Rozporządzenie Ministra Gospodarkiz dnia 8 kwietnia 2013 r.w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących prowadzenia ruchu odkrywkowego zakładu
górniczego 2)Niniejsze rozporządzenie dokonuje w zakresie swojej regulacji wdrożenia dyrektywy
Rady 92/104/EWG z dnia 3 grudnia 1992 r. w sprawie minimalnych wymagań w zakresie
poprawy bezpieczeństwa i ochrony zdrowia pracowników odkrywkowego i podziemnego przemysłu
wydobywczego (dwunasta dyrektywa szczegółowa w znaczeniu art. 16 ust. 1 dyrektywy
89/391/EWG) (Dz. Urz. WE L 404 z 31.12.1992, str. 10, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie
wydanie specjalne, rozdz. 5, t. 2, str. 134).
Spis treści
- Treść rozporządzenia
- Rozdział 1 - Przepisy ogólne
- Rozdział 2 - Bezpieczeństwo i higiena pracy oraz bezpieczeństwo pożarowe
- Rozdział 3 - Zagrożenia
- Rozdział 4 - Maszyny, urządzenia i instalacje techniczne oraz obiekty budowlane zakładu górniczego
- Rozdział 5 - Maszyny, urządzenia i instalacje elektroenergetyczne
- Rozdział 6 - Urządzenia telekomunikacyjne i układy automatyzacji
- Rozdział 7 - Transport
- Rozdział 8 - Odwadnianie
- Rozdział 9 - Zwałowanie i składowanie
- Rozdział 10 - Gospodarka złożami kopalin w procesie ich wydobywania, geologia górnicza i miernictwo górnicze
- Rozdział 11 - Ochrona środowiska
- Rozdział 12 - Odkrywkowe zakłady górnicze wydobywające kopaliny na podstawie koncesji udzielonej przez starostę lub marszałka województwa
- Rozdział 13 - Przepis przejściowy i końcowy
- Załącznik nr 1 - Dokument bezpieczeństwa
- Załącznik nr 2 - Instalowanie, eksploatacja i kontrola maszyn, urządzeń i sieci elektroenergetycznych oraz ochrona przeciwporażeniowa w zakładach górniczych wydobywających węgiel brunatny
Treść rozporządzenia
Na podstawie art. 120 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze zarządza się, co następuje:
Rozdział 1
Przepisy ogólne
§ 1.
Rozporządzenie określa szczegółowe wymagania dotyczące prowadzenia ruchu odkrywkowego
zakładu górniczego, zwanego dalej „zakładem górniczym”, w zakresie:
1)
bezpieczeństwa i higieny pracy, w tym oceniania i dokumentowania ryzyka zawodowego
oraz stosowania niezbędnych rozwiązań zmniejszających to ryzyko;
2)
bezpieczeństwa pożarowego;
3)
gospodarki złożami kopalin w procesie ich wydobywania;
4)
ochrony środowiska;
5)
podstawowych obiektów, maszyn i urządzeń zakładu górniczego.
§ 2.
Do wykonywania w zakładach górniczych:
1)
prac w podziemnych wyrobiskach górniczych stosuje się przepisy w sprawie szczegółowych
wymagań dotyczących prowadzenia ruchu podziemnych zakładów górniczych;
2)
robót wiertniczych stosuje się przepisy w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących
prowadzenia ruchu zakładów górniczych wydobywających kopaliny otworami wiertniczymi.
§ 3.
Ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o dokumentacji techniczno-ruchowej, należy przez
to rozumieć także instrukcje wymienione w przepisach określających zasadnicze wymagania
dla wyrobów podlegających ocenie zgodności.
Rozdział 2
Bezpieczeństwo i higiena pracy oraz bezpieczeństwo pożarowe
§ 4.
Przedsiębiorca sporządza, uzupełnia i aktualizuje dokumentację dotyczącą prowadzenia
ruchu zakładu górniczego, oceny ryzyka zawodowego i stosowania rozwiązań zmniejszających
to ryzyko oraz przeprowadza bieżące analizy i badania niezbędne dla bezpiecznego prowadzenia
tego ruchu.
§ 5.
Przedsiębiorca regularnie dokonuje przeglądu działań podjętych w celu zapewnienia
bezpieczeństwa i ochrony zdrowia pracowników.
§ 6.
1.
Przed rozpoczęciem prac przedsiębiorca sporządza dla zakładu górniczego dokument bezpieczeństwa
i ochrony zdrowia pracowników, zwany dalej „dokumentem bezpieczeństwa”.
2.
Zawartość dokumentu bezpieczeństwa określa załącznik nr 1 do rozporządzenia.
3.
Dokument bezpieczeństwa jest:
1)
dostępny w zakładzie górniczym;
2)
aktualizowany każdorazowo w przypadku rozbudowy lub przebudowy miejsca lub stanowiska
pracy, powodującej zmianę warunków pracy.
4.
Kierownik ruchu zakładu górniczego zapoznaje pracowników zakładu górniczego z obowiązującym
dokumentem bezpieczeństwa lub odpowiednią jego częścią. Pracownik potwierdza pisemnie
zapoznanie się z tym dokumentem lub jego częścią, w szczególności z oceną ryzyka zawodowego
oraz stosowania niezbędnych rozwiązań zmniejszających to ryzyko.
5.
W zakładzie górniczym wydobywającym kopaliny na podstawie koncesji udzielonej przez
starostę dokument bezpieczeństwa mogą stanowić instrukcje lub inne dokumenty, opracowane
przez przedsiębiorcę w zakresie odpowiednim do wielkości i zakresu działania zakładu
górniczego.
§ 7.
1.
Ruch zakładu górniczego jest organizowany i prowadzony przez kierownika ruchu zakładu
górniczego, który w szczególności:
1)
ustala zakres działania poszczególnych działów ruchu zakładu górniczego oraz służb
specjalistycznych zakładu górniczego;
2)
dokonuje właściwego oraz zgodnego z przeznaczeniem doboru maszyn, urządzeń, materiałów,
wyrobów z tworzyw sztucznych oraz środków strzałowych i sprzętu strzałowego w taki
sposób, aby nie stwarzały one zagrożenia dla bezpieczeństwa i zdrowia osób oraz środowiska;
3)
wyznacza osobę kierownictwa lub dozoru ruchu zakładu górniczego do wykonywania nadzoru
nad prowadzeniem ruchu tego zakładu na danej zmianie albo ruch zakładu górniczego
na danej zmianie nadzoruje osobiście;
4)
ustala zasady zabezpieczenia zakładu górniczego na zmianach, na których ruch nie jest
prowadzony, w dni wolne od pracy oraz w przypadku czasowego wstrzymania eksploatacji;
5)
zapewnia odpowiedni nadzór lub środki łączności, jeżeli stanowiska pracy są zajmowane
przez odosobnionych pracowników.
2.
W zakresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, określa się w szczególności sposób:
1)
koordynacji prac wykonywanych przez poszczególne działy ruchu zakładu górniczego i
służby specjalistyczne oraz pracowników zatrudnionych w podmiotach, o których mowa
w art. 121 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze, zwanej dalej „ustawą”;
2)
wykonywania nadzoru nad pracami, o których mowa w pkt 1;
3)
użytkowania maszyn i urządzeń w zakładzie górniczym.
3.
Kierownik ruchu zakładu górniczego może wykonywać swoje obowiązki przy pomocy podległych
mu osób kierownictwa i dozoru ruchu zakładu górniczego.
§ 8.
1.
W zakładzie górniczym organizuje się służbę dyspozytorską ruchu zakładu górniczego,
wyposażoną w odpowiednie środki techniczne, która na bieżąco kontroluje ruch tego
zakładu.
2.
Organizację i obsadę służby dyspozytorskiej ruchu zakładu górniczego ustala kierownik
ruchu zakładu górniczego.
3.
Jeżeli w zakładzie górniczym nie została zorganizowana służba dyspozytorska ruchu
zakładu górniczego, zadania tej służby, dostosowane do potrzeb organizacji ruchu zakładu
górniczego, wykonuje wyznaczona przez kierownika ruchu zakładu górniczego osoba kierownictwa
lub dozoru ruchu zakładu górniczego.
§ 9.
1.
Dla osób kierownictwa i dozoru ruchu zakładu górniczego sporządza się zakresy czynności,
szczegółowo określające ich obowiązki, uprawnienia i zakres odpowiedzialności.
2.
Zakresy czynności, o których mowa w ust. 1, zatwierdza:
1)
przedsiębiorca - dla kierownika ruchu zakładu górniczego;
2)
kierownik ruchu zakładu górniczego - dla podległych mu osób kierownictwa i dozoru
ruchu zakładu górniczego.
3.
Osoby, których zakres czynności obejmować będzie zadania dotyczące techniki strzałowej,
mogą być zatrudniane w kierownictwie i dozorze ruchu zakładu górniczego, jeżeli ukończyły
kurs specjalistyczny z zakresu techniki strzałowej, powtarzany co 5 lat.
4.
Osoba, której doręczono zakres czynności, potwierdza pisemnie jego odbiór.
§ 10.
1.
Kierownik ruchu zakładu górniczego jest odpowiedzialny za opracowanie zrozumiałej
dla pracowników instrukcji bezpiecznego wykonywania pracy dla stanowiska lub miejsca
pracy w ruchu zakładu górniczego.
2.
Instrukcja, o której mowa w ust. 1, zawiera w szczególności:
1)
opis czynności wykonywanych przed rozpoczęciem i po zakończeniu pracy;
2)
zasady i sposób bezpiecznego wykonywania pracy;
3)
zasady postępowania w sytuacjach awaryjnych, stwarzających zagrożenie dla życia lub
zdrowia pracowników, z uwzględnieniem zagrożeń występujących podczas wykonywania poszczególnych
prac;
4)
zasady ochrony przed zagrożeniami, o których mowa w pkt 3;
5)
informacje o stosowaniu sprzętu ochronnego i ratunkowego.
3.
Projekt instrukcji, o której mowa w ust. 1, konsultuje się z pracownikami lub ich
reprezentantami, wyłonionymi w sposób przyjęty w danym zakładzie. Po zakończeniu konsultacji
instrukcja ta jest zatwierdzana przez kierownika ruchu zakładu górniczego.
4.
Pracownik potwierdza pisemnie zapoznanie się z instrukcją, o której mowa w ust. 1.
§ 11.
Prace w ruchu zakładu górniczego mogą wykonywać osoby, które posiadają:
1)
wymagane kwalifikacje lub potrzebne umiejętności do wykonywania tych prac;
2)
dostateczną znajomość przepisów oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy potwierdzoną
posiadaniem aktualnego zaświadczenia o odbyciu szkolenia w dziedzinie bezpieczeństwa
i higieny pracy;
3)
aktualne badania lekarskie oraz inne badania stwierdzające brak przeciwwskazań do
wykonywania pracy na określonym stanowisku.
§ 12.
Pracowników lub ich reprezentantów informuje się o wszelkich podejmowanych działaniach
dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony zdrowia w miejscach i na stanowiskach
pracy, a przekazywane informacje należy tak opracować, aby były zrozumiałe dla pracowników,
których dotyczą.
§ 13.
1.
Teren zakładu górniczego, jeżeli nie jest ogrodzony, oznakowuje się tablicami, na
których umieszcza się nazwę zakładu górniczego oraz napis zakazujący wstępu osobom
nieupoważnionym.
2.
Miejsca niebezpieczne, zlokalizowane na terenie zakładu górniczego i nieznajdujące
się pod stałym nadzorem, zabezpiecza się w sposób ustalony przez kierownika ruchu
zakładu górniczego.
3.
Miejsca o szczególnym zagrożeniu dla życia i zdrowia, w tym miejsca wykonywania prac,
o których mowa w § 19, zabezpiecza się i oznakowuje znakami bezpieczeństwa.
4.
Kierownik ruchu zakładu górniczego ustala liczbę i umiejscowienie tablic oraz znaków,
o których mowa w ust. 1 i 3, w zależności od wielkości terenu, na którym są stosowane,
oraz rodzajów i poziomu występujących zagrożeń.
§ 14.
Na terenie zakładu górniczego oraz wydzielonego jego oddziału lub jednostki terenowej
umieszcza się w widocznym miejscu:
1)
informacje o adresach i numerach telefonów najbliższych jednostek straży pożarnej,
policji i pogotowia ratunkowego oraz sposobach ich wezwania;
2)
informację o numerze alarmowym 112;
3)
instrukcje postępowania w przypadku pożaru.
§ 15.
1.
Drogi komunikacyjne oraz dojścia do miejsc i stanowisk pracy oznakowuje się i utrzymuje
w stanie umożliwiającym bezpieczne poruszanie się po nich.
2.
W zakładzie górniczym transport osób do miejsc i stanowisk pracy może odbywać się
przy użyciu sprzętu pływającego pod warunkiem zapewnienia bezpieczeństwa tych osób.
3.
W przypadku gdy transport osób odbywa się wyłącznie przy użyciu sprzętu, o którym
mowa w ust. 2, zapewnia się stały dostęp do rezerwowego sprzętu pływającego.
4.
W zakładzie górniczym:
1)
oświetla się wnętrza obiektów budowlanych, a także miejsca i stanowiska pracy w sposób
zapewniający ochronę bezpieczeństwa i zdrowia osób;
2)
miejsca i stanowiska pracy:
a)
powinny mieć w miarę możliwości oświetlenie naturalne oraz, biorąc pod uwagę warunki
klimatyczne, być wyposażone w oświetlenie sztuczne,
b)
w których osoby są narażone na zagrożenia w przypadku awarii sztucznego oświetlenia,
wyposaża się w oświetlenie awaryjne o wystarczającej intensywności, a jeżeli jest
to niemożliwe, wyposaża się te osoby w lampy osobiste.
§ 16.
1.
Osoba zatrudniona w ruchu zakładu górniczego musi posiadać znaczek kontrolny lub inny
identyfikator.
2.
Osoby kierownictwa i dozoru ruchu zakładu górniczego oraz inne osoby uprawnione mogą
zażądać okazania znaczka kontrolnego lub innego identyfikatora.
3.
W przypadkach uzasadnionych warunkami terenowymi i technicznymi kierownik ruchu zakładu
górniczego może zwolnić z obowiązku posiadania przez osoby, o których mowa w ust.
1, znaczków kontrolnych lub innych identyfikatorów.
4.
Osoby kierownictwa lub dozoru ruchu zakładu górniczego, odpowiedzialne za pracowników
wykonujących pracę na danej zmianie po jej zakończeniu:
1)
dokumentują wykonane prace;
2)
potwierdzają opuszczenie przez pracowników stanowisk pracy lub
3)
przekazują osobie dozoru ruchu zakładu górniczego następnej zmiany informacje o pracownikach,
którzy pozostali na stanowiskach pracy w celu jej dokończenia, podając przewidywany
czas opuszczenia tych stanowisk.
