Rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiejz dnia 2 września 2013 r.w sprawie licencjonowania personelu lotniczego
Spis treści
- Treść rozporządzenia
- Rozdział 1 - Przepisy ogólne
- Rozdział 2 - Uprawnienia przyznawane i wpisywane do licencji oraz szczegółowe warunki i sposób wydawania, przedłużania, wznawiania, wymiany, cofania, ograniczania, zawieszania i przywracania licencji oraz wynikających z nich uprawnień
- Rozdział 3 - Szczegółowe warunki i sposób uznawania, zawieszania uznania, cofania uznania, przywracania uznania obcych licencji oraz wynikających z nich uprawnień wydanych przez właściwy organ obcego państwa
- Rozdział 4 - Szczegółowe warunki i sposób prowadzenia szkolenia lotniczego oraz uzyskiwania kwalifikacji lotniczych
- Rozdział 5 - Szczegółowe warunki i sposób sprawdzania kwalifikacji lotniczych w zakresie wiedzy, umiejętności i praktyki
- Rozdział 6 - Szczegółowe warunki wykonywania uprawnień wynikających z licencji
- Rozdział 7 - Szczegółowe warunki i sposób prowadzenia rejestru personelu lotniczego
- Rozdział 8 - Przepisy przejściowe i dostosowujące
- Rozdział 9 - Przepis końcowy
- Załącznik nr 1 - Nazwy specjalności członka personelu lotniczego i symbole licencji
- Załącznik nr 2 - Licencje członków personelu lotniczego (wzór)
- Załącznik nr 3 - Szczegółowe wymagania dla poszczególnych rodzajów licencji oraz rodzaje uprawnień
wpisywanych do tych licencji
- Rozdział 1 - Określenia i przepisy wspólne
- Rozdział 2 - Szczegółowe wymagania dla licencji pilota wiatrakowcowego PPL(AG) i licencji pilota wiatrakowcowego zawodowego CPL(AG) dotyczące zakresu szkolenia lotniczego i wymaganej praktyki
- Rozdział 3 - Uprawnienia lotnicze pilota doświadczalnego
- Rozdział 4 - Szkolenia lotnicze specjalistyczne
- Rozdział 5 - Szczegółowe warunki wydawania licencji członków załogi lotniczej niebędących pilotami oraz wydawania im uprawnień dotyczących szkolenia lotniczego, kwalifikacji lotniczych w zakresie wiedzy, umiejętności i praktyki
- Rozdział 6 - Szczegółowe wymagania dla licencji członka personelu lotniczego niewchodzącego w skład załóg lotniczych
- Załącznik nr 4 - Nazwy i skróty nazw uprawnień wpisywanych do licencji
- Załącznik nr 5 - Świadectwo uznania (wzór)
Treść rozporządzenia
Na podstawie art. 104 ust. 1 pkt 1-5 w związku z art. 94 ust. 8 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. -
Prawo lotnicze zarządza się, co następuje:
Rozdział 1
Przepisy ogólne
§ 1.
Rozporządzenie określa:
1)
wzory licencji;
2)
uprawnienia przyznawane i wpisywane do licencji;
3)
szczegółowe wymagania dla poszczególnych rodzajów licencji, dotyczące kwalifikacji
lotniczych w zakresie wiedzy, umiejętności i praktyki;
4)
szczegółowe warunki i sposób:
a)
wydawania, przedłużania, wznawiania, wymiany, cofania, ograniczania, zawieszania i
przywracania licencji oraz wynikających z nich uprawnień,
b)
uznawania, zawieszania uznania, cofania uznania, przywracania uznania obcych licencji
oraz wynikających z nich uprawnień, wydanych przez właściwy organ obcego państwa,
c)
uzyskiwania i sprawdzania kwalifikacji lotniczych,
d)
prowadzenia rejestru personelu lotniczego,
e)
prowadzenia szkolenia lotniczego;
5)
szczegółowe warunki wykonywania uprawnień wynikających z licencji;
6)
specjalności personelu lotniczego wykonującego czynności w załodze statków powietrznych
i inne czynności lotnicze, w stosunku do których wprowadza się wymóg posiadania licencji.
§ 2.
Ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o:
1)
Dzienniku Urzędowym - rozumie się przez to Dziennik Urzędowy Urzędu Lotnictwa Cywilnego,
o którym mowa w art. 23 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. - Prawo lotnicze;
2)
egzaminatorze praktycznym - rozumie się przez to członka komisji egzaminacyjnej, o
której mowa w art. 99 ust. 1 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. - Prawo lotnicze, upoważnionego do przeprowadzenia części praktycznej egzaminu państwowego;
3)
egzaminatorze teoretycznym - rozumie się przez to członka komisji egzaminacyjnej,
o której mowa w art. 99 ust. 1 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. - Prawo lotnicze, upoważnionego do przeprowadzenia części teoretycznej egzaminu państwowego;
4)
egzaminie państwowym - rozumie się przez to egzamin składający się z części teoretycznej
i praktycznej, składany przed komisją egzaminacyjną albo organizacją szkoleniową zgodnie
z przepisami wydanymi na podstawie art. 99 ust. 6 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. - Prawo lotnicze;
5)
egzaminie praktycznym - rozumie się przez to część praktyczną egzaminu państwowego;
6)
egzaminie teoretycznym - rozumie się przez to część teoretyczną egzaminu państwowego;
7)
Konwencji - rozumie się przez to Konwencję o międzynarodowym lotnictwie cywilnym, sporządzoną w Chicago dnia 7 grudnia
1944 r. ;
8)
licencjach - rozumie się przez to licencje:
a)
dla specjalności personelu lotniczego, o których mowa w art. 94 ust. 6 pkt 1, 3 i 5 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. - Prawo lotnicze, przy czym, jeżeli jest mowa o licencji:
-
-pilota samolotowego turystycznego - rozumie się przez to licencję pilota samolotowego,
-
-pilota śmigłowcowego turystycznego - rozumie się przez to licencję pilota śmigłowcowego,
-
-pilota sterowcowego turystycznego - rozumie się przez to licencję pilota sterowcowego,
-
-pilota balonowego - rozumie się przez to licencję pilota balonu wolnego,
b)
dla specjalności personelu lotniczego, o których mowa w § 3 ust. 2;
9)
PPL(A) - rozumie się przez to licencję pilota samolotowego turystycznego;
10)
CPL(A) - rozumie się przez to licencję pilota samolotowego zawodowego;
11)
ATPL(A) - rozumie się przez to licencję pilota samolotowego liniowego;
12)
MPL - rozumie się przez to licencję pilota samolotowego w załodze wieloosobowej;
13)
PPL(H) - rozumie się przez to licencję pilota śmigłowcowego turystycznego;
14)
CPL(H) - rozumie się przez to licencję pilota śmigłowcowego zawodowego;
15)
ATPL(H) - rozumie się przez to licencję pilota śmigłowcowego liniowego;
16)
SPL - rozumie się przez to licencję pilota szybowcowego;
17)
PPL(AS) - rozumie się przez to licencję pilota sterowcowego turystycznego;
18)
CPL(AS) - rozumie się przez to licencję pilota sterowcowego zawodowego;
19)
BPL - rozumie się przez to licencję pilota balonowego;
20)
PPL(AG) - rozumie się przez to licencję pilota wiatrakowcowego;
21)
CPL(AG) - rozumie się przez to licencję pilota wiatrakowcowego zawodowego;
22)
FNL - rozumie się przez to licencję nawigatora lotniczego;
23)
FEL - rozumie się przez to licencję mechanika pokładowego;
24)
FDL - rozumie się przez to licencję dyspozytora lotniczego;
25)
FRL - rozumie się przez to licencję radiooperatora pokładowego;
26)
MML - rozumie się przez to licencję mechanika lotniczego obsługi technicznej statków
powietrznych innych niż samoloty i śmigłowce oraz obsługi statków powietrznych wymienionych
w załączniku II do rozporządzenia nr 216/2008;
27)
LAPL(A) - rozumie się przez to licencję pilota samolotowego rekreacyjnego;
28)
LAPL(H) - rozumie się przez to licencję pilota śmigłowcowego rekreacyjnego;
29)
LAPL(S) - rozumie się przez to licencję pilota szybowcowego rekreacyjnego;
30)
LAPL(B) - rozumie się przez to licencję pilota balonowego rekreacyjnego;
31)
IFR - rozumie się przez to przepisy dla lotów według wskazań przyrządów;
32)
VFR - rozumie się przez to przepisy dla lotów z widocznością;
33)
obcej licencji - rozumie się przez to licencję wydaną lub potwierdzoną przez właściwy
organ państwa obcego;
34)
orzeczeniu lotniczo-lekarskim - rozumie się przez to orzeczenie o braku przeciwwskazań
do wykonywania funkcji członka personelu lotniczego, o którym mowa w art. 110 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. - Prawo lotnicze;
35)
Prezesie Urzędu - należy przez to rozumieć Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego;
36)
rozporządzeniu nr 216/2008 - rozumie się przez to rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 216/2008 z dnia 20 lutego 2008 r.
w sprawie wspólnych zasad w zakresie lotnictwa cywilnego i utworzenia Europejskiej
Agencji Bezpieczeństwa Lotniczego oraz uchylające dyrektywę Rady 91/670/EWG, rozporządzenie
(WE) nr 1592/2002 i dyrektywę 2004/36/WE ;
37)
rozporządzeniu nr 2042/2003 - rozumie się przez to rozporządzenie Komisji (WE) nr 2042/2003 z dnia 20 listopada 2003 r. w sprawie nieprzerwanej
zdatności do lotu statków powietrznych oraz wyrobów lotniczych, części i wyposażenia,
a także w sprawie zezwoleń udzielanych instytucjom i personelowi zaangażowanym w takie
zadania ;
38)
rozporządzeniu nr 1178/2011 - rozumie się przez to rozporządzenie Komisji (UE) nr 1178/2011 z dnia 3 listopada 2011 r. ustanawiające
wymagania techniczne i procedury administracyjne odnoszące się do załóg w lotnictwie
cywilnym zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 216/2008 ;
39)
rozporządzeniu w sprawie certyfikacji - rozumie się przez to rozporządzenie wydane
na podstawie art. 163 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. - Prawo lotnicze;
40)
uprawnieniu - rozumie się przez to upoważnienie wpisane do licencji lub związane z
licencją i stanowiące jej część określające szczególne warunki, możliwości lub ograniczenia
odnoszące się do takiej licencji w odniesieniu w szczególności do klasy lub typu statku
powietrznego lub warunków lotu;
41)
Urzędzie - należy przez to rozumieć Urząd Lotnictwa Cywilnego;
42)
uprawnieniu uzupełniającym w zakresie języka - rozumie się przez to upoważnienie wpisane
do licencji i stanowiące jej część, określające biegłość językową posiadacza na poziomie
minimum 4 operacyjnym według skali klasyfikacji podanej w Dodatku A do Załącznika
1 do Konwencji;
43)
ustawie - rozumie się przez to ustawę z dnia 3 lipca 2002 r. - Prawo lotnicze;
44)
Załączniku 1 - rozumie się przez to Załącznik 1 do Konwencji (Dz. Urz. ULC z 2008 r.
Nr 1, poz. 6).
§ 3.
1.
Przepisy rozporządzenia stosuje się do:
1)
PPL(A), CPL(A), ATPL(A), MPL, PPL(H), CPL(H), ATPL(H), SPL, PPL(AS), CPL(AS), BPL;
2)
FNL, FEL, FDL, MML, FRL;
3)
PPL(AG), CPL(AG).
2.
Przepisy rozporządzenia stosuje się również do LAPL(A), LAPL(B), LAPL(H) i LAPL(S),
o których mowa w rozporządzeniu nr 1178/2011.
§ 4.
Do spraw określonych w rozporządzeniu w odniesieniu do licencji, o których mowa w
§ 3 ust. 1 pkt 1 i 2, stosuje się normy i zalecane metody postępowania określone w
Załączniku 1, z wyjątkiem norm oraz zalecanych metod postępowania określonych w pkt
1.1, 1.2.6.1.1, 1.2.9.4, 2.1.1.1, 2.4.6.1.1.1, 4.6.1.1, 6.3.1.2.1, 6.3.1.3, 6.3.2.2.1
i 6.4.2.2.1 oraz w załączniku 2 i 4 do tego Załącznika.
§ 5.
1.
Prezes Urzędu zawiadamia Organizację Międzynarodowego Lotnictwa Cywilnego o różnicach
w rozumieniu art. 38 Konwencji.
2.
Różnice, o których mowa w ust. 1, są ogłaszane w Dzienniku Urzędowym Urzędu Lotnictwa
Cywilnego oraz w Zintegrowanym Pakiecie Informacji Lotniczych, w Zbiorze Informacji
Lotniczych Polska (AIP Polska).
§ 6.
1.
Wzór licencji, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2, określa Dodatek I do
załącznika VI (Część ARA) do rozporządzenia nr 1178/2011.
2.
Nazwy specjalności członków personelu lotniczego i symbole licencji, o których mowa
w § 3 ust. 1 pkt 2 i 3, określa załącznik nr 1 do rozporządzenia.
3.
Wzory licencji, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 2 i 3, określa załącznik nr 2 do rozporządzenia.
Rozdział 2
Uprawnienia przyznawane i wpisywane do licencji oraz szczegółowe warunki i sposób wydawania, przedłużania, wznawiania, wymiany, cofania, ograniczania, zawieszania i przywracania licencji oraz wynikających z nich uprawnień
§ 7.
1.
Prezes Urzędu wydaje licencje, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2, wraz
z wpisywanymi do nich uprawnieniami kandydatowi, który spełnił wymagania określone
w załączniku I (Część FCL) do rozporządzenia nr 1178/2011 odpowiednio dla poszczególnych
licencji i uprawnień ujętych w tym załączniku.
2.
Prezes Urzędu wydaje licencje, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 2, wraz z wpisywanymi
do nich uprawnieniami kandydatowi, który spełnił wymagania określone w Załączniku
1, a w zakresie uprawnień nieuregulowanych w tym Załączniku - wymagania określone
w załączniku nr 3 do rozporządzenia.
3.
Prezes Urzędu wydaje licencje, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 3, wraz z wpisywanymi
do nich uprawnieniami kandydatowi, który spełnił wymagania określone w załączniku
nr 3 do rozporządzenia.
4.
Zakresy wpisów uprawnień do licencji, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 1 oraz ust.
2, oraz skróty nazw tych uprawnień określają przepisy załącznika I (Część FCL) do
rozporządzenia nr 1178/2011.
5.
Nazwy i skróty nazw uprawnień wpisywanych do licencji, o których mowa w § 3 ust. 1
pkt 2 i 3, określa załącznik nr 4 do rozporządzenia.
§ 8.
1.
Warunki przedłużania i wznawiania uprawnień wpisywanych do licencji, o których mowa
w § 3 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2, określają przepisy załącznika I (Część FCL) do rozporządzenia
nr 1178/2011.
2.
Warunki przedłużania i wznawiania uprawnień wpisywanych do licencji, o których mowa
w § 3 ust. 1 pkt 2 i 3, określają przepisy załącznika nr 3 do rozporządzenia.
§ 9.
1.
Licencję lub uprawnienie wydaje się na wniosek złożony do Prezesa Urzędu.
2.
Do wniosku, o którym mowa w ust. 1, dołącza się kopie dokumentów potwierdzających
spełnienie wymagań niezbędnych do wydania licencji lub uprawnienia.
§ 10.
1.
Licencja podlega wymianie:
1)
po uzyskaniu uprawnienia wpisywanego do licencji;
2)
po przedłużeniu, utracie lub przywróceniu ważności uprawnienia uzupełniającego w zakresie
języka;
3)
po wznowieniu lub przywróceniu ważności uprawnienia, o którym mowa w pkt 1, które
uprzednio nie było wpisane do licencji;
4)
po przywróceniu ważności licencji lub wpisanego do niej uprawnienia;
5)
w razie zmiany danych osobowych wpisywanych do licencji;
6)
w razie konieczności sprostowania błędu;
7)
po zapełnieniu miejsc na wpisy;
8)
w razie uszkodzenia dokumentu licencji;
9)
w razie dokonania wpisu niestandardowego.
2.
Wymiany licencji dokonuje się na wniosek złożony do Prezesa Urzędu albo z urzędu.
Przepis § 9 ust. 2 stosuje się.
3.
W wyniku wymiany licencji Prezes Urzędu wydaje nowy dokument licencji, do którego
wpisuje się wyłącznie ważne uprawnienia posiadane przez członka personelu lotniczego
w dniu wydania nowego dokumentu licencji.
4.
Członek personelu lotniczego w przypadkach, o których mowa w ust. 1, zwraca Prezesowi
Urzędu podlegający wymianie dokument licencji. Zwrot dokumentu licencji jest warunkiem
wydania nowego dokumentu, o którym mowa w ust. 3.
5.
W przypadku utraty lub zniszczenia dokumentu licencji:
1)
członek personelu lotniczego informuje pisemnie Prezesa Urzędu o dacie i okolicznościach
utraty lub zniszczenia dokumentu licencji;
2)
jest wydawany duplikat dokumentu, który znajduje się w teczce osobowej członka personelu
lotniczego, uaktualniony w zakresie ważności uprawnień, na podstawie protokołów ze
sprawdzenia wiedzy i umiejętności oraz innych dokumentów dotyczących posiadanych uprawnień
i ograniczeń, znajdujących się w tej teczce osobowej.
§ 11.
1.
Zawieszenie albo cofnięcie licencji, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2,
a także wpisanych do nich uprawnień następuje w przypadkach określonych w przepisach
FCL.070 załącznika I oraz ARA.FCL.250 sekcja II załącznika VI do rozporządzenia nr
1178/2011, a w odniesieniu do licencji, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 2 i 3, oraz
uprawnień do nich wpisanych następuje w przypadkach określonych w art. 100 ustawy.
2.
Zawieszając licencję lub uprawnienie:
1)
określa się okres zawieszenia;
2)
można wskazać termin i sposób spełnienia wymagań określonych w art. 96 ust. 1 ustawy
niezbędnych do przywrócenia zawieszonej licencji lub uprawnienia.
3.
Osoba, której licencja lub uprawnienie zostały cofnięte albo zawieszone i zatrzymane
zgodnie z przepisami art. 100 ustawy, niezwłocznie przekazuje dokument licencji, za
pokwitowaniem, Prezesowi Urzędu, chyba że licencja została już uprzednio zatrzymana
przez Prezesa Urzędu lub inny właściwy organ.
§ 12.
1.
Zawieszoną licencję albo uprawnienie przywraca się na wniosek zainteresowanego członka
personelu lotniczego, jeżeli upłynął okres zawieszenia lub zostały spełnione wymagania
niezbędne do przywrócenia zawieszonej licencji lub uprawnienia określone zgodnie z
§ 11 ust. 2 pkt 2.
2.
Do wniosku, o którym mowa w ust. 1, dołącza się kopię orzeczenia lotniczo-lekarskiego
odpowiedniej klasy oraz dokumenty potwierdzające spełnienie wymagań niezbędnych do
przywrócenia zawieszonej licencji lub uprawnienia, jeżeli zostały określone zgodnie
z § 11 ust. 2 pkt 2.
3.
Jeżeli upłynął okres zawieszenia licencji lub uprawnienia, a członek personelu lotniczego
nie spełnił wymagań niezbędnych do przywrócenia licencji lub uprawnienia, Prezes Urzędu
cofa zawieszoną licencję lub uprawnienie.
Rozdział 3
Szczegółowe warunki i sposób uznawania, zawieszania uznania, cofania uznania, przywracania uznania obcych licencji oraz wynikających z nich uprawnień wydanych przez właściwy organ obcego państwa
§ 13.
Uznanie obcych licencji stwierdzających posiadanie kwalifikacji niezbędnych do uzyskania
licencji, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 1, następuje zgodnie z art. 8 ust. 1 oraz
częścią A załącznika III do rozporządzenia nr 1178/2011, z zastrzeżeniem § 14.
§ 14.
1.
Obca licencja stwierdzająca posiadanie kwalifikacji do wykonywania lotów rekreacyjnych
lub sportowych może zostać uznana odpowiednio do PPL(A), PPL(H), SPL, BPL albo PPL(AG)
z ograniczeniem do wykonywania lotów rekreacyjnych lub sportowych, które mają być
wykonywane w polskiej przestrzeni powietrznej.
