Rozporządzenie Ministra Zdrowiaz dnia 28 czerwca 2012 r.w sprawie sposobu stosowania i dokumentowania zastosowania przymusu bezpośredniego
oraz dokonywania oceny zasadności jego zastosowania
Spis treści
- Treść rozporządzenia
- Załącznik nr 1 - Rejestr przypadków zastosowania przymusu bezpośredniego (wzór)
- Załącznik nr 2 - Zawiadomienie o zastosowaniu przymusu bezpośredniego (wzór)
- Załącznik nr 3 - Zawiadomienie o zastosowaniu przymusu bezpośredniego (wzór)
- Załącznik nr 4 - Zawiadomienie o zastosowaniu przymusu bezpośredniego (wzór)
- Załącznik nr 5 - Karta zastosowania unieruchomienia lub izolacji (wzór)
Treść rozporządzenia
Na podstawie art. 18 ust. 11 ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego zarządza się, co następuje:
§ 1.
Rozporządzenie określa sposób:
1)
stosowania przymusu bezpośredniego wobec osoby z zaburzeniami psychicznymi;
2)
dokumentowania zastosowania przymusu bezpośredniego;
3)
dokonywania oceny zasadności zastosowania przymusu bezpośredniego.
§ 2.
Zastosowanie przymusu bezpośredniego może nastąpić z użyciem więcej niż jednego środka
spośród wymienionych w art. 3 pkt 6 ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego, zwanej dalej „ustawą”.
§ 3.
Przymus bezpośredni może trwać tylko do czasu ustania przyczyn jego zastosowania.
§ 4.
1.
Lekarz zleca zastosowanie przymusu bezpośredniego w formie unieruchomienia lub izolacji
na czas nie dłuższy niż 4 godziny.
2.
Jeżeli nie jest możliwe uzyskanie natychmiastowej decyzji lekarza, o zastosowaniu
przymusu bezpośredniego w formie unieruchomienia lub izolacji decyduje i nadzoruje
osobiście jego wykonanie pielęgniarka, zawiadamiając o tym niezwłocznie lekarza.
3.
W szpitalu psychiatrycznym niezwłocznie po otrzymaniu informacji, o której mowa w
ust. 2, lekarz, po osobistym badaniu osoby z zaburzeniami psychicznymi, zatwierdza
zastosowanie przymusu bezpośredniego zleconego przez pielęgniarkę albo nakazuje zaprzestanie
jego stosowania.
4.
Lekarz, po osobistym badaniu osoby z zaburzeniami psychicznymi, może przedłużyć stosowanie
przymusu bezpośredniego w formie unieruchomienia lub izolacji na następne dwa okresy
nie dłuższe niż 6-godzinne.
5.
Po dwukrotnym przedłużeniu przez lekarza stosowania przymusu bezpośredniego w formie
unieruchomienia lub izolacji dalsze przedłużenie stosowania tych środków przymusu
bezpośredniego na kolejne okresy nie dłuższe niż 6-godzinne jest dopuszczalne wyłącznie
po każdorazowym osobistym badaniu osoby z zaburzeniami psychicznymi oraz uzyskaniu
opinii innego lekarza będącego lekarzem psychiatrą.
6.
Po upływie 24 godzin stosowania przymusu bezpośredniego w formie unieruchomienia lub
izolacji w przypadku, o którym mowa w ust. 5, lekarz powiadamia również ordynatora
(lekarza kierującego oddziałem albo jednostką lub komórką organizacyjną, w której
zastosowano przymus bezpośredni).
7.
W jednostce organizacyjnej pomocy społecznej, w przypadku braku możliwości uzyskania
zlecenia lekarza, pielęgniarka może przedłużyć stosowanie przymusu bezpośredniego
w formie unieruchomienia lub izolacji na okres nie dłuższy niż 4 godziny.
§ 5.
1.
W jednostce organizacyjnej pomocy społecznej czas stosowania wobec osoby z zaburzeniami
psychicznymi przymusu bezpośredniego w formie unieruchomienia lub izolacji nie może
przekroczyć 8 godzin. Dalsze przedłużenie stosowania przymusu bezpośredniego w tych
formach jest dopuszczalne jedynie w warunkach szpitalnych.
2.
O przewiezieniu osoby z zaburzeniami psychicznymi, o której mowa w ust. 1, do szpitala
psychiatrycznego kierownik jednostki organizacyjnej pomocy społecznej powiadamia przedstawiciela
ustawowego lub opiekuna faktycznego tej osoby.
§ 6.
1.
Przymus bezpośredni w szpitalu psychiatrycznym, w jednostce organizacyjnej pomocy
społecznej oraz w przypadkach, o których mowa w art. 18 ust. 5, art. 21 ust. 3 oraz
art. 46a ust. 3 ustawy, może być wykonywany wyłącznie przez odpowiednio poinstruowane
w tym zakresie osoby.