5.
Sposób dokumentowania wykonanych prac oraz potwierdzania opuszczenia przez pracowników
stanowisk pracy ustala kierownik ruchu zakładu górniczego.
§ 17.
W zakładzie górniczym stosuje się instalacje techniczne, urządzenia, maszyny, narzędzia,
materiały, środki ochrony zbiorowej i indywidualnej oraz środki strzałowe i sprzęt
strzałowy, które zostały odpowiednio dobrane do warunków górniczo-geologicznych i
środowiskowych w miejscu ich zastosowania.
§ 18.
1.
Rodzaje prac, które są szczególnie niebezpieczne, określa kierownik ruchu zakładu
górniczego.
2.
Prace, o których mowa w ust. 1:
1)
wykonują pracownicy pod bezpośrednim nadzorem osoby dozoru ruchu zakładu górniczego;
2)
poprzedza się:
a)
sprawdzeniem stanu bezpieczeństwa miejsca pracy i urządzeń przez osobę dozoru ruchu
zakładu górniczego,
b)
instruktażem pracowników o sposobach prawidłowego wykonywania prac oraz mogących wystąpić
zagrożeniach i sposobach ograniczenia związanego z nimi ryzyka,
c)
doborem odpowiednich środków ochrony.
3.
Podczas wykonywania prac, o których mowa w ust. 1, przebywanie osób niebiorących udziału
w tych pracach oraz wykonywanie innych prac w pobliżu tego miejsca jest niedozwolone.
§ 19.
1.
Jeżeli dokument bezpieczeństwa tego wymaga, kierownik ruchu zakładu górniczego udziela
zezwoleń na wykonywanie prac niebezpiecznych, jak i zwykłych czynności, które współwystępując
z innymi, mogą powodować poważne zagrożenie.
2.
Za zgodą kierownika ruchu zakładu górniczego dopuszcza się wydawanie zezwoleń, o których
mowa w ust. 1, przez osoby kierownictwa i dozoru ruchu zakładu górniczego.
3.
Zezwolenie, o którym mowa w ust. 1, wydaje się przed rozpoczęciem wykonywania pracy.
4.
Zezwolenie, o którym mowa w ust. 1, określa warunki, które muszą zostać spełnione,
oraz środki ostrożności podejmowane przed, w trakcie i po zakończeniu wykonywania
pracy.
§ 20.
1.
W miejscach, w których powstało zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu zakładu górniczego
lub pracowników, wykonuje się wyłącznie prace związane z usuwaniem zagrożenia.
2.
Ponowne podjęcie pracy w miejscach, o których mowa w ust. 1, następuje po stwierdzeniu
przez osobę kierownictwa lub dozoru ruchu zakładu górniczego, że zagrożenie zostało
usunięte.
§ 21.
1.
Niezależnie od wymagań określonych w ogólnych przepisach bezpieczeństwa i higieny
pracy osoby kierownictwa i dozoru ruchu zakładu górniczego oraz wyznaczonych pracowników
szkoli się w udzielaniu pierwszej pomocy. Na każdej zmianie powinien być co najmniej
jeden przeszkolony pracownik.
2.
Zakład górniczy oraz jego wydzielone oddziały wyposaża się w nosze oraz apteczkę z
niezbędnymi środkami medycznymi.
3.
Kierownik ruchu zakładu górniczego ustala liczbę i lokalizację punktów pierwszej pomocy
oraz miejsca rozmieszczenia instrukcji udzielania pierwszej pomocy, noszy i apteczek.
§ 22.
1.
Kierownik ruchu zakładu górniczego zawiadamia właściwy organ nadzoru górniczego o
każdym wypadku śmiertelnym, ciężkim lub zbiorowym, zgonie naturalnym oraz niebezpiecznych
zdarzeniach związanych z ruchem zakładu górniczego, stwarzających zagrożenie dla życia,
zdrowia ludzkiego lub bezpieczeństwa powszechnego telefonicznie lub przy użyciu innych
dostępnych środków łączności.
2.
W zawiadomieniu o wypadku śmiertelnym, wypadku ciężkim, wypadku zbiorowym lub zgonie
naturalnym podaje się:
1)
nazwę zakładu górniczego;
2)
datę, godzinę i miejsce wypadku lub zgonu naturalnego;
3)
rodzaj wypadku;
4)
rodzaj urazu stwierdzonego przez lekarza u poszkodowanego;
5)
przebieg wypadku z podaniem prawdopodobnych przyczyn jego wystąpienia;
6)
czynności wykonywane przez poszkodowanego w chwili wypadku lub bezpośrednio przed
zgonem naturalnym;
7)
dane osobowe poszkodowanego:
a)
nazwisko i imię,
b)
datę i miejsce urodzenia,
c)
nazwę i adres pracodawcy,
d)
miejsce zatrudnienia,
e)
stanowisko,
f)
staż pracy w górnictwie;
8)
miejsce pobytu poszkodowanego po wypadku lub po zaistnieniu zgonu naturalnego;
9)
imię i nazwisko osoby przekazującej informację oraz godzinę zawiadomienia.
3.
W zawiadomieniu o niebezpiecznych zdarzeniach związanych z ruchem zakładu górniczego
stwarzających zagrożenie życia, zdrowia ludzkiego lub bezpieczeństwa powszechnego
podaje się:
1)
nazwę zakładu górniczego, datę, godzinę i miejsce zagrożenia;
2)
krótki opis okoliczności, przyczyn i skutków zagrożenia;
3)
imię i nazwisko osoby przekazującej informację oraz godzinę zawiadomienia;
4)
informację o liczbie osób zagrożonych lub możliwych skutkach zagrożenia;
5)
imię, nazwisko i stanowisko osoby kierującej akcją likwidacji zagrożenia;
6)
informację o działaniach podjętych w celu likwidacji zagrożenia.
4.
W przypadku braku informacji, o których mowa w ust. 2 i 3, informacje te podaje się
w kolejnych zawiadomieniach niezwłocznie po ich uzyskaniu.
5.
Kierownik ruchu zakładu górniczego zawiadamia właściwy organ nadzoru górniczego o
każdym wypadku zaistniałym w zakładzie górniczym, innym niż wymieniony w ust. 1, pisemnie
przy użyciu dostępnych środków łączności.
6.
W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 5, podaje się:
1)
nazwę zakładu górniczego;
2)
nazwę i adres pracodawcy poszkodowanego;
3)
liczbę wypadków;
4)
miejsce zaistnienia wypadku;
5)
wiek poszkodowanego;
6)
staż pracy poszkodowanego w górnictwie;
7)
przyczyny wypadku z uwzględnieniem grup przyczynowych.
§ 23.
Roboty przygotowawcze na przedpolu wyrobiska górniczego i zwałowiska prowadzi się
z wyprzedzeniem przed robotami górniczymi w zakresie i w terminie określonym przez
kierownika ruchu zakładu górniczego, zapewniającym bezpieczne prowadzenie robót górniczych.
§ 24.
1.
Wyprzedzenie robót górniczych robotami odwadniającymi ustala się na podstawie szczegółowego
rozeznania hydrogeologicznego złoża.
2.
W przypadkach uzasadnionych warunkami terenowymi i techniczno-ruchowymi kierownik
ruchu zakładu górniczego może odstąpić od wymogu, o którym mowa w ust. 1.
§ 25.
1.
Wyrobiska górnicze zabezpiecza się przed napływem wód z terenów przyległych i działaniem
erozyjnym na skarpach, półkach, pochylniach i poziomach roboczych w sposób zapewniający
przyjęcie i odprowadzenie:
1)
dopływów na terenach nizinnych - występujących z prawdopodobieństwem raz na 50 lat;
2)
dopływów na terenach wyżynnych i górskich - występujących z prawdopodobieństwem raz
na 100 lat;
3)
zrzutów wód z urządzeń odwadniających.
2.
W przypadkach uzasadnionych warunkami terenowymi i technicznymi kierownik ruchu zakładu
górniczego może odstąpić od wykonywania zabezpieczenia, o którym mowa w ust. 1.
§ 26.
1.
Wykonywanie robót udostępniających, eksploatacyjnych oraz zwałowanie nadkładu dostosowuje
się odpowiednio do warunków geologiczno-górniczych i wyposażenia technicznego zakładu
górniczego.
2.
Roboty, o których mowa w ust. 1, wykonuje się z zachowaniem odpowiednich parametrów
wyrobiska górniczego, w tym wymagań określonych w Polskiej Normie dotyczącej szerokości
pasów ochronnych wyrobisk odkrywkowych, w celu zapewnienia bezpieczeństwa powszechnego
i geotechnicznego oraz bezpieczeństwa pracowników i ciągłości ruchu zakładu górniczego.
3.
Wykonywanie robót górniczych w złożu lub jego części koordynuje się ze zwałowaniem
nadkładu, uwzględniając w szczególności możliwość wzajemnego oddziaływania złoża lub
jego części oraz zwałowiska nadkładu.
§ 27.
Przed przystąpieniem do wykonywania robót górniczych w rejonie filarów i pasów ochronnych
służba geologiczna i miernicza sprawdza kierunki, odległości, zagrożenia oraz zasięg
przewidywanych wpływów tych robót.
§ 28.
1.
Osoby kierownictwa i dozoru ruchu zakładu górniczego niezwłocznie zgłaszają służbie
geologicznej i mierniczej zakładu górniczego występowanie podczas wykonywania robót
górniczych:
1)
zaburzeń geologicznych;
2)
zbiorników wodnych;
3)
osuwisk;
4)
zmian warunków geologiczno-górniczych.
2.
Zgłoszenia, o których mowa w ust. 1, są ewidencjonowane przez służbę geologiczną i
mierniczą zakładu górniczego.
§ 29.
1.
Stan wyrobisk górniczych i zwałowisk podlega okresowym kontrolom, wykonywanym przez
osoby kierownictwa lub dozoru ruchu zakładu górniczego, w zakresie i w terminach ustalonych
przez kierownika ruchu zakładu górniczego.
2.
Sposób dokumentowania kontroli, o których mowa w ust. 1, określa kierownik ruchu zakładu
górniczego.
§ 30.
Jeżeli dokument bezpieczeństwa tego wymaga, osoba kierownictwa lub dozoru ruchu zakładu
górniczego przeprowadza inspekcje obsadzonych stanowisk pracy przynajmniej raz podczas
każdej zmiany.
§ 31.
W zakładzie górniczym przechowuje się aktualne mapy wyrobisk górniczych w miejscu
dostępnym dla osób kierownictwa i dozoru ruchu zakładu górniczego.
§ 32.
1.
Ze skarp eksploatacyjnych usuwa się poluzowane nawisy skalne w celu zagwarantowania
bezpiecznej pracy załogi, maszyn i urządzeń.
2.
Niebezpieczny odcinek skarpy eksploatacyjnej, na której roboty górnicze zostały chwilowo
wstrzymane, oznakowuje się tablicami umieszczonymi odpowiednio przy górnej i dolnej
krawędzi skarpy lub dodatkowo zabezpiecza się w sposób ustalony przez kierownika ruchu
zakładu górniczego.
§ 33.
1.
W przypadku wykrycia w nadkładzie, złożu lub urobku śladów kultury materialnej bądź
znaleziska paleontologicznego roboty górnicze przerywa się i zawiadamia osobę dozoru
ruchu zakładu górniczego. Dalszy sposób prowadzenia robót ustala kierownik ruchu zakładu
górniczego wraz z przedsiębiorcą.
2.
Przedsiębiorca powiadamia o zdarzeniu, o którym mowa w ust. 1, właściwy organ jednostki
samorządu terytorialnego, konserwatora przyrody, wojewódzkiego konserwatora zabytków
oraz właściwy organ nadzoru górniczego.
§ 34.
1.
Przedsiębiorca wydobywający kopalinę na podstawie koncesji udzielonej przez właściwego
starostę prowadzi eksploatację złoża zgodnie z projektem technicznym, zatwierdzonym
przez kierownika ruchu zakładu górniczego.
2.
W projekcie technicznym, o którym mowa w ust. 1, uwzględnia się optymalny wariant
wykorzystania zasobów złoża oraz określa się:
1)
docelowy zasięg eksploatacji oraz projektowanych granic filarów i pasów ochronnych;
2)
miejsca i sposoby udostępnienia złoża i miejsca zwałowania nadkładu;
3)
sposób urabiania, zwałowania i transportu urobku;
4)
stosowane maszyny i urządzenia oraz ich rodzaj.
3.
Do projektu technicznego, o którym mowa w ust. 1, dołącza się mapę sytuacyjno-wysokościową
powierzchni w skali nie mniejszej niż 1:2000 z oznaczeniem granic:
1)
obszaru i terenu górniczego;
2)
udokumentowanego złoża;
3)
zakładu górniczego;
4)
nieruchomości gruntowych, do których przedsiębiorcy przysługuje tytuł prawny;
5)
miejsc wymienionych w ust. 2 pkt 1 i 2;
6)
sąsiednich obszarów górniczych.
§ 35.
1.
Hydromechaniczne i termiczne urabianie nadkładu lub kopaliny oraz prowadzenie eksploatacji
złoża spod lustra wody urządzeniami pływającymi wykonuje się zgodnie z projektem technicznym
eksploatacji, zatwierdzonym przez kierownika ruchu zakładu górniczego.
2.
Projekt techniczny eksploatacji zawiera w szczególności informacje, o których mowa
w § 34 ust. 2.
3.
W przypadku prowadzenia eksploatacji złoża spod lustra wody urządzeniami pływającymi:
1)
na wodach płynących uznanych za śródlądowe drogi wodne - w projekcie technicznym eksploatacji
uwzględnia się przepisy ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o żegludze śródlądowej ;
2)
na morzu - w projekcie technicznym eksploatacji uwzględnia się wymagania określone
w przepisach ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o bezpieczeństwie morskim .
4.
Zasady podziału obowiązków i współdziałania osób załogi urządzenia pływającego i osób
zatrudnionych przy prowadzeniu ruchu zakładu górniczego, o którym mowa w ust. 3, ustala
przedsiębiorca, powiadamiając właściwe organy nadzoru górniczego, a także administracji
śródlądowej albo morskiej.
§ 36.
1.
Podczas urabiania złoża palnikiem termicznym używanie otwartego ognia w odległości
mniejszej niż 10 m od zbiornika paliw i butli gazowych jest niedopuszczalne.
2.
W pobliżu miejsca wykonywania pracy przy użyciu palnika termicznego lokalizuje się
stanowisko sprzętu przeciwpożarowego. Ilość i rodzaj tego sprzętu ustala się w projekcie
technicznym eksploatacji.
§ 37.