2.
Uznanie obcej licencji, o której mowa w ust. 1, następuje na wniosek zainteresowanego
złożony do Prezesa Urzędu.
3.
Do wniosku dołącza się kopię obcej licencji oraz kopię orzeczenia lotniczo-lekarskiego,
które spełnia co najmniej jeden z następujących warunków:
1)
zostało wydane zgodnie z wymaganiami Załącznika 1;
2)
zostało wydane przez państwo, z którym Rzeczpospolita Polska zawarła umowę o uznawaniu
orzeczeń lotniczo-lekarskich;
3)
zostało wydane zgodnie z art. 106 ust. 1 ustawy.
§ 15.
Osoba ubiegająca się o uznanie obcej licencji stwierdzającej posiadanie kwalifikacji
niezbędnych do uzyskania licencji, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 2 i 3, powinna:
1)
złożyć do Prezesa Urzędu wniosek o uznanie obcej licencji wraz z kopią tej licencji;
2)
uzyskać pozytywny wynik egzaminu praktycznego przed egzaminatorem praktycznym w zakresie
wymaganym do wydania licencji odpowiedniej dla kwalifikacji stwierdzonych w obcej
licencji, która jest przedmiotem uznania;
3)
przedstawić orzeczenie lotniczo-lekarskie spełniające co najmniej jeden z następujących
warunków:
a)
zostało wydane przez państwo członkowskie Unii Europejskiej, Konfederację Szwajcarską
lub państwo członkowskie Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stronę
umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym,
b)
zostało wydane przez państwo, z którym Rzeczpospolita Polska zawarła umowę o uznawaniu
orzeczeń lotniczo-lekarskich,
c)
zostało wydane zgodnie z art. 106 ust. 1 ustawy;
4)
posiadać ważne uprawnienia, które odpowiadają uprawnieniom wpisywanym do licencji,
o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 2 i 3.
§ 16.
Prezes Urzędu może wystąpić do właściwego organu państwa obcego, który wydał obcą
licencję albo orzeczenie lotniczo-lekarskie, o którym mowa w § 15 pkt 3 lit. a lub
b, o potwierdzenie ważności tych dokumentów.
§ 17.
1.
Uznania obcej licencji dokonuje się każdorazowo na okres jej ważności lub na okres
ważności badań lotniczo-lekarskich, jeżeli termin ważności obcej licencji nie jest
określony, jednakże nie dłużej niż na rok.
2.
Prezes Urzędu, uznając obcą licencję odpowiednio do licencji, o której mowa w § 3
ust. 1, wydaje decyzję o uznaniu, której załącznik stanowi świadectwo uznania. Wzór
świadectwa uznania określa załącznik nr 5 do rozporządzenia.
§ 18.
Uznanie obcej licencji uprawnia jej posiadacza do wykonywania lotów i innych czynności
lotniczych w zakresie określonym w decyzji o uznaniu.
§ 19.
1.
Prezes Urzędu może cofnąć albo zawiesić:
1)
uznanie obcej licencji lub uprawnienia wynikającego z licencji w przypadkach, o których
mowa w art. 100 ustawy;
2)
obcą licencję lub uprawnienie wynikające z tej licencji, jeżeli takie prawo wynika
z wiążącej Rzeczpospolitą Polską umowy międzynarodowej lub przepisów międzynarodowych.
2.
Do cofnięcia, zawieszenia oraz przywrócenia uznania obcej licencji i uprawnienia z
niej wynikającego stosuje się odpowiednio przepisy § 11 i § 12.
§ 20.
Przepisy niniejszego rozdziału stosuje się odpowiednio do dokumentów równoważnych
licencjom, o których mowa w § 3, wydanych lub potwierdzonych przez właściwy organ
państwa obcego.
Rozdział 4
Szczegółowe warunki i sposób prowadzenia szkolenia lotniczego oraz uzyskiwania kwalifikacji lotniczych
§ 21.
1.
Szczegółowe warunki i sposób prowadzenia szkolenia lotniczego wymaganego w celu uzyskania
licencji, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2, a także wpisywanych do nich
uprawnień określa załącznik III do rozporządzenia nr 216/2008 i załącznik I (Część
FCL) do rozporządzenia nr 1178/2011.
2.
Szczegółowe warunki i sposób prowadzenia szkolenia lotniczego wymaganego w celu uzyskania
licencji, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 2 oraz 3, a także wpisywanych do nich uprawnień
określa załącznik nr 3 do rozporządzenia.
§ 22.
Szkolenie lotnicze składa się z:
1)
szkolenia teoretycznego - w celu uzyskania licencji, o których mowa w § 3;
2)
szkolenia praktycznego na ziemi i w locie - w celu uzyskania licencji, o których mowa
w § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 oraz ust. 2, a także FNL, FEL i FRL;
3)
szkolenia praktycznego na ziemi - w celu uzyskania FDL i MML;
4)
uzupełniającego szkolenia praktycznego - w formie nadzorowanej praktyki lotniczej,
w zakresie wymaganym dla uzyskania uprawnień instruktorskich do licencji, o których
mowa § 3 ust. 1 pkt 2 i 3 - na warunkach określonych w załączniku nr 3 do rozporządzenia.
§ 23.
Szkolenie praktyczne na ziemi i w locie prowadzi się na statkach powietrznych spełniających
wymagania określone w art. 31 ust. 1 ustawy lub na polskich państwowych statkach powietrznych,
które odpowiadają rodzajowi i zakresowi szkolenia, a w odniesieniu do szkolenia pilotów
również przy zastosowaniu odpowiednich do rodzaju i zakresu szkolenia szkoleniowych
urządzeń symulacji lotu określonych w rozporządzeniu nr 1178/2011.
§ 24.
Uczestnik szkolenia teoretycznego lub praktycznego prowadzonego w celu uzyskania licencji,
o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2, a także wpisywanych do nich uprawnień,
powinien spełniać wymagania określone w załączniku III do rozporządzenia nr 216/2008,
załączniku I (Część FCL) i załączniku IV (Część MED) do rozporządzenia nr 1178/2011.
§ 25.
1.
Uczestnik szkolenia teoretycznego lub praktycznego prowadzonego w celu uzyskania licencji,
o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 2, oraz wpisywanych do nich uprawnień, powinien spełniać
wymagania określone w załączniku nr 3 do rozporządzenia, a przed rozpoczęciem szkolenia
praktycznego dodatkowo uzyskać orzeczenie lotniczo-lekarskie klasy odpowiedniej dla
danej licencji, jeżeli jest wymagane.
2.
Uczestnik szkolenia teoretycznego i praktycznego prowadzonego w celu uzyskania licencji,
o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 3, oraz wpisywanych do nich uprawnień, powinien spełniać
wymagania określone w załączniku nr 3 do rozporządzenia, a przed wykonaniem pierwszego
samodzielnego lotu uzyskać orzeczenie lotniczo-lekarskie klasy odpowiedniej dla danej
licencji.
3.
Spełnianie przez uczestnika szkolenia wymagań, o których mowa w ust. 1 i 2, stwierdza
ośrodek szkolenia lotniczego przed rozpoczęciem szkolenia oraz w trakcie jego trwania.
§ 26.
1.
Szkolenie lotnicze prowadzi się w ośrodku szkolenia lotniczego będącym samodzielną
organizacją lotniczą albo jednostką organizacyjną innego podmiotu. W przypadku gdy
ośrodek jest jednostką organizacyjną innego podmiotu, osoba kierująca ośrodkiem szkolenia
lotniczego jest bezpośrednio podporządkowana służbowo osobie kierującej tym podmiotem,
z wyjątkiem przypadku, gdy ta sama osoba kieruje podmiotem i wchodzącym w jego skład
ośrodkiem szkolenia lotniczego.
2.
Szkolenie mechaników lotniczych obsługi technicznej statku powietrznego dotyczące
typu statku powietrznego prowadzi się wyłącznie:
1)
w organizacji szkolenia lotniczego zatwierdzonej zgodnie z wymaganiami rozporządzenia
nr 2042/2003;
2)
w organizacji obsługi technicznej statków powietrznych, certyfikowanej do obsługi
danego typu statku powietrznego, w zakresie obsługi, której dotyczy szkolenie, po
każdorazowym zatwierdzeniu szkolenia przez Prezesa Urzędu;
3)
w ośrodku szkolenia mechaników lotniczych obsługi technicznej;
4)
u producenta statku powietrznego, po każdorazowym zatwierdzeniu szkolenia przez Prezesa
Urzędu.
§ 27.
Ośrodek szkolenia lotniczego prowadzi szkolenie lotnicze w zakresie objętym posiadanym
certyfikatem wydanym na podstawie art. 160 ust. 3 pkt 2 ustawy.
§ 28.
1.
Szkolenie lotnicze prowadzi się:
1)
zgodnie z zatwierdzonymi przez Prezesa Urzędu do użytku w tym ośrodku i wprowadzonymi
w życie instrukcjami wykonawczymi oraz dokumentami regulaminowymi:
a)
instrukcją szkolenia, a w przypadku ośrodka szkolenia mechaników lotniczych obsługi
technicznej - charakterystyką ośrodka określającą organizację i procedury szkolenia
lotniczego oraz struktury zarządzania szkoleniem i jego nadzorowanie,
b)
instrukcją operacyjną określającą zasady i procedury organizacji i wykonywania operacji
lotniczych związanych ze szkoleniem w locie, kierowania tymi operacjami i sprawowania
nad nimi bieżącego nadzoru operacyjnego - w przypadku ośrodków prowadzących szkolenie
podczas operacji statków powietrznych,
c)
instrukcją systemu monitorowania zgodności z wymaganiami,
d)
programami szkoleń;
2)
z udziałem kadry dydaktycznej posiadającej kwalifikacje i uprawnienia odpowiednie
do rodzaju i zakresu szkolenia lotniczego;
3)
przy wykorzystaniu bazy dydaktycznej odpowiedniej do rodzaju i zakresu szkolenia lotniczego;
4)
przy wykorzystaniu statków powietrznych albo szkoleniowych urządzeń symulacji lotu,
odpowiednich do rodzaju i zakresu szkolenia lotniczego.
2.
Ośrodek szkolenia lotniczego:
1)
aktualizuje dokumenty, o których mowa w ust. 1 pkt 1, stosownie do zmian w przepisach
prawa lotniczego, zmian w funkcjonowaniu lub wyposażeniu ośrodka szkolenia lotniczego oraz przedkłada
te dokumenty Prezesowi Urzędu do zatwierdzenia;
2)
prowadzi szkolenie w zakresie określonym w otrzymanym certyfikacie lub zgodnie z programami
szkoleń lotniczych specjalistycznych, o których mowa w ust. 4;
3)
informuje Prezesa Urzędu o planowanych kursach szkoleniowych lub szkoleniach indywidualnych
przed rozpoczęciem kursu lub szkolenia.
3.
Przepisy ust. 2 pkt 1 i 3 stosuje się odpowiednio do podmiotów wymienionych w § 26
ust. 2.
4.
Ośrodek szkolenia lotniczego może prowadzić szkolenia lotnicze specjalistyczne w zakresie,
o którym mowa w rozdziale 4 załącznika nr 3 do rozporządzenia, na podstawie programów
szkoleń specjalistycznych zatwierdzonych przez kierownika szkolenia ośrodka szkolenia
lotniczego.
§ 29.
1.
Szkolenie lotnicze w celu uzyskania licencji, o których mowa w § 3, lub uprawnień
może być prowadzone według indywidualnego toku szkolenia zatwierdzanego przez kierownika
szkolenia ośrodka szkolenia lotniczego dla osoby, która nabyła w części wymaganą wiedzę
lub umiejętności lub odbyła w części wymaganą praktykę, w celu:
1)
dokończenia szkolenia lotniczego rozpoczętego wcześniej w innym certyfikowanym ośrodku
szkolenia lotniczego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub w państwie obcym;
2)
przywrócenia albo wznowienia licencji lub uprawnienia;
3)
wydania licencji na podstawie obcej licencji lub dokumentu równoważnego stwierdzającego
posiadane kwalifikacje dotyczące specjalności członka personelu lotniczego wydanych
lub potwierdzonych przez właściwy organ państwa obcego.
2.
Indywidualny tok szkolenia opracowuje się w oparciu o weryfikację wiedzy, umiejętności
lub udokumentowanej praktyki lotniczej osoby, o której mowa w ust. 1, na podstawie
programu szkolenia, o którym mowa w § 28 ust. 1 pkt 1 lit. d, odpowiedniego do rodzaju
licencji lub uprawnienia.
3.
Indywidualnego toku szkolenia nie opracowuje się, w przypadku gdy w trakcie weryfikacji
wiedzy, umiejętności lub udokumentowanej praktyki lotniczej stwierdzono, że osoba
spełnia wymagania w zakresie szkolenia lotniczego w celu uzyskania licencji, o których
mowa w § 3 ust. 1 pkt 2 i 3, lub wpisywanych do nich uprawnień. W takim przypadku
prowadzący szkolenie lotnicze wystawia zaświadczenie o spełnieniu wymagań w zakresie
szkolenia lotniczego w celu uzyskania danej licencji lub uprawnienia.
§ 30.
Prowadzący szkolenie lotnicze wystawia zaświadczenie o ukończeniu szkolenia lotniczego
albo jego części.
Rozdział 5
Szczegółowe warunki i sposób sprawdzania kwalifikacji lotniczych w zakresie wiedzy, umiejętności i praktyki
§ 31.
Sprawdzenie kwalifikacji lotniczych w zakresie wiedzy, umiejętności i praktyki, zwane
dalej „sprawdzeniem kwalifikacji lotniczych”, dotyczące licencji, o których mowa w
§ 3 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2, odbywa się zgodnie z przepisami załącznika I (Część
FCL) do rozporządzenia nr 1178/2011, z uwzględnieniem § 32, 34 i 35.
§ 32.
1.
Sprawdzanie kwalifikacji lotniczych następuje:
1)
w procesie szkolenia lotniczego teoretycznego i praktycznego, zgodnie z zatwierdzonymi
programami szkolenia lotniczego;
2)
przed wydaniem licencji lub uprawnienia;
3)
w celu przedłużenia albo wznowienia ważności uprawnienia;
4)
przed dokonaniem wpisu do licencji uprawnienia uzupełniającego w zakresie języka oraz
przed dokonaniem wpisu do licencji upoważnienia do prowadzenia korespondencji radiotelefonicznej
R/T w przypadku braku tego wpisu w posiadanej licencji;
5)
jeżeli licencja została zawieszona na skutek powstania uzasadnionego przypuszczenia,
że członek personelu lotniczego nie posiada wymaganej wiedzy lub umiejętności, w szczególności
w wyniku badania wypadku albo incydentu lotniczego lub wykonywania czynności nadzoru
lotniczego.
2.
Sprawdzenia kwalifikacji lotniczych, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, nie przeprowadza
się w stosunku do mechanika lotniczego obsługi technicznej, jeżeli udokumentuje on
wykonywanie czynności obsługowych przez okres 6 miesięcy w ciągu ostatnich 2 lat.
§ 33.
1.
Sprawdzenie kwalifikacji lotniczych w celu przedłużenia ważności uprawnienia, którego
ważność zgodnie z załącznikiem nr 3 do rozporządzenia wynosi:
1)
12 miesięcy - jest przeprowadzane w okresie jego ważności, jednak nie wcześniej niż
na 3 miesiące przed jej upływem;
2)
3 lata - jest przeprowadzane w okresie jego ważności, jednak nie wcześniej niż na
12 miesięcy przed jej upływem.
2.
W razie upływu ważności uprawnienia, o którym mowa w ust. 1, wznawia się jego ważność.
Wznowienie ważności uprawnienia może nastąpić po sprawdzeniu kwalifikacji lotniczych
dokonanym przez egzaminatora praktycznego, po wcześniejszym odbyciu szkolenia lotniczego,
z uwzględnieniem przepisów załącznika nr 3 do rozporządzenia.
3.
W razie negatywnego wyniku sprawdzenia kwalifikacji lotniczych, o którym mowa w ust.
1 i 2, w celu przedłużenia lub wznowienia ważności uprawnienia egzaminowany odbywa
szkolenie lotnicze w zakresie wskazanym przez egzaminatora państwowego w protokole
egzaminacyjnym, z uwzględnieniem przepisów załącznika nr 3 do rozporządzenia.
§ 34.
1.
Sprawdzenie kwalifikacji lotniczych w przypadku, o którym mowa w § 32 ust. 1 pkt 1,
przeprowadza ośrodek szkolenia lotniczego w zakresie szkolenia objętego posiadanym
certyfikatem.
2.
Sprawdzenia kwalifikacji lotniczych w przypadkach, o których mowa w § 32 ust. 1 pkt
2-5, dokonuje się w formie egzaminu teoretycznego lub egzaminu praktycznego.
§ 35.
1.
Sprawdzenie kwalifikacji lotniczych w zakresie umiejętności posługiwania się w łączności
radiowej frazeologią lotniczą oraz językiem polskim lub angielskim następuje zgodnie
z przepisami załącznika I (Część FCL) do rozporządzenia nr 1178/2011.
2.
Sprawdzenie kwalifikacji lotniczych, o którym mowa w ust. 1, potwierdza się wpisem
uprawnienia uzupełniającego w zakresie języka dokonywanego w PPL(A), CPL(A) ATPL(A),
PPL(H), CPL(H), ATPL(H), MPL, PPL(AS), CPL(AS), FNL, LAPL(A) i LAPL(H).
Rozdział 6
Szczegółowe warunki wykonywania uprawnień wynikających z licencji
§ 36.
Szczegółowe warunki wykonywania uprawnień wynikających z licencji, o których mowa
w § 3 ust. 1 pkt 1 i ust. 2, określa załącznik I (Część FCL) i załącznik IV (Część
MED) do rozporządzenia nr 1178/2011, z uwzględnieniem § 37.
§ 37.
1.
Licencje, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 oraz ust. 2, uprawniają ich posiadaczy
do wykonywania czynności lotniczych na statkach powietrznych wymienionych w załączniku
II do rozporządzenia nr 216/2008.
2.
Czynności lotnicze, o których mowa w ust. 1, mogą być wykonywane jedynie na tej kategorii
statku powietrznego wymienionego w załączniku II do rozporządzenia nr 216/2008, do
którego odnosi się posiadana przez pilota licencja wymieniona w § 3 ust. 1 pkt 1 i
3 oraz ust. 2, pod warunkiem posiadania:
1)
ważnego uprawnienia na klasę statku powietrznego oraz kwalifikacji potwierdzonych
w dokumentacji osobistej pilota na dany wariant statku powietrznego w ramach klasy
albo
2)
wpisanego do licencji uprawnienia na typ statku powietrznego.
3.
CPL(A), ATPL(A), CPL(H), ATPL(H), CPL(AS), CPL (AG) oraz SPL i BPL z wpisanym uprawnieniem
instruktorskim uprawniają ich posiadaczy do wykonywania statkiem powietrznym danej
kategorii:
1)
lotów próbnych kontrolnych w celu dokonania odnowienia ważności pozwolenia na wykonanie
lotów,
2)
prób w locie zgodnie z programem prób w locie, za zgodą Prezesa Urzędu, po wykazaniu
posiadania odpowiedniej praktyki w ramach posiadanej licencji
- określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 53c ust. 1 ustawy.
4.
Pilot wykonujący czynności, o których mowa w ust. 3:
1)
stosuje się do programu prób w locie;
2)
stosuje się do ustaleń instrukcji użytkowania w locie statku powietrznego, tymczasowej
instrukcji użytkowania w locie statku powietrznego albo innego równoważnego dokumentu;
3)
zgłasza organizatorowi prób każdy przypadek zagrożenia bezpieczeństwa lotu i okoliczności
jego wystąpienia;
4)
powstrzymuje się od wykonywania lotów próbnych kontrolnych i prób w locie, w przypadku
gdy kwalifikacje niezbędne do wykonania tych lotów są wyższe niż kwalifikacje wynikające
z wpisanych do jego licencji uprawnień, wyższe od kwalifikacji udokumentowanych w
jego dokumentacji osobistej lub wyższe od rzeczywistego poziomu jego umiejętności.
§ 38.
1.