2.
Za przekazanie instrukcji w zakresie sposobu stosowania przymusu bezpośredniego odpowiada:
1)
kierownik podmiotu leczniczego - dla osób zatrudnionych w kierowanym przez niego podmiocie
leczniczym lub osób wykonujących w tym podmiocie działalność na podstawie zawartej
umowy lub porozumienia;
2)
kierownik jednostki organizacyjnej pomocy społecznej - dla osób zatrudnionych w kierowanej
przez niego jednostce lub osób wykonujących w tej jednostce działalność na podstawie
zawartej umowy lub porozumienia;
3)
dysponent zespołów ratownictwa medycznego - dla osób wchodzących w skład zespołów
ratownictwa medycznego.
§ 7.
1.
Przymus bezpośredni w formie unieruchomienia jest stosowany w pomieszczeniu jednoosobowym.
2.
W przypadku braku możliwości umieszczenia osoby z zaburzeniami psychicznymi w pomieszczeniu
jednoosobowym przymus bezpośredni w formie unieruchomienia jest stosowany w sposób
umożliwiający oddzielenie tej osoby od innych osób przebywających w tym samym pomieszczeniu
oraz zapewniający poszanowanie jej godności i intymności, w szczególności przez wykonywanie
zabiegów pielęgnacyjnych bez obecności innych osób.
§ 8.
1.
Przymus bezpośredni w formie izolacji jest stosowany w pomieszczeniu urządzonym w
sposób zabezpieczający przed uszkodzeniem ciała osoby z zaburzeniami psychicznymi
oraz w sposób odpowiadający pod względem warunków bytowych i sanitarnych innym pomieszczeniom
szpitala psychiatrycznego lub jednostki organizacyjnej pomocy społecznej.
2.
Pomieszczenie przeznaczone do izolacji wyposaża się w instalację monitoringu umożliwiającą
stały nadzór nad osobą z zaburzeniami psychicznymi w nim przebywającą oraz kontrolę
wykonania czynności, o których mowa w § 10 ust. 1.
3.
Dostęp do urządzeń oraz zapisu z monitoringu, o którym mowa w ust. 2, jest kontrolowany,
możliwy tylko dla osób uprawnionych.
4.
Zapis z monitoringu, o którym mowa w ust. 2, przechowuje się przez okres nie dłuższy
niż 6 miesięcy, jednak nie krócej niż przez 3 miesiące od dnia zakończenia stosowania
przymusu bezpośredniego w formie izolacji.
5.
Po upływie terminu przechowywania zapis z monitoringu, o którym mowa w ust. 2, usuwa
się w sposób uniemożliwiający jego odzyskanie. Z powyższych czynności sporządza się
protokół.
§ 9.
Osobie z zaburzeniami psychicznymi, wobec której jest stosowany przymus bezpośredni
w formie unieruchomienia lub izolacji, należy odebrać przedmioty, które mogą być niebezpieczne
dla życia lub zdrowia tej osoby albo innych osób, w szczególności przedmioty ostre,
okulary, protezy zębowe, pas, szelki, sznurowadła i źródła ognia.
§ 10.
1.
Stan fizyczny osoby z zaburzeniami psychicznymi unieruchomionej lub izolowanej pielęgniarka
kontroluje nie rzadziej niż co 15 minut, również w czasie snu tej osoby.
2.
Adnotację o stanie fizycznym osoby z zaburzeniami psychicznymi unieruchomionej lub
izolowanej pielęgniarka zamieszcza bezzwłocznie w karcie unieruchomienia lub izolacji,
o której mowa w § 17.
§ 11.
1.
W czasie kontroli, o której mowa w § 10 ust. 1, pielęgniarka:
1)
ocenia prawidłowość unieruchomienia, w szczególności sprawdza, czy pasy, uchwyty,
prześcieradła, kaftan bezpieczeństwa lub inne urządzenia techniczne nie są założone
zbyt luźno albo zbyt ciasno;
2)
zapewnia krótkotrwałe częściowe albo całkowite uwolnienie osoby z zaburzeniami psychicznymi
od unieruchomienia w celu zmiany jej pozycji lub zaspokojenia potrzeb fizjologicznych
i higienicznych, nie rzadziej niż co 4 godziny.
2.
W przypadku wystąpienia zagrożenia dla zdrowia lub życia osoby z zaburzeniami psychicznymi
unieruchomionej lub izolowanej pielęgniarka jest obowiązana natychmiast zawiadomić
o tym lekarza.
3.