Podczas ręcznego urabiania nadkładu lub kopaliny:
1)
szerokość przodka i wysokość urabianego piętra ustala kierownik ruchu zakładu górniczego;
2)
jednoczesna praca ludzi w przodkach znajdujących się jeden nad drugim jest dopuszczalna,
jeżeli szerokość poziomu pomiędzy piętrami jest większa niż 6 m;
3)
obserwuje się stan przodka i powiadamia niezwłocznie osoby dozoru ruchu zakładu górniczego
o wszelkich zmianach warunków geologiczno-górniczych.
§ 38.
Niedopuszczalne jest urabianie skał sypkich, plastycznych i kruchych przez podkopywanie,
podcinanie lub podwrębianie, z wyjątkiem przypadków wynikających z technologii robót
zatwierdzonej przez kierownika ruchu zakładu górniczego.
§ 39.
1.
Złoże torfu leczniczego przeznaczone do eksploatacji zabezpiecza się przed zanieczyszczeniami.
2.
Dokonując zabezpieczania, o którym mowa w ust. 1, uwzględnia się warunki hydrogeologiczne
występowania złoża torfu leczniczego, jego parametry oraz sposoby zabezpieczeń higieniczno-sanitarnych
złoża, w szczególności jego oznakowania, wyznaczenia pasów ochronnych i ich zagospodarowania.
Zasady dokonania zabezpieczeń ustala kierownik ruchu zakładu górniczego.
§ 40.
1.
W zakładzie górniczym organizuje się i wyposaża się w środki do zapobiegania i zwalczania
pożarów służbę ochrony przeciwpożarowej, a w przypadku zakładów górniczych wydobywających
kopaliny palne - jednostkę ochrony przeciwpożarowej.
2.
Kierownik ruchu zakładu górniczego jest odpowiedzialny za ochronę przeciwpożarową
zakładu górniczego.
3.
Zasady funkcjonowania ochrony przeciwpożarowej w zakładzie górniczym określa kierownik
ruchu zakładu górniczego w regulaminie ochrony przeciwpożarowej.
4.
Przedsiębiorca może zapewnić ochronę przeciwpożarową przez stałą współpracę służb
ochrony przeciwpożarowej kilku przedsiębiorców lub zlecenie zapobiegania i zwalczania
pożarów wyspecjalizowanym w tym zakresie jednostkom ochrony przeciwpożarowej.
§ 41.
Kierujący służbą ochrony przeciwpożarowej organizuje ochronę przeciwpożarową w zakładzie
górniczym oraz sprawuje nadzór nad stanem bezpieczeństwa pożarowego terenu, obiektów
i urządzeń, w szczególności:
1)
organizuje i prowadzi akcję ratowniczą podczas walki z pożarami, klęskami żywiołowymi
i innymi miejscowymi zagrożeniami;
2)
ustala podstawowe kierunki i metody profilaktyki przeciwpożarowej oraz sprawuje nadzór
nad ich realizacją;
3)
kontroluje stan zabezpieczenia przeciwpożarowego obiektów i urządzeń, zgodnie z harmonogramem
kontroli zatwierdzonym przez kierownika ruchu zakładu górniczego;
4)
współdziała z kierownikiem ruchu zakładu górniczego w zakresie postępu technicznego
w zabezpieczeniu przeciwpożarowym obiektów i urządzeń;
5)
uczestniczy w postępowaniach wyjaśniających okoliczności i przyczyny powstania oraz
rozprzestrzeniania się pożarów, a także opracowuje wnioski zmierzające do poprawy
bezpieczeństwa pożarowego;
6)
ustala programy i zasady prowadzenia szkoleń przeciwpożarowych oraz bierze udział
w szkoleniach, a także prowadzi nadzór nad ich realizacją;
7)
ustala potrzeby i zasady zabezpieczenia obiektów, maszyn i urządzeń w sprzęt i instalacje
przeciwpożarowe;
8)
współdziała z terenowymi komendami straży pożarnych w zakresie zabezpieczenia operacyjnego
zakładu górniczego;
9)
opiniuje programy modernizacyjno-rozwojowe zakładu górniczego w zakresie ich zgodności
z wymaganiami ochrony przeciwpożarowej oraz uczestniczy w komisjach odbioru technicznego
nowych lub modernizowanych obiektów i urządzeń;
10)
opracowuje analizy stanu zabezpieczenia przeciwpożarowego zakładu górniczego oraz
przedkłada kierownikowi ruchu zakładu górniczego wnioski w zakresie poprawy stanu
bezpieczeństwa pożarowego.
§ 42.
W przypadku wystąpienia pożarów endogenicznych kierownik ruchu zakładu górniczego
określa wielkość pola pożarowego oraz sposoby zabezpieczenia i likwidacji tych pożarów.
§ 43.
1.
Podczas eksploatacji maszyn i urządzeń używanych w zakładzie górniczym oraz na terenach
przyległych do zakładu jest niedopuszczalne wykonywanie czynności, które mogą spowodować
powstanie lub rozprzestrzenienie się pożaru.
2.
Na terenie zakładu górniczego wyznacza się odpowiednio oznakowane i utrzymane drogi
dojazdowe do poszczególnych maszyn oraz punkty czerpania wody dla celów przeciwpożarowych.
§ 44.
1.
Wszelkie prace na maszynach i urządzeniach, przy których konieczne jest użycie otwartego
ognia, wykonuje się pod nadzorem osób dozoru ruchu zakładu górniczego lub osoby wyznaczonej
do nadzoru, w sposób zgodny z instrukcjami zatwierdzonymi przez kierownika ruchu zakładu
górniczego lub upoważnionego przez niego kierownika działu ruchu zakładu górniczego.
2.
Przed rozpoczęciem prac z użyciem otwartego ognia osoba dozoru ruchu zakładu górniczego
lub osoba wyznaczona do nadzoru dokonuje dokładnych oględzin miejsca pracy, ocenia,
czy istnieją warunki do bezpiecznego prowadzenia tych prac, i przygotowuje sprzęt
pożarniczy.
3.
W ramach nadzoru, o którym mowa w ust. 1, przeprowadza się jednorazową kontrolę przed
wykonywaniem prac i dwukrotną kontrolę po ich zakończeniu, w odstępach czasowych określonych
w instrukcjach.
§ 45.
1.
Miejsca pracy wyposaża się w odpowiedni i łatwo dostępny sprzęt przeciwpożarowy, oznakowany
w sposób określony w przepisach o ochronie przeciwpożarowej.
2.
Kontrole i konserwacje gaśnic i agregatów przeprowadza się zgodnie z zaleceniami producenta,
jednak nie rzadziej niż co 12 miesięcy.
3.
Daty przeprowadzonych kontroli wpisuje się w sposób czytelny na korpusie gaśnic i
agregatów.
4.
Kontrole, o których mowa w ust. 2, przeprowadza wyspecjalizowana służba wyznaczona
przez kierownika ruchu zakładu górniczego lub certyfikowana jednostka zewnętrzna.
§ 46.
1.
Przygotowanie zakładu górniczego do ruchu w okresie zimowym odbywa się na podstawie
harmonogramu opracowanego do dnia 15 października każdego roku i zatwierdzonego przez
kierownika ruchu zakładu górniczego.
2.
W harmonogramie, o którym mowa w ust. 1, uwzględnia się w szczególności bezpieczeństwo
prowadzonych prac.
§ 47.
W zakładzie górniczym w okresie zimowym stosuje się odpowiednie zabezpieczenia, zapewniające
w szczególności:
1)
ochronę zdrowia pracowników narażonych na działanie niskich temperatur;
2)
zapobieganie przymarzaniu urobku do ścian zbiorników, wagonów i przesypów na taśmociągach;
3)
należyte ogrzewanie obiektów, pomieszczeń i urządzeń zakładu górniczego;
4)
usuwanie śniegu i lodu oraz nawisów lodowych i śnieżnych na obiektach, urządzeniach
i drogach, likwidację gołoledzi na drogach i przejściach, usuwanie z wyrobiska górniczego
wód pochodzących z topniejącego śniegu lub gwałtownej odwilży;
5)
dostosowanie maszyn, urządzeń, obiektów budowlanych i poziomów eksploatacyjnych do
pracy w warunkach zimowych.
Rozdział 3
Zagrożenia
§ 48.
1.
Oceny zagrożeń występujących w ruchu zakładu górniczego dokonuje kierownik ruchu zakładu
górniczego, który w szczególności:
1)
w uzasadnionych przypadkach powołuje zespół lub zespoły do rozpoznawania i zapobiegania
zagrożeniom występującym w ruchu zakładu górniczego oraz ustala tryb ich działania;
2)
na podstawie opinii zespołu lub zespołów, o których mowa w pkt 1:
a)
określa zasady prowadzenia ruchu zakładu górniczego w warunkach występujących zagrożeń,
b)
ocenia możliwość zaistnienia wstrząsów sejsmicznych o energii równej lub większej
niż 1 × 106 J;
3)
określa w zakładzie górniczym, w którym przewiduje się lub zostało stwierdzone występowanie
zagrożeń dla zdrowia osób lub bezpieczeństwa ruchu tego zakładu, zagrożone rejony,
strefy lub stanowiska pracy;
4)
jest odpowiedzialny za utrzymanie zgodności warunków środowiska pracy z wymaganiami
określonymi w przepisach prawa pracy.
2.
Zasady prowadzenia ruchu zakładu górniczego, o których mowa w ust. 1 pkt 2 lit. a,
zawierają ustalenia dotyczące:
1)
technologii wykonywania robót górniczych, w tym stosowanych maszyn i przyjętych parametrów
skarp i zboczy;
2)
nadzoru nad prowadzonymi robotami;
3)
systemów odwadniania;
4)
wykonywania pomiarów i kontroli.
§ 49.
1.
W przypadku złóż lub ich części, które zostały zaliczone do odpowiedniego stopnia
zagrożenia osuwiskowego:
1)
na mapach przeglądowych wyrobisk górniczych oznacza się odpowiednio rejony, w których
mogą wystąpić osuwiska;
2)
na podstawie bieżącego rozpoznania warunków geologiczno-górniczych prognozuje się
możliwość wystąpienia stref, w których będą istniały warunki sprzyjające powstaniu
osuwisk;
3)
w zakresie i z częstotliwością określoną przez kierownika ruchu zakładu górniczego
dokumentuje się warunki geologiczno-górnicze, hydrogeologiczne oraz inne czynniki
mogące mieć wpływ na powstanie osuwiska.
2.
Udokumentowane osuwiska lub objawy braku stateczności skarp i zboczy spowodowane przez
czynniki geologiczne oznacza się na mapach podstawowych i przeglądowych wyrobisk górniczych
odrębnie dla poszczególnych poziomów.
3.
Warunki stateczności oraz parametry skarp i zboczy określa kierownik ruchu zakładu
górniczego na podstawie opinii służby geologicznej.
§ 50.
1.
Jeżeli w związku z ruchem zakładu górniczego zaistniał wstrząs sejsmiczny o energii
równej lub większej niż 1 × 106 J:
1)
w zakładzie górniczym tworzy się stację lub stacje geofizyki górniczej, w której dokonuje
się bieżącej analizy aktywności sejsmicznej górotworu i ocenia się możliwość zaistnienia
kolejnych wstrząsów sejsmicznych;
2)
kierownik ruchu zakładu górniczego, na podstawie opinii zespołu, o którym mowa w §
48 ust. 1 pkt 1, określa:
a)
sposób organizacji badań i interpretacji skutków tych wstrząsów oraz metod usuwania
zagrożenia sejsmicznego,
b)
rodzaj, zakres i sposób wykorzystania metod stosowanych do oceny możliwości zaistnienia
kolejnych wstrząsów sejsmicznych.
2.
Każdy zaistniały w zakładzie górniczym wstrząs sejsmiczny o energii równej albo większej
niż 1 × 105 J lokalizuje się i nanosi na mapy przeglądowe wyrobisk górniczych.
§ 51.
1.
Studnie odwadniające i otwory wiertnicze, w których stwierdzono występowanie gazów
szkodliwych i wybuchowych przekraczających wartości dopuszczalne określone w przepisach
ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej oraz w przepisach wydanych na podstawie art. 227 § 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy , uznaje się za miejsce zagrożenia gazowego.
2.
Strefy zagrożenia gazowego zabezpiecza się przed wstępem osób nieupoważnionych w sposób
ustalony przez kierownika ruchu zakładu górniczego.
3.
Pracowników zatrudnionych w strefach zagrożenia gazowego wyposaża się w środki ochrony
indywidualnej oraz w aparaturę do kontrolnych pomiarów stężeń gazów.
4.
Jeżeli dokument bezpieczeństwa tego wymaga, instaluje się przyrządy mierzące stężenia
gazów w określonych miejscach w sposób automatyczny i ciągły, a także automatyczne
urządzenia alarmujące oraz urządzenia automatycznie odcinające prąd w instalacjach
elektrycznych i silnikach spalinowych. Wyniki pomiarów automatycznych rejestruje i
przechowuje się zgodnie z wymaganiami dokumentu bezpieczeństwa.
§ 52.
1.
W zakładzie górniczym, w którym występują pyły palne, sposób zapobiegania i zwalczania
ich zapłonów opracowuje kierownik ruchu zakładu górniczego.
2.
Miejsca zagrożone zapłonem pyłów oznakowuje się tablicami ostrzegawczymi o zakazie
używania ognia.
§ 53.
Instalacje, urządzenia lub obiekty, które w przypadku uszkodzenia lub awarii mogłyby
stać się źródłem zagrożenia dla otoczenia, lokalizuje się w sposób umożliwiający likwidację
zagrożenia.
Rozdział 4
Maszyny, urządzenia i instalacje techniczne oraz obiekty budowlane zakładu górniczego
§ 54.
1.
Maszyny i urządzenia eksploatuje się, konserwuje i naprawia w sposób określony w dokumentacji
techniczno-ruchowej.
2.
Osoby dozoru ruchu zakładu górniczego oraz inni pracownicy zatrudnieni w ruchu tego
zakładu, każdy w swoim zakresie działania, odpowiadają za właściwą eksploatację oraz
konserwację maszyn i urządzeń.
3.
Wprowadzenie zmian w maszynach i urządzeniach, w szczególności w konstrukcji nośnej,
zawiesiach, rozmieszczeniu przeciwciężarów oraz rozszerzenie zakresów działania wyłączników
krańcowych jest dozwolone tylko za zgodą kierownika ruchu zakładu górniczego, w sposób
określony w dokumentacji techniczno-ruchowej.
§ 55.
Urządzenia ciśnieniowe i dźwignicowe montuje się i eksploatuje w sposób określony
w przepisach o dozorze technicznym.
§ 56.
1.
Stan techniczny oraz sposób korzystania z maszyn i urządzeń, a także z instalacji
technicznych zakładu górniczego podlega okresowym kontrolom wykonywanym przez osoby
kierownictwa i dozoru ruchu zakładu górniczego.
2.