Członek personelu lotniczego może wykonywać czynności lotnicze wyłącznie w zakresie
wynikającym z:
1)
licencji, z uwzględnieniem ograniczeń do niej wpisanych;
2)
uprawnień wpisanych do licencji;
3)
potwierdzeń odbycia szkoleń lotniczych specjalistycznych, o których mowa w rozdziale
4 załącznika nr 3 do rozporządzenia, wpisanych do osobistego dokumentu praktyki lotniczej.
2.
Członek personelu lotniczego podczas wykonywania czynności lotniczych, do których
uprawnia licencja, posiada ją przy sobie wraz z następującymi dokumentami:
1)
orzeczeniem lotniczo-lekarskim, jeżeli jest ono wymagane;
2)
dokumentem tożsamości ze zdjęciem;
3)
zaktualizowanym osobistym dokumentem praktyki lotniczej.
3.
Posiadacz MML może poświadczać obsługę wyłącznie w zakresie wynikającym z:
1)
licencji, z uwzględnieniem wpisanych do niej ograniczeń;
2)
uprawnień lotniczych, wpisanych do jego licencji albo upoważnień wydanych przez zatrudniającą
organizację obsługową.
4.
Posiadacz MML może poświadczać wykonanie obsługi technicznej statku powietrznego,
jeżeli:
1)
ukończył z wynikiem pozytywnym szkolenie specjalistyczne w zakresie tego typu statku
powietrznego w jednym z podmiotów, o których mowa w § 26 ust. 2, i posiada wpis typu
statku powietrznego oraz praktyki do osobistego dokumentu praktyki lotniczej;
2)
w ciągu ostatnich 2 lat wykazał się 6-miesięczną praktyką w obsłudze statków powietrznych
wpisanych do dokumentu praktyki lotniczej mechanika lotniczego obsługi technicznej.
5.
Mechanik lotniczy posiadający licencję na obsługę techniczną statku powietrznego Part-66
w kategorii lub podkategorii B1, B2 lub B3, wydaną zgodnie z wymaganiami rozporządzenia
nr 2042/2003, może na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej poświadczać obsługę samolotów
i śmigłowców objętych tym rozporządzeniem, właściwych dla kategorii lub podkategorii
licencji, z uwzględnieniem ograniczeń wpisanych do licencji po spełnieniu warunków,
o których mowa w ust. 4.
§ 39.
Członek personelu lotniczego i uczestnik szkolenia lotniczego odbywający szkolenie
w celu uzyskania licencji lub uprawnienia powstrzymuje się od wykonywania czynności
lotniczych w przypadku, gdy:
1)
odczuwa dolegliwość fizyczną lub psychiczną, która utrudnia jemu wykonywanie tych
czynności w sposób bezpieczny;
2)
znajduje się pod wpływem środków ograniczających sprawność psychiczną lub fizyczną
w szczególności:
a)
leków,
b)
alkoholu,
c)
narkotyków albo innych środków odurzających.
§ 40.
1.
Członek personelu lotniczego przy wykonywaniu czynności lotniczych stosuje się do
ograniczeń medycznych zamieszczonych w orzeczeniu lotniczo-lekarskim.
2.
Jeżeli z ograniczenia, o którym mowa w ust. 1, wynika obowiązek wykonywania czynności
lotniczych tylko przy użyciu szkieł korekcyjnych, członek personelu lotniczego posiada
podczas wykonywania tych czynności zapasowe szkła korekcyjne.
3.
Przepisy ust. 1 i 2 stosuje się również do uczestnika szkolenia lotniczego odbywającego
szkolenie w celu uzyskania licencji lub uprawnienia. Ograniczenie wymienione w ust.
1 wpisuje się do dokumentu przebiegu szkolenia praktycznego.
Rozdział 7
Szczegółowe warunki i sposób prowadzenia rejestru personelu lotniczego
§ 41.
1.
W ramach rejestru personelu lotniczego, o którym mowa w art. 102 ustawy, Prezes Urzędu
prowadzi rejestr personelu lotniczego, zwany dalej „rejestrem”, na który składają
się teczki osobowe członków personelu lotniczego wraz z zawartymi w nich dokumentami.
2.
Teczka osobowa członka personelu lotniczego zawiera:
1)
podstawowe dane osobowe członka personelu lotniczego:
a)
imiona i nazwisko,
b)
miejsce urodzenia i numer PESEL, a w przypadku osób, które nie mają przyznanego numeru
PESEL - datę urodzenia,
c)
obywatelstwo,
d)
adres zamieszkania oraz, na żądanie członka personelu lotniczego, adres do korespondencji;
2)
osobisty numer członka personelu lotniczego, którym są oznaczane wszystkie wydane
jemu licencje;
3)
wykaz wszystkich licencji z uwzględnieniem:
a)
oznaczenia licencji,
b)
daty wydania licencji,
c)
wpisanych do licencji uprawnień, z oznaczeniem terminu ich ważności i przedłużenia
ich ważności,
d)
okresów zawieszeń licencji i uprawnień do nich wpisanych oraz dat przywrócenia ich
ważności,
e)
oznaczenia oraz daty wydania decyzji dotyczących cofnięcia, zmiany, zawieszenia i
przywrócenia ważności licencji oraz wydania, wznowienia ważności i cofnięcia uprawnienia
wpisywanego do licencji oraz prawomocnych orzeczeń sądowych;
4)
dokumenty złożone w związku z ubieganiem się o wydanie licencji oraz o wydanie, przedłużenie
albo wznowienie ważności wpisywanych do niej uprawnień;
5)
protokoły z przeprowadzonych egzaminów państwowych wymaganych do wydania licencji
lub do wydania, przedłużenia albo wznowienia ważności wpisywanych do niej uprawnień;
6)
decyzje dotyczące cofnięcia, zmiany, zawieszenia i przywrócenia ważności licencji
oraz wydania, wznowienia ważności i cofnięcia uprawnienia wpisywanego do licencji
oraz prawomocne orzeczenia sądowe;
7)
informacje dotyczące wypadków i incydentów lotniczych z udziałem członka personelu
lotniczego;
8)
pisemne informacje o dacie i okolicznościach utraty lub zniszczenia dokumentu licencji.
§ 42.
1.
Rejestr obejmuje odrębnie prowadzony dział osób, którym wydano świadectwa uznania
obcych licencji lub równoważnych im dokumentów wydanych przez właściwy organ obcego
państwa.
2.
Do działu rejestru, o którym mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio § 41 ust. 2, z
tym że rejestr uzupełnia się o daty ważności wydanych świadectw uznania obcych licencji.
§ 43.
1.
Skreślenie członka personelu lotniczego z rejestru następuje:
1)
w razie śmierci albo uznania członka personelu lotniczego za zmarłego;
2)
w razie cofnięcia wszystkich licencji.
2.
Teczkę osobową członka personelu lotniczego skreślonego z rejestru przechowuje się
w rejestrze przez okres:
1)
3 lat następujących po roku, w którym nastąpiła śmierć członka personelu lotniczego;
2)
10 lat następujących po roku, w którym członek personelu lotniczego został uznany
za zmarłego;
3)
5 lat następujących po roku, w którym decyzja o cofnięciu ostatniej licencji stała
się ostateczna.
Rozdział 8
Przepisy przejściowe i dostosowujące
§ 44.
1.
Licencje oraz wpisane do nich uprawnienia wydane przed dniem wejścia rozporządzenia
w życie zachowują ważność przez okres, na jaki zostały wydane.
2.
Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego dokonuje, na wniosek członka personelu lotniczego,
wymiany jego licencji i uprawnień do nich wpisanych, wydanych przed dniem wejścia
w życie rozporządzenia na licencje i uprawnienia na warunkach określonych w ust. 3
i 4.
3.
Wymiana, o której mowa w ust. 2, może nastąpić najpóźniej w dniu upływu ważności dotychczasowej
licencji.
4.
Z zastrzeżeniem ust. 5, licencje i uprawnienia, o których mowa w ust. 1, podlegają
wymianie na odpowiadające im licencje i uprawnienia o tych samych nazwach.
5.
Licencja mechanika poświadczenia obsługi statków powietrznych innych niż samoloty
i śmigłowce oraz obsługi statków powietrznych wymienionych w załączniku II do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 216/2008 z dnia 20 lutego 2008 r.
w sprawie wspólnych zasad w zakresie lotnictwa cywilnego i utworzenia Europejskiej
Agencji Bezpieczeństwa Lotniczego oraz uchylającego dyrektywę Rady 91/670/EWG, rozporządzenie
(WE) nr 1592/2002 i dyrektywę 2004/36/WE podlega wymianie na licencję mechanika lotniczego obsługi technicznej statków powietrznych
innych niż samoloty i śmigłowce oraz obsługi statków powietrznych wymienionych w załączniku
II do rozporządzenia nr 216/2008, z tym że:
1)
uprawnienie dotyczące płatowca samolotu o masie startowej poniżej 5700 kg AF(A) -
podlega wymianie na uprawnienie dotyczące płatowca, zespołu napędowego i systemów
elektrycznych samolotu o masie startowej poniżej 5700 kg AFPP(A);
2)
uprawnienie dotyczące płatowca śmigłowca o masie startowej poniżej 5700 kg AF(H) -
podlega wymianie na uprawnienie dotyczące płatowca, zespołu napędowego i systemów
elektrycznych śmigłowca o masie startowej poniżej 5700 kg AFPP(H);
3)
uprawnienie dotyczące płatowca wiatrakowca o masie startowej poniżej 5700 kg AF(AG)
- podlega wymianie na uprawnienie dotyczące płatowca, zespołu napędowego i systemów
elektrycznych wiatrakowca o masie startowej poniżej 5700 kg AFPP(AG);
4)
uprawnienie dotyczące zespołu napędowego samolotu o masie startowej poniżej 5700 kg
PP(A) - podlega wymianie na uprawnienie dotyczące płatowca, zespołu napędowego i systemów
elektrycznych samolotu o masie startowej poniżej 5700 kg AFPP(A)R;
5)
uprawnienie dotyczące zespołu napędowego śmigłowca o masie startowej poniżej 5700
kg PP(H) - podlega wymianie na uprawnienie dotyczące płatowca, zespołu napędowego
i systemów elektrycznych śmigłowca o masie startowej poniżej 5700 kg AFPP(H)R;
6)
uprawnienie dotyczące zespołu napędowego wiatrakowca o masie startowej poniżej 5700
kg PP(AG) - podlega wymianie na uprawnienie dotyczące płatowca, zespołu napędowego
i systemów elektrycznych wiatrakowca o masie startowej poniżej 5700 kg AFPP(AG)R;
7)
uprawnienie dotyczące awioniki samolotu o masie startowej poniżej 5700 kg AV(A) -
podlega wymianie na uprawnienie dotyczące awioniki i systemów elektrycznych statku
powietrznego o masie startowej poniżej 5700 kg AV(A);
8)
uprawnienie dotyczące awioniki śmigłowca o masie startowej poniżej 5700 kg AV(H) -
podlega wymianie na uprawnienie dotyczące awioniki i systemów elektrycznych statku
powietrznego o masie startowej poniżej 5700 kg AV(A);
9)
uprawnienie dotyczące awioniki wiatrakowca o masie startowej poniżej 5700 kg AV(AG)
- podlega wymianie na uprawnienie dotyczące awioniki i systemów elektrycznych statku
powietrznego o masie startowej poniżej 5700 kg AV(A).
6.
Licencja wydana przed dniem wejścia w życie rozporządzenia, która utraciła swoją ważność,
podlega wymianie zgodnie z ust. 2-5, po wznowieniu ważności odpowiedniego uprawnienia.
7.
Do licencji wydanej w wyniku wymiany wpisuje się tylko ważne uprawnienia.
8.
Uprawnienie, w stosunku do którego złożono przed dniem wejścia w życie rozporządzenia
wniosek o przedłużenie jego ważności, a którego ważność upłynęła przed dniem wejścia
w życie rozporządzenia, uznaje się za ważne i przedłuża w przypadku, gdy w dniu złożenia
wniosku członek personelu lotniczego spełniał wymagania niezbędne do przedłużenia
ważności tego uprawnienia.
9.
Licencje, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 2, w stosunku do których złożono przed dniem
wejścia w życie rozporządzenia wniosek o przedłużenie ich ważności, a których ważność
upłynęła przed dniem wejścia w życie rozporządzenia, uznaje się za ważne i wymienia
na odpowiadające im licencje o tych samych nazwach w przypadku, gdy w dniu złożenia
wniosku członek personelu lotniczego spełniał wymagania niezbędne do przedłużenia
ważności licencji.
§ 45.
1.
Członek personelu lotniczego posiadający kwalifikacje wynikające z wpisu do osobistego
dokumentu praktyki lotniczej może wykonywać czynności lotnicze na podstawie takiego
wpisu do czasu wymiany posiadanej licencji na licencję wydaną zgodnie z przepisami
rozporządzenia.
2.
Członek personelu lotniczego posiadający licencję pilota szybowcowego, licencję pilota
samolotowego turystycznego, licencję pilota samolotowego zawodowego lub licencję pilota
samolotowego liniowego oraz posiadający wpis akrobacji podstawowej do osobistego dokumentu
praktyki lotniczej może wykonywać loty akrobacyjne w zakresie akrobacji podstawowej
w charakterze dowódcy statku powietrznego na podstawie takiego wpisu do dnia 7 kwietnia
2015 r.
§ 46.
1.
Zaświadczenia o ukończeniu szkolenia lotniczego teoretycznego i praktycznego do licencji,
o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 2, lub uprawnień do nich wpisywanych, wydane przed
dniem wejścia w życie rozporządzenia, zachowują ważność przez okres 12 miesięcy od
dnia jego wejścia w życie, z tym że zaświadczenia o ukończeniu szkolenia teoretycznego
i praktycznego do licencji mechanika lotniczego obsługi technicznej statków powietrznych
innych niż samoloty i śmigłowce oraz obsługi statków powietrznych wymienionych w załączniku
II do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 216/2008 z dnia 20 lutego 2008 r.
w sprawie wspólnych zasad w zakresie lotnictwa cywilnego i utworzenia Europejskiej
Agencji Bezpieczeństwa Lotniczego oraz uchylającego dyrektywę Rady 91/670/EWG, rozporządzenie
(WE) nr 1592/2002 i dyrektywę 2004/36/WE oraz wpisywanych do niej uprawnień, są ważne bezterminowo.
2.
Zaświadczenia o ukończeniu szkolenia lotniczego teoretycznego i praktycznego do licencji
pilota balonu wolnego PL(FB) i licencji pilota szybowcowego PL(G) lub uprawnień do
nich wpisywanych, wydane przed dniem wejścia w życie rozporządzenia, zachowują ważność
przez okres 12 miesięcy od daty wydania zaświadczenia.
3.
Szkolenie lotnicze do licencji pilota balonowego i licencji pilota szybowcowego wraz
z wpisywanymi do nich uprawnieniami oraz dotychczasowe szkolenia lotnicze specjalistyczne
dotyczące tych licencji mogą odbywać się do dnia 7 kwietnia 2015 r. na podstawie programów
szkolenia oraz instrukcji wykonawczych ośrodków szkolenia lotniczego zatwierdzonych
przez Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego przed dniem wejścia w życie rozporządzenia.
§ 47.
1.
Szkolenie lotnicze rozpoczęte przed dniem wejścia w życie rozporządzenia uznaje się
za przeprowadzone zgodnie z przepisami rozporządzenia.
2.
Szkolenia lotnicze specjalistyczne, których odbycie potwierdza się wpisem do osobistego
dokumentu praktyki lotniczej pilota, rozpoczęte przed dniem wejścia w życie rozporządzenia,
polegające na wykonywaniu w charakterze dowódcy statku powietrznego lotów akrobacyjnych,
połączonych z holowaniem statku powietrznego przez inny statek powietrzny lub połączonych
z holowaniem banerów przez statek powietrzny uznaje się za szkolenia do uzyskania
uprawnień dodatkowych określonych w przepisach FCL.800 i FCL.805 załącznika I (Część FCL) do rozporządzenia Komisji (UE) nr 1178/2011 z dnia 3 listopada
2011 r. ustanawiającego wymagania techniczne i procedury administracyjne odnoszące
się do załóg w lotnictwie cywilnym zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego
i Rady (WE) nr 216/2008 , zwanego dalej „rozporządzeniem nr 1178/2011”, po uprzednim zweryfikowaniu szkolenia
specjalistycznego przez ośrodek szkolenia lotniczego na jego zgodność z wymaganiami
rozporządzenia nr 1178/2011.
3.
Szkolenia lotnicze do uprawnienia pilota doświadczalnego klasy 3 albo 2, rozpoczęte
i zakończone przed dniem 19 marca 2013 r., uznaje się za szkolenia do uzyskania uprawnień
pilota doświadczanego określonych w przepisach FCL.820 załącznika I (Część FCL) do
rozporządzenia nr 1178/2011.
4.
Szkolenia lotnicze do uprawnienia pilota doświadczalnego klasy 3 albo 2, rozpoczęte
i niezakończone przed dniem 19 marca 2013 r., uznaje się za szkolenia do uzyskania
uprawnień pilota doświadczanego określonych w przepisach FCL.820 załącznika I (Część
FCL) do rozporządzenia nr 1178/2011, po uprzednim zweryfikowaniu szkolenia przez ośrodek
szkolenia lotniczego na jego zgodność z wymaganiami rozporządzenia nr 1178/2011.
5.
Nadzorowaną praktykę instruktorską rozpoczętą przed dniem wejścia w życie rozporządzenia
uznaje się za odbytą zgodnie z przepisami rozporządzenia.
6.
W przypadku rozpoczęcia nadzorowanej praktyki lotniczej w celu uzyskania uprawnienia
instruktorskiego wpisywanego do licencji pilota balonowego albo licencji pilota szybowcowego
i niezakończenia jej przed dniem wejścia w życie rozporządzenia, Prezes Urzędu Lotnictwa
Cywilnego, na wniosek członka personelu lotniczego o wpis uprawnienia instruktora
szkolenia ogólnego FI, dokonuje wpisu uprawnienia instruktora szkolenia ogólnego ograniczonego
do prowadzenia szkolenia w locie pod nadzorem innego instruktora szkolenia ogólnego
FI(R) odpowiednio do licencji pilota balonowego albo licencji pilota szybowcowego.
§ 48.
Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego dokonuje, na wniosek członka personelu lotniczego,
wpisów uprawnień dodatkowych, o których mowa w przepisach FCL.800 oraz FCL.805 załącznika
1 do rozporządzenia nr 1178/2011, do licencji wydanej zgodnie z przepisami rozporządzenia,
na podstawie wpisów wynikających z osobistego dokumentu praktyki lotniczej pilota.
§ 49.
Posiadacz uprawnienia instruktora szkolenia ogólnego klasy 1 FI1 lub uprawnienia instruktora
szkolenia ogólnego klasy 2 FI2 wpisanego do licencji pilota szybowcowego PL(G) lub
licencji pilota balonu wolnego PL(FB) otrzymuje uprawnienie instruktora uprawnionego
do szkolenia instruktorów FI/FI wpisane do licencji pilota szybowcowego lub licencji
pilota balonowego na podstawie wniosku złożonego do Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego
po spełnieniu wymogu określonego przepisem FCL.905.FI (i) załącznika I do rozporządzenia
nr 1178/2011.
Rozdział 9
Przepis końcowy
§ 50.
Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 7 dni od dnia ogłoszenia.4)Niniejsze rozporządzenie było poprzedzone rozporządzeniem Ministra Infrastruktury
z dnia 3 września 2003 r. w sprawie licencjonowania personelu lotniczego (Dz. U. Nr
165, poz. 1603, z 2005 r. Nr 70, poz. 632 i Nr 219, poz. 1867, z 2006 r. Nr 164, poz.
1160, z 2009 r. Nr 97, poz. 808 i Nr 113, poz. 942 oraz z 2010 r. Nr 165, poz. 1119),
które na podstawie art. 18 ustawy z dnia 30 czerwca 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo
lotnicze oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 170, poz. 1015) utraciło moc z dniem
19 marca 2013 r.
2)
Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2012 r.
poz. 951 i 1544 oraz z 2013 r. poz. 134, 628, 829 i 912.
3)
Zmiany wymienionej konwencji zostały ogłoszone w Dz. U. z 1963 r. Nr 24, poz. 137
i 138, z 1969 r. Nr 27, poz. 210 i 211, z 1976 r. Nr 21, poz. 130 i 131, Nr 32, poz.