W jednostce organizacyjnej pomocy społecznej, która nie zatrudnia lekarza, w przypadku,
o którym mowa w ust. 2, pielęgniarka zawiadamia jednostkę systemu Państwowe Ratownictwo
Medyczne.
§ 12.
Zastosowanie każdego środka przymusu bezpośredniego podlega odnotowaniu w indywidualnej
i zbiorczej dokumentacji medycznej.
§ 13.
1.
W przypadku gdy zastosowanie przymusu bezpośredniego ma miejsce w szpitalu psychiatrycznym,
informacja o jego zastosowaniu jest zamieszczana w historii choroby, w której odnotowuje
się:
1)
zastosowany środek przymusu bezpośredniego;
2)
przyczyny zastosowania przymusu bezpośredniego, w tym uzasadniające wybór środka przymusu
bezpośredniego;
3)
czas stosowania przymusu bezpośredniego oraz przyczyny jego ewentualnego przedłużenia;
4)
informację o uprzedzeniu osoby z zaburzeniami psychicznymi przed zastosowaniem przymusu
bezpośredniego, że środek ten ma zostać wobec niej podjęty.
2.
Informację o zastosowaniu przymusu bezpośredniego pielęgniarka zamieszcza w księdze
raportów pielęgniarskich, w której, poza informacjami wskazanymi w ust. 1, odnotowuje
się również informacje o:
1)
osobie zlecającej zastosowanie przymusu bezpośredniego, zwanej dalej „zlecającym”;
2)
osobach wykonujących przymus bezpośredni;
3)
przebiegu stosowania przymusu bezpośredniego, w tym o skutkach stosowania przymusu
bezpośredniego dla zdrowia osoby z zaburzeniami psychicznymi, wobec której został
on podjęty.
§ 14.
1.
W przypadku gdy zastosowanie przymusu bezpośredniego ma miejsce w podmiocie leczniczym
innym niż określony w § 13 ust. 1 albo zlecającym jego zastosowanie jest lekarz udzielający
świadczeń zdrowotnych w ramach indywidualnej praktyki lekarskiej, indywidualnej specjalistycznej
praktyki lekarskiej, grupowej praktyki lekarskiej albo grupowej specjalistycznej praktyki
lekarskiej, jest ono odnotowywane odpowiednio w historii choroby lub historii zdrowia
i choroby.
2.
W przypadku określonym w ust. 1 w historii choroby lub historii zdrowia i choroby
odnotowywane są informacje i okoliczności, o których mowa w § 13.
§ 15.
W jednostce organizacyjnej pomocy społecznej informację o zastosowaniu przymusu bezpośredniego
zamieszcza się w prowadzonym przez kierownika tej jednostki rejestrze, którego wzór
określa załącznik nr 1 do rozporządzenia.
§ 16.
1.
O zastosowaniu przymusu bezpośredniego zlecający niezwłocznie zawiadamia:
1)
kierownika podmiotu leczniczego, jeżeli zlecającym jest lekarz tego podmiotu;
2)
lekarza podmiotu leczniczego, jeżeli zlecającym jest pielęgniarka podmiotu leczniczego;
3)
lekarza, o którym mowa w art. 18 ust. 10 pkt 2 ustawy, jeżeli zlecającym jest inny
lekarz niż lekarz, o którym mowa w pkt 1;
4)
lekarza, jeżeli zlecającym jest pielęgniarka jednostki organizacyjnej pomocy społecznej;
5)
kierownika jednostki organizacyjnej pomocy społecznej, jeżeli zlecającym jest pielęgniarka
jednostki organizacyjnej pomocy społecznej, która nie zatrudnia lekarza;
6)
dysponenta zespołów ratownictwa medycznego właściwego dla danego zespołu, jeżeli zlecającym
jest kierujący akcją prowadzenia medycznych czynności ratunkowych.
2.
Zawiadomienie, o którym mowa w:
1)
ust. 1 pkt 1 i 2, jest dokonywane zgodnie ze wzorem określonym w załączniku nr 2 do
rozporządzenia;
2)
ust. 1 pkt 3-5, jest dokonywane zgodnie ze wzorem określonym w załączniku nr 3 do
rozporządzenia;
3)
ust. 1 pkt 6, jest dokonywane zgodnie ze wzorem określonym w załączniku nr 4 do rozporządzenia.
3.
W przypadku zastosowania przymusu bezpośredniego przy wykonywaniu czynności, o których
mowa w art. 18 ust. 5, art. 21 ust. 3 oraz art. 46a ust. 3 ustawy, o przyczynach jego
zastosowania, środku i czasie zastosowanego przymusu bezpośredniego zlecający informuje
również lekarza podmiotu leczniczego, do którego została przewieziona osoba z zaburzeniami
psychicznymi, przekazując mu:
1)
kopię karty unieruchomienia lub izolacji, o której mowa w § 17, lub
2)
egzemplarz pierwszej strony zawiadomienia, o którym mowa w ust. 1 pkt 6, jeżeli zlecającym
jest kierujący akcją prowadzenia medycznych czynności ratunkowych.