Kontrole, o których mowa w ust. 1, mogą być przeprowadzane w okresie planowanych przerw
w pracy.
3.
Zasady przeprowadzania kontroli, o których mowa w ust. 1, ich zakres, częstotliwość
oraz sposób dokumentowania określa instrukcja, zatwierdzana przez kierownika ruchu
zakładu górniczego, opracowana na podstawie dokumentacji techniczno-ruchowej maszyn.
4.
Kierownik ruchu zakładu górniczego opracowuje harmonogram przeprowadzania systematycznych
przeglądów, konserwacji, a w razie potrzeby badań sprzętu mechanicznego i elektrycznego
oraz urządzeń.
§ 57.
1.
Pozwolenie na oddanie do ruchu głównych rozdzielni elektrycznych wysokiego i średniego
napięcia, centrali telefonicznych i dyspozytorskich wraz z systemami łączności i alarmowania,
głównych urządzeń i układów odwadniania, zwanych dalej „podstawowymi obiektami i urządzeniami
zakładu górniczego”, wydaje się na wniosek kierownika ruchu zakładu górniczego w oparciu
o przedłożoną dokumentację techniczną oraz protokół odbioru technicznego sporządzony
przez komisję powoływaną przez kierownika ruchu zakładu górniczego.
2.
W protokole, o którym mowa w ust. 1, zamieszcza się stwierdzenie, że obiekt lub urządzenie
przewidziane do oddania do ruchu w zakładzie górniczym są wykonane zgodnie z dokumentacją
techniczną.
§ 58.
1.
W okresie użytkowania obiektu budowlanego zakładu górniczego należy zapewnić:
1)
utrzymanie stanu technicznego obiektu na poziomie zapewniającym bezpieczeństwo ludzi
i mienia;
2)
utrzymanie wymaganego stanu estetycznego obiektu;
3)
użytkowanie obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem.
2.
Kontrole okresowe obiektów budowlanych zakładu górniczego uwzględniają:
1)
ocenę stanu technicznego poszczególnych elementów obiektu;
2)
określenie stopnia zużycia lub uszkodzenia elementów, o których mowa w pkt 1;
3)
ustalenie zakresu robót remontowych i naprawczych oraz w oparciu o kryteria bezpieczeństwa
konstrukcji i bezpieczeństwa użytkowania obiektu określenie stopnia pilności ich wykonania.
3.
W odniesieniu do obiektów budowlanych zakładu górniczego usytuowanych w wyrobisku
górniczym w miejsce map zasadniczych do wniosku o pozwolenie na budowę dołącza się
mapę wyrobiska górniczego z naniesionym uzbrojeniem terenu.
4.
W projekcie budowlanym uwzględnia się planowane zmiany usytuowania obiektów budowlanych
zakładu górniczego lub ich części.
5.
W przypadkach uzasadnionych względami technologicznymi zmiana usytuowania istniejących
obiektów budowlanych zakładu górniczego lub ich części, takich jak: rurociągi technologiczne,
sieci i rozdzielnie elektroenergetyczne, stałe drogi technologiczne, jest dokonywana
na podstawie dokumentacji zatwierdzonej przez kierownika ruchu zakładu górniczego.
6.
Przepisy zawarte w ust. 1-5 stosuje się do:
1)
stałych dróg technologicznych;
2)
składów materiałów wybuchowych;
3)
rurociągów i zbiorników technologicznych;
4)
obiektów stacji załadowczych i wyładowczych;
5)
budynków i budowli głównych stacji sprężarek powietrza;
6)
budynków stacji elektroenergetycznych oraz sieci rozdzielczych wysokiego i średniego
napięcia;
7)
masztów kablowych i oświetleniowych;
8)
obiektów odwadniania;
9)
budynków centrali telefonicznych, dyspozytorni i sieci magistralnych;
10)
zbiorników przeciwpożarowych;
11)
mostów, estakad i tuneli technologicznych;
12)
obiektów placów składowych urobku;
13)
obiektów warsztatowych i magazynowych;
14)
stacji paliw;
15)
fundamentów i konstrukcji wsporczych pod maszyny i urządzenia technologiczne;
16)
innych obiektów budowlanych związanych z prowadzeniem ruchu, zlokalizowanych w granicach
zakładu górniczego.
§ 59.
Zezwolenie, o którym mowa w art. 114 ust. 1 ustawy, na oddanie do ruchu maszyn i urządzeń
jest wydawane na podstawie protokołu komisyjnego odbioru technicznego tych maszyn
i urządzeń.
§ 60.
1.
Niedopuszczalne jest pozostawianie bez obsługi maszyn i urządzeń będących w ruchu
nieprzystosowanych do pracy bez stałej obsługi.
2.
W przypadku konieczności pozostawienia maszyny lub urządzenia bez obsługi operator
wyłącza wszystkie napędy, napięcie sterownicze lub dopływ energii elektrycznej, unieruchamia
pracę maszyny lub urządzenia oraz zabezpiecza je przed dostępem osób nieupoważnionych.
3.
W okresie planowanych przerw w pracy maszyn urabiających, ładujących, zwałujących
i pomocniczych oraz urządzeń ruchowych ustawia się je w bezpiecznym miejscu, wyznaczonym
przez osobę dozoru ruchu zakładu górniczego, zabezpiecza przed dostępem osób nieupoważnionych
oraz przed przypadkowym ich uruchomieniem.
4.
W okresie planowanych przerw w pracy maszyn, o których mowa w ust. 3, nadzoruje się
je w sposób ustalony przez kierownika ruchu zakładu górniczego lub wyznaczoną przez
niego osobę kierownictwa odpowiedniego działu ruchu zakładu górniczego.
§ 61.
1.
Odstęp pomiędzy maszynami urabiającymi, ładującymi i zwałującymi podczas ich eksploatacji
nie może być równy lub mniejszy od sumy promieni maksymalnego zasięgu tych maszyn.
2.
Maszyny urabiające, ładujące i zwałujące wyposaża się w sygnalizację ostrzegawczą,
stosowaną przed ich uruchomieniem.
3.
Pracę maszyn zwałujących oraz wielonaczyniowych urabiających i ładujących prowadzi
się w blokadzie ruchu ze współpracującymi przenośnikami.
4.
Do maszyn o pojemności naczynia do 0,5 m3 przepisu ust. 3 nie stosuje się.
5.
Niedozwolone jest przebywanie osób w urządzeniach wysypowych lub pod nimi podczas
pracy maszyny.
6.
Określone przez kierownika ruchu zakładu górniczego stanowiska pracy zlokalizowane
na maszynach wyposaża się w stałą łączność z operatorami tych maszyn.
§ 62.
Sposób poruszania się maszyn na poziomach nad podziemnymi wyrobiskami określa kierownik
ruchu zakładu górniczego.
§ 63.
Do przejazdu lub transportu maszyn i urządzeń stosowanych w zakładzie górniczym przygotowuje
się odpowiednie trasy.
§ 64.
Maszynę jednonaczyniową podczas urabiania i ładowania ustawia się w sposób zapewniający
widoczność środków transportowych urobku z kabiny maszyny.
§ 65.
Dla każdej maszyny kierownik ruchu zakładu górniczego określa szerokość pasa bezpieczeństwa,
w zależności od przyjętej technologii eksploatacji złoża, od górnej lub dolnej krawędzi
poszczególnych skarp. Przekroczenie granicy tego pasa jest niedopuszczalne.
§ 66.
1.
Obsługę maszyn i urządzeń powierza się pracownikom posiadającym odpowiednie upoważnienie
do obsługi danego typu maszyn lub urządzeń wydane przez kierownika ruchu zakładu górniczego
na podstawie udokumentowanych uprawnień i kwalifikacji.
2.
Pracownicy obsługujący danego typu maszynę lub urządzenie muszą posiadać przy sobie
dokument potwierdzający upoważnienie do obsługi tych maszyn lub urządzeń.
§ 67.
Maszyny i urządzenia wyposaża się w niezbędne i sprawne osłony i urządzenia ochronne
zapewniające bezpieczeństwo użytkowania, w tym w sprzęt gaśniczy lub instalacje gaśnicze.
§ 68.
1.
Badania kontrolne konstrukcji nośnych, lin stalowych oraz zespołów i elementów związanych
z zapewnieniem bezpieczeństwa pracy maszyn zwałujących oraz wielonaczyniowych urabiających
i ładujących wykonuje się zgodnie ze szczegółową instrukcją kontroli stanu technicznego,
zatwierdzoną przez kierownika ruchu zakładu górniczego.
2.
Graniczne położenie ruchomych mechanizmów maszyn zabezpiecza się ogranicznikami.
§ 69.
1.
Wysięgników, mechanizmów urabiania, ładowania i zwałowania nie używa się do podnoszenia
przedmiotów niebędących urobkiem, jeżeli dokumentacja techniczna nie dopuszcza ich
używania.
2.
Jeżeli dokumentacja techniczna dopuszcza możliwość użycia wysięgników do prac, o których
mowa w ust. 1, przy wykonywaniu tych czynności stosuje się przepisy bezpieczeństwa
i higieny pracy przy urządzeniach dźwigowych.
§ 70.
Materiały eksploatacyjne i części zamienne magazynuje się na maszynach i urządzeniach
technicznych wyłącznie w miejscach do tego przeznaczonych.
§ 71.
Na maszynach urabiających, ładujących i zwałujących dopuszczalne jest instalowanie
dodatkowych grzejników elektrycznych tylko za zgodą kierownika ruchu zakładu górniczego
lub wyznaczonej przez niego osoby dozoru odpowiedniego działu ruchu zakładu górniczego
i służby przeciwpożarowej tego zakładu.
§ 72.
Przejścia, pomosty, schody i drabiny na maszynach i urządzeniach utrzymuje się w stanie
zapewniającym bezpieczne ich używanie.
Rozdział 5
Maszyny, urządzenia i instalacje elektroenergetyczne
§ 73.
1.
Zakład górniczy, w którym przerwa w dopływie energii elektrycznej może spowodować
zagrożenie dla ludzi, środowiska i mienia, wyposaża się w dwa niezależne zasilania.
2.
Każde z zasilań, o których mowa w ust. 1, zapewnia co najmniej pokrycie minimalnej
mocy gwarantowanej dla urządzeń, w których przerwa w dopływie energii może spowodować
zagrożenie.
§ 74.
W zakładzie górniczym przechowuje się aktualne dane dotyczące warunków zwarciowych,
występujących w miejscu połączenia z zasilającym układem elektroenergetycznym.
§ 75.
Instalowanie, eksploatacja oraz kontrola stanu technicznego maszyn, urządzeń i instalacji
elektrycznych odbywają się zgodnie z wymaganiami określonymi w dokumentacji techniczno-ruchowej
oraz we właściwych normach.
§ 76.
Sposób wykonania skutecznej ochrony przeciwporażeniowej dla stosowanych urządzeń i
instalacji elektrycznych określa dokumentacja techniczno-ruchowa zatwierdzana przez
kierownika ruchu zakładu górniczego.
§ 77.
Częstotliwość, zakres i sposób kontroli okresowych maszyn, urządzeń i instalacji elektroenergetycznych
ustala się na podstawie odrębnych przepisów, instrukcji eksploatacyjnych i postanowień
producenta, uwzględniając warunki eksploatacji tych urządzeń.
§ 78.
Stacje transformatorowe ustawione w strefie rozrzutu odłamków skalnych zabezpiecza
się przed możliwością uszkodzenia tymi odłamkami.
§ 79.
W przypadku samoczynnego wyłączenia się urządzenia elektroenergetycznego spod napięcia
można je ponownie załączyć po uzyskaniu zgody osoby dozoru ruchu zakładu górniczego.
§ 80.
1.
Przejazd maszyn urabiających, ładujących i zwałujących pod napowietrznymi liniami
elektroenergetycznymi odbywa się przy zachowaniu szczególnych środków ostrożności
i pod bezpośrednim nadzorem osoby dozoru ruchu zakładu górniczego jedynie wówczas,
gdy maksymalny zasięg maszyny umożliwia zetknięcie z liniami elektroenergetycznymi.
2.
Warunki bezpiecznego przejazdu maszyn urabiających, ładujących i zwałujących pod napowietrznymi
liniami elektroenergetycznymi są określone przez kierownika ruchu zakładu górniczego
w instrukcji.
§ 81.
1.
Odbioru technicznego nowych i przebudowanych urządzeń elektroenergetycznych dokonuje
komisja odbioru technicznego powoływana przez kierownika ruchu zakładu górniczego.
2.
Odbioru technicznego urządzenia elektroenergetycznego stanowiącego integralną część
maszyn lub urządzeń zakładu górniczego dokonuje się wraz z odpowiednią maszyną lub
urządzeniem.
§ 82.
W zakładzie górniczym przechowuje się dokumentację techniczno-ruchową dla urządzeń
elektroenergetycznych.
§ 83.
1.
Stacje elektroenergetyczne stałe o budowie uniemożliwiającej ich przemieszczanie posiadają
własny lokalny uziom sztuczny.
2.
W stacjach elektroenergetycznych przewoźnych o budowie przystosowanej do okresowej
zmiany miejsca pracy oraz w stacjach zabudowanych na maszynach główne szyny uziemiające
lub główne zaciski uziemiające łączy się z uziomem stacji, o której mowa w ust. 1,
za pomocą przewodu ochronnego oraz wykonuje się dodatkowe połączenie z drugim uziomem
sztucznym lub naturalnym.
3.
Za uziom naturalny, o którym mowa w ust. 2, można uznać konstrukcję maszyny, konstrukcję
przenośnika, metalowe elementy systemu odwadniania, jeżeli zmierzone wartości napięć
rażeniowych są niższe od wartości dopuszczalnych.
4.
Wymagania dla uziomów i przewodów ochronnych określają właściwe normy.
§ 84.
1.
Kierownik ruchu zakładu górniczego lub wyznaczony przez niego kierownik odpowiedniego
działu ruchu zakładu górniczego sporządza wykaz stacji elektroenergetycznych, które
wyposaża się w środki łączności.
2.
W każdej stacji elektroenergetycznej znajduje się:
1)
schemat ideowy układu elektroenergetycznego stacji;
2)
instrukcja obsługi stacji;
3)
wykaz sprzętu ochronnego, niezbędnego do bezpiecznej obsługi stacji wraz z określeniem
miejsca jego przechowywania;
4)
instrukcja udzielania pierwszej pomocy w przypadku porażenia prądem elektrycznym oraz
poparzenia łukiem elektrycznym;
5)
instrukcja przeciwpożarowa;
6)
wykaz sprzętu przeciwpożarowego będącego w jej wyposażeniu.
§ 85.
Przenośniki taśmowe pracujące w ciągu oraz człony konstrukcji przenośników taśmowych,
na których zainstalowane są urządzenia lub przewody elektroenergetyczne, łączy się
ze sobą po obu stronach linką lub taśmą stalową o przekroju co najmniej 50 mm2 lub w inny sposób, zapewniający skuteczne przewodzące połączenie tych części poprzez
powierzchnie styku.