188 i 189 i Nr 39, poz. 227 i 228, z 1984 r. Nr 39, poz. 199 i 200, z 2000 r. Nr 39,
poz. 446 i 447, z 2002 r. Nr 58, poz. 527 i 528, z 2003 r. Nr 78, poz. 700 i 701 oraz
z 2012 r. poz. 368, 369, 370 i 371.
4)
Niniejsze rozporządzenie było poprzedzone rozporządzeniem Ministra Infrastruktury
z dnia 3 września 2003 r. w sprawie licencjonowania personelu lotniczego (Dz. U. Nr
165, poz. 1603, z 2005 r. Nr 70, poz. 632 i Nr 219, poz. 1867, z 2006 r. Nr 164, poz.
1160, z 2009 r. Nr 97, poz. 808 i Nr 113, poz. 942 oraz z 2010 r. Nr 165, poz. 1119),
które na podstawie art. 18 ustawy z dnia 30 czerwca 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo
lotnicze oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 170, poz. 1015) utraciło moc z dniem
19 marca 2013 r.
Załącznik nr 1 - Nazwy specjalności członka personelu lotniczego i symbole licencji
Nazwy dla poszczególnych rodzajów licencji są zamieszczone w poniższej tabeli wraz
z symbolami licencji:
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Załącznik nr 2 - Licencje członków personelu lotniczego (wzór)
Załącznik nr 3 - Szczegółowe wymagania dla poszczególnych rodzajów licencji oraz rodzaje uprawnień wpisywanych do tych licencji
Rozdział 1
Określenia i przepisy wspólne
1.1.
Określenia i skróty
Użyte w załączniku określenia i skróty oznaczają:
1.1.1.
Dowódca (pierwszy pilot). Pilot wyznaczony do pełnienia czynności dowódcy statku powietrznego.
1.1.2.
Drugi pilot. Pilot wchodzący w skład załogi wieloosobowej statku powietrznego, niebędący jego
dowódcą.
1.1.3.
ICAO. Organizacja Międzynarodowego Lotnictwa Cywilnego - International Civil Aviation Organisation.
1.1.4.
Instruktor szkolenia praktycznego. Członek personelu lotniczego posiadający wpisane do licencji ważne uprawnienie instruktora,
mechanik poświadczenia obsługi upoważniony do prowadzenia szkolenia kandydatów na
mechaników poświadczenia obsługi i mechaników poświadczenia obsługi.
1.1.5.
Instruktor szkolenia teoretycznego. Osoba upoważniona do prowadzenia szkolenia teoretycznego w ośrodku szkolenia lotniczego
albo w certyfikowanej organizacji szkolenia lotniczego.
1.1.6.
Instruktor wiatrakowcowy. Pilot wiatrakowcowy, który posiada ważne uprawnienie instruktora wpisane do licencji.
1.1.7.
Kategoria statku powietrznego. Rodzaj statków powietrznych o wspólnych cechach podstawowych, istotnie odróżniających
je od innych rodzajów statków powietrznych.
1.1.8.
Lot agrolotniczy. Lot VFR wykonywany na wysokości mniejszej niż określona przez przepisy dla lotów
VFR, podczas którego ze statku powietrznego rozprzestrzeniane są substancje działające
chemicznie lub biologicznie na biosferę ziemi lub wody. Do lotu agrolotniczego zalicza
się również dolot z miejsca załadowania statku powietrznego do miejsca operacji, niezbędne
manewry wyprowadzania statku powietrznego na kierunki nalotów, podczas których jest
rozprzestrzeniana substancja, i dolot do miejsca powtórnego załadunku lub postoju
statku powietrznego.
1.1.9.
Lot kontrolny. Lot wykonany wyłącznie w celu określenia poziomu umiejętności praktycznych kandydata
lub pilota.
1.1.10.
Lot przeciwpożarowy gaśniczy. Lot, w którym ze statku powietrznego są rozprzestrzeniane substancje gaśnicze.
1.1.11.
Oblot. Pierwszy lot albo pierwszy lot i kilka następnych lotów prototypu, objętych programem
prób w locie albo jego częścią.
1.1.12.
Obsługa naziemna (statku powietrznego). Obsługa statku powietrznego, wykonywana przez załogę statku powietrznego lub pod
jej nadzorem na ziemi, inna niż obsługa techniczna.
1.1.13.
Obsługa techniczna (statku powietrznego). Obsługa statku powietrznego i jego zespołów, której czynności, metody oraz terminy
albo okoliczności wykonania określone są w instrukcji obsługi technicznej statku i
jego zespołów lub w dokumentach uzupełniających. Obsługa techniczna jest wykonywana
przez lub pod nadzorem uprawnionego mechanika poświadczenia obsługi i przez niego
poświadczana.
1.1.14.
Część - 66. Załącznik III do rozporządzenia nr 2042/2003.
1.1.15.
Część - 145. Załącznik II do rozporządzenia nr 2042/2003.
1.1.16.
Część - 147. Załącznik IV do rozporządzenia nr 2042/2003.
1.1.17.
Pilot doświadczalny. Pilot, w którego licencji jest wpisane uprawnienie pilota doświadczalnego.
1.1.18.
Pilotowanie. Zespół czynności pilota albo pilota-ucznia, polegających na wykonywaniu manewrów
statku powietrznego przy użyciu sterownic, znajdujących się w kabinie załogi. W pilotowaniu
może uczestniczyć mechanik pokładowy, w zakresie określonym w instrukcji użytkowania
statku powietrznego i przez decyzje dowódcy statku powietrznego.
1.1.19.
Przelot. Lot, który przebiega częściowo poza przestrzeniami powietrznymi, w których odbywa
się ruch nad lotniskiem albo lądowiskiem.
1.1.20.
Radionawigacja. Prowadzenie nawigacji z wykorzystaniem sygnałów radiowych.
1.1.21.
Ruch lotniczy kontrolowany. Ruch lotniczy, wobec którego zapewniona jest służba kontroli ruchu lotniczego.
1.1.22.
Ruch lotniczy niekontrolowany. Ruch lotniczy, wobec którego nie jest zapewniona służba kontroli ruchu lotniczego.
1.1.23.
Statek powietrzny z załogą jednoosobową. Statek powietrzny dopuszczony zgodnie z jego certyfikatem typu lub innym równoważnym
dokumentem do użytkowania z minimalną załogą składającą się z jednego pilota.
1.1.24.
Statek powietrzny z załogą wieloosobową. Statek powietrzny dopuszczony zgodnie z jego certyfikatem typu lub innym równoważnym
dokumentem do użytkowania z minimalną załogą składającą się co najmniej z dwóch pilotów.
1.1.25.
Symulator lotu. Urządzenie odzwierciedlające w pełnej skali dany typ albo typ i wariant kabiny załogi
lub pokładu statku powietrznego, włączając w to pełne wyposażenie i programy komputerowe,
posiadające system wizualizacji zapewniający obraz otoczenia widzianego z kabiny załogi
lub pokładu statku powietrznego, a także system kinematyczny generujący ruch kabiny
pilota.
1.1.26.
Szkolenie praktyczne. Szkolenie, którego celem jest nabycie umiejętności lotniczych praktycznego wykonywania
czynności lotniczych wraz z niezbędną wiedzą o zasadach ich wykonywania.
1.1.27.
Szkolenie praktyczne naziemne. Szkolenie praktyczne pilota-ucznia albo pilota prowadzone na ziemi.
1.1.28.
Szkolenie praktyczne w locie. Szkolenie praktyczne pilota-ucznia albo pilota na pokładzie statku powietrznego w
czasie lotu.
1.1.29.
Szkolenie teoretyczne. Szkolenie, którego celem jest zdobycie wiedzy lotniczej.
1.1.30.
Typ statku powietrznego. Statki powietrzne zbudowane według tego samego podstawowego projektu łącznie z wszystkimi
modyfikacjami, z wyjątkiem takich modyfikacji, które powodują zmianę właściwości pilotażowych,
składu załogi lub charakterystyk lotu.
1.1.31.
Pilot-uczeń. Osoba odbywająca szkolenia teoretyczne lub praktyczne.
1.1.32.
Ukończenie szkolenia (teoretycznego lub praktycznego). Spełnienie przez uczestnika wymagań programu szkolenia dotyczących udziału w zajęciach
szkoleniowych przy ewentualnym uwzględnieniu ustalonego dla niego indywidualnego toku
szkolenia.
1.1.33.
Urządzenie treningowe. Urządzenie częściowo symulujące środowisko kabiny lub pokład statku powietrznego
i ich właściwości oraz przebieg lotu, przeznaczone do szkolenia.
1.1.34.
VMC. Warunki meteorologiczne dla lotów z widocznością - Visual Meteorological Flight Conditions.
1.1.35.
Załoga jednoosobowa. Załoga, w której składzie jest jeden pilot.
1.1.36.
Załoga wieloosobowa. Załoga, w której składzie jest co najmniej dwóch pilotów.
1.2.
Przepisy wspólne
1.2.1.
Licencje i uprawnienia lotnicze, które odpowiadają nie tylko polskim przepisom licencjonowania,
ale również wymaganiom międzynarodowym, są oznaczane przez umieszczenie na druku licencji
informacji określającej spełnienie wymagań:
1)
Części - 66 - jeżeli licencja lub uprawnienie odpowiada wymaganiom określonym w rozporządzeniu
nr 2042/2003;
2)
ICAO - jeżeli licencja lub uprawnienie odpowiada wymaganiom określonym w Załączniku
1;
3)
PART - FCL - jeżeli licencja lub uprawnienie odpowiada wymaganiom określonym w rozporządzeniu
nr 1178/2011.
1.2.2.
. Osoba ubiegająca się o uzyskanie licencji lub uprawnienia lotniczego wydawanych
zgodnie z polskimi przepisami licencjonowania może nie spełniać wymagań międzynarodowych,
w przypadku gdy do licencji zostały wpisane stosowne ograniczenia.
Rozdział 2
Szczegółowe wymagania dla licencji pilota wiatrakowcowego PPL(AG) i licencji pilota wiatrakowcowego zawodowego CPL(AG) dotyczące zakresu szkolenia lotniczego i wymaganej praktyki
2.1.
Wymagania dotyczące poszczególnych licencji
2.1.1.
Licencja pilota wiatrakowcowego PPL(AG) i uprawnienia lotnicze do niej wpisywane
2.1.1.1.
Szkolenie lotnicze. Uczestnik szkolenia powinien ukończyć szkolenie teoretyczne i praktyczne w ośrodku
szkolenia lotniczego potwierdzone odpowiednimi zaświadczeniami.
2.1.1.2.
Szkolenie teoretyczne. Szkolenie teoretyczne obejmuje następujące przedmioty:
1)
prawo lotnicze: przepisy międzynarodowe i krajowe, w tym przepisy dotyczące licencji
pilota wiatrakowcowego turystycznego i uprawnień, które mogą zostać do niej wpisane,
oraz przepisy i procedury dotyczące ruchu lotniczego, służb i organów ruchu lotniczego;
2)
wiedza ogólna o wiatrakowcu: konstrukcja i funkcjonowanie płatowca i jego systemów,
zespoły napędowe, systemy i przyrządy pokładowe oraz ocena zdatności do lotu;
3)
osiągi i planowanie lotu: masa i wyważenie, osiągi przy starcie i lądowaniu, podczas
lotu poziomego, wznoszącego i ze zniżaniem, operacyjny plan lotu i plan lotu na potrzeby
ruchu lotniczego;
4)
człowiek - możliwości i ograniczenia: podstawowa wiedza o fizjologii i psychologii
człowieka oraz wpływie warunków lotu, chorób, higieny, środków ograniczających sprawność
psychiczną lub fizyczną pilota w postaci leków i środków psychotropowych oraz innych
środków o podobnym działaniu, czynnik ludzki w lotnictwie;
5)
meteorologia: wiedza o atmosferze, czynnikach meteorologicznych i zjawiskach atmosferycznych
zagrażających bezpieczeństwu lotu, organizacja osłony meteorologicznej lotnictwa,
informacje meteorologiczne na potrzeby lotnictwa, ich pozyskiwanie, interpretacja
i wykorzystywanie, klimatologia i jej wykorzystanie na potrzeby lotnictwa;
6)
nawigacja: kula ziemska i jej odwzorowania na mapach, odległości i kierunki, plany,
mapy i odwzorowania kartograficzne, ich odczytywanie i wykorzystanie w różnych rodzajach
lotów, wysokość i poziom lotu, nastawianie wysokościomierzy ciśnieniowych, nawigacja
zliczeniowa, wykorzystanie kalkulatorów nawigacyjnych, czas - średni lokalny i uniwersalny
koordynowany, strefy czasowe, czas wschodu i zachodu słońca, radionawigacja, systemy
radionawigacyjne, rodzaje i wykorzystanie pokładowych urządzeń radionawigacyjnych,
nawigacja radarowa, transponder;
7)
procedury operacyjne: przepisy międzynarodowe i krajowe o eksploatacji statków powietrznych,
poszukiwanie i ratownictwo, badanie wypadków i incydentów lotniczych, procedury antyhałasowe,
skutki naruszenia przepisów lotniczych;
8)
zasady lotu: aerodynamika podstawowa, aerodynamika wirnika, kinematyka i mechanika
jego ruchu, autorotacja, lot z prędkością postępową, mechanika podstawowych elementów
lotu, sterowanie położeniem przestrzennym, stateczność, obciążenia konstrukcji w locie,
wibracje i ich działanie na konstrukcję wiatrakowca, obciążenia konstrukcji w locie,
mechanika ruchu wiatrakowca na ziemi i obciążenia jego konstrukcji, przy układach
podwozia z kołem przednim i ogonowym, specyficzne zagrożenia lotu wiatrakowca;
9)
łączność: frazeologia radiotelefoniczna w języku polskim lub języku angielskim, procedury
radiotelefoniczne stosowane przy próbach naziemnych radiostacji, nawiązywanie i prowadzenie
łączności, zezwolenia, instrukcje, ostrzeżenia i informacje, łączność w niebezpieczeństwie
i sytuacjach naglących, postępowanie w przypadku utraty łączności;
10)
ogólne bezpieczeństwo lotów: wiatrakowiec - zasady bezpiecznego zachowania na pokładzie,
wykorzystanie wyposażenia bezpieczeństwa, wyposażenia ratowniczego wiatrakowca oraz
osobistego załogi i pasażerów - zasady jego użycia, zagrożenia bezpieczeństwa ze strony
wiatrakowca i jego ładunku, zagrożenia zewnętrzne ze strony innych statków powietrznych,
warunków pogodowych, stanu nawierzchni lotniska, operacje przymusowych lądowań.
2.1.1.3.
Szkolenie praktyczne. Kandydat powinien podczas szkolenia praktycznego nabyć umiejętności w zakresie:
1)
operacyjnego i nawigacyjnego przygotowania do lotu, oceny zdatności do lotu i obsługi
naziemnej wiatrakowca;
2)
procedur lotów w przestrzeni powietrznej nad lotniskiem albo lądowiskiem, środków
ostrożności i procedur antykolizyjnych;
3)
pilotowania wiatrakowca według VFR, podczas wykonywania manewrów charakterystycznych
dla wiatrakowca;
4)
kołowania, startu i lądowania przy wietrze o kierunku i prędkości akceptowanej instrukcją
użytkowania wiatrakowca w locie;
5)
operacji połączonej ze startem i lądowaniem na lądowiskach;
6)
operacji awaryjnych, w tym symulowania awarii zespołu napędowego, przymusowego i zapobiegawczego
lądowania, niesprawności wyposażenia oraz pożaru w locie;
7)
przelotów VFR na podstawie zewnętrznych punktów orientacyjnych, nawigowania zliczeniowego
i radionawigacji;
8)
przylotów na lotniska kontrolowane i odlotów z lotnisk kontrolowanych, przelotów VFR
w ruchu lotniczym kontrolowanym;
9)
prowadzenia korespondencji radiotelefonicznej w języku polskim lub języku angielskim
w lotach VFR, w ruchu lotniczym kontrolowanym i niekontrolowanym.
2.1.1.4.
Praktyka. Uczestnik szkolenia powinien wykazać, że w trakcie szkolenia lotniczego wykonał co
najmniej 40 godzin lotu na wiatrakowcu, w tym:
1)
co najmniej 10 godzin lotu samodzielnego;
2)
co najmniej 5 godzin przelotu samodzielnego, z włączeniem przelotu na odległość nie
mniejszą niż 185 km (100 NM), podczas którego zostały wykonane dwa lądowania z całkowitym
zatrzymaniem na dwóch różnych lotniskach; przelot samodzielny może mieścić się w ogólnym
czasie lotów samodzielnych wymienionym w ppkt 1.
2.1.1.4.1.
Jeżeli uczestnik szkolenia ma licencję pilota samolotowego, śmigłowcowego, szybowcowego
albo świadectwo kwalifikacji pilota samolotu, śmigłowca albo wiatrakowca, to wówczas
czas 40 godzin lotu określony w pkt 2.1.1.4 może być zmniejszony o czas lotu wynoszący
30% czasu lotu wykonanego przez kandydata w charakterze dowódcy jednego z tych statków
powietrznych, jednak nie więcej niż o 20 godzin, pod warunkiem prowadzenia szkolenia
według programu szkolenia zatwierdzonego dla tego rodzaju kandydatów.
2.1.1.5.
Uprawnienia lotnicze, które mogą być wpisane do licencji. Do PPL(AG) wpisuje się uprawnienia na typ wiatrakowca oraz może być wpisane uprawnienie
do lotów nocnych VFR.
2.1.1.6.
Uprawnienia posiadacza licencji. Posiadacz PPL(AG) jest uprawniony do wykonywania bez wynagrodzenia czynności dowódcy
i drugiego pilota używanego nieodpłatnie wiatrakowca, pod warunkiem posiadania ważnego
uprawnienia na typ wiatrakowca.
2.1.2.
Licencja pilota wiatrakowcowego zawodowego CPL(AG) i uprawnienia lotnicze do niej
wpisywane
2.1.2.1.
Wymagania wstępne. Uczestnik szkolenia przystępujący do szkolenia na CPL(AG) powinien wykazać, że wykonał
co najmniej 150 godzin lotu na wiatrakowcu, w tym co najmniej:
1)
50 godzin jako pilot dowódca wiatrakowca;
2)
10 godzin przelotu jako pilot dowódca wiatrakowca;
3)
co najmniej 10 godzin lotu na dwusterze według wskazań przyrządów;
4)
10 godzin lotu w nocy, w tym nie mniej niż:
a)
5 godzin lotów szkoleniowych na dwusterze, w tym co najmniej 3 godziny przelotu,
b)
5 godzin lotów szkoleniowych samodzielnych, w tym co najmniej 3 godziny przelotu w
nocy i 5 samodzielnych startów i lądowań z pełnym zatrzymaniem.
2.1.2.1.1.
W celu spełnienia wymogu wykonania 150 godzin lotu na wiatrakowcu, o którym mowa w
pkt 2.1.2.1, uczestnikowi szkolenia można zaliczyć:
1)
100 godzin lotu na śmigłowcach, wykonane przez posiadacza CPL(H) lub ATPL(H), albo
50 godzin lotu na samolotach, wykonane przez posiadacza CPL(A) lub ATPL(A);
2)
50 godzin lotu na śmigłowcach, wykonane przez posiadacza PPL(H), albo 20 godzin lotu
na samolotach, wykonane przez posiadacza PPL(A);
3)
10 godzin lotu na motoszybowcach turystycznych albo na szybowcach.
2.1.2.2.
Szkolenie lotnicze. Uczestnik szkolenia powinien ukończyć szkolenie teoretyczne i praktyczne w ośrodku
szkolenia lotniczego potwierdzone odpowiednimi zaświadczeniami.
2.1.2.3.
