od odmowy przyjęcia przez organ władzy wykonawczej - Ministra Sprawiedliwości
informacji rocznej o działalności sądów, działających na obszarze apelacji, w zakresie
powierzonych prezesowi zadań, przy jednoczesnym założeniu, że taka dwukrotna odmowa
oznacza rażące niewywiązywanie się przez prezesa z obowiązków służbowych w rozumieniu
art. 27 § 1 pkt 1 tej ustawy, z art. 10 ust. 1 i art. 173 Konstytucji,
10)
art. 106c ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych, w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 60 ustawy o zmianie ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw, w zakresie, w którym nie określono na czym ma polegać
plan indywidualnego rozwoju sędziego oraz nie wprowadzono możliwości zgłaszania uwag
do tego dokumentu, a także przewidziano rozpatrywanie i dokonywanie ostatecznego podsumowania
wyników oceny pracy sędziego przez prezesa sądu przełożonego lub w przypadku sędziego
sądu apelacyjnego - prezesa innego sądu apelacyjnego - organów sądu podległych w zakresie
kierowania sądami - organowi władzy wykonawczej - Ministrowi Sprawiedliwości, z art. 2, art. 10 ust. 1 i art. 178 ust. 1 Konstytucji,
11)
art. 106e ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych, w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 60 ustawy o zmianie ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw, w zakresie, w którym przewidziano do uregulowania w
drodze aktu wykonawczego - rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości, szczegółowe kryteria
i sposób oceny pracy sędziego, z art. 2, art. 10 ust. 1, art. 92 ust. 1 i art. 178 ust. 1 Konstytucji,
orzeka:
I
1.
Ustawa z dnia 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych
oraz niektórych innych ustaw jest zgodna z:
a)
art. 2 w związku z art. 7 i art. 119 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej,
b)
art. 2 w związku z art. 7 i art. 186 ust. 1 Konstytucji.
2.
Art. 9 oraz art. 9a ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych są zgodne z art. 10 ust. 1 i art. 173 Konstytucji.
3.
Art. 21 § 3 ustawy powołanej w punkcie 2 w zakresie, w jakim nie przewiduje możliwości
wydawania przez prezesa sądu poleceń dyrektorowi sądu dotyczących kompetencji określonych
w art. 31a § 1 pkt 1 i 3 tej ustawy, jest zgodny z art. 173 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 10 ust. 1 Konstytucji.
4.
Art. 22 § 1 ustawy powołanej w punkcie 2 w zakresie, w jakim wyłącza z kompetencji
prezesa sądu do kierowania sądem i reprezentowania sądu na zewnątrz sprawy należące
do zakresu działania dyrektora sądu, jest zgodny z art. 173 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 10 ust. 1 Konstytucji.
5.
Art. 31a § 1 pkt 1 ustawy powołanej w punkcie 2 jest zgodny z art. 173 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 10 ust. 1 Konstytucji.
6.
Art. 31a § 1 pkt 3 ustawy powołanej w punkcie 2 jest zgodny z art. 173 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 10 ust. 1 Konstytucji.
7.
Art. 32b § 1 ustawy powołanej w punkcie 2 w zakresie, w jakim nie określa skutków,
jakie wywołuje dla Ministra Sprawiedliwości uchwała zgromadzenia ogólnego sędziów
apelacji negatywnie opiniująca sprawozdanie dyrektora sądu, jest niezgodny z art. 10 ust. 1 i art. 173 Konstytucji.
8.
Art. 32b § 3 ustawy powołanej w punkcie 2 w zakresie, w jakim nie określa skutków
wniosku prezesa sądu do Ministra Sprawiedliwości o odwołanie dyrektora sądu, jest
niezgodny z art. 10 ust. 1 i art. 173 Konstytucji.
9.
Art. 32c § 1 i 2 ustawy powołanej w punkcie 2 w zakresie, w jakim nie przewidują wpływu
prezesa sądu na ustalanie wynagrodzenia dyrektora sądu, są zgodne z art. 10 ust. 1 Konstytucji oraz nie są niezgodne z art. 173 Konstytucji.
10.
Art. 37g § 5 ustawy powołanej w punkcie 2 przez to, że nie przewiduje możliwości wniesienia
zastrzeżeń przez prezesa lub wiceprezesa sądu do uwagi na piśmie sporządzonej przez
Ministra Sprawiedliwości, jest niezgodny z art. 10 ust. 1 i art. 173 Konstytucji.
11.
Art. 37h § 2 ustawy powołanej w punkcie 2 przez to, że nie przewiduje możliwości wniesienia
zastrzeżeń przez prezesa sądu apelacyjnego do odmowy przyjęcia przez Ministra Sprawiedliwości
informacji rocznej o działalności sądów, działających na obszarze apelacji, w zakresie
powierzonych prezesowi sądu zadań, jest niezgodny z art. 10 ust. 1 i art. 173 Konstytucji.
12.
Art. 106c ustawy powołanej w punkcie 2 jest zgodny z art. 2, art. 10 ust. 1 i art. 178 ust. 1 Konstytucji.
II
Przepisy wymienione w części I w punktach 7 i 8 oraz 10 i 11, w zakresach tam wskazanych,
tracą moc obowiązującą z upływem 18 (osiemnastu) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku
w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej.
Ponadto postanawia:
na podstawie art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym umorzyć postępowanie w pozostałym zakresie.