§ 86.
1.
Kable i przewody oponowe:
1)
układa się w taki sposób, aby nie były narażone na uszkodzenia mechaniczne;
2)
oznakowuje się na obydwu końcach przez umieszczenie numeru linii i adresu kierunkowego.
2.
Przewód oponowy zasilający maszyny i urządzenia, w tym urządzenia pływające o napędzie
elektrycznym, układa się w sposób ustalony przez kierownika ruchu zakładu górniczego
lub wyznaczoną przez niego osobę dozoru odpowiedniego działu ruchu zakładu górniczego
w porozumieniu z kierownikiem działu robót górniczych.
3.
Niedopuszczalne jest przemieszczanie przewodów oponowych, szaf łączeniowych i sprzęgieł,
będących pod napięciem, z wyjątkiem maszyn i urządzeń ruchomych.
4.
Lokalne przesuwanie przewodów oponowych będących pod napięciem jest dopuszczalne wyłącznie
za pomocą sprzętu ochronnego i odpowiednich narzędzi, zabezpieczających pracowników
wykonujących tę czynność.
§ 87.
Szczegółowe wymagania dotyczące linii napowietrznych znajdujących się na terenie zakładu
górniczego są określane przez kierownika ruchu zakładu górniczego.
§ 88.
Sieci trakcji przewodowej zakładu górniczego buduje się w sposób zapewniający bezpieczeństwo
osób oraz zakładu górniczego.
§ 89.
Szczegółowe wymagania w zakresie instalowania, eksploatacji i kontroli maszyn, urządzeń
i sieci elektroenergetycznych, a także ochrony przeciwporażeniowej w zakładach wydobywających
węgiel brunatny określa załącznik nr 2 do rozporządzenia.
Rozdział 6
Urządzenia telekomunikacyjne i układy automatyzacji
§ 90.
1.
Zakład górniczy wyposaża się w urządzenia i sieci telekomunikacyjne zapewniające bezpieczne
wykonywanie pracy i umożliwiające, w razie potrzeby, podjęcie natychmiastowych działań
w zakresie udzielania pomocy, ewakuacji i prowadzenia akcji ratowniczej.
2.
Kierownik ruchu zakładu górniczego ustala miejsca i obiekty, które wyposaża się w
urządzenia telekomunikacyjne.
3.
Urządzenia telekomunikacyjne związane z bezpieczeństwem ruchu zakładu górniczego zasila
się tak, aby w przypadku zaniku napięcia zasilania zapewnić ich pracę przez okres
ustalony przez kierownika ruchu zakładu górniczego.
4.
Kierownik ruchu zakładu górniczego ustala wykaz urządzeń, o których mowa w ust. 3.
§ 91.
Prace przy urządzeniach telekomunikacyjnych znajdujących się w obiektach elektroenergetycznych
odbywają się pod nadzorem pracowników służby energomechanicznej. Do wykonywania tych
prac stosuje się przepisy dotyczące bezpieczeństwa pracy przy urządzeniach i instalacjach
elektroenergetycznych.
§ 92.
Pomieszczenia, w których znajdują się urządzenia telekomunikacyjne oraz ruchu telekomunikacyjnego,
w których jest pełniona całodobowa służba, w szczególności stanowiska dyspozytorskie
i stanowiska łącznic telefonicznych, wyposaża się w oświetlenie awaryjne.
§ 93.
W zakładzie górniczym stosuje się łączność przewodową lub inne systemy łączności.
§ 94.
Układy automatyzacji przeznaczone do centralnego sterowania maszyn i urządzeń zapewniają
uruchamianie, zatrzymywanie i bieżącą kontrolę pracy maszyn i urządzeń sterowanych
ze stanowiska dyspozytorskiego.
§ 95.
W każdym układzie automatyzacji obok sterowania automatycznego lub zdalnego zapewnia
się sterowanie lokalne.
§ 96.
W zakładzie górniczym sporządza się, przechowuje i aktualizuje na bieżąco mapy sieci
telekomunikacyjnej na podkładzie mapy sytuacyjno-wysokościowej powierzchni w skali
1:2000 lub 1:5000.
Rozdział 7
Transport
§ 97.
1.
Przenośniki taśmowe wyposaża się w urządzenia:
1)
do napinania oraz czyszczenia taśmy;
2)
hamulcowe, zabezpieczające przed samoczynnym ruchem taśmy pod wpływem ciężaru urobku
oraz przed zasypaniem przenośnika odbierającego;
3)
umożliwiające awaryjne zatrzymanie przenośnika;
4)
służące jako osłony części wirujących i ruchomych, określone szczegółowo w dokumentacji
technicznej;
5)
sygnalizujące (akustyczne i optyczne), informujące o zamierzonym uruchomieniu przenośnika;
6)
wyłączające z ruchu przenośnik w przypadku zaistnienia poślizgu taśmy na bębnach napędowych.
2.
Przenośnik taśmowy wyposaża się w skuteczne zabezpieczenie przed przypadkowym uruchomieniem.
3.
W przypadkach uzasadnionych warunkami technicznymi przenośniki, które zgodnie z dokumentacją
techniczną nie posiadają pełnego wyposażenia, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, 2 i 6,
oddaje do ruchu kierownik ruchu zakładu górniczego pod warunkiem ustalenia dodatkowych
wymagań gwarantujących bezpieczeństwo.
§ 98.
1.
Wzdłuż tras przenośników taśmowych w miejscach ustalonych przez kierownika ruchu zakładu
górniczego lub wyznaczoną przez niego osobę dozoru ruchu zakładu górniczego znajdują
się bezpieczne dla osób przejścia przez te przenośniki.
2.
Teren wzdłuż przenośników taśmowych utrzymuje się w sposób umożliwiający przejazd
lub przejście w celu przeprowadzenia kontroli stanu technicznego przenośnika lub jego
naprawy.
3.
Stałe stanowiska obsługi przenośników taśmowych wyposaża się w techniczne środki łączności.
4.
W przypadkach uzasadnionych warunkami technicznymi kierownik ruchu zakładu górniczego
może odstąpić od wymogu określonego w ust. 3.
§ 99.
1.
W rejonie stacji napędowych przenośników taśmowych zapewnia się powierzchnię niezbędną
do korzystania z urządzeń dźwignicowych podczas montażu lub napraw.
2.
W przypadku gdy nie jest możliwe zapewnienie powierzchni, o której mowa w ust. 1,
stacje napędowe przenośników taśmowych wyposaża się we własne urządzenia dźwignicowe,
odpowiadające wymaganiom określonym w przepisach o dozorze technicznym.
§ 100.
1.
Przenośniki taśmowe ustawia się w bezpiecznej odległości od dolnej lub górnej krawędzi
poszczególnych skarp.
2.
Odległość, o której mowa w ust. 1, określa kierownik ruchu zakładu górniczego.
§ 101.
Przenośniki taśmowe eksploatuje się w sposób niestwarzający zagrożenia powodowanego
przez wypadający z ich taśm urobek.
§ 102.
Transportowanie przenośnikami taśmowymi popiołu odbywa się z zastosowaniem odpowiednich
środków zapobiegających pyleniu, po uprzednim jego wygaszeniu i ochłodzeniu do temperatury
nie wyższej niż +50 °C.
§ 103.
Niedopuszczalne jest:
1)
zbliżanie się do ruchomych nieosłoniętych części przenośnika taśmowego na odległość
mniejszą niż 0,5 m;
2)
dokonywanie napraw i robót konserwacyjnych przy przenośniku taśmowym podczas jego
ruchu, gdy istnieje zagrożenie bezpośredniego zetknięcia się z elementami będącymi
w ruchu;
3)
uruchamianie przenośnika taśmowego bez uprzedniego sygnału ostrzegawczego;
4)
przebywanie na konstrukcji przenośnika lub na taśmie podczas jego ruchu.
§ 104.
Przenośniki taśmowe przesuwa się zgodnie z instrukcją zatwierdzoną przez kierownika
ruchu zakładu górniczego.
§ 105.
Wykorzystywanie przenośników taśmowych do celów innych niż określone w procesie technologicznym
jest dopuszczalne na zasadach określonych w dodatkowej instrukcji zatwierdzonej przez
kierownika ruchu zakładu górniczego.
§ 106.
Naprawianie przenośnika jest dopuszczalne, po uprzednim jego zabezpieczeniu przed
przypadkowym uruchomieniem, w sposób ustalony przez kierownika ruchu zakładu górniczego.
§ 107.
1.
Koleje znajdujące się na terenie zakładu górniczego eksploatuje się zgodnie z regulaminem
transportu szynowego, zatwierdzonym przez kierownika ruchu zakładu górniczego.
2.
Zasady eksploatacji, utrzymania i napraw torów jezdnych maszyn ustala kierownik ruchu
zakładu górniczego.
§ 108.
Odległość przewodów trakcji elektrycznej będących pod napięciem od maksymalnego zasięgu
pracy maszyn nie może być mniejsza niż 5 m.
§ 109.
1.
Materiał przeznaczony do zwałowania przewozi się na zwałowiska w składach ciągnionych.
2.
Kierownik ruchu zakładu górniczego w uzasadnionych przypadkach może zezwolić na przewożenie
materiału na zwałowiska w składach pchanych.
§ 110.
1.
Szynowy transport wewnątrzzakładowy przy użyciu lokomotyw wyposaża się w niezbędne
zabezpieczenia oraz urządzenia sygnalizacji i łączności.
2.
Niedopuszczalne jest równoczesne używanie na tych samych odcinkach torów lokomotyw
i innych środków transportu szynowego.
§ 111.
1.
Niedopuszczalny jest przewóz ręczny wozami w wyrobiskach górniczych o nachyleniu powyżej
4°.
2.
Przy przewozie ręcznym w miejscach, w których istnieje możliwość samoczynnego toczenia
się wozu w wyrobiskach górniczych o nachyleniu do 4°, odległość między wozami nie
może być mniejsza niż 30 m.
§ 112.
Transport ręczny po torach przewozu lokomotywowego jest dopuszczalny tylko na podstawie
zezwolenia kierownika ruchu zakładu górniczego i na określonych przez niego warunkach.
§ 113.
1.
Stacje i pomosty nadawczo-odbiorcze wyposaża się w odcinki torów ułożone poziomo i
w linii prostej.
2.
Długość odcinków torów poziomych na pomostach dobiera się w sposób zapewniający zmieszczenie
zestawu transportowego wozów na tych pomostach i z uwzględnieniem możliwości swobodnej
ich obsługi.
§ 114.
1.
Górne i pośrednie pomosty załadowcze torów wyposaża się w zapory zabezpieczające wozy
przed stoczeniem się.
2.
Na torach w wyrobiskach górniczych o nachyleniu powyżej 4° instaluje się łapacze wózków
lub inne urządzenia zabezpieczające o podobnym działaniu.
§ 115.
Stanowisko maszynisty kołowrotu oraz stanowiska obsługi pomostów nadawczo-odbiorczych
wyposaża się w:
1)
instrukcję określającą dopuszczalną ilość wozów ładownych i pustych, jakie powinny
być eksploatowane;
2)
tablice z obowiązującymi sygnałami informacyjno-ostrzegawczymi.
§ 116.
1.
Budowę dróg stałych wewnętrznych zakładu górniczego wykonuje się zgodnie z wymaganiami
określonymi w dokumentacji zatwierdzonej przez kierownika ruchu zakładu górniczego.
2.
Drogi przeznaczone dla ruchu kołowego w zakładzie górniczym:
1)
dostosowuje się do gabarytów i ciężaru pojazdów technologicznych używanych w ruchu
zakładu górniczego oraz do natężenia ruchu;
2)
oznakowuje się odpowiednio;
3)
dzieli się na drogi stałe i tymczasowe, z określeniem wymagań dotyczących nawierzchni
oraz wyodrębnieniem dróg dla pojazdów gąsienicowych.
§ 117.
1.
Zasady używania i utrzymywania pojazdów oraz dróg wewnętrznych zakładu górniczego
określa regulamin ruchu, zatwierdzony przez kierownika ruchu zakładu górniczego, uwzględniający
odrębne przepisy w tym zakresie.
2.
Regulamin ruchu, o którym mowa w ust. 1, określa w szczególności:
1)
pojazdy, w kabinach których podczas załadunku nie mogą przebywać ludzie;
2)
zasady przewozu osób pojazdami.
§ 118.
1.
W przypadku załadunku pojazdów urządzeniami mechanicznymi pojazdy te mogą być podstawione
do miejsc załadunkowych po otrzymaniu sygnału od operatora maszyny lub urządzenia
załadowczego.
2.
Objaśnienia sygnałów porozumiewawczych obowiązujących podczas załadunku pojazdów umieszcza
się w miejscu widocznym dla kierowcy pojazdu.
3.
Osprzęt ładujący maszyny lub urządzenia załadowczego nie może być przemieszczany nad
kabiną pojazdu.
§ 119.
Obsługę techniczną, przeglądy, konserwacje i naprawy pojazdów przeprowadza się wyłącznie
w miejscach do tego celu przeznaczonych.
§ 120.
Transport linowy pionowy, pochyły i poziomy prowadzi się zgodnie z regulaminem ruchu,
zatwierdzonym przez kierownika ruchu zakładu górniczego.
§ 121.
1.
Na początku każdej zmiany roboczej dokonuje się przeglądu stanu przydatności lin oraz
mechanizmów transportu linowego.
2.
Liny nośne i ciągnące poddaje się badaniom okresowym, co najmniej raz w roku, zgodnie
z instrukcją opracowaną na podstawie dokumentacji techniczno-ruchowej i zatwierdzoną
przez kierownika ruchu zakładu górniczego.
§ 122.
Prowadzenie transportu linowego pionowego oraz za pomocą wiszących kolejek linowych
wykonuje się na zasadach określonych przez kierownika ruchu zakładu górniczego.
§ 123.
Jazda osób obsługi i dozoru ruchu wózkami przeznaczonymi do kontroli okresowych, badania
lin nośnych, ciągnących i urządzeń kolejek odbywa się na podstawie zezwolenia kierownika
ruchu zakładu górniczego i na warunkach określonych w tym zezwoleniu.
§ 124.
Pomiędzy stacjami i pomostami zachowuje się łączność oraz ustaloną sygnalizację.
§ 125.
Niedopuszczalne jest przebywanie na stacjach oraz przechodzenie po trasie podczas
prowadzenia ruchu.
§ 126.
1.
Przechodzenie pomiędzy pogłębiarką, koparką lub innym urządzeniem pływającym a barką
jest dopuszczalne tylko po pomoście.
2.
Na każdej zmianie roboczej pracę wykonuje co najmniej jeden pracownik przeszkolony
w zakresie ratownictwa wodnego.