Szkolenie teoretyczne. Szkolenie teoretyczne obejmuje następujące przedmioty:
1)
prawo lotnicze: przepisy międzynarodowe i krajowe, w tym przepisy dotyczące licencjonowania
odnoszące się do licencji pilotów wiatrakowcowych i uprawnień, które mogą zostać do
nich wpisane, oraz przepisy i procedury dotyczące ruchu lotniczego, służb i organów
ruchu lotniczego oraz współdziałanie z nimi;
2)
wiedza ogólna o wiatrakowcu: konstrukcja i funkcjonowanie płatowca i jego systemów,
zespoły napędowe, systemy i przyrządy pokładowe oraz ocena zdatności do lotu;
3)
osiągi i planowanie lotu: wpływ masy i wyważenia na osiągi i właściwości pilotażowe,
określanie i praktyczne wykorzystanie danych o osiągach podczas wszystkich faz lotu,
opracowanie operacyjnego planu lotu i planu lotu na potrzeby ruchu lotniczego;
4)
człowiek - możliwości i ograniczenia: podstawowa wiedza o fizjologii i psychologii
człowieka oraz wpływie warunków lotu, chorób, higieny, środków ograniczających sprawność
psychiczną lub fizyczną pilota w postaci leków i środków psychotropowych oraz innych
środków o podobnym działaniu, czynnik ludzki w lotnictwie;
5)
meteorologia: wiedza o atmosferze, czynnikach meteorologicznych i zjawiskach atmosferycznych
zagrażających bezpieczeństwu lotu, organizacja osłony meteorologicznej lotnictwa,
informacje meteorologiczne na potrzeby lotnictwa, ich pozyskiwanie, interpretacja
i wykorzystywanie; klimatologia i jej wykorzystanie na potrzeby lotnictwa;
6)
nawigacja: kula ziemska i jej odwzorowania na mapach, odległości i kierunki, plany,
mapy i odwzorowania kartograficzne, ich odczytywanie i wykorzystanie w różnych rodzajach
lotów, wysokość i poziom lotu, nastawianie wysokościomierzy ciśnieniowych, nawigacja
zliczeniowa, wykorzystanie kalkulatorów nawigacyjnych, czas - średni lokalny i uniwersalny
koordynowany, strefy czasowe, czas wschodu i zachodu słońca, radionawigacja, systemy
radionawigacyjne, rodzaje i wykorzystanie pokładowych urządzeń radionawigacyjnych,
nawigacja radarowa, transponder, metody nawigowania stosowane w profesjonalnych operacjach
lotniczych;
7)
procedury operacyjne: korzystanie z dokumentacji operacyjnej i nawigacyjnej, przepisy
międzynarodowe i krajowe o eksploatacji statków powietrznych, poszukiwanie i ratownictwo,
badanie wypadków i incydentów lotniczych, procedury antyhałasowe, procedury operacyjne
stosowane podczas przewozu ładunków niebezpiecznych, rodzaje ładunków niebezpiecznych,
wymagania i praktyki dotyczące informowania pasażerów o zasadach bezpieczeństwa łącznie
z zapewnianiem obserwacji zachowania pasażerów podczas wchodzenia i wychodzenia oraz
na pokładzie, skutki naruszenia przepisów lotniczych;
8)
zasady lotu: aerodynamika podstawowa, aerodynamika wirnika, kinematyka i mechanika
jego ruchu, autorotacja, lot z prędkością postępową, mechanika podstawowych elementów
lotu, sterowanie położeniem przestrzennym, stateczność, obciążenia konstrukcji w locie,
wibracje oraz ich wpływ na konstrukcję wiatrakowca, obciążenia konstrukcji w locie,
mechanika ruchu wiatrakowca na ziemi i obciążenia jego konstrukcji przy układach podwozia
z kołem przednim i ogonowym, specyficzne zagrożenia lotu wiatrakowca;
9)
łączność: frazeologia radiotelefoniczna w języku polskim lub języku angielskim, procedury
radiotelefoniczne stosowane przy próbach naziemnych radiostacji, nawiązywanie i prowadzenie
łączności podczas lotu we wszystkich klasach przestrzeni powietrznej, zezwolenia,
instrukcje, ostrzeżenia i informacje, łączność w niebezpieczeństwie i sytuacjach naglących,
procedury postępowania w przypadku utraty łączności;
10)
ogólne bezpieczeństwo lotów: wiatrakowiec - zasady bezpiecznego zachowania na pokładzie,
wykorzystanie wyposażenia bezpieczeństwa, wyposażenia ratowniczego wiatrakowca oraz
osobistego załogi i pasażerów - zasady jego użycia, zagrożenia bezpieczeństwa ze strony
wiatrakowca i jego ładunku, zagrożenia zewnętrzne ze strony innych statków powietrznych,
warunków pogodowych, stanu nawierzchni lotniska, operacje przymusowych lądowań.
2.1.2.4.
Szkolenie praktyczne. Kandydat powinien podczas szkolenia praktycznego nabyć umiejętności w zakresie:
1)
operacyjnego i nawigacyjnego przygotowania do lotu, oceny zdatności do lotu i obsługi
naziemnej wiatrakowca;
2)
wykonania procedur lotów w przestrzeni powietrznej nad lotniskiem albo lądowiskiem,
zachowania środków ostrożności i procedur antykolizyjnych;
3)
pilotowania wiatrakowca według zewnętrznych punktów oceny położenia w locie z widocznością
podczas wykonywania wszystkich manewrów normalnych charakterystycznych dla wiatrakowca;
4)
wykonania: startów i lądowań przy wietrze o kierunku i prędkości akceptowanych przez
instrukcję użytkowania śmigłowca w locie, operacji połączonych ze startem i lądowaniem
na lądowiskach, stromego podejścia do lądowania;
5)
wykonania symulowanych lądowań przymusowych, postępowania w sytuacji symulowanej niesprawności
wyposażenia wiatrakowca i niesprawności silników, sterów, układów elektrycznych i
hydraulicznych;
6)
wykonania lotu wyłącznie według wskazań przyrządów, bez widoczności, obejmującego:
a)
pilotaż przy standardowym i ograniczonym zestawie przyrządów,
b)
wyprowadzanie z nietypowych położeń, także przy ograniczonym zestawie przyrządów,
c)
nawigowanie z wykorzystaniem radionawigacji;
7)
wykonania przelotu VFR na podstawie zewnętrznych punktów orientacyjnych, nawigowania
zliczeniowego i radionawigacji;
8)
wykonania przylotu na lotnisko kontrolowane i odlotu z lotniska kontrolowanego, przelotu
VFR w ruchu lotniczym kontrolowanym;
9)
prowadzenia korespondencji radiotelefonicznej w języku polskim lub języku angielskim
w lotach VFR, w ruchu lotniczym kontrolowanym i niekontrolowanym;
10)
wykonywania lotów nocnych VFR.
2.1.2.5.
Uprawnienia lotnicze, które mogą być wpisane do licencji. Do CPL(AG) wpisuje się uprawnienia na typ wiatrakowca oraz mogą być wpisane uprawnienia:
1)
instruktora wiatrakowcowego:
a)
ograniczone klasy 2,
b)
klasy 1;
2)
pilota doświadczalnego klasy 3, 2 lub 1;
3)
IR - do lotów IFR.
2.1.2.6.
Uprawnienia posiadacza licencji. Posiadacz CPL(AG) jest uprawniony do:
1)
korzystania ze wszystkich uprawnień wynikających z PPL(AG);
2)
wykonywania za wynagrodzeniem czynności pilota dowódcy i drugiego pilota na wszystkich
wiatrakowcach zgodnie z posiadanymi ważnymi uprawnieniami;
3)
wykonywania czynności lotniczych wynikających z ważnych uprawnień lotniczych wpisanych
do jego licencji.
2.2.
Wymagania dotyczące szkolenia i praktyki w celu uzyskania uprawnienia na typ wia -
trakowca
2.2.1.
Typ wiatrakowca jednosilnikowego z załogą jednoosobową
Szkolenie posiadacza licencji pilota wiatrakowcowego w celu uzyskania uprawnienia
na dany typ wiatrakowca przeprowadza się zgodnie z programem szkolenia na ten typ,
obejmującym wszystkie procedury, zgodnie z instrukcją użytkowania w locie tego typu
wiatrakowca w czasie lotów szkoleniowych dwusterowych i samodzielnych w liczbie i
w czasie lotów przewidzianych w programie dostosowanym do właściwości danego typu.
2.2.2.
Typ wiatrakowca wielosilnikowego z załogą jednoosobową
Szkolenie posiadacza licencji pilota wiatrakowcowego w celu uzyskania uprawnienia
na dany typ wiatrakowca przeprowadza się zgodnie z programem szkolenia na ten typ,
obejmującym wszystkie procedury, łącznie z procedurami lotu z jednym silnikiem niepracującym,
zgodnie z instrukcją użytkowania w locie tego typu wiatrakowca w czasie lotów szkoleniowych
dwusterowych i samodzielnych w liczbie i czasie lotów przewidzianych w programie dostosowanym
do właściwości danego typu.
2.2.3.
Typ wiatrakowca z załogą wieloosobową
Uczestnik szkolenia przystępujący do szkolenia do uprawnienia na typ wiatrakowca z
załogą wieloosobową posiada licencję pilota wiatrakowcowego oraz powinien wykazać,
że wykonał co najmniej 100 godzin w charakterze dowódcy wiatrakowca.
Szkolenie obejmuje:
1)
szkolenie teoretyczne w zakresie wymaganym w celu uzyskania CPL(AG);
2)
szkolenie praktyczne według programu określającego minimalne wymagane liczby lotów
i minimalny czas lotów szkoleniowych z uwzględnieniem wyjściowej praktyki lotniczej
kandydata, właściwości wiatrakowca, rodzaju jego napędu i wyposażenia.
2.2.3.1.
Ograniczenie uprawnienia na typ wiatrakowca z załogą wieloosobową do wykonywania wyłącznie
czynności drugiego pilota może być wpisane do licencji, jeżeli szkolenie w celu uzyskania
uprawnienia było prowadzone tylko w zakresie wykonywania czynności drugiego pilota,
co jest stwierdzone w zaświadczeniu o ukończeniu szkolenia, lub kandydat uzyskał pozytywny
wynik z egzaminu praktycznego tylko w tym zakresie.
2.2.4.
Ważność uprawnienia na typ wiatrakowca wynosi 12 miesięcy i podlega przedłużeniu,
jeżeli jego posiadacz uzyskał pozytywny wynik z egzaminu państwowego przed egzaminatorem
praktycznym lub w okresie ważności uprawnienia uzyska nalot w wymiarze co najmniej
12 godzin na danym typie wiatrakowca, w tym:
1)
6 godzin lotu jako dowódca;
2)
12 startów i 12 lądowań;
3)
odbędzie co najmniej lot kontrolny z udziałem instruktora.
2.3.
Wymagania dotyczące szkolenia i praktyki w celu uzyskania uprawnienia do wykonywania
lotów w nocy
2.3.1.
Wymagania wstępne. Do szkolenia może być dopuszczony kandydat, który posiada:
1)
PPL(AG);
2)
kwalifikacje do lotów na typie wiatrakowca, na którym ma być szkolony w nocy, oraz
nalot w wymiarze co najmniej 10 godzin w charakterze dowódcy.
2.3.2.
Szkolenie teoretyczne i praktyczne
2.3.3.
Szkolenie teoretyczne. Szkolenie teoretyczne przeprowadza się przed rozpoczęciem szkolenia praktycznego.
Szkolenie teoretyczne obejmuje następujące zagadnienia:
1)
odmienność warunków widzialności obiektów orientacyjnych w nocy, odmienność sytuacji
świetlnej i dziennej konfiguracji obiektów, orientacja usytuowania lotniska wobec
punktów świetlnych, identyfikacja osiedli, dróg, torów oraz położenia i oświetlenia
lotniska zapasowego;
2)
konieczność adaptacji wzroku i oszczędnego używania oświetlenia kabiny lub latarki
ręcznej;
3)
rozmieszczenie świateł startowych, oznakowanie przeszkód i dróg kołowania, kołowanie
w nocy, trudności w ocenie prędkości ruchu po ziemi;
4)
technika startu i lądowania przy pełnych i ograniczonych światłach, lądowanie przy
użyciu reflektora pokładowego i innego oświetlenia;
5)
trudności w ocenie położenia samolotu względem horyzontu, horyzonty pozorne, zaufanie
do przyrządów pokładowych;
6)
zachowanie i orientacja w strefie, korzystanie z busoli, korkociąg;
7)
postępowanie w sytuacjach awaryjnych, utrata orientacji przestrzennej, awaria instalacji
oświetlenia lotniska, awaria pokładowej instalacji elektrycznej lub radiowej, pogarszanie
się warunków meteorologicznych, mgła przyziemna, przymusowe lądowanie w nocy na lotnisku.
2.3.4.
Szkolenie praktyczne. Szkolenie praktyczne obejmuje co najmniej 5 godzin lotów:
1)
w tym co najmniej 3 godziny lotów szkolnych na dwusterze obejmujących co najmniej
1 godzinę przelotu nawigacyjnego;
2)
co najmniej 2 godziny lotu jako dowódca, w tym co najmniej 5 samodzielnych startów
i lądowań z pełnym zatrzymaniem.
2.3.5.
Kwalifikacje do wykonywania lotów w nocy. Uprawnienie do wykonywania lotów w nocy uzyskuje się poprzez dokonanie wpisu w PPL(AG)
na podstawie zaświadczenia o ukończeniu szkolenia, o którym mowa w pkt 2.3.3 i 2.3.4,
wydanego przez ośrodek szkolenia lotniczego.
2.3.6.
Ważność uprawnienia. Uprawnienie do wykonywania lotów w nocy jest uprawnieniem bezterminowym.
2.4.
Uprawnienie IR do lotów IFR
2.4.1.
Wymagania wstępne. Kandydat przystępujący do szkolenia powinien spełniać następujące wymagania:
1)
ma:
a)
PPL(AG) z uprawnieniem do lotów w nocy i ważne orzeczenie lotniczo-lekarskie odpowiedniej
klasy zawierające informację o braku przeciwwskazań do wykonywania lotów IFR oraz
nalot w wymiarze co najmniej 100 godzin wykonanych w charakterze dowódcy wiatrakowca
albo
b)
CPL(AG);
2)
wykazał się znajomością języka angielskiego zgodnie z wymaganiami określonymi w Załączniku
1 do Konwencji.
2.4.2.
Szkolenie. Kandydat powinien ukończyć szkolenie teoretyczne i praktyczne w ośrodku szkolenia
lotniczego potwierdzone odpowiednimi zaświadczeniami. Szkolenie to może być prowadzone
równolegle ze szkoleniem w celu uzyskania CPL(AG) albo ze szkoleniem na typ wiatrakowca.
2.4.2.1.
Szkolenie teoretyczne. Szkolenie teoretyczne obejmuje następujące przedmioty w zakresie dotyczącym wiadomości
niezbędnych w celu wykonywania lotów IFR:
1)
prawo lotnicze;
2)
ogólna wiedza o wiatrakowcu;
3)
osiągi i planowanie lotu;
4)
człowiek - możliwości i ograniczenia;
5)
meteorologia;
6)
nawigacja;
7)
procedury operacyjne;
8)
łączność radiowa.
2.4.2.2.
Szkolenie praktyczne. Szkolenie praktyczne prowadzi się na:
1)
jednosilnikowych wiatrakowcach i obejmuje ono co najmniej 50 godzin lotu IFR na wiatrakowcach,
z których 25 godzin może być wykonanych na odpowiednim urządzeniu treningowym, zgodnie
z zatwierdzonym programem szkolenia;
2)
wielosilnikowych wiatrakowcach i obejmuje ono co najmniej 55 godzin lotu IFR na wiatrakowcach,
w tym nie mniej niż 15 godzin na wiatrakowcu wielosilnikowym, z których do 30 godzin
może być wykonanych na odpowiednim urządzeniu treningowym, a jeżeli kandydat posiada
uprawnienie do lotów IFR na wiatrakowcach jednosilnikowych, szkolenie może obejmować
nie mniej niż 5 godzin lotu na wiatrakowcu wielosilnikowym, z czego nie więcej niż
3 godziny na odpowiednim urządzeniu treningowym, zgodnie z zatwierdzonym programem
szkolenia.
2.4.2.2.1.
Zakres szkolenia praktycznego. Kandydat powinien podczas szkolenia praktycznego nabyć umiejętności w zakresie:
1)
przygotowania do lotu: analiza informacji meteorologicznych, ocena możliwości wykonania
lotu uwzględniająca istniejący i przewidywany stan pogody oraz wyposażenie statku
powietrznego, jego osiągi i ograniczenia, minimalne warunki atmosferyczne, operacyjne
i nawigacyjne planowanie lotu, ocena zdatności statku powietrznego do lotu IFR;
2)
pilotażu i nawigowania w locie IFR bez widoczności zewnętrznej obejmującego wykonanie
procedur właściwych dla typu statku powietrznego, który został użyty do szkolenia;
3)
wykonania lotu IFR w dzień i w nocy obejmującego wszystkie fazy lotu IFR, przy wykorzystaniu
systemów radionawigacji aktywnej i radarowej oraz kołowanie statku powietrznego;
4)
wykonania procedur awaryjnych w lotach IFR, w tym procedury utraty łączności, lotu
z ograniczonym zestawem przyrządów pokładowych, przymusowego zniżania lub lądowania
na lotnisku zapasowym, procedury postępowania w sytuacji awaryjnej spowodowanej usterką
zespołu napędowego statku wielosilnikowego, jeżeli uprawnienie ma dotyczyć takiego
statku;
5)
współdziałania z organami ruchu lotniczego, wykorzystania informacji otrzymanej od
służby informacji powietrznej, w tym ze stacji automatycznego rozgłaszania;
6)
monitorowania lotu i czynności załogi, szczególnie podczas przestawiania wysokościomierza
oraz dostrajania urządzeń radiowych i programowania systemów kierowania lotem;
7)
prowadzenia korespondencji radiotelefonicznej.
2.4.2.3.
Szkolenie w locie na wiatrakowcach prowadzi się wyłącznie na dwusterze z instruktorem
uprawnionym do prowadzenia szkolenia w lotach IFR, na wiatrakowcu odpowiednio do rodzaju
szkolenia.
2.4.2.4.
Szkolenie może być skrócone o 5 godzin lotu na wiatrakowcach dla posiadacza CPL(A)
albo CPL(H) z wpisanym uprawnieniem IR.
2.4.3.
Egzaminowanie. Do uzyskania uprawnienia IR jest wymagane zaliczenie egzaminu państwowego w zakresie
określonym w pkt 2.4.2.1 i 2.4.2.2.1.
2.4.4.
Ważność uprawnienia. Ważność uprawnienia lotniczego IR do lotów IFR wynosi 12 miesięcy i może być przedłużona
na kolejne okresy, jeżeli jego posiadacz zaliczy z wynikiem pozytywnym egzamin państwowy
przed egzaminatorem praktycznym.
2.5.
Rodzaje uprawnień lotniczych instruktora wpisywanych do CPL(AG) oraz wynikające z
nich uprawnienia do prowadzenia szkolenia lotniczego
2.5.1.
Uprawnienie instruktora wiatrakowcowego szkolenia ogólnego klasy 2
2.5.1.1.
Wymagania wstępne. Kandydat przystępujący do szkolenia powinien spełniać następujące wymagania:
1)
ma CPL(AG);
2)
ma nalot w wymiarze 200 godzin jako dowódca wiatrakowca.
2.5.1.2.
Warunkiem uzyskania uprawnienia instruktorskiego jest:
1)
ukończenie szkolenia teoretycznego i praktycznego;
2)
uzyskanie pozytywnego wyniku z egzaminu państwowego;
3)
odbycie praktyki instruktorskiej wymaganej programem.
2.5.1.3.