4.
Dokument, o którym mowa w ust. 2, jest dołączany do historii choroby lub historii
zdrowia i choroby.
5.
Po otrzymaniu zawiadomienia, o którym mowa w ust. 1 pkt 2 i 4, lekarz dokonuje oceny
zasadności zastosowania przymusu bezpośredniego, której wynik odnotowuje w zawiadomieniu,
a następnie przekazuje je odpowiednio kierownikowi podmiotu leczniczego albo kierownikowi
jednostki organizacyjnej pomocy społecznej.
6.
Zawiadomienia, o których mowa w ust. 1 pkt 4-6, po dokonaniu przez zawiadomionego
oceny i zatwierdzeniu zasadności zastosowania przymusu bezpośredniego, są przekazywane
niezwłocznie lekarzowi, o którym mowa w art. 18 ust. 10 pkt 2 ustawy.
§ 17.
1.
Po zleceniu zastosowania przymusu bezpośredniego w formie unieruchomienia lub izolacji
lekarz albo osoba, która podjęła decyzję o zastosowaniu przymusu bezpośredniego w
formie unieruchomienia lub izolacji, wypełnia niezwłocznie kartę unieruchomienia lub
izolacji, uzasadniając przyczyny zastosowania przymusu bezpośredniego, wybór środka
przymusu bezpośredniego i czas jego stosowania.
2.
Kartę unieruchomienia lub izolacji załącza się do historii choroby lub historii zdrowia
i choroby. Kopię karty unieruchomienia lub izolacji przekazuje się w ślad za zawiadomieniem,
o którym mowa w § 16 ust. 1, po zakończeniu stosowania przymusu bezpośredniego, a
w przypadku przedłużenia jego stosowania nie później niż po upływie każdych kolejnych
24 godzin jego stosowania.
3.
Wzór karty unieruchomienia lub izolacji określa załącznik nr 5 do rozporządzenia.
4.
W przypadku, o którym mowa w § 16 ust. 3, kopię karty unieruchomienia lub izolacji
przekazuje się również lekarzowi podmiotu leczniczego, do którego została przewieziona
osoba z zaburzeniami psychicznymi. Kopia karty unieruchomienia lub izolacji jest dołączana
do historii choroby lub historii zdrowia i choroby.
5.
Przepisów ust. 1-4 nie stosuje się, jeżeli zlecającym zastosowanie przymusu bezpośredniego
w formie unieruchomienia jest kierujący akcją prowadzenia medycznych czynności ratunkowych.
Informacje, o których mowa w ust. 1, są odnotowywane w zawiadomieniu, o którym mowa
w § 16 ust. 1 pkt 6.
§ 18.
1.
Upoważniony przez marszałka województwa lekarz, o którym mowa w art. 18 ust. 10 pkt
2 ustawy, dokonując oceny zasadności zastosowania przymusu bezpośredniego, uwzględnia
okoliczności, o których mowa w § 13.
2.
Informację o pozytywnej albo negatywnej ocenie zasadności zastosowania przymusu bezpośredniego
lekarz dokonujący oceny odnotowuje w zawiadomieniu, o którym mowa w § 16 ust. 1 pkt
3-6, a jego kopię przekazuje powiadamiającemu o zastosowaniu przymusu. Kopię zawiadomienia
dołącza się do historii choroby lub historii zdrowia i choroby.
§ 19.
Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, z wyjątkiem § 8 ust. 2-6, które
wchodzą w życie z dniem 1 stycznia 2014 r.2)Niniejsze rozporządzenie było poprzedzone rozporządzeniem Ministra Zdrowia i Opieki
Społecznej z dnia 23 sierpnia 1995 r. w sprawie sposobu stosowania przymusu bezpośredniego
(Dz. U. Nr 103, poz. 514), które traci moc z dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia
na podstawie art. 219 ust. 1 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej
(Dz. U. Nr 112, poz. 654, Nr 149, poz. 887, Nr 174, poz. 1039 i Nr 185, poz. 1092).
2)
Niniejsze rozporządzenie było poprzedzone rozporządzeniem Ministra Zdrowia i Opieki
Społecznej z dnia 23 sierpnia 1995 r. w sprawie sposobu stosowania przymusu bezpośredniego
(Dz. U. Nr 103, poz. 514), które traci moc z dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia
na podstawie art. 219 ust. 1 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej
(Dz. U. Nr 112, poz. 654, Nr 149, poz. 887, Nr 174, poz. 1039 i Nr 185, poz. 1092).