§ 127.
1.
Urządzenia pływające oraz dojścia do stanowisk pracy na urządzeniach pływających wyposaża
się obustronnie na całej długości w pomosty wyposażone w balustrady z poręczami ochronnymi
umieszczonymi na wysokości 1,1 m.
2.
Na każdej zmianie roboczej przed rozpoczęciem pracy kontroluje się stan zanurzenia
pontonów urządzenia pływającego. Wyniki kontroli wpisuje się do książki kontroli.
§ 128.
Urobek na przenośnik pływający podaje się przy użyciu kosza zasypowego.
§ 129.
Jednostki pływające napełnia się urobkiem w ilości nieprzekraczającej dopuszczalnej
ładowności. Podczas załadunku lub rozładunku jednostki pływające przycumowuje się
lub kotwiczy.
Rozdział 8
Odwadnianie
§ 130.
1.
Sposób odwadniania wyrobisk odkrywkowych określa dokumentacja techniczna, sporządzona
na podstawie warunków hydrologicznych i hydrogeologicznych. Dokumentację tę zatwierdza
kierownik ruchu zakładu górniczego. W przypadku braku dokumentacji technicznej sposób
odwadniania określa kierownik ruchu zakładu górniczego.
2.
Jeżeli w pobliżu zakładu górniczego znajdują się rzeki, stawy lub inne zbiorniki wodne,
a ich wody mogą przedostać się do wyrobisk górniczych, wyrobiska te chroni się w sposób
ustalony przez kierownika ruchu zakładu górniczego.
§ 131.
1.
Odwadnianie wyrobiska górniczego, zwałowiska odpadów wydobywczych w wyrobisku i mas
ziemnych lub skalnych, zwanego dalej „zwałowiskiem”, a także składowiska urobku i
produktów, zwanego dalej „składowiskiem”, które powstały w związku z prowadzeniem
eksploatacji kopalin, obejmuje:
1)
ujęcie wód wypływających ze skarp i dna wyrobiska górniczego;
2)
ujęcie wód spływających ze skarp i wypływających spod dolnej krawędzi zboczy zwałowiska
i składowiska;
3)
ujęcie wód opadowych w obrębie wyrobiska górniczego, zwałowiska i składowiska;
4)
odprowadzanie wód, o których mowa w pkt 1-3, do pompowni i do zbiorników lub cieków
na powierzchni.
2.
Kierownik ruchu zakładu górniczego zatwierdza lokalizację i konstrukcje zbiorników,
osadników oraz rowów odwadniających budowanych na stałych elementach wyrobiska górniczego,
zwałowiska i składowiska, jeżeli nie dokonano tego w dokumentacji technicznej.
3.
Niedopuszczalne jest utrzymywanie zbiorników wodnych niezwiązanych z ruchem zakładu
górniczego na poziomach roboczych wyrobiska górniczego, zwałowiska i składowiska oraz
w odległości od krawędzi wyrobiska wgłębnego nie mniejszej niż ustalona przez kierownika
ruchu zakładu górniczego.
4.
Zakaz, o którym mowa w ust. 3, nie dotyczy tymczasowych zbiorników wodnych powstałych
wskutek opadów atmosferycznych lub podniesienia się wód gruntowych, o ile nie zagrażają
bezpieczeństwu ruchu zakładu górniczego oraz osób w nim przebywających.
§ 132.
Częstotliwość kontroli zwierciadła wody w otworach obserwacyjnych ustala kierownik
ruchu zakładu górniczego. Kontrole te przeprowadza się co najmniej raz na sześć miesięcy.
§ 133.
W przypadku przewidywanych zmian poziomu zwierciadła wód podziemnych, spowodowanych
działalnością górniczą, w systemie odwadniania uwzględnia się prowadzenie obserwacji
poziomu tego zwierciadła oraz zmian stosunków wodnych w górotworze, stosownie do postępu
robót, nie rzadziej niż co dwa miesiące.
§ 134.
1.
Podczas projektowania odwadniania zakładu górniczego określa się przewidywane dopływy
wody w m3/min, wynikające z:
1)
dokumentacji hydrogeologicznych - w przypadku wód podziemnych;
2)
obliczeń hydrologicznych - w przypadku wód opadowych.
2.
Określenia przewidywanych dopływów wód podziemnych w czynnym zakładzie górniczym dokonuje
się na podstawie pomiarów i obserwacji, jeżeli warunki hydrogeologiczne nie ulegają
zasadniczym zmianom, a zakład górniczy z okresu ostatnich dwóch lat posiada udokumentowane
wyniki przeprowadzonych obserwacji i pomiarów.
3.
Dopływy wód opadowych w obrębie zlewni wyrobiska górniczego i zwałowiska oblicza się
na podstawie maksymalnego opadu dobowego o prawdopodobieństwie 10% (opad występujący
raz na 10 lat).
§ 135.
1.
W zakładach górniczych wydobywających kopaliny inne niż węgiel brunatny, zaliczonych
do:
1)
pierwszego stopnia zagrożenia wodnego - wydajność pomp zapewnia odprowadzenie w ciągu
36 godzin dobowego dopływu wód podziemnych oraz w ciągu 48 godzin dobowego dopływu
wód opadowych, określonych zgodnie z § 134;
2)
drugiego stopnia zagrożenia wodnego - wydajność pomp zapewnia:
a)
odprowadzenie w ciągu 24 godzin dobowego dopływu wód podziemnych oraz w ciągu 36 godzin
dobowego dopływu wód opadowych, określonych zgodnie z § 134,
b)
w przypadku możliwości retencjonowania wód na poziomach eksploatacyjnych odprowadzenie
dobowego dopływu wód opadowych w ciągu 48 godzin.
2.
Pompownie, do których sumaryczny dobowy dopływ wód podziemnych i wód opadowych, określony
zgodnie z § 134, przekracza 1 m³/min, wyposaża się w rezerwowe pompy o wydajności
nie niższej niż 50% wydajności pomp, o której mowa w ust. 1 pkt 2.
§ 136.
1.
W zakładach górniczych wydobywających węgiel brunatny, zaliczonych do:
1)
pierwszego stopnia zagrożenia wodnego - wydajność pompowni odprowadzających wody z
wyrobisk górniczych zapewnia:
a)
odprowadzenie dobowych dopływów wód podziemnych w ciągu 24 godzin,
b)
w przypadku możliwości retencjonowania wód na poziomach eksploatacyjnych odprowadzenie
dobowego dopływu określonego w lit. a w ciągu 48 godzin,
c)
odprowadzenie dobowego dopływu wód opadowych w ciągu 36 godzin,
d)
rezerwę wynoszącą 30% łącznej wydajności pomp;
2)
drugiego stopnia zagrożenia wodnego - wydajność pompowni odprowadzających wody z wyrobisk
górniczych zapewnia:
a)
odprowadzenie dobowych dopływów wód podziemnych i opadowych w ciągu 24 godzin,
b)
rezerwę wynoszącą 50% łącznej wydajności pomp,
c)
w przypadku możliwości retencjonowania wód na poziomach eksploatacyjnych odprowadzenie
dopływu określonego w lit. a w ciągu 36 godzin.
2.
Sposób obliczania dopływu wód określa się zgodnie z § 134.
§ 137.
Kierownik ruchu zakładu górniczego ustala, jaka liczba pomp stanowiących rezerwę,
o której mowa w § 135 i § 136, może być w tym samym czasie naprawiana.
§ 138.
1.
Pompownie powinny posiadać:
1)
zbiorniki o pojemności czterogodzinnego dopływu wody, określonego w § 134;
2)
dwa rurociągi tłoczne lub dwa zestawy rurociągów tłocznych, z których każdy zapewni
bieżące odprowadzenie obliczeniowego dopływu wody do pompowni.
2.
W szczególnie uzasadnionych przypadkach, przy zapewnieniu bezpieczeństwa pracowników
oraz bezpieczeństwa i ciągłości ruchu zakładu górniczego, dopuszcza się zmniejszenie
pojemności zbiornika do dwugodzinnego przewidywanego dopływu wody oraz posiadanie
jednego rurociągu lub jednego zestawu rurociągów tłocznych.
3.
O dopuszczalnym zmniejszeniu pojemności zbiornika do dwugodzinnego przewidywanego
dopływu wody oraz posiadaniu jednego rurociągu tłocznego lub jednego zestawu rurociągów
tłocznych decyduje kierownik ruchu zakładu górniczego, powiadamiając właściwy organ
nadzoru górniczego.
§ 139.
W przypadkach uzasadnionych warunkami technicznymi kierownik ruchu zakładu górniczego
odstępuje od stosowania odwadniania.
§ 140.
1.
W przypadku gdy studnie pompowe stanowią podstawowy system odwadniania, zapewnia się
warunki zasilania w energię elektryczną i odprowadzenia wody eliminujące jednoczesny
wymuszony postój takiej liczby studni, która może stanowić zagrożenie dla bezpieczeństwa
ruchu zakładu górniczego.
2.
W studniach pompowych:
1)
zapewnia się możliwość dokonywania pomiarów poziomu zwierciadła wody;
2)
odpowiednio zabezpiecza się wyloty studni;
3)
zapewnia się możliwość dokonywania kontrolnych pomiarów ilości pompowanej wody.
3.
Dla zapewnienia ciągłości pracy studni pompowych zakład górniczy posiada niezbędną
rezerwę pomp oraz urządzeń do ich wymiany w liczbie ustalonej przez kierownika ruchu
zakładu górniczego.
4.
Warunki wykonywania i eksploatacji studni pompowych w wyrobisku górniczym i w rejonach
zagrożonych występowaniem zapadlisk lub osuwisk ustala kierownik ruchu zakładu górniczego.
Rozdział 9
Zwałowanie i składowanie
§ 141.
1.
Zwałowisko lub składowisko lokalizuje się w części wyrobiska górniczego, z której
całkowicie wyeksploatowano kopalinę, lub poza granicą zasobów bilansowych, w miejscu
niepowodującym pogorszenia warunków późniejszej eksploatacji zasobów złóż.
2.
W przypadkach uzasadnionych warunkami terenowymi i techniczno-ekonomicznymi dopuszcza
się lokalizowanie tymczasowych zwałowisk lub składowisk w granicach zasobów bilansowych
złoża.
§ 142.
1.
Teren przeznaczony pod zwałowiska lub składowiska:
1)
odwadnia się i zabezpiecza się przed dopływem wody, z wyjątkiem wyrobisk stanowiących
zbiorniki wodne;
2)
bada się pod względem wytrzymałości i stateczności podłoża.
2.
O potrzebie przeprowadzenia badań, o których mowa w ust. 1 pkt 2, decyduje kierownik
ruchu zakładu górniczego.
§ 143.
1.
Kształtowanie zwałowisk lub składowisk prowadzi się zgodnie z dokumentacją techniczną,
zatwierdzoną przez kierownika ruchu zakładu górniczego.
2.
Dokumentacja, o której mowa w ust. 1, zawiera dane dotyczące:
1)
technologii zwałowania albo składowania;
2)
kątów generalnych zboczy;
3)
bezpiecznej odległości od:
a)
wyrobiska górniczego,
b)
krawędzi frontów eksploatacyjnych dla zwałowania w wyrobisku górniczym,
c)
cieków i zbiorników wodnych,
d)
dróg, obiektów budowlanych, linii kolejowych i innych urządzeń;
4)
wysokości pięter i ich ilości;
5)
maszyn i urządzeń stosowanych do zwałowania i składowania;
6)
dopuszczalnego kąta nachylenia poprzecznego torów.
3.
W przypadkach uzasadnionych warunkami terenowymi lub technicznymi oraz warunkami bezpieczeństwa,
a także przeznaczeniem urobionych mas ziemnych lub skalnych kierownik ruchu zakładu
górniczego może odstąpić od sporządzenia dokumentacji, o której mowa w ust. 1.
4.
Zwałowiska i składowiska kształtuje się, użytkuje i utrzymuje w sposób niepowodujący
zagrożenia dla pracowników i osób postronnych oraz zapobiegający zanieczyszczeniu
gleby, wód powierzchniowych i podziemnych.
§ 144.
1.
Budowę zwałowisk prowadzi się tak, aby masy nadkładowe najbardziej przydatne do rekultywacji
były zwałowane jako wierzchowina.
2.
Odpady wydobywcze nieumieszczane na zwałowiskach podlegają unieszkodliwianiu w obiektach
unieszkodliwiania odpadów wydobywczych.
3.
Zasady budowy obiektów unieszkodliwiania odpadów wydobywczych określają przepisy ustawy z dnia 10 lipca 2008 r. o odpadach wydobywczych .
§ 145.
1.
Wierzchowinę zwałowiska i zboczy stałych kształtuje się wraz z postępem robót górniczych,
w sposób umożliwiający ich rekultywację.
2.
Powierzchnie wierzchowiny zwałowiska i zboczy stałych zabezpiecza się przed erozją.
§ 146.
Zwałowanie kopalin palnych wykonuje się w sposób uniemożliwiający ich samozapalenie.
§ 147.
W przypadku możliwości odzysku zwałowanych mas nadkładowych lub ich części stosuje
się zwałowanie selektywne, o ile jest to ekonomicznie uzasadnione.
§ 148.
Podczas wyładunku zwałowanego materiału ze środków transportowych niedopuszczalne
jest przebywanie pracowników od strony rozładowywanych środków transportowych.
Rozdział 10
Gospodarka złożami kopalin w procesie ich wydobywania, geologia górnicza i miernictwo górnicze
§ 149.
1.
Roboty górnicze projektuje się i wykonuje w sposób zapewniający możliwie największe
wykorzystanie złoża, przy uwzględnieniu uwarunkowań wynikających z zachowania bezpieczeństwa
powszechnego, bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony środowiska, ochrony obiektów
budowlanych oraz zapobiegania szkodom.
2.
Eksploatację złóż wielosurowcowych prowadzi się w sposób selektywny.
§ 150.
1.
W granicach zasobów bilansowych złoża nie dopuszcza się lokowania przez przedsiębiorcę
obiektów budowlanych w sposób powodujący pogorszenie warunków późniejszej eksploatacji
złoża.
2.
W przypadkach uzasadnionych warunkami terenowymi i techniczno-ekonomicznymi dopuszcza
się lokowanie tymczasowych obiektów budowlanych w granicach zasobów bilansowych złoża.
3.
W przypadkach, o których mowa w ust. 2, kierownik ruchu zakładu górniczego określa
termin likwidacji lub przeniesienia obiektu.
§ 151.
1.
W zakładzie górniczym zapewnia się obsługę geologiczną i mierniczą zakładu górniczego
wykonywaną przez służbę geologiczną i mierniczą zakładu górniczego, które podlegają
bezpośrednio kierownikowi ruchu zakładu górniczego lub jego zastępcy.