Szkolenie teoretyczne . Szkolenie teoretyczne kandydata na instruktora pilota obejmuje następujące przedmioty:
1)
prawo lotnicze: przepisy dotyczące licencjonowania pilotów w zakresie dotyczącym danego
uprawnienia oraz kierowania lotami w ruchu lotniczym niekontrolowanym, jeżeli uprawnienie
dotyczy szkolenia w tym rodzaju ruchu;
2)
człowiek - możliwości i ograniczenia: zasady higieny w szkoleniu lotniczym, rozpoznawanie
osób będących pod wpływem środków ograniczających sprawność fizyczną lub psychiczną
w postaci leków i środków psychotropowych oraz innych środków o podobnym działaniu,
procesy psychiczne, psychomotoryka, psychologiczne właściwości poszczególnych rodzajów
lotów, psychologia przyswajania wiedzy i umiejętności, racjonalizacja procesu szkolenia
lotniczego z punktu widzenia psychologii, czynnik ludzki w lotnictwie;
3)
pedagogika - podstawy: wychowanie, nauczanie, metody i ich dostosowanie do wieku i
innych cech szkolących się, podstawowe zasady dydaktyki i ich zastosowanie w szkoleniu
lotniczym, różnice w nauczaniu i uczeniu się, rola i pozycja instruktora w szkoleniu
lotniczym;
4)
metodyka i organizacja szkolenia kandydatów na pilotów: cykl szkolenia, szkolenie
teoretyczne, czynności pilota wykonywane w locie, szkolenie praktyczne na ziemi oraz
w locie, organizacja procesu szkolenia, bezpieczeństwo lotów oraz przygotowanie do
bezpiecznej samodzielnej praktyki lotniczej, kształtowanie postaw i dyscypliny lotniczej,
szczegółowe zasady metodyki szkolenia;
5)
pierwsza pomoc w nagłych wypadkach;
6)
zasady pilotażu;
7)
organizacja i kierowanie lotami w ruchu lotniczym niekontrolowanym;
8)
łączność.
2.5.1.3.1.
Szkolenie w przedmiocie wymienionym w pkt 2.5.1.3 ppkt 6 ma formę zajęć metodycznych
prowadzonych przez uczestników tego szkolenia.
2.5.1.4.
Szkolenie praktyczne . Uczestnik szkolenia powinien podczas szkolenia praktycznego nabyć umiejętności w
zakresie:
1)
szkolenia w zakresie pilotowania statku powietrznego i wykonywania innych czynności
lotniczych pilota z fotela instruktora;
2)
szkolenia praktycznego w kierowaniu lotami w ruchu lotniczym niekontrolowanym oraz
odbyć praktykę wymienioną w pkt 2.5.1.5.
2.5.1.5.
Nadzorowana praktyka instruktorska . Warunkiem przystąpienia do nadzorowanej praktyki instruktorskiej jest ukończenie
szkolenia teoretycznego i praktycznego na to uprawnienie oraz uzyskanie pozytywnego
wyniku egzaminu państwowego.
2.5.1.5.1.
Zakres nadzorowanej praktyki instruktorskiej. Uczestnik szkolenia pod nadzorem instruktora klasy 1 szkoli od podstaw do pierwszego
samodzielnego lotu co najmniej dwóch pilotów-uczniów.
2.5.2.
Uprawnienie instruktora wiatrakowcowego szkolenia ogólnego klasy 1
2.5.2.1.
Wymagania wstępne. Kandydat przystępujący do szkolenia powinien spełniać następujące wymagania:
1)
wykonać co najmniej 100 godzin lotów instruktorskich z pilotami-uczniami i pilotami
podczas szkolenia, w tym co najmniej 30 godzin w okresie ostatnich 12 miesięcy poprzedzających
dzień złożenia wniosku o wydanie uprawnienia;
2)
prowadzić nadzór instruktorski nad lotami samodzielnymi pilotów-uczniów szkolonych
przez co najmniej 15 dni, w tym co najmniej 5 dni w okresie ostatnich 12 miesięcy
poprzedzających dzień złożenia wniosku o wydanie uprawnienia;
3)
uzyskać pozytywny wynik z egzaminu teoretycznego w zakresie wymaganym na uprawnienie
instruktora, jeżeli w dniu złożenia wniosku o wydanie uprawnienia upłynęło 5 lat od
daty uzyskania pozytywnego wyniku z egzaminu teoretycznego na uprawnienie instruktora
szkolenia ogólnego klasy 2.
2.5.3.
Uprawnienia instruktora wiatrakowcowego
Do PPL(AG) albo CPL(AG) mogą być wpisane następujące uprawnienia instruktora:
1)
szkolenia ogólnego klasy 2 - uprawniające do prowadzenia szkolenia do:
a)
PPL(AG),
b)
uprawnień lotniczych na typ wiatrakowca zastosowanego w szkoleniu, jeżeli posiada
uprawnienie instruktora na ten typ,
c)
uprawnień lotniczych niewymagających odrębnego uprawnienia instruktora i uprawnień
dodatkowych
- z wyłączeniem prawa decydowania o pierwszym locie samodzielnym i pierwszym przelocie
samodzielnym pilota-ucznia oraz zaliczenia etapów i całości szkolenia do PPL(AG);
2)
szkolenia ogólnego klasy 1 - uprawniające do korzystania z wszystkich uprawnień przysługujących
instruktorowi szkolenia ogólnego klasy 2 oraz do:
a)
szkolenia do CPL(AG),
b)
szkolenia do uprawnień lotniczych: na typ wiatrakowca zastosowanego w szkoleniu, jeżeli
posiada uprawnienie instruktora na ten typ,
c)
szkolenia do lotów nocnych,
d)
szkolenia do uprawnienia lotniczego instruktora szkolenia ogólnego klasy 2,
e)
przyjmowania egzaminów na zaliczenie etapu i całości szkolenia do PPL(AG) i CPL(AG),
f)
szkolenia do uprawnień lotniczych, niewymagających odrębnego uprawnienia instruktora
i uprawnień dodatkowych.
2.5.3.1.
Uprawnienia instruktora wiatrakowcowego szkolenia ogólnego klasy 2 i szkolenia ogólnego
klasy 1 mogą być wykorzystywane przez ich posiadaczy podczas szkolenia na wiatrakowcach,
jeżeli posiadacz uprawnienia instruktora posiada również wpisane do swojej licencji
ważne uprawnienie na typ wiatrakowca.
2.5.3.2.
Ważność uprawnień. Ważność uprawnień lotniczych instruktora wiatrakowcowego:
1)
ważność uprawnienia instruktora pilota wynosi 3 lata;
2)
przedłużenie ważności uprawnienia instruktora wymaga uzyskania pozytywnego wyniku
z egzaminu praktycznego oraz spełnienia wymagań do wydania tego uprawnienia;
3)
w przypadku nieuzyskania pozytywnego wyniku z egzaminu praktycznego jest konieczne
odbycie szkolenia uzupełniającego na podstawie zatwierdzonego programu szkolenia.
2.5.4.
Inne uprawnienia wpisywane do licencji wiatrakowcowych
Do PPL(AG) albo CPL(AG) mogą być wpisane następujące uprawnienia:
1)
dotyczące typu wiatrakowca - uprawniające do:
a)
szkolenia na ten typ wiatrakowca,
b)
szkolenia instruktora na ten typ wiatrakowca,
c)
przyjmowania egzaminów na zaliczenie etapu i całości szkolenia do uprawnień lotniczych,
niewymagających odrębnego uprawnienia instruktora;
2)
IR do lotów IFR - uprawniające do:
a)
szkolenia do uzyskania uprawnienia do wykonywania lotów IFR,
b)
szkolenia do uprawnienia lotniczego instruktora w lotach IFR, jeżeli również posiada
uprawnienie instruktora na typ zastosowany w szkoleniu,
c)
przyjmowania egzaminów na zaliczenie etapu i całości szkolenia do tego uprawnienia.
Rozdział 3
Uprawnienia lotnicze pilota doświadczalnego
3.1.
Klasy uprawnień pilota doświadczalnego wpisywane do licencji wiatrakowcowej zawodowej
CPL(AG) i wynikające z nich uprawnienia do wykonywania lotów doświadczalnych
3.1.1.
Warunki wykonywania uprawnień wynikających z uprawnienia pilota doświadczalnego:
1)
pilot wykonujący czynności pilota doświadczalnego jest uprawniony:
a)
do wydawania opinii dotyczących etapu prób albo po zakończeniu programu prób w locie,
na potrzeby organizacji przeprowadzającej próby oraz Prezesa Urzędu,
b)
do zgłaszania wraz z uzasadnieniem wniosków dotyczących zmian programu prób w locie
albo zmian konstrukcyjnych w prototypie statku powietrznego poddawanego próbom, w
przypadku prowadzenia prób prototypu statku powietrznego, a jeżeli niewprowadzenie
tych zmian uznaje za zagrażające bezpieczeństwu dalszych lotów próbnych - do przerwania
prób w locie w przypadku nieuwzględnienia jego żądań związanych z usunięciem wynikłych
zagrożeń;
2)
pilot wykonujący czynności pilota doświadczalnego:
a)
stosuje się do programu prób w locie,
b)
stosuje się do ustaleń instrukcji użytkowania w locie statku powietrznego, tymczasowej
instrukcji użytkowania w locie statku powietrznego albo innego równoważnego dokumentu,
c)
zgłasza organizatorowi prób każdy przypadek zagrożenia bezpieczeństwa lotu doświadczalnego
i okoliczności jego wystąpienia,
d)
powstrzymuje się od wykonywania lotów próbnych kontrolnych i doświadczalnych w przypadku,
gdy kwalifikacje niezbędne do wykonania tych lotów są wyższe niż kwalifikacje wynikające
z uprawnień wpisanych do jego licencji oraz wyższe od kwalifikacji udokumentowanych
w jego dokumentacji osobistej lub wyższe od rzeczywistego poziomu jego umiejętności.
3.1.2.
Klasy uprawnień pilota doświadczalnego
3.1.2.1.
Uprawnienia pilota doświadczalnego są wydawane jako uprawnienia następujących trzech
klas odpowiadających trzem pierwszym kategoriom lotów próbnych doświadczalnych określonym
w § 17 rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia
26 kwietnia 2013 r. w sprawie zdatności statków powietrznych do lotu (Dz. U. poz.
519):
1)
klasy 3 - upoważniające do wykonywania lotów próbnych doświadczalnych w charakterze
dowódcy statku powietrznego lub drugiego pilota, w celu potwierdzenia spełnienia przez
dany statek powietrzny warunków określonych w certyfikacie typu albo w innym równorzędnym
dokumencie, a uprawnienie to może być wykorzystywane, jeżeli do licencji pilota są
wpisane uprawnienia odnoszące się do klasy albo typu statku powietrznego lub wynikają
z tej licencji;
2)
klasy 2 - upoważniające do:
a)
korzystania z uprawnienia pilota doświadczalnego klasy 3,
b)
wykonywania lotów próbnych doświadczalnych kategorii drugiej i pierwszej w charakterze
drugiego pilota na statkach powietrznych z załogą wieloosobową,
c)
wykonywania lotów próbnych doświadczalnych kategorii drugiej, jeżeli posiadacz uprawnienia
pilota doświadczalnego klasy 2 spełnia dodatkowe warunki kwalifikacyjne, określone
w instrukcji operacyjnej prób w locie organizacji projektującej albo produkującej
prowadzącej próby;
3)
klasy 1 - upoważniające do wykonywania lotów próbnych kontrolnych i doświadczalnych
bez ograniczania ich zakresu.
3.2.
Wymagania w celu uzyskania uprawnienia pilota doświadczalnego:
1)
kandydat powinien posiadać następującą praktykę lotniczą jako pilot wiatrakowcowy
zawodowy:
a)
na uprawnienie klasy 3 - co najmniej 200 godzin jako dowódca wiatrakowca,
b)
na uprawnienie klasy 2 - co najmniej 300 godzin jako dowódca wiatrakowca na co najmniej
2 typach wiatrakowców,
c)
na uprawnienie klasy 1 - uprawnienie klasy 2, co najmniej 500 godzin jako dowódca
wiatrakowca na co najmniej 3 typach wiatrakowców oraz co najmniej 100 godzin jako
pilot doświadczalny;
2)
kandydat na pilota doświadczalnego klasy 1 powinien posiadać wyższe wykształcenie
techniczne;
3)
przed rozpoczęciem szkolenia do uprawnienia klasy 3 kandydat podlega weryfikacji przeprowadzanej
w ośrodku szkolenia lotniczego w zakresie wiadomości i umiejętności wymaganych na
licencję, do której ma być wpisane uprawnienie;
4)
podczas weryfikacji, o której mowa w ppkt 3, pilot wykazuje się poziomem umiejętności
pilotażowych w górnym zakresie skali ocen stosowanej przy egzaminach państwowych na
posiadaną przez niego licencję i uprawnienia;
5)
kandydat do uprawnień klasy 3 i 2 powinien zaliczyć szkolenia teoretyczne i praktyczne
w zakresie wskazanym w pkt 3.4 oraz uzyskać pozytywny wynik z egzaminu państwowego;
6)
kandydat do uprawnienia klasy 1 powinien uzyskać pozytywny wynik z egzaminu praktycznego.
3.3.
Wymagania dotyczące prowadzenia szkolenia lotniczego
Szkolenie do uprawnienia pilota doświadczalnego klas 3 i 2 prowadzi się w ośrodku
szkolenia lotniczego, który:
1)
stanowi część organizacji lotniczej wyspecjalizowanej w prowadzeniu prób albo
2)
ma umowę z organizacją lotniczą wyspecjalizowaną w prowadzeniu prób dotyczącą współdziałania
przy szkoleniu pilotów doświadczalnych, określającą udział w szkoleniach teoretycznym
i praktycznym specjalistów tej organizacji.
3.4.
Szkolenie teoretyczne i praktyczne
3.4.1.
Szkolenia teoretyczne. Szkolenie teoretyczne odpowiednie dla klasy uprawnienia obejmuje następujące przedmioty:
1)
prawo i przepisy lotnicze: klasyfikacja statków powietrznych, przepisy budowy statków
powietrznych i przepisy certyfikacji statków powietrznych, klasyfikacja lotów próbnych,
przepisy w zakresie licencjonowania dotyczące pilotów;
2)
aerodynamika i mechanika lotu;
3)
ogólna wiedza o statkach powietrznych: zasady konstrukcji i działania statku powietrznego
kategorii odpowiedniej do uprawnienia oraz zespołów, układów i wyposażenia tych statków
powietrznych, obciążenia i elementy aerosprężystości;
4)
zespoły napędowe: typowe rodzaje i układy, podstawowe ich charakterystyki;
5)
mierzone parametry oraz aparatura pomiarowa i rejestrująca;
6)
metodyka badania zdatności statków powietrznych na ziemi i w locie: interpretacja
badań i prezentacja ich wyników, ocena ergonomii i czynnika ludzkiego, sporządzanie
sprawozdań;
7)
procedury i zasady postępowania w sytuacjach niebezpiecznych występujących w lotach
próbnych: wykorzystywanie urządzeń ratowniczych statku powietrznego i osobistych urządzeń
ratowniczych członków załogi, ratownictwo spadochronowe.
3.4.2.
Szkolenie praktyczne. Uczestnik szkolenia powinien podczas szkolenia praktycznego nabyć umiejętności w
zakresie:
1)
przygotowania do lotu: interpretacji programu lotu, oceny możliwości wykonania lotu
w istniejących i prognozowanych warunkach pogodowych, przygotowania załogi, oceny
zdatności statku powietrznego do lotu w zakresie programu prób w locie oraz wyposażenia
ratowniczego;
2)
wykonywania programu prób w locie zgodnie z aprobowaną metodyką, rejestracji wyników
próby przy zastosowaniu wyposażenia rejestracyjnego, którym dysponuje;
3)
badania i oceny właściwości statku powietrznego;
4)
ustalania osiągów statku powietrznego;
5)
stosowania procedur awaryjnych oraz wczesnego rozpoznawania pojawiania się zagrożeń
bezpieczeństwa oraz podejmowania odpowiednich działań zapobiegawczych;
6)
opracowania wyników lotu próbnego, wydania opinii i zgłaszania wniosków dotyczących
wyniku prób;
7)
opracowania sprawozdania z realizacji programu prób w locie.
3.5.
Ważność uprawnienia pilota doświadczalnego
Uprawnienia pilota doświadczalnego wydaje się bezterminowo.
Rozdział 4
Szkolenia lotnicze specjalistyczne
4.1.
Wykonywanie w charakterze dowódcy statku powietrznego lotów:
1)
grupowych, w których statki powietrzne znajdują się podczas lotu tak blisko siebie,
że wymaga to od pilotów specjalnych umiejętności pilotażowych dla zachowania bezpieczeństwa,
2)
których celem jest wyrzucanie skoczków spadochronowych oraz przedmiotów,
3)
agrolotniczych,
4)
gaśniczych,
5)
z ciężarem podwieszonym pod statkiem powietrznym
- wymaga posiadania odpowiedniego potwierdzenia odbycia szkolenia lotniczego specjalistycznego
wpisanego do osobistego dokumentu praktyki lotniczej pilota.
4.2.
Prowadzenie szkoleń lotniczych specjalistycznych
4.2.1.
Szkolenia lotnicze specjalistyczne wymienione w pkt 4.1 ppkt 1 i 2 są realizowane
przez ośrodki szkolenia lotniczego.
4.2.2.
Szkolenia lotnicze specjalistyczne wymienione w pkt 4.1 ppkt 3-5 są realizowane przez
operatorów uprawnionych do prowadzenia działalności operacyjnej związanej z wykonywaniem
lotów agrolotniczych, lotów gaśniczych lub lotów z podwieszonym ciężarem.
4.2.3.
Organizacje wymienione w pkt 4.2.1 i 4.2.2:
1)
opracowują programy szkolenia specjalistycznego uwzględniające przebieg, formę i jakość
szkolenia lotniczego kandydatów do tych uprawnień, tryb nadawania i potwierdzania
uprawnień oraz przedłużania ich ważności;
2)
potwierdzają odbyte szkolenia w osobistych dokumentach przebiegu praktyki lotniczej
pilota.
4.2.4.
Organizacje wymienione w pkt 4.2.1 i 4.2.2 są uprawnione do uznawania lub potwierdzania
szkolenia lotniczego specjalistycznego, przeprowadzonego przez innego operatora, bez
względu na to, do jakiego dokumentu szkolenie to zostało wpisane.
Rozdział 5
Szczegółowe warunki wydawania licencji członków załogi lotniczej niebędących pilotami oraz wydawania im uprawnień dotyczących szkolenia lotniczego, kwalifikacji lotniczych w zakresie wiedzy, umiejętności i praktyki
5.1.
Licencja nawigatora lotniczego (FNL) i uprawnienia do niej wpisywane
5.1.1.
Szkolenie lotnicze. Kandydat powinien ukończyć i zaliczyć szkolenia teoretyczne i praktyczne w ośrodku
szkolenia lotniczego potwierdzone odpowiednimi zaświadczeniami.
5.1.2.
Szkolenie teoretyczne. Szkolenie teoretyczne obejmuje następujące przedmioty:
1)
licencjonowanie: dotyczące licencji nawigatora i wpisywanych do niej uprawnień, przepisy
i procedury ruchu lotniczego, służb i organów ruchu lotniczego oraz współdziałanie
z nimi;
2)
ogólna wiedza o statku powietrznym: podstawowe wiadomości o statkach powietrznych,
wyposażenie elektryczne statków powietrznych, pokładowe przyrządy pilotażowo-nawigacyjne
oraz systemy kierowania lotem;
3)
osiągi i planowanie lotu: masa i wyważenie, wpływ masy i wyważenia na osiągi, określanie
i praktyczne wykorzystanie danych o osiągach przy starcie i lądowaniu, podczas lotu
poziomego - parametry przelotowe, wznoszącego i szybowego, opracowanie operacyjnego
planu lotu i planu lotu na potrzeby ruchu lotniczego;
4)
człowiek - możliwości i ograniczenia: podstawowa wiedza o fizjologii i psychologii
człowieka oraz wpływie warunków lotu, chorób, higieny, leków i środków psychotropowych
na wydolność psychofizyczną pilota, czynnik ludzki w lotnictwie;
5)
meteorologia: wiedza o atmosferze, czynnikach meteorologicznych i zjawiskach atmosferycznych,
również występujących w górnych warstwach troposfery, szczególnie zagrażających bezpieczeństwu
lotu, wiedza o organizacji osłony meteorologicznej lotnictwa, informacje meteorologiczne
na potrzeby lotnictwa, ich pozyskiwanie, interpretacja i wykorzystywanie, wiedza z
zakresu klimatologii i jej wykorzystanie na potrzeby lotnictwa, dotycząca układów
ciśnienia i frontów, ich struktury i przemieszczania się;
6)
nawigacja: wiedza o kuli ziemskiej i jej odwzorowaniach na mapach, odległości i kierunki,
plany, mapy i odwzorowania kartograficzne, ich odczytywanie i wykorzystanie w różnych
rodzajach lotów, wysokość i poziom lotu, nastawianie wysokościomierzy ciśnieniowych,
nawigacja zaliczeniowa, wykorzystanie kalkulatorów nawigacyjnych, czas - średni lokalny
i uniwersalny koordynowany, strefy czasowe, czas wschodu i zachodu słońca, radionawigacja,
systemy radionawigacyjne, urządzenia radionawigacyjne zewnętrzne oraz rodzaje urządzeń
radionawigacyjnych pokładowych i ich wykorzystanie, dokładność systemów nawigacyjnych
oraz programowanych systemów kierowania lotem, nawigacja radarowa, transponder, stosowanie
metod nawigowania w profesjonalnych operacjach lotniczych dalekiego zasięgu; nawigowanie
w strefach podbiegunowych, astronawigacja i nawigacja układów ciśnienia, dokumentacja
nawigacyjna;
7)
procedury operacyjne: posługiwanie się dokumentacją operacyjną oraz nawigacyjną, wydawnictwami
oficjalnymi i prywatnymi, poszukiwanie i ratownictwo, badanie wypadków i incydentów
lotniczych, procedury bezpieczeństwa i procedury awaryjne w lotach IFR, skutki naruszenia
przepisów lotniczych;
8)
zasady lotu: podstawowe zasady lotu odnoszące się do samolotów, śmigłowców i sterowców;
9)
łączność: frazeologia radiotelefoniczna w języku polskim lub języku angielskim, procedury
radiotelefoniczne stosowane przy próbach naziemnych radiostacji, nawiązywaniu łączności,
w lotach nadlotniskowych i przelotach, we wszystkich rodzajach ruchu lotniczego, zezwolenia,
instrukcje, ostrzeżenia i informacje, łączność w niebezpieczeństwie i sytuacjach naglących,
procedury w razie utraty łączności.
5.1.3.
Szkolenie praktyczne. Podczas szkolenia praktycznego kandydat powinien nabyć umiejętności w zakresie:
1)
operacyjnego przygotowania do lotu, w tym określania charakterystycznych prędkości
i parametrów startu i początkowego wznoszenia, parametrów przelotu, przygotowania
nawigacyjnego, oceny zdatności systemów nawigacyjnych statku powietrznego;
2)
wykonywania czynności nawigatora lotniczego podczas lotów VFR i IFR zgodnie z wymaganiami
instrukcji użytkowania w locie statku przy optymalnym wykorzystaniu jego systemów
nawigacyjnych;
3)
rozpoznawania niesprawności systemów nawigacyjnych statku powietrznego i skutecznego
nawigowania w locie w warunkach stwierdzonych niesprawności;
4)
określania pozycji statku powietrznego w locie dziennym i nocnym za pomocą astronawigacji;
5)
właściwej współpracy w załodze, w sposób niebudzący wątpliwości pozostałych członków
załogi, skutecznego porozumiewania się z nimi przy wykorzystaniu standardowej frazeologii;
6)
prowadzenia korespondencji z organami ruchu lotniczego lub innymi statkami powietrznymi
w zakresie zleconym przez dowódcę statku powietrznego.
5.1.4.
Praktyka. Kandydat powinien wykazać, że w trakcie praktycznego szkolenia lotniczego i nadzorowanej
praktyki wykonał na statku powietrznym ogółem co najmniej 200 godzin lotu w charakterze
nawigatora lotniczego, w tym co najmniej 30 godzin w nocy; przy czym nie więcej niż:
1)
100 godzin tego lotu może być wykonane na urządzeniu treningowym zaakceptowanym do
tego celu przez Prezesa Urzędu;
2)
50 godzin tego lotu może być zaliczone, jeżeli zostało wykonane w charakterze pilota.
5.1.5.
Uprawnienia lotnicze, które mogą być wpisane do licencji. Do licencji FNL mogą być wpisane następujące uprawnienia:
1)
na poszczególne typy statków powietrznych, które upoważniają do wykonywania na tych
typach statków powietrznych czynności nawigatora lotniczego po spełnieniu wymagań
określonych w pkt 5.1.5.1;
2)
instruktora typu, upoważniające do prowadzenia szkolenia praktycznego na ziemi i w
locie na statku powietrznym danego typu po spełnieniu wymagań określonych w pkt 5.1.5.2.
5.1.5.1.
Uprawnienie dotyczące typu statku powietrznego. Uprawnienie:
1)
może być przyznane nawigatorowi lotniczemu, który ukończył szkolenia teoretyczne i
praktyczne obejmujące:
a)
tematykę określoną w pkt 5.1.2 i 5.1.3, dotyczącą danego typu statku powietrznego,
podczas szkolenia do licencji albo podczas szkolenia na dany typ,
b)
tematykę współpracy w załodze wieloosobowej;
2)
może być przyznane nawigatorowi lotniczemu, który wykaże znajomość języka, w którym
jest wydana zatwierdzona instrukcja użytkowania w locie tego typu statku powietrznego;
3)
jest ważne 12 miesięcy i jego ważność może być przedłużona, jeżeli w ciągu okresu
ważności jego posiadacz wykonał co najmniej 20 przelotów jako nawigator lotniczy na
tym typie statku powietrznego albo jeden taki przelot pod nadzorem upoważnionego egzaminatora
oraz zaliczył sprawdzenie umiejętności praktycznych;
4)
może być wznowione po szkoleniu wznawiającym wiadomości i umiejętności w zakresie
ustalonym przez Prezesa Urzędu przy uwzględnieniu lotniczej praktyki kandydata, przerwy
w ważności uprawnienia i właściwości statku powietrznego oraz po uzyskaniu pozytywnego
wyniku z egzaminu państwowego.
5.1.5.2.
Uprawnienie instruktora typu statku powietrznego. Uprawnienie:
1)
może być wydane nawigatorowi lotniczemu, który:
a)
posiada uprawnienie na typ statku powietrznego, którego ma dotyczyć uprawnienie instruktora,
oraz wykonał co najmniej 1000 godzin jako nawigator lotniczy,
b)
w ciągu ostatnich 12 miesięcy poprzedzających złożenie wniosku, wykonał co najmniej
30 przelotów obejmujących starty i lądowania na danym typie statku powietrznego lub
uznanym za podobny, z czego nie więcej niż 15 na symulatorze lotu, a jeżeli ubiega
się o uprawnienie instruktora na następny typ, wykonał co najmniej 15 przelotów, z
których nie więcej niż 7 może być wykonanych na symulatorze lotu,
c)
ukończył kurs szkolenia do uprawnień instruktora obejmujący:
-
-szkolenie teoretyczne w następującym zakresie: prawo lotnicze, człowiek - możliwości i ograniczenia, metodyka i organizacja szkolenia nawigatora lotniczego, zasady wykonywania czynności lotniczych nawigatora lotniczego,
-
-szkolenie praktyczne w zakresie: praktyczne nauczanie w locie na symulatorze lotu i na statku powietrznym czynności normalnych i awaryjnych kandydatów na nawigatorów lotniczych;
2)
jest ważne 3 lata i jego ważność może być przedłużona, jeżeli w ciągu 12 miesięcy
poprzedzających wygaśnięcie terminu ważności jego posiadacz przeprowadził co najmniej
3 godziny szkolenia na symulatorze, 1 godzinę lotu na statku powietrznym co najmniej
z dwoma startami i lądowaniami, zaliczył szkolenie wznawiające kwalifikacje oraz sprawdzenie
umiejętności;
3)
może być wznowione:
a)
jeżeli kandydat wykonał jako nawigator lotniczy co najmniej 30 przelotów obejmujących
starty i lądowania na danym typie statku powietrznego lub na uznanym za podobny, z
czego nie więcej niż 15 przelotów na symulatorze,
b)
po szkoleniu wznawiającym wiadomości i umiejętności, obejmującym co najmniej 3 godziny
lotu w charakterze instruktora na danym typie statku powietrznego lub podobnym albo
na symulatorze lotu,
c)
po uzyskaniu pozytywnego wyniku z egzaminu państwowego.
5.1.5.2.1.
Zastępcze wykonywanie czynności instruktorskich. Na statkach powietrznych, na których
brak jest możliwości zapewnienia instruktorowi nawigatorowi lotniczemu bezpiecznego
miejsca na fotelu w kabinie załogi, wykonywanie czynności instruktorskich w stosunku
do kandydata na nawigatora lotniczego powierza się pilotowi dowódcy statku powietrznego
posiadającemu:
1)
ważne uprawnienie instruktora odpowiednie dla typu statku powietrznego;
2)
zaliczone odpowiednie szkolenie metodyczne dotyczące wykonywania tego rodzaju czynności
instruktorskich według zatwierdzonego programu.
5.1.6.
Uprawnienia posiadacza licencji
Posiadacz FNL jest uprawniony do wykonywania za wynagrodzeniem czynności nawigatora
lotniczego we wszystkich rodzajach zarobkowych i niezarobkowych operacji lotniczych
na typach statków powietrznych, których dotyczą uprawnienia lotnicze wpisane do jego
licencji.
5.2.
Licencja mechanika pokładowego (FEL) i uprawnienia do niej wpisywane
FEL może być wydana mechanikowi pokładowemu:
1)
samolotowemu;
2)
śmigłowcowemu;
3)
sterowcowemu.
5.2.1.
Szkolenie lotnicze. Kandydat powinien zaliczyć szkolenia teoretyczne i praktyczne w ośrodku szkolenia
lotniczego potwierdzone odpowiednimi zaświadczeniami.
5.2.2.
Szkolenie teoretyczne. Szkolenie teoretyczne obejmuje następujące przedmioty:
1)
przepisy w zakresie licencjonowania dotyczące licencji mechanika pokładowego i wpisywanych
do niej uprawnień, operacji cywilnych statków powietrznych mających związek z czynnościami
lotniczymi i obowiązkami mechanika pokładowego;
2)
ogólna wiedza o statku powietrznym:
a)
podstawowe zasady pracy zespołów napędowych, turbinowych, turboodrzutowych i tłokowych,
paliwa lotnicze i kontrola ich jakości, układy paliwowe i kontrola ich funkcjonowania,
smarowanie i układy smarowania, dopalacze i systemy wtryskowe, systemy rozruchowe,
b)
zasady operacyjne, procedury obsługi naziemnej, ograniczenia operacyjne zespołów napędowych,
wpływ warunków atmosferycznych na osiągi silników,
c)
płatowce samolotów albo śmigłowców, układy sterowania lotem, podwozia, ich układy
i systemy hamowania, układy antypoślizgowe, korozja i trwałość zmęczeniowa, rozpoznawanie
uszkodzeń strukturalnych i usterek, systemy hydrauliczny i pneumatyczny,
d)
systemy hermetyzacji, klimatyzacji i systemy tlenowe, systemy przeciwoblodzeniowe
i odladzające,
e)
podstawy wiedzy o elektryczności, system elektryczny i jego elementy, umasienie i
ekranowanie,
f)
przyrządy pokładowe, przyrządy kontroli zespołów napędowych i systemów statku powietrznego,
przyrządy pilotażowo-nawigacyjne, awionika i monitory, systemy kierowania lotem,
g)
ograniczenia statku powietrznego zamieszczone w instrukcji użytkowania w locie,
h)
instalacja przeciwpożarowa statku powietrznego, system wykrywania i sygnalizacji pożaru
oraz jego tłumienia lub gaszenia,
i)
wykorzystanie systemu sprawdzania zdatności do lotu wyposażenia i systemów statku
powietrznego;
3)
osiągi i planowanie lotu: obliczenia masy i wyważenia, zależność właściwości statku
powietrznego od masy i wyważenia;
4)
człowiek - możliwości i ograniczenia: podstawowa wiedza o fizjologii i psychologii
człowieka oraz wpływie warunków lotu, chorób, higieny, leków i środków psychotropowych
na wydolność psychofizyczną pilota, czynnik ludzki w lotnictwie;
5)
meteorologia: podstawowa wiedza o atmosferze, czynnikach meteorologicznych, zjawiskach
atmosferycznych niebezpiecznych dla lotu: oblodzenie, uskok wiatru, turbulencja;
6)
nawigacja: podstawowe zasady, wysokość i poziom lotu, nastawianie wysokościomierzy
ciśnieniowych, nawigacja zliczeniowa, wykorzystanie kalkulatorów nawigacyjnych, czas
- średni lokalny i uniwersalny koordynowany, systemy nawigacyjne i radionawigacyjne,
systemy kierowania lotem;
7)
procedury operacyjne: zasady obsługi technicznej i naziemnej, procedury utrzymania
i oceny zdatności do lotu, zgłaszanie usterek, procedury ostrożnościowe przy tankowaniu
paliwa i wykorzystywaniu obcych źródeł mocy, obsługa systemów wyposażenia kabin, normalne
i nienormalne procedury awaryjne, procedury operacyjne przewozu ładunku oraz towarów
niebezpiecznych;
8)
zasady lotu: aerodynamika podstawowa, podstawy mechaniki lotu, obciążenia konstrukcji
w czasie lotu oraz poruszania się statku powietrznego na ziemi przy użyciu własnego
napędu albo holowania;
9)
łączność: frazeologia radiotelefoniczna w języku polskim i języku angielskim, procedury
radiotelefoniczne stosowane przy próbach naziemnych radiostacji, nawiązywaniu łączności,
zezwolenia, instrukcje, ostrzeżenia i informacje, łączność w niebezpieczeństwie i
sytuacjach naglących, procedury w razie utraty łączności.
5.2.3.
Szkolenie praktyczne. Podczas szkolenia praktycznego kandydat powinien nabyć umiejętności w zakresie:
1)
stosowania i wykonywania następujących procedur normalnych:
a)
sprawdzenia przed lotem statku powietrznego, oceny jego zdatności do lotu oraz, jeżeli
przewiduje to instrukcja obsługi technicznej, wykonanie obsługi technicznej przedlotowej,
b)
obsługi naziemnej: kontroli jakości paliwa, tankowania oraz nadzoru nad obsługą naziemną
wykonywaną przez służby specjalistyczne,
c)
procedur pokładowych podczas wszystkich faz lotu,
d)
współpracy w załodze, również w przypadku niesprawności jednego z członków załogi,
e)
zgłaszania usterek;
2)
stosowania procedur zastępczych przewidzianych w instrukcji użytkowania w locie statku
powietrznego:
a)
rozpoznawanie niestandardowego funkcjonowania systemów statku powietrznego,
b)
wykonywanie działań przewidzianych dla tych okoliczności;
3)
stosowania procedur awaryjnych:
a)
rozpoznawanie awarii,
b)
wykonywanie działań awaryjnych przewidzianych dla rozpoznanych awarii;
4)
wykorzystywania systemów statku powietrznego w ramach ich możliwości technicznych
i ograniczeń;
5)
podejmowania prawidłowych decyzji i sprawnego sterowania systemami;
6)
właściwej współpracy w załodze, w sposób niebudzący wątpliwości pozostałych członków
załogi, skutecznego porozumiewania się z nimi przy wykorzystaniu standardowej frazeologii;
7)
prowadzenia korespondencji z organami ruchu lotniczego lub statkami powietrznymi w
zakresie zleconym przez dowódcę statku powietrznego.
5.2.4.
Praktyka. Kandydat powinien wykazać, że:
1)
w trakcie praktycznego szkolenia lotniczego i nadzorowanej praktyki wykonał na statku
powietrznym jednej z kategorii wymienionych w pkt 5.2, do której ma się odnosić licencja,
ogółem co najmniej 100 godzin lotu w charakterze mechanika pokładowego, w tym nie
więcej niż 25 godzin lotu może być zaliczonych, jeżeli zostały wykonane w charakterze:
a)
pilota na statku powietrznym tej kategorii, do której ma się odnosić licencja, o którą
kandydat się ubiega,
b)
mechanika pokładowego posiadającego licencję uprawniającą do wykonywania tych czynności
na statku powietrznym innej kategorii niż ta, do której ma się odnosić licencja, o
którą kandydat się ubiega;
2)
posiada co najmniej 6 miesięcy praktyki w obsłudze technicznej statków powietrznych
tej kategorii, do której ma się odnosić licencja, o którą kandydat się ubiega, w zakresie
płatowca, zespołu napędowego i wyposażenia w przyrządy pokładowe i systemy nawigacyjne
oraz kierowania lotem.
5.2.5.
Uprawnienia lotnicze, które mogą być wpisane do licencji. Do licencji mechanika pokładowego samolotu, śmigłowca albo sterowca mogą być wpisane
uprawnienia:
1)
na poszczególne typy statków powietrznych, które upoważniają do wykonywania na tych
typach statków powietrznych czynności mechanika pokładowego oraz poświadczania przedlotowej
obsługi technicznej, jeżeli instrukcja obsługi technicznej tego typu wymaga takiej
obsługi, po spełnieniu wymagań określonych w pkt 5.2.5.1,
2)
instruktora typu upoważniające do prowadzenia szkolenia praktycznego na ziemi i w
locie na statku powietrznym danego typu po spełnieniu wymagań określonych w pkt 5.2.5.2.
5.2.5.1.
Uprawnienie dotyczące typu statku powietrznego. Uprawnienie:
1)
może być wydane mechanikowi pokładowemu, którego licencja dotyczy odpowiedniej kategorii
statków powietrznych, który ukończył szkolenia teoretyczne i praktyczne obejmujące:
a)
tematykę określoną w pkt 5.2.2 i 5.2.3, dotyczącą danego typu statku powietrznego,
podczas szkolenia do licencji albo podczas szkolenia na dany typ statku powietrznego,
b)
tematykę współpracy w załodze wieloosobowej,
c)
przedlotową obsługę techniczną statku powietrznego, jeżeli instrukcja obsługi technicznej
tego typu wymaga takiej obsługi, a kandydat nie posiada licencji mechanika poświadczenia
obsługi statku powietrznego, z której wynika takie uprawnienie;
2)
może być wydane mechanikowi pokładowemu, który wykaże znajomość języka, w którym są
wydane zatwierdzona instrukcja użytkowania w locie tego typu oraz instrukcja obsługi
technicznej, jeżeli zachodzą okoliczności, wymienione w ppkt 1 lit. c;
3)
jest ważne 36 miesięcy i jego ważność może być przedłużona przez egzaminatora państwowego
na podstawie egzaminu praktycznego;
4)
może być wznowione po spełnieniu wymagania określonego w ppkt 3, z zastrzeżeniem że
w przypadku nieuzyskania pozytywnego wyniku z egzaminu praktycznego konieczne jest
odbycie szkolenia uzupełniającego przed następnym przystąpieniem do egzaminu na wznowienie
uprawnienia.
5.2.5.2.
Uprawnienie instruktora typu statku powietrznego. Uprawnienie:
1)
może być wydane mechanikowi pokładowemu, który:
a)
posiada uprawnienie na typ statku powietrznego, którego ma dotyczyć uprawnienie instruktora,
oraz wykonał co najmniej 1500 godzin lotu jako mechanik pokładowy,
b)
ukończył kurs szkolenia do uprawnień instruktora, obejmujący:
-
-szkolenie teoretyczne w zakresie przedmiotów: prawo lotnicze, człowiek - możliwości i ograniczenia, metodyka i organizacja szkolenia mechaników pokładowych, zasady wykonywania czynności lotniczych mechanika pokładowego,
-
-szkolenie praktyczne w zakresie nauczania kandydatów na mechaników pokładowych czynności normalnych i awaryjnych w locie, na symulatorze lotu i na statku powietrznym;
2)
jest ważne 3 lata i jego ważność może być przedłużona, jeżeli w ciągu 12 miesięcy
poprzedzających wygaśnięcie terminu ważności jego posiadacz uczestniczył w locie jako
członek załogi i odbył przynajmniej 1 godzinę lotu na statku powietrznym co najmniej
z dwoma startami i lądowaniami oraz uzyskał pozytywny wynik z egzaminu państwowego
przed upoważnionym egzaminatorem na podstawie praktycznego sprawdzianu umiejętności;
3)
może być wznowione po:
a)
szkoleniu wznawiającym wiadomości i umiejętności,
b)
uzyskaniu pozytywnego wyniku z egzaminu praktycznego przed egzaminatorem państwowym.
5.2.5.2.1.