2.
Zakres zadań wykonywanych przez pracowników służby geologicznej i mierniczej ustala
kierownik ruchu zakładu górniczego.
§ 152.
1.
Dokumentację mierniczo-geologiczną przechowuje się w zakładzie górniczym, w sposób
zapewniający jej właściwe zabezpieczenie przed uszkodzeniem i dostępem osób nieupoważnionych.
2.
Za zgodą kierownika ruchu zakładu górniczego dokumentacja mierniczo-geologiczna może
być przechowywana poza zakładem górniczym, pod warunkiem spełnienia wymagań, o których
mowa w ust. 1. O przechowywaniu tej dokumentacji poza zakładem górniczym powiadamia
się właściwy organ nadzoru górniczego.
§ 153.
1.
W zakresie obsługi geologicznej i górniczej, o której mowa w § 151 ust. 1, prowadzi
się książkę uwag oraz książkę ewidencji dokumentacji mierniczo-geologicznej.
2.
Książka uwag zawiera informacje dotyczące zakładu górniczego, w szczególności:
1)
prowadzenia robót niezgodnie z warunkami określonymi w koncesji lub w planie ruchu
zakładu górniczego;
2)
uchybień w zakresie racjonalnej gospodarki złożem;
3)
zauważonych zagrożeń mających wpływ na bezpieczeństwo ruchu zakładu górniczego;
4)
stwierdzonych zmian warunków geologicznych lub hydrogeologicznych w stosunku do określonych
w dokumentacji geologicznej i hydrogeologicznej, w tym zmian spowodowanych dokładniejszym
rozpoznaniem złoża lub zmianą granic złoża.
3.
Informację wpisaną do książki uwag niezwłocznie przedkłada się kierownikowi ruchu
zakładu górniczego, który w przypadkach określonych w ust. 2 pkt 1-3, wyznacza termin
oraz osoby odpowiedzialne za usunięcie zgłoszonych nieprawidłowości.
§ 154.
W zakresie obsługi geologicznej zakładu górniczego, o której mowa w § 151 ust. 1:
1)
kontroluje się:
a)
roboty górnicze i wiertnicze wykonywane na potrzeby zakładu górniczego,
b)
racjonalne wykorzystanie kopalin,
c)
zgodność prowadzenia robót górniczych z koncesją, projektem zagospodarowania złoża
i planem ruchu zakładu górniczego,
d)
selektywną eksploatację i zwałowanie złóż wielosurowcowych;
2)
kartuje, profiluje i opróbowuje się roboty górnicze i wiertnicze;
3)
bada się budowę geologiczną górotworu, wykonuje się obserwacje i pomiary hydrogeologiczne
oraz prowadzi się ewidencję ich wyników;
4)
prowadzi się:
a)
badania strukturalne, mineralogiczne i petrograficzne, niezbędne do określenia zjawisk
geologicznych,
b)
aktualizację treści geologicznej map podstawowych, przeglądowych i specjalnych,
c)
badania geologiczne wyprzedzające i rozpoznawcze,
d)
okresowe analizy gospodarki złożem;
5)
sporządza się:
a)
podstawowe dokumenty dotyczące prac geologicznych i górniczych,
b)
operat ewidencyjny zasobów złoża kopaliny;
6)
dokumentuje się przyczyny powstania strat w zasobach złoża;
7)
bada się stosunki wodne w terenie górniczym i jego bezpośrednim sąsiedztwie;
8)
bada się i kontroluje jakość złoża oraz zmienności parametrów jakościowych w procesie
wydobywania kopalin;
9)
aktualizuje się i uzupełnia dokumentację mierniczo-geologiczną wynikami badań i pomiarów
geologicznych, hydrogeologicznych i geologiczno-inżynierskich oraz wynikami badań
laboratoryjnych;
10)
prognozuje się i analizuje zagrożenia naturalne.
§ 155.
W zakresie obsługi mierniczej zakładu górniczego, o której mowa w § 151 ust. 1:
1)
kontroluje się zgodność prowadzonych robót górniczych z planem ruchu zakładu górniczego
i wymaganiami określonymi w koncesji;
2)
wykonuje się:
a)
prace geodezyjne związane z budową, rozbudową i ruchem zakładu górniczego, w tym pomiary
zdjętego nadkładu i wydobytej kopaliny,
b)
pomiary określające wpływ robót górniczych na powierzchnię terenu górniczego,
c)
pomiary uzupełniające i kontrolne;
3)
sporządza, aktualizuje i uzupełnia się dokumentację mierniczo-geologiczną;
4)
wyznacza się w terenie punkty załamania granicy obszaru górniczego, filary, pasy i
półki ochronne oraz kontroluje się prowadzenie robót górniczych w ich granicach;
5)
prognozuje i określa się deformację powierzchni w granicach terenu górniczego;
6)
sporządza się dokumentację mierniczą:
a)
dla prowadzenia rekultywacji,
b)
zjawisk osuwiskowych, występujących w wyrobiskach górniczych i w rejonie zwałowisk;
7)
kontroluje się sposób zagospodarowania terenów oraz opracowuje się wnioski dotyczące
sposobu zagospodarowania lub przekazywania terenów zbędnych.
§ 156.
1.
Przed rozpoczęciem robót górniczych w sąsiedztwie granic obszaru górniczego służba
miernicza wyznacza w terenie przebieg tych granic. Punkty załamania granic obszaru
górniczego w tym rejonie stabilizuje się w sposób trwały w gruncie.
2.
W przypadkach uzasadnionych warunkami terenowymi i techniczno-ruchowymi lub warunkami
bezpieczeństwa służba miernicza zakładu górniczego wyznacza granice obszaru górniczego,
o których mowa w ust. 1 i § 155 pkt 4, w inny sposób określony przez kierownika ruchu
zakładu górniczego.
Rozdział 11
Ochrona środowiska
§ 157.
Kierownik ruchu zakładu górniczego podejmuje działania mające na celu zmniejszenie
negatywnego wpływu ruchu zakładu górniczego na środowisko.
§ 158.
Zasady postępowania z wodami z odwodnienia zakładu górniczego określają przepisy ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne .
§ 159.
Sposób postępowania z odpadami wydobywczymi określają przepisy ustawy z dnia 10 lipca 2008 r. o odpadach wydobywczych, z wyjątkiem zwałowania odpadów wydobywczych w obrębie wyrobisk górniczych, o którym
mowa w rozdziale 9.
§ 160.
W zakładzie górniczym wykonywanie pomiarów emisji zanieczyszczeń do powietrza atmosferycznego
i emisji hałasu do środowiska odbywa się w sposób określony w przepisach ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska .
§ 161.
Urządzenia odpylające i neutralizujące oraz zabezpieczenia służące do ochrony powietrza
atmosferycznego eksploatuje się w sposób określony w instrukcji zatwierdzonej przez
kierownika ruchu zakładu górniczego.
§ 162.
1.
Rekultywację gruntów w granicach zakładu górniczego prowadzi się w miarę, jak grunty
te stają się zbędne całkowicie, częściowo lub na określony czas do prowadzenia ruchu
zakładu górniczego.
2.
Rekultywację w granicach udokumentowanego złoża poprzedza się dokonaniem obmiaru wyeksploatowanej
części tego złoża.
3.
Rekultywację gruntów w granicach zakładu górniczego prowadzi się w sposób określony
w dokumentacji rekultywacji, zatwierdzonej przez kierownika ruchu zakładu górniczego.
4.
Dokumentację rekultywacji sporządza się w formie opisowej i graficznej, uwzględniając
wymagania i wytyczne zawarte w normie określającej ogólne wytyczne projektowania rekultywacji
w górnictwie odkrywkowym.
5.
W dokumentacji rekultywacji określa się kierunek, zakres, sposób i termin wykonania
rekultywacji, w szczególności:
1)
stan początkowy gruntów wymagających rekultywacji oraz ich docelowe ukształtowanie;
2)
usytuowanie obiektów budowlanych;
3)
metody kształtowania rzeźby terenu niekorzystnie przekształconego oraz odtwarzania
gleb;
4)
sposób regulacji stosunków wodnych na gruntach rekultywowanych;
5)
sposób zabezpieczenia przeciwerozyjnego rekultywowanych powierzchni;
6)
technologię i środki techniczne służące zapobieganiu powstawania pożarów na terenach
rekultywowanych - w przypadku wykorzystywania do rekultywacji odpadów zawierających
części palne;
7)
sposób zabezpieczenia niewykorzystanej części złoża kopaliny, a w przypadku ich występowania
- również sąsiednich złóż kopalin;
8)
harmonogram realizacji robót rekultywacyjnych.
6.
Przepisów ust. 3-5 nie stosuje się do rekultywacji gruntów w odkrywkowych zakładach
górniczych wydobywających kopaliny na podstawie koncesji udzielonej przez starostę,
z wyjątkiem rekultywacji wykonywanej z wykorzystaniem odpadów pochodzących spoza zakładu
górniczego.
§ 163.
Wypełnianie wyrobisk górniczych i innych terenów w granicach zakładu górniczego prowadzi
się wyłącznie z wykorzystaniem rodzajów odpadów określonych w przepisach wydanych
na podstawie ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach .
Rozdział 12
Odkrywkowe zakłady górnicze wydobywające kopaliny na podstawie koncesji udzielonej przez starostę lub marszałka województwa
§ 164.
Przepisów § 7 ust. 1 pkt 1 i ust. 2, § 8, § 9 ust. 3, § 16, § 24, § 31, § 35 ust.
3 pkt 2 i ust. 4, § 40 ust. 1 i 4, § 41, § 43 ust. 2, § 45 ust. 4, § 46, § 48 ust.
1 pkt 2 lit. b, § 49 ust. 1 pkt 1, § 50, § 131 ust. 1 i 2, § 134-140, § 143 ust. 1-3,
§ 152, § 154 pkt 1 lit. d, pkt 4, 8 i 9, § 155 pkt 3 i 5 rozporządzenia oraz ust.
2 pkt 1 załącznika nr 1 do rozporządzenia nie stosuje się do odkrywkowych zakładów
górniczych wydobywających kopaliny na podstawie koncesji udzielonej przez starostę.
§ 165.
Przepisów § 8, § 24, § 35 ust. 3 pkt 2, § 41, § 43 ust. 2, § 48 ust. 1 pkt 2 lit.
b, § 143 ust. 2 pkt 5, § 154 pkt 4 lit. a i d, § 155 pkt 5 nie stosuje się do odkrywkowych
zakładów górniczych wydobywających kopaliny na podstawie koncesji udzielonej przez
marszałka województwa.
Rozdział 13
Przepis przejściowy i końcowy
§ 166.
Dokumenty związane z prowadzeniem ruchu zakładu górniczego, sporządzone przed dniem
wejścia w życie rozporządzenia zachowują moc do czasu wydania nowych, nie dłużej niż
6 miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia.
2)
Niniejsze rozporządzenie dokonuje w zakresie swojej regulacji wdrożenia dyrektywy
Rady 92/104/EWG z dnia 3 grudnia 1992 r. w sprawie minimalnych wymagań w zakresie
poprawy bezpieczeństwa i ochrony zdrowia pracowników odkrywkowego i podziemnego przemysłu
wydobywczego (dwunasta dyrektywa szczegółowa w znaczeniu art. 16 ust. 1 dyrektywy
89/391/EWG) (Dz. Urz. WE L 404 z 31.12.1992, str. 10, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie
wydanie specjalne, rozdz. 5, t. 2, str. 134).
3)
Niniejsze rozporządzenie zostało notyfikowane Komisji Europejskiej w dniu 3 lipca
2012 r. pod numerem 2012/0412/PL, zgodnie z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia
23 grudnia 2002 r. w sprawie sposobu funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji
norm i aktów prawnych (Dz. U. Nr 239, poz. 2039 oraz z 2004 r. Nr 65, poz. 597), które
wdraża dyrektywę 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r.
ustanawiającą procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych
oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz. Urz. WE L 204 z 21.07.1998,
str. 37, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 13, t. 20, str.
337).
4)
Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2007 r.
Nr 123, poz. 846 i Nr 176, poz. 1238, z 2008 r. Nr 171, poz. 1057, z 2009 r. Nr 98,
poz. 818, z 2010 r. Nr 127, poz. 857 i Nr 182, poz. 1228, z 2011 r. Nr 106, poz. 622,
Nr 168, poz. 1003, Nr 171, poz. 1016, Nr 222, poz. 1326 i Nr 227, poz. 1367 oraz z
2013 r. poz. 829.
5)
Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 1998 r.
Nr 106, poz. 668 i Nr 113, poz. 717, z 1999 r. Nr 99, poz. 1152, z 2000 r. Nr 19,
poz. 239, Nr 43, poz. 489, Nr 107, poz. 1127 i Nr 120, poz. 1268, z 2001 r. Nr 11,
poz. 84, Nr 28, poz. 301, Nr 52, poz. 538, Nr 99, poz. 1075, Nr 111, poz. 1194, Nr
123, poz. 1354, Nr 128, poz. 1405 i Nr 154, poz. 1805, z 2002 r. Nr 74, poz. 676,
Nr 135, poz. 1146, Nr 196, poz. 1660, Nr 199, poz. 1673 i Nr 200, poz. 1679, z 2003 r.
Nr 166, poz. 1608 i Nr 213, poz. 2081, z 2004 r. Nr 96, poz. 959, Nr 99, poz. 1001,
Nr 120, poz. 1252 i Nr 240, poz. 2407, z 2005 r. Nr 10, poz. 71, Nr 68, poz. 610,
Nr 86, poz. 732 i Nr 167, poz. 1398, z 2006 r. Nr 104, poz. 708 i 711, Nr 133, poz.
935, Nr 217, poz. 1587 i Nr 221, poz. 1615, z 2007 r. Nr 64, poz. 426, Nr 89, poz.
589, Nr 176, poz. 1239, Nr 181, poz. 1288 i Nr 225, poz. 1672, z 2008 r. Nr 93, poz.
586, Nr 116, poz. 740, Nr 223, poz. 1460 i Nr 237, poz. 1654, z 2009 r. Nr 6, poz.
33, Nr 56, poz. 458, Nr 58, poz. 485, Nr 98, poz. 817, Nr 99, poz. 825, Nr 115, poz.
958, Nr 157, poz. 1241 i Nr 219, poz. 1704, z 2010 r. Nr 105, poz. 655, Nr 135, poz.
912, Nr 182, poz. 1228, Nr 224, poz. 1459, Nr 249, poz. 1655 i Nr 254, poz. 1700,
z 2011 r. Nr 36, poz. 181, Nr 63, poz. 322, Nr 80, poz. 432, Nr 144, poz. 855, Nr
149, poz. 887 i Nr 232, poz. 1378, z 2012 r. poz. 908 i 1110 oraz z 2013 r. poz. 2,
675 i 896.