Zastępcze wykonywanie czynności instruktorskich. Na statkach powietrznych, na których brak jest możliwości zapewnienia instruktorowi
mechanikowi pokładowemu bezpiecznego miejsca na fotelu w kabinie załogi, wykonywanie
czynności instruktorskich w stosunku do kandydata na mechanika pokładowego powierza
się dowódcy statku powietrznego posiadającemu:
1)
ważne uprawnienie instruktora odpowiednie dla typu statku powietrznego;
2)
zaliczone odpowiednie szkolenie metodyczne dotyczące wykonywania tego rodzaju czynności
instruktorskich według zatwierdzonego programu.
5.2.6.
Uprawnienia posiadacza licencji. Posiadacz FEL jest uprawniony do wykonywania:
1)
czynności mechanika pokładowego we wszystkich rodzajach zarobkowych i niezarobkowych
operacji lotniczych na typach statków powietrznych, których dotyczą uprawnienia lotnicze
wpisane do jego licencji;
2)
poświadczania przedlotowej obsługi technicznej typu statku powietrznego, na który
posiada uprawnienie, jeżeli instrukcja obsługi technicznej tego typu statku powietrznego
wymaga tego rodzaju obsługi.
5.3.
Licencja radiooperatora pokładowego (FRL) i uprawnienia do niej wpisywane
5.3.1.
Szkolenie lotnicze. Kandydat powinien zaliczyć szkolenia teoretyczne i praktyczne w ośrodku szkolenia
lotniczego potwierdzone odpowiednimi zaświadczeniami.
5.3.2.
Szkolenie teoretyczne. Szkolenie teoretyczne obejmuje następujące przedmioty:
1)
przepisy w zakresie licencjonowania dotyczące FRL i wpisywanych do niej uprawnień,
operacji cywilnych statków powietrznych mających związek z czynnościami lotniczymi
i obowiązkami mechanika pokładowego, przepisy i procedury łączności lotniczej, radiotelefonii
i radiotelegrafii, ruchu lotniczego, służby i organy ruchu lotniczego oraz współdziałanie
z nimi;
2)
ogólna wiedza o statku powietrznym: podstawowe wiadomości o statkach powietrznych,
wyposażenie elektryczne statków powietrznych, wyposażenie do łączności radiotelegraficznej
i radiotelefonicznej;
3)
człowiek - możliwości i ograniczenia: podstawowa wiedza o fizjologii i psychologii
człowieka oraz wpływie warunków lotu, chorób, higieny, leków i środków psychotropowych
na wydolność psychofizyczną pilota, czynnik ludzki w lotnictwie;
4)
meteorologia: podstawowa wiedza o czynnikach meteorologicznych i zjawiskach atmosferycznych,
terminologia;
5)
nawigacja: podstawowa wiedza o nawigacji lotniczej, terminologia związana z nawigowaniem;
6)
procedury operacyjne: terminologia związana z procedurami operacyjnymi i procedurami
ruchu;
7)
zasady lotu: podstawowe zasady lotu odnoszące się do samolotów, śmigłowców i sterowców;
8)
łączność: znajomość praw fizycznych dotyczących propagacji fal radiowych, pasm częstotliwości
radiokomunikacyjnych przeznaczonych dla lotnictwa, ich właściwości wpływających na
zasięg łączności, znajomość regulaminu radiokomunikacyjnego, znajomość radiotelegrafii:
przepisów dotyczących radiotelefonii, procedur radiokomunikacyjnych dotyczących prób
radiostacji, nawiązywania, prowadzenia i kończenia łączności, kodu Q, alfabetu Morse’a,
procedur oraz kodów i skrótów dotyczących korespondencji w niebezpieczeństwie i korespondencji
naglącej, procedur w razie utraty łączności oraz znajomość radiotelefonii: frazeologii
radiotelefonicznej w języku polskim i języku angielskim, procedur radiotelefonicznych
stosowanych przy próbach naziemnych radiostacji, nawiązywaniu łączności we wszystkich
rodzajach ruchu lotniczego, zezwoleń, instrukcji, ostrzeżeń i informacji, łączności
w niebezpieczeństwie i sytuacjach naglących, procedur w razie utraty łączności.
5.3.3.
Szkolenie praktyczne. Podczas szkolenia praktycznego kandydat powinien nabyć umiejętności w zakresie:
1)
przygotowania do lotu dokumentacji zawierającej informacje o łączności na trasie lotu
albo przelotu;
2)
obsługi, sprawdzania i posługiwania się radiostacjami nadawczo-odbiorczymi radiotelegraficznymi
i radiofonicznymi wraz ze sprawdzeniem i obsługą instalacji elektrycznej statku powietrznego,
służącej do zasilania urządzeń radiowych, łącznie z usuwaniem usterek urządzeń radiowych,
niewymagających narzędzi lub przyrządów specjalistycznych;
3)
wykorzystywania zakresów częstotliwości i częstotliwości korespondencyjnych odpowiednich
dla wysokości i obszaru wykonywanego lotu;
4)
nadawania i odbioru, nieprzerwanie co najmniej 5 minut, radiotelefonicznych depesz
kodu Q i tekstu otwartego z zastosowaniem alfabetu Morse’a z szybkością 20 grup na
minutę;
5)
prowadzenia dziennika korespondencji radiowej;
6)
właściwej współpracy w załodze, w sposób niebudzący wątpliwości pozostałych członków
załogi, skutecznego porozumiewania się z nimi przy wykorzystaniu standardowej frazeologii;
7)
prowadzenia korespondencji z organami ruchu lotniczego lub statkami powietrznymi w
zakresie zleconym przez dowódcę statku powietrznego.
5.3.4.
Praktyka. Kandydat powinien wykazać, że:
1)
podczas szkolenia lotniczego wykonał co najmniej 20 godzin lotu na statku powietrznym
wyposażonym w radiostacje łączności radiotelegraficznej i radiotelefonicznej, wykonując
czynności radiooperatora pokładowego pod nadzorem radiooperatora posiadającego uprawnienia
dotyczące typu statku powietrznego, upoważnionego przez ośrodek szkolenia lotniczego;
2)
nie więcej niż 10 godzin lotu wymienionego w ppkt 1 może być zastąpionych lotami na
symulatorze albo ćwiczeniami na innym urządzeniu treningowym zaakceptowanym przez
Prezesa Urzędu.
5.3.5.
Uprawnienia lotnicze wpisywane do licencji
Do licencji radiooperatora pokładowego mogą być wpisane uprawnienia na poszczególne
typy statków powietrznych tej kategorii, której dotyczy licencja. Po spełnieniu wymagań
określonych w pkt 5.3.5.1 upoważniają one do wykonywania czynności na tych typach
statków powietrznych.
5.3.5.1.
Uprawnienie dotyczące typu statku powietrznego . Uprawnienie:
1)
może być wydane radiooperatorowi pokładowemu, który ukończył szkolenia teoretyczne
i praktyczne obejmujące:
a)
tematykę określoną w pkt 5.3.2 i 5.3.3, dotyczącą danego typu statku powietrznego,
podczas szkolenia do licencji albo podczas szkolenia na dany typ statku powietrznego,
b)
tematykę współpracy w załodze wieloosobowej;
2)
może być wydane radiooperatorowi pokładowemu, który wykaże znajomość języka, w którym
są wydane instrukcje obsługi urządzeń radiowych i instalacji zasilających te urządzenia,
w które jest wyposażony dany typ statku powietrznego;
3)
jest ważne 12 miesięcy i jego ważność może być przedłużona, jeżeli w okresie ważności
uprawnienia jego posiadacz wykonał co najmniej 10 przelotów jako radiooperator pokładowy
na tym typie statku powietrznego albo jeden taki przelot pod nadzorem upoważnionego
egzaminatora oraz uzyskał pozytywny wynik z egzaminu praktycznego;
4)
może być wznowione po odbyciu szkolenia wznawiającego wiadomości i umiejętności w
zakresie ustalonym przez Prezesa Urzędu z uwzględnieniem lotniczej praktyki kandydata,
przerwy w ważności uprawnienia i właściwości statku powietrznego oraz po zaliczeniu
egzaminów teoretycznego i praktycznego.
Rozdział 6
Szczegółowe wymagania dla licencji członka personelu lotniczego niewchodzącego w skład załóg lotniczych
6.1.
Licencja dyspozytora lotniczego (FDL)
6.1.1.
Wiadomości i umiejętności. Kandydat powinien podczas egzaminu na licencję wykazać, że zna język angielski w
stopniu umożliwiającym rozumienie pisanych tekstów angielskich dotyczących informacji
operacyjnych o statkach powietrznych, operacji lotniczych, informacji lotniczej łącznie
z mapami lotniczymi i rozumienie potocznej odmiany tego języka oraz mówienie w tym
języku bez wad wymowy, akcentu i błędów, które mogłyby utrudniać korespondencję radiotelefoniczną,
w zakresie niezbędnym do wykonywania czynności dyspozytora lotniczego.
6.1.2.
Szkolenie teoretyczne. Szkolenie teoretyczne obejmuje następujące przedmioty:
1)
prawo lotnicze: przepisy w zakresie licencjonowania dyspozytorów lotniczych, przepisy
dotyczące organów i służb ruchu lotniczego, zasady ruchu lotniczego, procedury służb
ruchu lotniczego stosowane w ruchu lotniczym kontrolowanym, szczególnie przepisy o
lotach według wskazań przyrządów;
2)
ogólna wiedza o statku powietrznym: zasady działania zespołów napędowych, przyrządów
i systemów, ich ograniczenia operacyjne, wykaz minimalnego wyposażenia;
3)
osiągi i planowanie lotu: masa i wyważenie, wpływ masy i wyważenia na osiągi i właściwości
statku powietrznego; operacyjny plan lotu, w tym zużycie paliwa, jego zapasu, zasięgu
i czasów lotu, wybór lotnisk zapasowych, kierowanie lotem po trasie przelotu, operacje
o zwiększonym zasięgu, przygotowanie i wypełnianie planu lotu dla służb ruchu lotniczego,
planowanie operacji z zastosowaniem komputera;
4)
człowiek - możliwości i ograniczenia: podstawowa wiedza o fizjologii i psychologii
człowieka oraz o wpływie warunków pracy dyspozytora lotniczego na możliwość popełniania
błędów, o wpływie stanów chorobowych, używania leków i środków psychotropowych na
wydolność psychofizyczną, higiena życia i pracy, czynnik ludzki w lotnictwie;
5)
meteorologia: ruch układów ciśnienia atmosferycznego, struktura i przemieszczanie
się frontów mas powietrza, właściwości mas powietrza, pochodzenie i rozwój zjawisk
pogodowych, ich właściwości i znaczenie dla warunków startu, przelotu i lądowania,
interpretacja i wykorzystanie informacji meteorologicznych, map pogodowych, prognoz
i ostrzeżeń, skróty i kody stosowane w informacjach meteorologicznych, procedury pozyskiwania
informacji pogodowych;
6)
nawigacja: zasady nawigacji lotniczej, obliczenia nawigacyjne dla przelotów, szczególnie
wykonywanych według wskazań przyrządów;
7)
procedury operacyjne: wykorzystanie dokumentacji lotniczej, operacyjnej i nawigacyjnej,
procedury operacyjne dotyczące przewozu ładunków i materiałów niebezpiecznych, procedury
badania wypadków i incydentów lotniczych, postępowanie w razie sytuacji awaryjnych,
postępowanie w razie działań bezprawnych, sabotażu i aktów terroru na statku powietrznym;
8)
zasady lotu: podstawowe zasady aerodynamiki i aerostatyki oraz mechaniki lotu samolotów,
śmigłowców i sterowców;
9)
łączność: sprzęt łączności wykorzystywany w pracy dyspozytora lotniczego, procedury
i frazeologia łączności ze statkiem powietrznym oraz stacjami i służbami naziemnymi.
6.1.3.
Szkolenie praktyczne. Podczas szkolenia praktycznego kandydat powinien nabyć umiejętności w zakresie:
1)
wykonania dokładnej i prawidłowej analizy pogody na podstawie informacji meteorologicznych
o pogodzie przewidywanej i rzeczywistej i map pogody oraz sporządzania na tej podstawie
informacji wartościowej pod względem operacyjnym o pogodzie na trasie przelotu, w
sąsiedztwie trasy przelotu i w rejonach lotnisk zapasowych, przewidywania tendencji
do zmian pogody dla trasy przelotu, lotniska docelowego i lotnisk zapasowych, z uwzględnieniem
wymagań przewozu lotniczego;
2)
określania optymalnych tras lotu dla odcinków przelotu i sporządzania ręcznych lub
komputerowych planów operacyjnych lotu i planów lotu na potrzeby służb ruchu lotniczego;
3)
sprawowanie operacyjnego nadzoru nad lotem i zapewnienia pomocy dowódcy statku powietrznego
w niekorzystnych warunkach pogodowych i nawigacyjnych zgodnie z przyjętymi procedurami.
6.1.4.
Doświadczenie lotnicze. Jeżeli kandydat do uzyskania licencji dyspozytora lotniczego wykonywał:
1)
w okresie 3 lat bezpośrednio poprzedzających ubieganie się o wydanie licencji w ciągu
2 lat w przewozie lotniczym czynności na stanowisku:
a)
członka załogi lotniczej statku powietrznego w przewozie lotniczym lub
b)
meteorologa w organizacji przewoźnika lotniczego, lub
c)
kontrolera ruchu lotniczego, lub
d)
inspektora nadzoru technicznego nad dyspozytorami lotniczymi, lub
2)
w okresie 2 lat bezpośrednio poprzedzających ubieganie się o wydanie licencji czynności
asystenta dyspozytora lotniczego co najmniej w ciągu jednego roku
- nie wymaga się od niego ukończenia odpowiednich szkoleń teoretycznego i praktycznego
w ośrodku szkolenia lotniczego, potwierdzonych odpowiednim zaświadczeniem.
6.1.4.1.
W przypadku wykonywania przez kandydata czynności na kilku stanowiskach, o których
mowa w pkt 6.1.4 ppkt 1, do wymaganej praktyki może być zaliczony okres wykonywania
tych czynności na każdym ze stanowisk, nie krótszy niż jeden rok.
6.1.5.
Praktyka. Kandydat powinien wykazać, że w ciągu 6 miesięcy bezpośrednio poprzedzających ubieganie
się o FDL odbył pod nadzorem dyspozytora lotniczego praktykę nie krótszą niż 90 dni
roboczych. Praktyka powinna obejmować czynności wykonywane na stanowisku dyspozytora
lotniczego.
6.1.6.
Uprawnienia posiadacza licencji. Posiadacz FDL jest uprawniony do wykonywania czynności w zakresie sprawowania nadzoru
operacyjnego w rozumieniu przepisów wydanych na postawie art. 159 ust. 1 i 2 ustawy,
przepisów Załącznika 6 do Konwencji oraz JAR-OPS 3 wprowadzonych do stosowania na
podstawie przepisów wydanych na podstawie art. 3 ust. 4 pkt 2 ustawy.
6.1.7.
FDL jest ważna w przypadku uzyskania pozytywnego wyniku z egzaminu praktycznego, w
zakresie takim jak do uzyskania tej licencji, zdawanym nie rzadziej niż co 5 lat.
6.1.7.1.
Dyspozytor lotniczy może korzystać z licencji, jeżeli od dnia przeprowadzenia egzaminu
państwowego przed egzaminatorem praktycznym upłynął okres nie dłuższy niż 5 lat.
6.2.
Licencja mechanika lotniczego obsługi technicznej (MML) i uprawnienia do niej wpisywane
6.2.1.
Szkolenia teoretyczne i praktyczne
6.2.1.1.
Szkolenie teoretyczne. Szkolenie teoretyczne obejmuje następujące przedmioty:
1)
prawo lotnicze - przepisy prawa międzynarodowego i krajowego, przepisy dotyczące licencjonowania
odnoszące się do licencji mechanika lotniczego obsługi technicznej i uprawnień, które
mogą zostać do nich wpisane, przepisy dotyczące obsługi technicznej statków powietrznych;
2)
nauki techniczne - jednostki miar, atmosfera wzorcowa, podstawy aerodynamiki i mechaniki
lotu;
3)
technika lotnicza dotycząca statku powietrznego odpowiedniego do licencji i uprawnienia
- rodzaje i parametry techniczne materiałów stosowanych w budowie statku powietrznego,
podstawowe zespoły i układ konstrukcyjny statku powietrznego, wytrzymałość konstrukcji
statku powietrznego, techniki naprawy uszkodzeń;
4)
obsługa techniczna statku powietrznego i bezpieczeństwo obsługi statku powietrznego
odpowiedniego do licencji i uprawnienia - program obsługi technicznej statku powietrznego,
komponenty o ograniczonej żywotności, przygotowanie materiałów i wyposażenia obsługowego,
przygotowanie stanowiska obsługowego, procedury wykonania obsługi technicznej, procedury
bezpieczeństwa podczas wykonywania obsługi technicznej, dokumentowanie wykonania czynności
obsługowych;
5)
człowiek - możliwości i ograniczenia: podstawowa wiedza o fizjologii i psychologii
człowieka oraz wpływie warunków pracy, chorób, higieny, środki ograniczające sprawność
psychiczną lub fizyczną mechanika, czynnik ludzki w obsłudze statków powietrznych.
6.2.1.2.
Szkolenie praktyczne. Kandydat powinien podczas szkolenia praktycznego nabyć umiejętności w zakresie:
1)
wykorzystania instrukcji obsługi;
2)
posługiwania się odpowiednimi narzędziami i materiałami;
3)
utrzymywania porządku na stanowisku pracy;
4)
dbałości o zdatność statku powietrznego do lotu;
5)
dokonania przeglądu po zakończeniu obsługi statku powietrznego;
6)
dokumentowania poszczególnych czynności przeglądu lub obsługi;
7)
wpisywania poświadczeń obsługi do dokumentów obsługi statku powietrznego.
6.2.2.
Praktyka. Kandydat powinien wykazać, że posiada następującą praktykę w obsłudze:
1)
elementów:
a)
płatowca, zespołu napędowego i systemów elektrycznych,
b)
awioniki i systemów elektrycznych samolotów albo śmigłowców nieobjętych rozporządzeniem
nr 216/2008 oraz wiatrakowców o maksymalnej masie do startu nieprzekraczającej (MTOM)
5700 kg
- 1 rok pracy w charakterze mechanika obsługi płatowca i jego systemów lub awioniki;
2)
statku powietrznego jako całości: samolotu albo śmigłowca nieobjętych rozporządzeniem
nr 216/2008 oraz wiatrakowca o maksymalnej masie do startu nieprzekraczającej (MTOM)
5700 kg - 2 lata pracy w charakterze mechanika lotniczego obsługi technicznej wszystkich
elementów statku powietrznego;
3)
statku powietrznego jako całości: sterowca, balonu wolnego, szybowca i motoszybowca,
jeżeli ma być uprawniony do poświadczenia obsługi - 2 lata pracy.
6.2.3.
Uprawnienia lotnicze wpisane do licencji. Do MML wpisuje się co najmniej jedno z następujących uprawnień lotniczych do poświadczenia
obsługi:
1)
elementów samolotów i śmigłowców nieobjętych rozporządzeniem nr 216/2008 oraz wiatrakowców
o maksymalnej masie do startu nieprzekraczającej (MTOM) 5700 kg, odrębnie dla:
a)
płatowca, zespołu napędowego i systemów elektrycznych,
b)
awioniki i systemów elektrycznych;
2)
statku powietrznego jako całości: samolotu albo śmigłowca nieobjętych rozporządzeniem
nr 216/2008 oraz wiatrakowca o maksymalnej masie do startu nieprzekraczającej (MTOM)
5700 kg;
3)
statku powietrznego jako całości: sterowca, balonu wolnego, szybowca, motoszybowca.
6.2.4.
Uprawnienie lotnicze mechanika lotniczego obsługi technicznej może być wydane:
1)
po odbyciu i zaliczeniu przez kandydata szkolenia w ośrodku szkolenia wymienionym
w § 26 rozporządzenia;
2)
kandydatowi posiadającemu wymaganą praktykę na dane uprawnienie określone w pkt 6.2.2;
3)
kandydatowi, który uzyskał pozytywny wynik z egzaminu państwowego.
6.2.5.
Ważność uprawnień. Uprawnienia wpisywane do licencji mechanika lotniczego obsługi technicznej wydaje
się bezterminowo.
Załącznik nr 4 - Nazwy i skróty nazw uprawnień wpisywanych do licencji
Stosowane w licencjach nazwy i skróty nazw uprawnień są zamieszczone w poniższej tabeli:
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||