6)
Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2010 r. Nr 28, poz. 145, z
2011 r. Nr 163, poz. 981, z 2012 r. poz. 1513 oraz z 2013 r. poz. 21.
7)
Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2012 r.
poz. 951 i 1513 oraz z 2013 r. poz. 21 i 165.
8)
Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2008 r.
Nr 111, poz. 708, Nr 138, poz. 865, Nr 154, poz. 958, Nr 171, poz. 1056, Nr 199, poz.
1227, Nr 223, poz. 1464 i Nr 227, poz. 1505, z 2009 r. Nr 19, poz. 100, Nr 20, poz.
106, Nr 79, poz. 666, Nr 130, poz. 1070 i Nr 215, poz. 1664, z 2010 r. Nr 21, poz.
104, Nr 28, poz. 145, Nr 40, poz. 227, Nr 76, poz. 489, Nr 119, poz. 804, Nr 152,
poz. 1018 i 1019, Nr 182, poz. 1228, Nr 229, poz. 1498 i Nr 249, poz. 1657, z 2011 r.
Nr 32, poz. 159, Nr 63, poz. 322, Nr 94, poz. 551, Nr 99, poz. 569, Nr 122, poz. 695,
Nr 152, poz. 897, Nr 178, poz. 1060 i Nr 224, poz. 1341, z 2012 r. poz. 460, 951,
1342 i 1513 oraz z 2013 r. poz. 21, 139, 165 i 888.
9)
Zakres spraw uregulowany niniejszym rozporządzeniem był poprzednio uregulowany w rozporządzeniu
Ministra Gospodarki z dnia 17 czerwca 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy,
prowadzenia ruchu oraz specjalistycznego zabezpieczenia przeciwpożarowego w odkrywkowych
zakładach górniczych wydobywających kopaliny podstawowe (Dz. U. Nr 96, poz. 858, z
2004 r. Nr 222, poz. 2255 oraz z 2007 r. Nr 106, poz. 725) oraz w rozporządzeniu Ministra
Gospodarki z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy, prowadzenia
ruchu oraz specjalistycznego zabezpieczenia przeciwpożarowego w odkrywkowych zakładach
górniczych wydobywających kopaliny pospolite (Dz. U. Nr 109, poz. 962 oraz z 2004 r.
Nr 24, poz. 212), które w tym zakresie tracą moc z dniem wejścia w życie niniejszego
rozporządzenia na podstawie art. 224 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne
i górnicze (Dz. U. Nr 163, poz. 981 oraz z 2013 r. poz. 21).
Załącznik nr 1 - Dokument bezpieczeństwa
1.
Dokument bezpieczeństwa stanowi zbiór wewnętrznych instrukcji lub innych regulacji
umożliwiających ocenę i dokumentowanie ryzyka zawodowego oraz stosowania niezbędnych
środków profilaktycznych zmniejszających to ryzyko w zakładzie górniczym.
2.
W dokumencie bezpieczeństwa umieszcza się w szczególności:
1)
strukturę organizacyjną zakładu górniczego;
2)
opis zagrożeń w zakładzie górniczym;
3)
osoby odpowiedzialne za stan bezpieczeństwa i higieny pracy;
4)
sposób oceny i dokumentowania ryzyka;
5)
opis postępowania związanego z bezpiecznym prowadzeniem ruchu zakładu górniczego w
zakresie:
a)
bieżącego przeprowadzania analiz i badań niezbędnych dla bezpiecznego prowadzenia
ruchu zakładu górniczego,
b)
projektowania, wykonywania, wyposażenia i przekazywania do użytkowania nowych miejsc
i stanowisk pracy,
c)
wyposażania miejsc i stanowisk pracy w odpowiedni system akustyczny i optyczny do
przekazywania sygnału alarmowego,
d)
zmiany, rozbudowy i przebudowy miejsc i stanowisk pracy, powodujących zmianę warunków
pracy,
e)
ochrony przed zagrożeniami występującymi w zakładzie górniczym,
f)
przeglądów maszyn i urządzeń dla utrzymywania ich w stanie sprawności,
g)
zlecania i koordynacji prac wykonywanych przez inne podmioty,
h)
obiegu dokumentów pokontrolnych organów nadzoru zewnętrznego;
6)
opis postępowania związanego z bezpieczeństwem zatrudnionych w ruchu zakładu górniczego
w zakresie:
a)
identyfikacji i monitorowania zagrożeń,
b)
wyposażania miejsc i stanowisk pracy w odpowiednie środki ochrony zbiorowej oraz pracowników
w środki ochrony indywidualnej,
c)
konsultowania i udziału pracowników w sprawach dotyczących bezpieczeństwa i higieny
pracy,
d)
informowania pracowników o ryzyku i sposobach zapobiegania zagrożeniom,
e)
zatrudniania pracowników posiadających wymagane kwalifikacje lub potrzebne umiejętności,
f)
identyfikacji i wykonywania prac szczególnie niebezpiecznych,
g)
przeprowadzania badań profilaktycznych pracowników,
h)
szkoleń w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy,
i)
badań przyczyn i okoliczności wypadków przy pracy,
j)
stosowania znaków bezpieczeństwa i ich lokalizacji;
7)
opis postępowania w sytuacjach awaryjnych dotyczący:
a)
sposobów ewakuacji i zapewnienia środków ratunkowych,
b)
organizacji ratownictwa i pierwszej pomocy medycznej,
c)
zapewnienia łączności, systemów ostrzegawczych i alarmowych;
8)
sposób aktualizacji dokumentu bezpieczeństwa.
3.
Do sporządzania dokumentu bezpieczeństwa wykorzystywane są dokumenty i opracowania,
które znajdują się w posiadaniu przedsiębiorcy.
Załącznik nr 2 - Instalowanie, eksploatacja i kontrola maszyn, urządzeń i sieci elektroenergetycznych oraz ochrona przeciwporażeniowa w zakładach górniczych wydobywających węgiel brunatny
Część I
Instalowanie, eksploatacja i kontrola maszyn, urządzeń i sieci elektroenergetycznych
1.
Określenia
1.1.
Maszyny i urządzenia ze względu na charakter pracy dzielą się na:
1)
stałe - ustawione w osobnych, przeznaczonych dla nich pomieszczeniach, o budowie uniemożliwiającej
ich przemieszczanie;
2)
przewoźne i przenośne - mające budowę przystosowaną do łatwej, częstej zmiany miejsca
pracy;
3)
ruchome - zmieniające swoje położenie podczas pracy; są to urządzenia wydobywcze,
przenośniki lub przesuwne (przestawiane) urządzenia elektroenergetyczne bez własnego,
miejscowego uziomu;
4)
ręczne - są to urządzenia ruchome trzymane podczas pracy w rękach.
1.2.
Przez kierownika działu rozumie się kierownika działu ruchu zakładu górniczego odpowiedzialnego
za prowadzenie ruchu urządzeń elektroenergetycznych. W przypadku braku takiego działu
ruchu w schemacie organizacyjnym zakładu górniczego jego obowiązki wypełnia kierownik
ruchu zakładu górniczego.
2.
Instalowanie i eksploatacja maszyn, urządzeń i sieci elektroenergetycznych
2.1.
Urządzenia pod względem budowy powinny być dobrane do warunków środowiskowych oraz
instalowane tak, aby zapewnione było bezpieczeństwo obsługi.
2.1.1.
Budowę, przebudowę oraz modernizację sieci elektroenergetycznych prowadzi się wyłącznie
na podstawie dokumentacji techniczno-ruchowej, zatwierdzonej w obowiązującym trybie.
2.2.
Urządzenia elektroenergetyczne.
2.2.1.
Urządzenia elektroenergetyczne mogą być ustawione w pomieszczeniach i przestrzeniach
ogólnie dostępnych, jeżeli są zabezpieczone przed dotykiem bezpośrednim.
2.2.2.
Stacje elektroenergetyczne napowietrzne wyposaża się w ogrodzenie zewnętrzne. Wymóg
ten nie dotyczy stacji obudowanych i transformatorów z obudowanymi izolatorami oraz
stacji słupowych.
2.2.3.
Rezystancja izolacji instalacji (maszyn i urządzeń oraz kabli i przewodów) jest nie
mniejsza niż 500 Ω/V napięcia roboczego.
2.2.4.
Instalacje oświetlenia stałego są zasilane prądem przemiennym o napięciu do 400/230
V. Oprawy oświetleniowe zainstalowane na maszynach, przenośnikach i innych urządzeniach
podlegających drganiom są zaopatrzone w amortyzatory łagodzące wstrząsy oraz zabezpieczone
przed spadnięciem.
2.2.5.
Szerokość przejścia w stacjach elektroenergetycznych jest nie mniejsza niż 0,8 m.
2.2.6.
Nowo budowane rozdzielnice posiadają wykonanie łukoochronne, zabezpieczające obsługę
przed działaniem łuku powstałego w wyniku zwarcia wewnętrznego. W rozdzielnicach tych
należy stosować wyłączniki bezolejowe.
2.2.7.
Rozdzielnice posiadają aktualne schematy ideowe, podane wartości zabezpieczeń oraz
przekrojów kabli i przewodów.
2.2.8.
Dla każdej stacji prowadzi się książkę, do której pracownicy ruchu elektrycznego wpisują
wyniki przeprowadzonych okresowych oględzin, przeglądów, kontroli, wszystkie dokonane
czynności łączeniowe oraz opisy prac wykonanych w stacji. W stacjach ze stałą obsługą
prowadzi się dziennik, w którym odnotowuje się wskazania przyrządów pomiarowych według
wzoru ustalonego przez kierownika działu.
2.3.
Kable i przewody.
2.3.1.
Przewody oponowe nie mogą być narażone na uszkodzenia mechaniczne. W szczególności
niedopuszczalne jest:
a)
przejeżdżanie przez przewody oponowe,
b)
układanie przewodów oponowych w sposób nieuporządkowany, tworząc pętle, zagięcia i
łuki o mniejszych niż dopuszczalne dla danego przewodu promienie gięcia,
c)
przekraczanie dopuszczalnych sił rozciągających.
2.3.2.
Przewody oponowe można układać i zasypywać w ziemi zgodnie z normą w zakresie układania
kabli w ziemi tylko wtedy, gdy według specyfikacji producenta są do tego przystosowane.
2.3.3.
W miejscach skrzyżowań przewodów oponowych z trasami komunikacyjnymi przewody te prowadzi
się na specjalnych konstrukcjach wsporczych lub odpowiednio wykonanych i zabezpieczonych
przed uszkodzeniem przepustach.
2.3.4.
Przewody ochronne oraz żyły ochronne przewodów oponowych są przynajmniej raz w roku
kontrolowane pod względem ich ciągłości.
2.3.5.
Łączenie i naprawy przewodów i kabli mogą być wykonywane według zasad ujętych w instrukcji
zatwierdzonej przez kierownika działu. Sprzęgła i szafy łączeniowe są trwale oznakowane
tablicami ostrzegawczymi.
2.3.6.
Kabli i przewodów tworzących sieć prądu przemiennego nie prowadzi się wspólnie z kablami
zasilającymi urządzenia przewodowej trakcji elektrycznej oraz kablami stanowiącymi
linie spawalnicze.
2.3.7.
Łączenie lub rozłączanie sprzęgników w obwodach instalacji elektrycznych pod napięciem
jest niedopuszczalne.
2.3.8.
Przewody, które mogą stale być zanurzone w wodzie, zasilające urządzenia, są do tego
przystosowane. Przystosowanie to jest wykazane odpowiednim atestem.
3.
Kontrole maszyn, urządzeń i sieci elektroenergetycznych
3.1.
Maszyny, urządzenia i sieci podlegają okresowym kontrolom według zasad i w terminach
ustalonych w instrukcji szczegółowej, zatwierdzonej przez kierownika działu, opracowanej
w oparciu o dokumentacje techniczne eksploatowanych maszyn i urządzeń. Kierownik działu
powinien ustalić liczbę i wzór książek kontrolnych oraz zakres dokonywania zapisów
pokontrolnych.
3.2.
Urządzenia elektroenergetyczne po każdorazowym ich zabudowaniu i zmianie sposobu zasilania
są odbierane przez wyznaczoną osobę dozoru ruchu elektrycznego ze szczególnym uwzględnieniem
doboru i nastawienia zabezpieczeń.
3.3.
Pomiarów rezystancji izolacji instalacji elektroenergetycznych dokonuje się:
1)
przed oddaniem do ruchu nowego urządzenia lub sieci i po naprawie;
2)
nie rzadziej niż raz na 5 lat, na eksploatowanych na otwartym powietrzu lub w pozostałych
pomieszczeniach.
3.4.
Urządzenia wyposażone w samoczynną kontrolę stanu izolacji nie wymagają okresowych
pomiarów stanu izolacji.
3.5.
Pomiary rezystancji uziemień prowadzi się:
1)
przed oddaniem do ruchu nowego urządzenia lub sieci;
2)
nie rzadziej niż co 5 lat oraz po zmianie warunków powodujących wzrost prądów uziomowych.
3.6.
Sprawdzenia wartości nastawionych zabezpieczeń dokonuje się nie rzadziej niż co 5
lat, a sprawdzenia funkcjonalności zabezpieczeń niewyposażonych w układ samokontroli
- nie rzadziej niż co 12 miesięcy.
Część II
Ochrona przeciwporażeniowa w urządzeniach elektroenergetycznych o napięciu znamionowym do 1 kV
1.
Konstrukcję stalową stacji napędowych przenośników łączy się z uziemioną konstrukcją
przewoźnych bądź przesuwnych, umieszczonych poza przenośnikiem, stacji zasilających
te przenośniki. Połączenia wykonuje się co najmniej w dwóch miejscach za pomocą płaskowników
lub linek stalowych o przekroju nie mniejszym niż 100 mm2. Zamiast jednego z tych dwóch połączeń dopuszcza się wykorzystanie żył ochronnych
w przewodzie lub kablu zasilającym, o ile łączny przekrój żył ochronnych jest nie
mniejszy niż 25 mm2.
2.
Metalowych obudów (części przewodzących dostępnych) urządzeń elektroenergetycznych
zainstalowanych na maszynach górniczych i przenośnikach można nie łączyć oddzielnym
przewodem ochronnym z metalowymi częściami konstrukcyjnymi maszyn górniczych i przenośników,
jeżeli istnieje skuteczne przewodzące połączenie tych części poprzez powierzchnie
styku. Wystarczające jest połączenie śrubowe zabezpieczone przed samopoluzowaniem.
3.
Jeżeli na ruchomych częściach maszyn górniczych niespełniających funkcji przewodu
ochronnego są ułożone kable lub przewody nieekranowane, części te chroni się przed
dotykiem pośrednim. Ochronę wykonuje się przez połączenie tych części z przewodem
ochronnym sieci zasilającej.